శ్రీసరస్వతీరహస్యోపనిషత్

శ్రీసరస్వతీరహస్యోపనిషత్

ప్రతియోగివినిర్ముక్తబ్రహ్మవిద్యైకగోచరం .

అఖండనిర్వికల్పం తద్రామచంద్రపదం భజే ..

ఓం వాఙ్మే మనసి ప్రతిష్ఠితా మనో మే వాచి ప్రతిష్ఠిత-

మావిరావీర్మ ఏధి .. వేదస్య మ ఆణీస్థః శ్రుతం మే

ప్రహాసీరనేనాధీతేనాహోరాత్రాన్సందధామి ఋతం వదిష్యామి

సత్యం వదిష్యామి తన్మామవతు అవతు మామవతు వక్తార-

మవతు వక్తారం .. ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః ..

హరిః ఓం .. ఋషయో హ వై భగవంతమాశ్వలాయనం సంపూజ్య

పప్రచ్ఛుః కేనోపాయేన తజ్జ్ఞానం తత్పదార్థావభాసకం .

యదుపాసనయా తత్త్వం జానాసి భగవన్వద .. 1..

సరస్వతీ దశశ్లోక్యా సఋచా బీజమిశ్రయా .

స్తుత్వా జప్త్వా పరాం సిద్ధిమలభం మునిపుంగవాః .. 2.. ఋషయ ఊచుః .

కథం సారస్వతప్రాప్తిః కేన ధ్యానేన సువ్రత .

మహాసరస్వతీ యేన తుష్టా భగవతీ వద .. 3..

స హోవాచాశ్వలాయనః . అస్య శ్రీసరస్వతీదశశ్లోకీమహామంత్రస్య .

అహమాశ్వలాయన ఋషిః . అనుష్టుప్ ఛందః . శ్రీ వాగీశ్వరీ దేవతా .

యద్వాగితి బీజం . దేవీం వాచమితి శక్తిః . ప్రణో దేవీతి కీలకం .

వినియోగస్తత్ప్రీత్యర్థే . శ్రద్ధా మేధా ప్రజ్ఞా ధారణా వాగ్దేవతా

మహాసరస్వతీత్యేతైరంగన్యాసః .. నీహారహారఘనసారసుధాకరాభాం

కల్యాణదాం కనకచంపకదామభూషాం . ఉత్తుంగపీనకుచకుంభ-

మనోహరాంగీం వాణీం నమామి మనసా వచసా విభూత్యై .. 1..

ఓం ప్రణోదేవీత్యస్య మంత్రస్య భరద్వాజ ఋషిః . గాయత్రీ ఛందః .

శ్రీసరస్వతీ దేవతా . ప్రణవేన బీజశక్తిః కీలకం . ఇష్టార్థే వినియోగః .

మంత్రేణ న్యాసః .. యా వేదాంతార్థతత్త్వైకస్వరూపా పరమార్థతః .

నామరూపాత్మనా వ్యక్తా సా మాం పాతు సరస్వతీ .. ఓం ప్రణో దేవీ సరస్వతీ

వాజేభిర్వాజినీవతీ .. ధీనామవిత్ర్యవతు .. 1..

ఆ నో దివ ఇతి మంత్రస్య అత్రిరృషిః . త్రిష్టుప్ ఛందః .

సరస్వతీ దేవతా . హ్రీమితి బీజశక్తిః కీలకం . ఇష్టార్థే

వినియోగః . మంత్రేణ న్యాసః .. యా సాంగోపాంగవేదేషు

చతుర్ష్వేకైవ గీయతే . అద్వైతా బ్రహ్మణః శక్తిః సా మాం

పాతు సరస్వతీ .. హ్రీం ఆ నో దివో బృహతః పర్వతాదా సరస్వతీ

యజతాగం తు యజ్ఞం . హవం దేవీ జుజుషాణా ఘృతాచీ

శగ్మాం నో వాచముశతీ శ్రుణోతు .. 2..

పావకా న ఇతి మంత్రస్య . మధుచ్ఛంద ఋషిః . గాయత్రీ

ఛందః . సరస్వతీ దేవతా . శ్రీమితి బీజశక్తిః కీలకం .

