Sacred Stotras & Deities

ప్రశ్నోపనిషద్ - ద్వితీయః ప్రశ్నః

ద్వితీయః ప్రశ్నః

అథ హైనం భార్గవో వైదర్భిః పప్రచ్ఛ।
భగవన్‌ కత్యేవ దేవాః ప్రజాం-విఀధారయంతే కతర ఏతత్ప్రకాశయంతే కః పునరేషాం-వఀరిష్ఠః ఇతి ॥1॥

తస్మై స హోవాచాకాశో హ వా ఏష దేవో వాయురగ్నిరాపః పృథివీ వాఙ్మనశ్చక్షుః శ్రోత్రం చ।
తే ప్రకాశ్యాభివదంతి వయమేతద్బాణమవష్టభ్య విధారయామః ॥2॥

తాన్‌ వరిష్ఠః ప్రాణ ఉవాచ।
మా మోహమాపద్యథ అహమేవైతత్పంచధాత్మానం ప్రవిభజ్యైతద్బాణమవష్టభ్య విధారయామీతి తేఽశ్రద్దధానా బభూవుః ॥3॥

సోఽభిమానాదూర్ధ్వముత్క్రామత ఇవ తస్మిన్నుత్క్రామత్యథేతరే సర్వ ఏవోత్క్రామంతే తస్మింశ్చ ప్రతిష్ఠమానే సర్వ ఏవ ప్రతిష్ఠంతే।
తద్యథా మక్షికా మధుకరరాజానముత్క్రామంతం సర్వ ఏవోత్క్రామంతే తస్మింశ్చ ప్రతిష్ఠమానే సర్వ ఏవ ప్రతిష్టంత ఏవం‌ వాఙ్మనష్చక్షుః శ్రోత్రం చ తే ప్రీతాః ప్రాణం స్తున్వంతి ॥4॥

ఏషోఽగ్నిస్తపత్యేష సూర్య ఏష పర్జన్యో మఘవానేష వాయుః।
ఏష పృథివీ రయిర్దేవః సదసచ్చామృతం చ యత్‌ ॥5॥

అరా ఇవ రథనాభౌ ప్రాణే సర్వం ప్రతిష్ఠితం‌।
ఋచో యజూషి సామాని యజ్ఞః క్షత్రం బ్రహ్మ చ ॥6॥

ప్రజాపతిశ్చరసి గర్భే త్వమేవ ప్రతిజాయసే।
తుభ్యం ప్రాణ ప్రజాస్త్విమా బలిం హరంతి యః ప్రాణైః ప్రతితిష్ఠసి ॥7॥

దేవానామసి వహ్నితమః పితృణాం ప్రథమా స్వధా।
ఋషీణాం చరితం సత్యమథర్వాంగిరసామసి ॥8॥

ఇంద్రస్త్వం ప్రాణ తేజసా రుద్రోఽసి పరిరక్షితా।
త్వమంతరిక్షే చరసి సూర్యస్త్వం జ్యోతిషాం పతిః ॥9॥

యదా త్వమభివర్​షస్యథేమాః ప్రాణ తే ప్రజాః।
ఆనందరూపాస్తిష్ఠంతి కామాయాన్నం భవిష్యతీతి ॥10॥

వ్రాత్యస్త్వం ప్రాణైకర్​షరత్తా విశ్వస్య సత్పతిః।
వయమాద్యస్య దాతారః పితా త్వం మాతరిశ్వ నః ॥11॥

యా తే తనూర్వాచి ప్రతిష్ఠితా యా శ్రోత్రే యా చ చక్షుషి।
యా చ మనసి సంతతా శివాం తాం కురూ మోత్క్రమీః ॥12॥

ప్రాణస్యేదం-వఀశే సర్వం త్రిదివే యత్‌ ప్రతిష్ఠితం‌।
మాతేవ పుత్రాన్‌ రక్షస్వ శ్రీశ్చ ప్రజ్ఞాం చ విధేహి న ఇతి ॥13॥

