గాయత్రీహృదయం

గాయత్రీహృదయం

ఓం నమస్కృత్య భగవాన్ యాజ్ఞవల్క్యః స్వయంభువం పరిపృచ్ఛతి .

త్వం నో బ్రూహి బ్రహ్మన్ గాయత్ర్యుత్పత్తిం-తురీయాం శ్రోతుమిచ్ఛామి .

బ్రహ్మజ్ఞానోత్పత్తిం ప్రకృతిం పరిపృచ్ఛామి .. 1..

శ్రీ భగవానువాచ .

ప్రణవేన వ్యాహృతయః ప్రవర్తంతే తమసస్తు పరం జ్యోతిః .

కః పురుషః ? స్వయంభూర్విష్ణురితి .

అథ తాః స్వాంగుల్యా మథ్నాతి . మథ్యమానాత్ ఫేనో భవతి .

ఫేనాద్ బుద్బుదో భవతి. బుద్బుదాదండం భవతి . అండాత్ ఆత్మా భవతి .

ఆత్మన ఆకాశో భవతి . ఆకాశాద్వాయుర్భవతి . వాయోర్గ్నిర్భవతి .

అగ్నేరోంకారో భవతి . ఓంకారాద్ వ్యాహృతిర్భవతి .

వ్యాహృత్యా గాయత్రీ భవతి . గాయత్ర్యాః సావిత్రీ భవతి .

సావిత్ర్యాః సరస్వతీ భవతి . సరస్వత్యా వేదాః భవంతి .

వేదేభ్యో బ్రహ్మా భవతి . బ్రహ్మణో లోకా భవంతి . తస్మాల్లోకాః ప్రవర్తంతే .

చత్వారో వేదాః సాంగాః సోపనిషదః సేతిహాసాస్తేసర్వే గాయత్ర్యాః ప్రవర్తంతే .

యథాగ్నిర్దేవానాం, బ్రాహ్మణో మనుష్యాణాం, మేరుః శిఖరిణాం, గంగా నదీనాం,

వసంత ఋతూణాం, బ్రహ్మా ప్రజాపతీనాం, ఏవమసౌ ముఖ్యః .

గాయత్ర్యా గాయత్రీఛందో భవతి .. 2..

కిం భూః ? కిం భువః ? కిం స్వః ? కిం మహః ? కిం జనః ?

కిం తపః ? కిం సత్యం ?  కిం తత్ ? కిం సవితుః ?

కిం వరేణ్యం ? కిం భర్గః ? కిం దేవస్య ? కిం ధీమహి ?

కిం ధియః ? కిం యః ? కిం నః ? కిం ప్రచోదయాత్ ? .. 3..

భూరితి భూర్లోకో, భువ ఇత్యంతరిక్షలోకః, స్వరితి స్వర్లోకో,

మహరితి మహర్లోకో, జన ఇతి జనో లోకః, తప ఇతి తపో లోకః,

సత్యమితి సత్యలోకః, భూర్భువః సవ్రితి త్రైలోక్యం తదితి

తేజో యత్తేజసోఽగ్నిర్దేవతా సవితురిత్యాదిత్యస్య

వరేణ్యమిత్యన్నం అన్నమేవ ప్రజాపతిః . భర్గ ఇత్యాపః, ఆపో వై భర్గః .

యదాపస్తత్ సర్వా దేవతాః . దేవస్య సవితుర్దేవో వా యః పురుషః స విష్ణుః .

ధీమహీత్యైశ్వర్యం, యదైశ్వర్యం స ప్రాణ ఇత్యధ్యాత్మం, తదధ్యాత్మం .

తత్ పరమం పదం, తన్మహేశ్వరః, ధియ ఇతి మహీతి . పృథివీ మహీ .

యో నః ప్రచోదయాదితి కామః . కామ ఇమాన్ లోకాన్ ప్రచ్యాయవతే .

యో నృశంసః . యోఽనృశంసోఽస్యాః స పరో ధర్మ ఇత్యేషా వై గాయత్రీ .. 4..

కిం గోత్రా ? కత్యక్షరా ? కతి పాదా ? కతి కుక్షిః ? కతి శీర్షా ? .. 5..