ఇష్టార్థే వినియోగః . మంత్రేణ న్యాసః .. యా వర్ణపదవాక్యార్థ-

స్వరూపేణైవ వర్తతే . అనాదినిధనానంతా సా మాం పాతు

సరస్వతీ .. శ్రీం పావకా నః సరస్వతీ వాజేభిర్వాజినీవతీ . యజ్ఞం

వష్టు ధియా వసుః .. 3..

చోదయిత్రీతి మంత్రస్య మధుచ్ఛంద ఋషిః . గాయత్రీ ఛందః .

సరస్వతీ దేవతా . బ్లూమితి బీజశక్తిః కీలకం . మంత్రేణ న్యాసః ..

అధ్యాత్మమధిదైవం చ దేవానాం సమ్యగీశ్వరీ . ప్రత్యగాస్తే

వదంతీ యా సా మాం పాతు సరస్వతీ .. బ్లూం చోదయిత్రీ సూనృతానాం

చేతంతీ సుమతీనాం . యజ్ఞం దధే సరస్వతీ .. 4..

మహో అర్ణ ఇతి మంత్రస్య . మధుచ్ఛంద ఋషిః . గాయత్రీ ఛందః .

సరస్వతీ దేవతా . సౌరితి బీజశక్తిః కీలకం . మంత్రేణ న్యాసః .

అంతర్యామ్యాత్మనా విశ్వం త్రైలోక్యం యా నియచ్ఛతి .

రుద్రాదిత్యారూపస్థా యస్యామావేశ్య తాం పునః . ధ్యాయంతి

సర్వరూపైకా సా మాం పాతు సరస్వతీ . సౌః మహో అర్ణః

సరస్వతీ ప్రచేతయతి కేతునా . ధియో విశ్వా విరాజతి .. 5..

చత్వారి వాగితి మంత్రస్య ఉచథ్యపుత్ర ఋషిః . త్రిష్టుప్ ఛందః .

సరస్వతీ దేవతా . ఐమితి బీజశక్తిః కీలకం . మంత్రేణ న్యాసః .

యా ప్రత్యగ్దృష్టిభిర్జీవైర్వ్యజ్యమానానుభూయతే . వ్యాపినీ

జ్`నప్తిరూపైకా సా మాం పాతు సరస్వతీ .. ఐం చత్వారి వాక్

పరిమితా పదాని తాని విదుర్బ్రాహ్మణా యే మనీషిణః . గుహా త్రీణి

నిహితా నేంగయంతి తురీయం వాచో మనుష్యా వదంతి .. 6..

యద్రాగ్వదంతీతి మంత్రస్య భార్గవ ఋషిః . త్రిష్టుప్ ఛందః .

సరస్వతీ దేవతా . క్లీమితి బీజశక్తిః కీలకం . మంత్రేణ న్యాసః .

నామజాత్యాదిభిర్భేదైరష్టధా యా వికల్పితా . నిర్వికల్పాత్మనా

వ్యక్తా సా మాం పాతు సరస్వతీ .. క్లీం యద్వాగ్వదంత్యవిచేతనాని

రాష్ట్రీ దేవానాం నిషసాద మంద్రా . చతస్ర ఊర్జం దుదుహే

పయాంసి క్వ స్విదస్యాః పరమం జగామ .. 7..

దేవీం వాచమితి మంత్రస్య భార్గవ ఋషిః . త్రిష్టుప్ ఛందః .

సరస్వతీ దేవతా . సౌరితి బీజశక్తిః కీలకం . మంత్రేణ న్యాసః .

వ్యక్తావ్యక్తగిరః సర్వే వేదాద్యా వ్యాహరంతి యాం . సర్వకామదుధా

ధేనుః సా మాం పాతు సరస్వతీ .. సౌః దేవీం వాచమజనయంత

దేవాస్తా విశ్వరూపాః పశవో వదంతి . సా నో మంద్రేషమూర్జం

దుహానా ధేనుర్వాగస్మానుపసుష్టుతైతు .. 8..

ఉత త్వ ఇతి మంత్రస్య బృహస్పతిరృషిః . త్రిష్టుప్ ఛందః .

సరస్వతీ దేవతా . సమితి బీజశక్తిః కీలకం . మంత్రేణ న్యాసః .