ప్రశ్నోపనిషద్ - ప్రథమః ప్రశ్నః

ప్రథమః ప్రశ్నః

ఓం నమః పరమాత్మనే । హరిః ఓమ్ ॥

సుకేశా చ భారద్వాజః శైబ్యశ్చ సత్యకామః సౌర్యాయణీ చ గార్గ్యః కౌసల్యశ్చాశ్వలాయనో భార్గవో వైదర్భిః కబంధీ కాత్యాయనస్తే హైతే బ్రహ్మపరా బ్రహ్మనిష్ఠాః పరం బ్రహ్మాన్వేషమాణాః ఏష హ వై తత్సర్వం-వఀక్ష్యతీతి తే హ సమిత్పాణయో భగవంతం పిప్పలాదముపసన్నాః ॥1॥

తాన్‌ హ స ఋషిరువాచ భూయ ఏవ తపసా బ్రహ్మచర్యేణ శ్రద్ధయా సం​వఀత్సరం సం​వఀత్స్యథ యథాకామం ప్రశ్నాన్‌ పృచ్ఛత యది విజ్ఞాస్యామః సర్వం హ వో వక్షామ ఇతి ॥2॥

అథ కబంధీ కాత్యాయన ఉపేత్య పప్రచ్ఛ భగవన్‌ కుతో హ వా ఇమాః ప్రజాః ప్రజాయంత ఇతి ॥3॥

తస్మై స హోవాచ-
ప్రజాకామో వై ప్రజాపతిః స తపోఽతప్యత స తపస్తప్త్వా స మిథునముత్పాదయతే।
రయిం చ ప్రాణంచేతి ఏతౌ మే బహుధా ప్రజాః కరిష్యత ఇతి ॥4॥

ఆదిత్యో హ వై ప్రాణో రయిరేవ చంద్రమాః రయిర్వా ఏతత్‌ సర్వం-యఀన్మూర్తం చామూర్తం చ తస్మాన్మూర్తిరేవ రయిః ॥5॥

అథాదిత్య ఉదయన్ యత్ ప్రాచీం దిశం ప్రవిశతి తేన ప్రాచ్యాన్‌ ప్రాణాన్‌ రశ్మిషు సన్నిధత్తే।
యద్దక్షిణాం-యఀత్‌ ప్రతీచీం-యఀదుదీచీం-యఀదధో యదూర్ధ్వం-యఀదంతరా దిశో యత్సర్వం ప్రకాశయతి తేన సర్వాన్‌ ప్రాణాన్‌ రశ్మిషు సన్నిధత్తే ॥6॥

స ఏష వైశ్వానరో విశ్వరుపః ప్రాణోఽగ్నిరుదయతే।
తదేతద్ ఋచాఽభ్యుక్తం‌ ॥7॥

విశ్వరూపం హరిణం జాతవేదసం పరాయణం జ్యోతిరేకం తపంతం‌।
సహస్రరశ్మిః శతధా వర్తమానః ప్రాణః ప్రజానాముదయత్యేష సూర్యః ॥8॥

సం​వఀత్సరో వై ప్రజాపతిః స్తస్యాయనే దక్షిణంచోత్తరం చ।
తద్యే హ వై తదిష్టాపూర్తే కృతమిత్యుపాసతే తే చాంద్రమసమేవ లోకమభిజయంతే త ఏవ పునరావర్తంతే।
తస్మాదేత ఋషయః ప్రజాకామా దక్షిణం ప్రతిపద్యంతే। ఏష హ వై రయిర్యః పితృయాణః ॥9॥

అథోత్తరేణ తపసా బ్రహ్మచర్యేణ శ్రద్ధయా విద్యయాత్మానమన్విష్యాదిత్యమభిజయంతే।
ఏతద్వై ప్రాణానామాయతనమేతదమృతమభయమేతత్‌ పరాయణమేతస్మాన్న పునరావర్తంత ఇత్యేష నిరోధః। తదేష శ్లోకః ॥10॥

పంచపాదం పితరం ద్వాదశాకృతిం దివ ఆహుః పరే అర్ధే పురీషిణం‌।
అథేమే అన్య ఉ పరే విచక్షణం సప్తచక్రే షడర ఆహురర్పితమితి ॥11॥

మాసో వై ప్రజాపతిస్తస్య కృష్ణపక్శ ఏవ రయిః శుక్లః ప్రణస్తస్మాదేత ఋషయః శుక్ల ఇష్టం కుర్వంతీతర ఇతరస్మిన్‌ ॥12॥

అహోరాత్రో వై ప్రజాపతిస్తస్యాహరేవ ప్రాణో రాత్రిరేవ రయిః।
ప్రాణం-వాఀ ఏతే ప్రస్కందంతి యే దివా రత్యా సం​యుఀజ్యంతే బ్రహ్మచర్యమేవ తద్యద్రాత్రౌ రత్యా సం​యుఀజ్యంతే ॥13॥