సాంఖ్యాయన గోత్రా, చతుర్వింశత్యక్షరా వై గాయత్రీ,

త్రిపదా, షట్కుక్షిః, పంచ శీర్షా .. 6..

కేఽస్యాస్త్రయః పాదా భవంతి ? కా అస్యా షట్ కుక్షయః ?

కాని చ పంచ శీర్షాణి ? .. 7..

ఋగ్వేదోఽస్యాః ప్రథమః పాదో భవతి, యజుర్వేదో ద్వితీయః సామవేదస్తృతీయః .

పూర్వా దిక్ ప్రథమా కుక్షిర్భవతి . దక్షిణా ద్వితీయా, పశ్చిమా తృతీయా,

ఉత్తరా చతుర్థీ, ఊర్ధ్వా పంచమీ, అధోఽస్యాః షష్ఠీ .

వ్యాకరణమస్యాః ప్రథమం శీర్షాం భవతి, శిక్షా ద్వితీయం,

కల్పస్తృతీయం, నిరుక్తం చతుర్థం, జ్యోతిషామయనమితి పంచమం .. 8..

కిం లక్షణం ? కిం విచేష్టితం ? కిముదాహృతం ? .. 9..

లక్షణం మీమాంసా, అథర్వవేదో విచేష్టితం, ఛందో విచితిరుదాహృతం .. 10..

కో వర్ణః ? కః స్వరః ? శ్వేతో వర్ణః షట్ స్వరాః .. 11..

పూర్వా భవతి గాయత్రీ, మధ్యమా సావిత్రీ, పశ్చిమా స్నధ్యా సరస్వతీ .

రక్తా గాయత్రీ, శ్వేతా సావిత్రీ, కృష్ణా సరస్వతీ .. 12..

ప్రణవే నిత్యయుక్తా స్యాద్ వ్యాహృతిషు చ సప్తసు .

సర్వేషామేవ పాపానాం సంకరే సముపస్థితే .

శతసాహస్రమభ్యస్తా గాయత్రీ పావనం మహత్ .. 13..

ఉషః కాలే రక్తా, మధ్యాహ్నే శ్వేతాఽపరాహ్మే కృష్ణా .

పూర్వ సంధి బ్రాహ్మీ, మధ్య సంధి మాహేశ్వరీ, పరా సంధి వైష్ణవీ .

హంసవాహినీ బ్రాహ్మీ, వృషవాహినీ మాహేశ్వరీ, గరుడవాహినీ వైష్ణవీ .. 14..

పూర్వాహ్మకాలే సంధ్యా గాయత్రీ, కుమారీ రక్తాంగీ రక్తవాసాస్త్రినేత్రా

పాశాంకుశాక్షమాలా కమండలుకరా హంసారూఢా ఋగ్వేదసహితా,

బ్రహ్మదైవత్యా భూర్లోక వ్యవస్థితాదిత్యపథగామినీ .. 15..

మధ్యాహ్నకాలే సంధ్యా సావిత్రీ యువతీ శ్వేతాంగీ శ్వేతవాసాస్త్రినేత్రా

పాశాంకుశత్రిశూలడమరుహస్తా వృషభారూఢా యజుర్వేదసహితా,

రుద్రదైవత్యా భువర్లోక వ్యవస్థితాదిత్యపథగామినీ .. 16..

సాయాహ్మకాలే సంధ్యా సరస్వతీ వృద్ధ కృష్ణాంగీ,

కృష్ణవాసాస్త్రినేత్రా శంఖ-గదా-చక్ర-పద్మహస్త-గరుడారూఢా

సామవేదసహితా విష్ణు-దైవత్యా స్వర్లోక వ్యవస్థితాదిత్యపథగామినీ .. 17..

కాన్యక్షర దైవతాని భవంతి ? .. 18..