యాం విదిత్వాఖిలం బంధం నిర్మథ్యాఖిలవర్త్మనా . యోగీ యాతి

పరం స్థానం సా మాం పాతు సరస్వతీ .. సం ఉత త్వః పశ్యన్న

దదర్శ వాచముత త్వః శ్రుణ్వన్న శ్రుణోత్యేనాం . ఉతో త్వస్మై

తన్వం 1 విసస్రే జాయేవ పత్య ఉశతీ సువాసాః .. 9..

అంబితమ ఇతి మంత్రస్య గృత్సమద ఋషిః . అనుష్టుప్ ఛందః .

సరస్వతీ దేవతా . ఐమితి బీజశక్తిః కీలకం . మంత్రేణ న్యాసః .

నామరూపాత్మకం సర్వం యస్యామావేశ్య తాం పునః .

ధ్యాయంతి బ్రహ్మరూపైకా సా మాం పాతు సరస్వతీ .. ఐం అంబితమే

నదీతమే దేవితమే సరస్వతీ . అప్రశస్తా ఇవ స్మసి ప్రశస్తిమంబ

నస్కృధి .. 10..

చతుర్ముఖముఖాంభోజవనహంసవధూర్మమ .

మానసే రమతాం నిత్యం సర్వశుక్లా సరస్వతీ .. 1..

నమస్తే శారదే దేవి కాశ్మీరపురవాసిని .

త్వామహం ప్రార్థయే నిత్యం విద్యాదానం చ దేహి మే .. 2..

అక్షసూత్రాంకుశధరా పాశపుస్తకధారిణీ .

ముక్తాహారసమాయుక్తా వాచి తిష్ఠతు మే సదా .. 3..

కంబుకంఠీ సుతామ్రోష్ఠీ సర్వాభరణభూషితా .

మహాసరస్వతీ దేవీ జిహ్వాగ్రే సంనివిశ్యతాం .. 4..

యా శ్రద్ధా ధారణా మేధా వాగ్దేవీ విధివల్లభా .

భక్తజిహ్వాగ్రసదనా శమాదిగుణదాయినీ .. 5..

నమామి యామినీనాథలేఖాలంకృతకుంతలాం .

భవానీం భవసంతాపనిర్వాపణసుధానదీం .. 6..

యః కవిత్వం నిరాతంకం భుక్తిముక్తీ చ వాంఛతి .

సోఽభైర్చ్యైనాం దశశ్లోక్యా నిత్యం స్తౌతి సరస్వతీం .. 7..

తస్యైవం స్తువతో నిత్యం సమభ్యర్చ్య సరస్వతీం .

భక్తిశ్రద్ధాభియుక్తస్య షణ్మాసాత్ప్రత్యయో భవేత్ .. 8..

తతః ప్రవర్తతే వాణీ స్వేచ్ఛయా లలితాక్షరా .

గద్యపద్యాత్మకైః శబ్దైరప్రమేయైర్వివక్షితైః .. 9..

అశ్రుతో బుధ్యతే గ్రంథః ప్రాయః సారస్వతః కవిః .

ఇత్యేవం నిశ్చయం విప్రాః సా హోవాచ సరస్వతీ .. 10..

ఆత్మవిద్యా మయా లబ్ధ్వా బ్రహ్మణైవ సనాతనీ .

బ్రహ్మత్వం మే సదా నిత్యం సచ్చిదానందరూపతః .. 11..

ప్రకృతిత్వం తతః సృష్టం సత్త్వాదిగుణసామ్యతః .

సత్యమాభాతి చిచ్ఛాయా దర్పణే ప్రతిబింబవత్ .. 12..

తేన చిత్ప్రతిబింబేన త్రివిధా భాతి సా పునః .

ప్రకృత్యవచ్ఛిన్నతయా పురుషత్వం పునశ్చ తే .. 13..

శుద్ధసత్త్వప్రధానాయాం మాయాయాం బింబితో హ్యజః .

సత్త్వప్రధానా ప్రకృతిర్మాయేతి ప్రతిపాద్యతే .. 14..

సా మాయా స్వవశోపాధిః సర్వజ్ఞస్యేశ్వరస్య హి .

వశ్యమాయత్వమేకత్వం సర్వజ్ఞత్వం చ తస్య తు .. 15..

సాత్వికత్వాత్సమష్టిత్వాత్సాక్షిత్వాజ్జగతామపి .