అన్నం-వైఀ ప్రజాపతిస్తతో హ వై తద్రేతస్తస్మాదిమాః ప్రజాః ప్రజాయంత ఇతి ॥14॥

తద్యే హ వై తత్ప్రజాపతివ్రతం చరంతి తే మిథునముత్పాదయంతే।
తేషామేవైష బ్రహ్మలోకో యేషాం తపో బ్రహ్మచర్యం-యేఀషు సత్యం ప్రతిష్ఠితం‌ ॥15॥

తేషామసౌ విరజో బ్రహ్మలోకో న యేషు జిహ్మమనృతం న మాయా చేతి ॥16॥

కఠోపనిషద్ - అధ్యాయ 2, వళ్ళీ 3

అధ్యాయ 2
వల్లీ 3

ఊర్ధ్వమూలోఽవాక్‍శాఖ ఏషోఽశ్వత్థః సనాతనః।
తదేవ శుక్రం తద్ బ్రహ్మ తదేవామృతముచ్యతే।
తస్మిం​ల్లోఀకాః శ్రితాః సర్వే తదు నాత్యేతి కశ్చన। ఏతద్వై తత్‌ ॥1॥

యదిదం కిం చ జగత్సర్వం ప్రాణ ఏజతి నిఃసృతం‌।
మహద్ భయం-వఀజ్రముద్యతం-యఀ ఏతద్విదురమృతాస్తే భవంతి ॥2॥

భయాదస్యాగ్నిస్తపతి భయాత్తపతి సూర్యః।
భయాదింద్రశ్చ వాయుశ్చ మృత్యుర్ధావతి పంచమః ॥3॥

ఇహ చేదశకద్‌బోద్ధుం ప్రాక్ శరీరస్య విస్రసః।
తతః సర్గేషు లోకేషు శరీరత్వాయ కల్పతే ॥4॥

యథాఽఽదర్​శే తథాఽఽత్మని యథా స్వప్నే తథా పితృలోకే।
యథాఽప్సు పరీవ దదృశే తథా గంధర్వలోకే ఛాయాతపయోరివ బ్రహ్మలోకే ॥5॥

ఇంద్రియాణాం పృథగ్భావముదయాస్తమయౌ చ యత్‌।
పృథగుత్పద్యమానానాం మత్వా ధీరో న శోచతి ॥6॥

ఇంద్రియేభ్యః పరం మనో మనసః సత్త్వముత్తమం‌।
సత్త్వాదధి మహానాత్మా మహతోఽవ్యక్తముత్తమం‌ ॥7॥

అవ్యక్తాత్తు పరః పురుషో వ్యాపకోఽలింగ ఏవ చ।
యం జ్ఞాత్వా ముచ్యతే జంతురమృతత్వం చ గచ్ఛతి ॥8॥

న సందృశే తిష్ఠతి రూపమస్య న చక్షుషా పశ్యతి కశ్చనైనం‌।
హృదా మనీషా మనసాఽభిక్లృప్తో య ఏతద్విదురమృతాస్తే భవంతి ॥9॥

యదా పంచావతిష్ఠంతే జ్ఞానాని మనసా సహ।
బుద్ధిశ్చ న విచేష్టతే తామాహుః పరమాం గతిం‌ ॥10॥

తాం-యోఀగమితి మన్యంతే స్థిరామింద్రియధారణాం‌।
అప్రమత్తస్తదా భవతి యోగో హి ప్రభవాప్యయౌ ॥11॥

నైవ వాచా న మనసా ప్రాప్తుం శక్యో న చక్షుషా।
అస్తీతి బ్రువతోఽన్యత్ర కథం తదుపలభ్యతే ॥12॥

అస్తీత్యేవోపలబ్ధవ్యస్తత్త్వభావేన చోభయోః।
అస్తీత్యేవోపలబ్ధస్య తత్త్వభావః ప్రసీదతి ॥13॥

యదా సర్వే ప్రముచ్యంతే కామా యేఽస్య హృది శ్రితాః।
అథ మర్త్యోఽమృతో భవత్యత్ర బ్రహ్మ సమశ్నుతే ॥14॥