ప్రథమమాగ్నేయం, ద్వితీయం ప్రాజాపత్యం, తృతీయం సౌమ్యం,

చతుర్థమైశానం, పఙ్చమాదిత్యం, షష్ఠం బార్హస్పత్యం,

సప్తమం భగదైవత్యం, అష్టమం పితృదైవత్యం, నవమమర్యమణం,

దశమం సావిత్రం, ఏకాదశం త్వాష్ట్రం, ద్వాదశం పౌష్ణం,

త్రయోదశమైంద్రాగ్నం, చతుర్దశం వాయవ్యం, పంచదశం వామదేవ్యం,

షోడశం మైత్రావరుణం, సప్తదశం వాభ్రవ్యం,

అష్టాదశం వైశ్వదేవ్యం, ఏకోనవింశతికం వైష్ణవ్యం,

వింశతికం వాసవం, ఏకవింశతికం తౌషితం,

ద్వావింశతికం కౌబేరం, త్రయోవింశతికం ఆశ్వినం,

చతుర్వింశతికం బ్రాహ్మం ఇత్యక్షరదైవతాని భవంతి .. 19..

ద్యౌర్మూర్ధ్నిసంగతాస్తే, లలాటే రుద్రః,

భ్రువోర్మేఘః చక్షుశోశ్చంద్రాదిత్యౌ,

కర్ణయోః శుక్రబృహస్పతీ, నాసికే వాయుదైవత్యే,

దంతౌష్ఠావుభయసంధ్యే, ముఖమగ్నిః,

జిహ్వా సరస్వతీ, గ్రీవాసాధ్యానుగృహీతిః, స్తనయోర్వసవః, బాహ్వోర్మరుతః,

హృదయం పర్జన్యమాకాశముదరం, నాభిరంతరిక్షం,

కట్యోరింద్రాగ్నీ, జఘనం ప్రాజాపత్యం, కైలాసమలయావూరు,

విశ్వేదేవా జానునీ, జహ్నుకుశికౌ జంఘాద్వయం, ఖురాః పితరాః,

పాదౌ వనస్పతయః, అంగులయో రోమాణి, నఖాశ్చ ముహూర్తాస్తేఽపి గ్రహాః,

కేతుర్మాసా ఋతవః, సంధ్యాకాలస్తథాచ్ఛాదనం సంవత్సరో

నిమిషమహోరాత్ర ఆదిత్యశ్చంద్రమాః .. 20..

సహస్రపరమాం దేవీం శతమధ్యాం దశావరాం .

సహస్రనేత్రాం గాయత్రీం శరణమహం ప్రపద్యే .. 21..

ఓం తత్సవితుర్వరేణ్యాయ నమః . ఓం తత్ పూర్వ జయాయ నమః .

ఓం తత్ ప్రాతరాదిత్య ప్రతిష్ఠాయ నమః .. 22..

సాయమధీయానో దివసకృతం పాపం నాశయతి .

ప్రాతరధీయానో రాత్రికృతం పాపం నాశయతి .

తత్ సాయం ప్రాతరధీయానోఽపాపో భవతి .. 23..

య ఇదం గాయత్రీహృదయం బ్రాహ్మణః పఠేత్ అపేయపానాత్ పూతో భవతి .

అభక్ష్యభక్షణాత్ పూతో భవతి . అజ్ఞానాత్ పూతో భవతి .

స్వర్ణస్తేయాత్ పూతో భవతి . గురు తల్పగమనాత్ పూతో భవతి .

అపంక్తి పావనాత్ పూతో భవతి . బ్రహ్మహత్యాయాః పూతో భవతి .

అబ్రహ్మచారీ బ్రహ్మచారీ భవతి . ఇత్యనేన హృదయేనాధీతేన

క్రతు సహస్రేణేష్టో భవతి .

షష్టి శతసహస్రాణి జప్యాని ఫలాని భవంతి అష్టౌ బ్రాహ్మణాన్

సమ్యగ్ గ్రాహయేదర్థసిద్ధిర్భవతి .. 24..

య ఇదం నిత్యమధీయానో బ్రాహ్మణః ప్రయతః శుచిః సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే ఇతి .

బ్రహ్మలోకే మహీయతే ఇత్యాహ భగవాన్ యాజ్ఞవల్క్యః .. 25..

                        ..  ఇతి గాయత్రీ హృదయం సంపూర్ణం..