జగత్కర్తుమకర్తుం వా చాన్యథా కర్తుమీశతే .. 16..

యః స ఈశ్వర ఇత్యుక్తః సర్వజ్ఞత్వాదిభిర్గుణైః .

శక్తిద్వయం హి మాయాయా విక్షేపావృతిరూపకం .. 17..

విక్షేపశక్తిర్లింగాదిబ్రహ్మాండాంతం జగత్సృజేత్ .

అంతర్దృగ్దృశ్యయోర్భేదం బహిశ్చ బ్రహ్మసర్గయోః .. 18..

ఆవృణోత్యపరా శక్తిః సా సంసారస్య కారణం .

సాక్షిణః పురతో భాతం లింగదేహేన సంయుతం .. 19..

చితిచ్ఛాయాసమావేశాజ్జీవః స్యాద్వ్యావహారికః .

అస్య జీవత్వమారోపాత్సాక్షిణ్యప్యవభాసతే .. 20..

ఆవృతౌ తు వినష్టాయాం భేదే భాతేఽపయాతి తత్ .

తథా సర్గబ్రహ్మణోశ్చ భేదమావృత్య తిష్ఠతి .. 21..

యా శక్తిస్త్వద్వశాద్బ్రహ్మ వికృతత్వేన భాసతే .

అత్రాప్యావృతినాశేన విభాతి బ్రహ్మసర్గయోః .. 22..

భేదస్తయోర్వికారః స్యాత్సర్గే న బ్రహ్మణి క్వచిత్ .

అస్తి భాతి ప్రియం రూపం నామ చేత్యంశపంచకం .. 23..

ఆద్యత్రయం బ్రహ్మరూపం జగద్రూపం తతో ద్వయం .

అపేక్ష్య నామరూపద్వే సచ్చిదానందతత్పరః .. 24..

సమాధిం సర్వదా కుర్యాధృదయే వాథ వా బహిః .

సవికల్పో నిర్వికల్పః సమాధిర్ద్వివిధో హృది .. 25..

దృశ్యశబ్దానుభేదేన స వికల్పః పునర్ద్విధా .

కామాద్యాశ్చిత్తగా దృశ్యాస్తత్సాక్షిత్వేన చేతనం .. 26..

ధ్యాయద్దృశ్యానువిద్ధోఽయం సమాధిః సవికల్పకః .

స్వానుభూతిరసావేశాద్దృశ్యశబ్దాద్యపేక్షితుః .. 28..

నిర్వికల్పః సమాధిః స్యాన్నివాంతస్థితదీపవత్ .

హృదీవ బాహ్యదేశేఽపి యస్మిన్కస్మింశ్చ వస్తుని .. 29..

సమాధిరాద్యసన్మాత్రాన్నామరూపపృథక్కృతిః .

స్తబ్ధీభావో రసాస్వాదాత్తృతీయః పూర్వవన్మతః .. 30..

ఏతైః సమాధిభిః షడ్భిర్నయేత్కాలం నిరంతరం .

దేహాభిమానే గలితే విజ్ఞాతే పరమాత్మని .

యత్ర యత్ర మనో యాతి తత్ర తత్ర పరామృతం .. 31..

భిద్యతే హృదయగ్రంథిశ్ఛిద్యంతే సర్వసంశయాః .

క్షీయంతే చాస్య కర్మాణి తస్మిందృష్టే పరావరే .. 32..

మయి జీవత్వమీశత్వం కల్పితం వస్తుతో నహి .

ఇతి యస్తు విజానాతి స ముక్తో నాత్ర సంశయః .. 33..

ఇత్యుపనిషత్ ..

ఓం వాఙ్మే మనసి ప్రతిష్ఠితా మనో మే వాచి ప్రతిష్ఠిత-

మావిరావీర్మ ఏధి .. వేదస్య మ ఆణీస్థః శ్రుతం మే మా

ప్రహాసీరనేనాధీతేనాహోరాత్రాన్సందధామి ఋతం వదిష్యామి

సత్యం వదిష్యామి తన్మామవతు తద్వక్తారమవత్వవతు మామవతు

వక్తారమవతు వక్తారం ..

ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః ..

ఇతి సరస్వతీరహస్యోపనిషత్సమాప్తా ..