యథా సర్వే ప్రభిద్యంతే హృదయస్యేహ గ్రంథయః।
అథ మర్త్యోఽమృతో భవత్యేతావద్ధ్యనుశాసనం‌ ॥15॥

శతం చైకా చ హృదయస్య నాడ్యస్తాసాం మూర్ధానమభినిఃసృతైకా।
తయోర్ధ్వమాయన్నమృతత్వమేతి విశ్వఙ్ఙన్యా ఉత్క్రమణే భవంతి ॥16॥

అంగుష్ఠమాత్రః పురుషోఽంతరాత్మా సదా జనానాం హృదయే సంనివిష్టః।
తం స్వాచ్ఛరీరాత్ప్రవృహేన్ముంజాదివేషీకాం ధైర్యేణ।
తం-విఀద్యాచ్ఛుక్రమమృతం తం-విఀద్యాచ్ఛుక్రమమృతమితి ॥17॥

మృత్యుప్రోక్తాం నచికేతోఽథ లబ్ధ్వా విద్యామేతాం-యోఀగవిధిం చ కృత్స్నం‌।
బ్రహ్మప్రాప్తో విరజోఽభూద్విమృత్యు రన్యోఽప్యేవం-యోఀ విదధ్యాత్మమేవ ॥18॥

శ్రీ రామ చరిత మానస - ఉత్తరకాండ

శ్రీ గణేశాయ నమః
శ్రీజానకీవల్లభో విజయతే
శ్రీరామచరితమానస
సప్తమ సోపాన (ఉత్తరకాండ)

కేకీకంఠాభనీలం సురవరవిలసద్విప్రపాదాబ్జచిహ్నం
శోభాఢ్యం పీతవస్త్రం సరసిజనయనం సర్వదా సుప్రసన్నం।
పాణౌ నారాచచాపం కపినికరయుతం బంధునా సేవ్యమానం
నౌమీడ్యం జానకీశం రఘువరమనిశం పుష్పకారూఢరామమ్ ॥ 1 ॥

కోసలేంద్రపదకంజమంజులౌ కోమలావజమహేశవందితౌ।
జానకీకరసరోజలాలితౌ చింతకస్య మనభృంగసడ్గినౌ ॥ 2 ॥

కుందిందుదరగౌరసుందరం అంబికాపతిమభీష్టసిద్ధిదం।
కారుణీకకలకంజలోచనం నౌమి శంకరమనంగమోచనమ్ ॥ 3 ॥

దో. రహా ఏక దిన అవధి కర అతి ఆరత పుర లోగ।
జహఁ తహఁ సోచహిం నారి నర కృస తన రామ బియోగ ॥
సగున హోహిం సుందర సకల మన ప్రసన్న సబ కేర।
ప్రభు ఆగవన జనావ జను నగర రమ్య చహుఁ ఫేర ॥
కౌసల్యాది మాతు సబ మన అనంద అస హోఇ।
ఆయు ప్రభు శ్రీ అనుజ జుత కహన చహత అబ కోఇ ॥
భరత నయన భుజ దచ్ఛిన ఫరకత బారహిం బార।
జాని సగున మన హరష అతి లాగే కరన బిచార ॥
రహేఉ ఏక దిన అవధి అధారా। సముఝత మన దుఖ భయు అపారా ॥
కారన కవన నాథ నహిం ఆయు। జాని కుటిల కిధౌం మోహి బిసరాయు ॥
అహహ ధన్య లఛిమన బడ఼భాగీ। రామ పదారబిందు అనురాగీ ॥
కపటీ కుటిల మోహి ప్రభు చీన్హా। తాతే నాథ సంగ నహిం లీన్హా ॥
జౌం కరనీ సముఝై ప్రభు మోరీ। నహిం నిస్తార కలప సత కోరీ ॥
జన అవగున ప్రభు మాన న క్AU। దీన బంధు అతి మృదుల సుభ్AU ॥
మోరి జియఁ భరోస దృఢ఼ సోఈ। మిలిహహిం రామ సగున సుభ హోఈ ॥
బీతేం అవధి రహహి జౌం ప్రానా। అధమ కవన జగ మోహి సమానా ॥

దో. రామ బిరహ సాగర మహఁ భరత మగన మన హోత।
బిప్ర రూప ధరి పవన సుత ఆఇ గయు జను పోత ॥ 1(క) ॥

