కఠోపనిషద్ - అధ్యాయ 2, వళ్ళీ 2

కఠోపనిషద్ - అధ్యాయ 2, వళ్ళీ 2

అధ్యాయ 2
వల్లీ 2

పురమేకాదశద్వారమజస్యావక్రచేతసః।
అనుష్ఠాయ న శోచతి విముక్తశ్చ విముచ్యతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥1॥

హంసః శుచిషద్వసురాంతరిక్షసద్ధోతా వేదిషదతిథిర్దురోణసత్‌।
నృషద్వరసదృతసద్వ్యోమసదబ్జా గోజా ఋతజా అద్రిజా ఋతం బృహత్‌ ॥2॥

ఊర్ధ్వం ప్రాణమున్నయత్యపానం ప్రత్యగస్యతి।
మధ్యే వామనమాసీనం-విఀశ్వే దేవా ఉపాసతే ॥3॥

అస్య విస్రంసమానస్య శరీరస్థస్య దేహినః।
దేహాద్విముచ్యమానస్య కిమత్ర పరిశిష్యతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥4॥

న ప్రాణేన నాపానేన మర్త్యో జీవతి కశ్చన।
ఇతరేణ తు జీవంతి యస్మిన్నేతావుపాశ్రితౌ ॥5॥

హంత త ఇదం ప్రవక్ష్యామి గుహ్యం బ్రహ్మ సనాతనం‌।
యథా చ మరణం ప్రాప్య ఆత్మా భవతి గౌతమ ॥6॥

యోనిమన్యే ప్రపద్యంతే శరీరత్వాయ దేహినః।
స్థాణుమన్యేఽనుసం​యంఀతి యథాకర్మ యథాశ్రుతం‌ ॥7॥

య ఏష సుప్తేషు జాగర్తి కామం కామం పురుషో నిర్మిమాణః।
తదేవ శుక్రం తద్ బ్రహ్మ తదేవామృతముచ్యతే।
తస్మిం​ల్లోఀకాః శ్రితాః సర్వే తదు నాత్యేతి కశ్చన। ఏతద్వై తత్‌ ॥8॥

అగ్నిర్యథైకో భువనం ప్రవిష్టో రూపం రూపం ప్రతిరూపో బభూవ।
ఏకస్తథా సర్వభూతాంతరాత్మా రూపం రూపం ప్రతిరూపో బహిశ్చ ॥9॥

వాయుర్యథైకో భువనం ప్రవిష్టో రూపం రూపం ప్రతిరూపో బభూవ।
ఏకస్తథా సర్వభూతాంతరాత్మా రూపం రూపం ప్రతిరూపో బహిశ్చ ॥10॥

సూర్యో యథా సర్వలోకస్య చక్షుర్న లిప్యతే చాక్షుషైర్బహ్యిదోషైః।
ఏకస్తథా సర్వభూతాంతరాత్మా న లిప్యతే లోకదుఃఖేన బాహ్యః ॥11॥

ఏకో వశీ సర్వభూతాంతరాత్మా ఏకం రూపం బహుధా యః కరోతి।
తమాత్మస్థం-యేఀఽనుపశ్యంతి ధీరాస్తేషాం సుఖం శాశ్వతం నేతరేషాం‌ ॥12॥

నిత్యోఽనిత్యానాం చేతనశ్చేతనానామేకో బహూనాం-యోఀ విదధాతి కామాన్‌।
తమాత్మస్థం-యేఀఽనుపశ్యంతి ధీరాస్తేషాం శాంతిః శాశ్వతీ నేతరేషాం‌ ॥13॥

తదేతదితి మన్యంతేఽనిర్దేశ్యం పరమం సుఖం‌।
కథం ను తద్విజానీయాం కిము భాతి విభాతి వా ॥14॥

న తత్ర సూర్యో భాతి న చంద్రతారకం నేమా విద్యుతో భాంతి కుతోఽయమగ్నిః।
తమేవ భాంతమనుభాతి సర్వం తస్య భాసా సర్వమిదం-విఀభాతి ॥15॥