బైఠి దేఖి కుసాసన జటా ముకుట కృస గాత।
రామ రామ రఘుపతి జపత స్త్రవత నయన జలజాత ॥ 1(ఖ) ॥

దేఖత హనూమాన అతి హరషేఉ। పులక గాత లోచన జల బరషేఉ ॥
మన మహఁ బహుత భాఁతి సుఖ మానీ। బోలేఉ శ్రవన సుధా సమ బానీ ॥
జాసు బిరహఁ సోచహు దిన రాతీ। రటహు నిరంతర గున గన పాఁతీ ॥
రఘుకుల తిలక సుజన సుఖదాతా। ఆయు కుసల దేవ ముని త్రాతా ॥
రిపు రన జీతి సుజస సుర గావత। సీతా సహిత అనుజ ప్రభు ఆవత ॥
సునత బచన బిసరే సబ దూఖా। తృషావంత జిమి పాఇ పియూషా ॥
కో తుమ్హ తాత కహాఁ తే ఆఏ। మోహి పరమ ప్రియ బచన సునాఏ ॥
మారుత సుత మైం కపి హనుమానా। నాము మోర సును కృపానిధానా ॥
దీనబంధు రఘుపతి కర కింకర। సునత భరత భేంటేఉ ఉఠి సాదర ॥
మిలత ప్రేమ నహిం హృదయఁ సమాతా। నయన స్త్రవత జల పులకిత గాతా ॥
కపి తవ దరస సకల దుఖ బీతే। మిలే ఆజు మోహి రామ పిరీతే ॥
బార బార బూఝీ కుసలాతా। తో కహుఁ దేఉఁ కాహ సును భ్రాతా ॥
ఏహి సందేస సరిస జగ మాహీం। కరి బిచార దేఖేఉఁ కఛు నాహీమ్ ॥
నాహిన తాత ఉరిన మైం తోహీ। అబ ప్రభు చరిత సునావహు మోహీ ॥
తబ హనుమంత నాఇ పద మాథా। కహే సకల రఘుపతి గున గాథా ॥
కహు కపి కబహుఁ కృపాల గోసాఈం। సుమిరహిం మోహి దాస కీ నాఈమ్ ॥

ఛం. నిజ దాస జ్యోం రఘుబంసభూషన కబహుఁ మమ సుమిరన కర్ యో।
సుని భరత బచన బినీత అతి కపి పులకిత తన చరనన్హి పర్ యో ॥
రఘుబీర నిజ ముఖ జాసు గున గన కహత అగ జగ నాథ జో।
కాహే న హోఇ బినీత పరమ పునీత సదగున సింధు సో ॥

దో. రామ ప్రాన ప్రియ నాథ తుమ్హ సత్య బచన మమ తాత।
పుని పుని మిలత భరత సుని హరష న హృదయఁ సమాత ॥ 2(క) ॥

సో. భరత చరన సిరు నాఇ తురిత గయు కపి రామ పహిం।
కహీ కుసల సబ జాఇ హరషి చలేఉ ప్రభు జాన చఢ఼ఇ ॥ 2(ఖ) ॥

హరషి భరత కోసలపుర ఆఏ। సమాచార సబ గురహి సునాఏ ॥
పుని మందిర మహఁ బాత జనాఈ। ఆవత నగర కుసల రఘురాఈ ॥
సునత సకల జననీం ఉఠి ధాఈం। కహి ప్రభు కుసల భరత సముఝాఈ ॥
సమాచార పురబాసింహ పాఏ। నర అరు నారి హరషి సబ ధాఏ ॥
దధి దుర్బా రోచన ఫల ఫూలా। నవ తులసీ దల మంగల మూలా ॥
భరి భరి హేమ థార భామినీ। గావత చలిం సింధు సింధురగామినీ ॥
జే జైసేహిం తైసేహిం ఉటి ధావహిం। బాల బృద్ధ కహఁ సంగ న లావహిమ్ ॥
ఏక ఏకన్హ కహఁ బూఝహిం భాఈ। తుమ్హ దేఖే దయాల రఘురాఈ ॥
అవధపురీ ప్రభు ఆవత జానీ। భీ సకల సోభా కై ఖానీ ॥
బహి సుహావన త్రిబిధ సమీరా। భి సరజూ అతి నిర్మల నీరా ॥

దో. హరషిత గుర పరిజన అనుజ భూసుర బృంద సమేత।
చలే భరత మన ప్రేమ అతి సన్ముఖ కృపానికేత ॥ 3(క) ॥

బహుతక చఢ఼ఈ అటారిన్హ నిరఖహిం గగన బిమాన।
దేఖి మధుర సుర హరషిత కరహిం సుమంగల గాన ॥ 3(ఖ) ॥

రాకా ససి రఘుపతి పుర సింధు దేఖి హరషాన।
బఢ఼యో కోలాహల కరత జను నారి తరంగ సమాన ॥ 3(గ) ॥

ఇహాఁ భానుకుల కమల దివాకర। కపిన్హ దేఖావత నగర మనోహర ॥
సును కపీస అంగద లంకేసా। పావన పురీ రుచిర యహ దేసా ॥
జద్యపి సబ బైకుంఠ బఖానా। బేద పురాన బిదిత జగు జానా ॥
అవధపురీ సమ ప్రియ నహిం సోఊ। యహ ప్రసంగ జాని కౌ కోఊ ॥
జన్మభూమి మమ పురీ సుహావని। ఉత్తర దిసి బహ సరజూ పావని ॥
జా మజ్జన తే బినహిం ప్రయాసా। మమ సమీప నర పావహిం బాసా ॥
అతి ప్రియ మోహి ఇహాఁ కే బాసీ। మమ ధామదా పురీ సుఖ రాసీ ॥
హరషే సబ కపి సుని ప్రభు బానీ। ధన్య అవధ జో రామ బఖానీ ॥

దో. ఆవత దేఖి లోగ సబ కృపాసింధు భగవాన।
నగర నికట ప్రభు ప్రేరేఉ ఉతరేఉ భూమి బిమాన ॥ 4(క) ॥

ఉతరి కహేఉ ప్రభు పుష్పకహి తుమ్హ కుబేర పహిం జాహు।
ప్రేరిత రామ చలేఉ సో హరషు బిరహు అతి తాహు ॥ 4(ఖ) ॥

ఆఏ భరత సంగ సబ లోగా। కృస తన శ్రీరఘుబీర బియోగా ॥
బామదేవ బసిష్ఠ మునినాయక। దేఖే ప్రభు మహి ధరి ధను సాయక ॥
ధాఇ ధరే గుర చరన సరోరుహ। అనుజ సహిత అతి పులక తనోరుహ ॥
భేంటి కుసల బూఝీ మునిరాయా। హమరేం కుసల తుమ్హారిహిం దాయా ॥
సకల ద్విజన్హ మిలి నాయు మాథా। ధర్మ ధురంధర రఘుకులనాథా ॥
గహే భరత పుని ప్రభు పద పంకజ। నమత జిన్హహి సుర ముని సంకర అజ ॥
పరే భూమి నహిం ఉఠత ఉఠాఏ। బర కరి కృపాసింధు ఉర లాఏ ॥
స్యామల గాత రోమ భే ఠాఢ఼ఏ। నవ రాజీవ నయన జల బాఢ఼ఏ ॥

ఛం. రాజీవ లోచన స్త్రవత జల తన లలిత పులకావలి బనీ।
అతి ప్రేమ హృదయఁ లగాఇ అనుజహి మిలే ప్రభు త్రిభుఅన ధనీ ॥
ప్రభు మిలత అనుజహి సోహ మో పహిం జాతి నహిం ఉపమా కహీ।
జను ప్రేమ అరు సింగార తను ధరి మిలే బర సుషమా లహీ ॥ 1 ॥

బూఝత కృపానిధి కుసల భరతహి బచన బేగి న ఆవీ।
సును సివా సో సుఖ బచన మన తే భిన్న జాన జో పావీ ॥
అబ కుసల కౌసలనాథ ఆరత జాని జన దరసన దియో।
బూడ఼త బిరహ బారీస కృపానిధాన మోహి కర గహి లియో ॥ 2 ॥

దో. పుని ప్రభు హరషి సత్రుహన భేంటే హృదయఁ లగాఇ।
లఛిమన భరత మిలే తబ పరమ ప్రేమ దౌ భాఇ ॥ 5 ॥

భరతానుజ లఛిమన పుని భేంటే। దుసహ బిరహ సంభవ దుఖ మేటే ॥
సీతా చరన భరత సిరు నావా। అనుజ సమేత పరమ సుఖ పావా ॥
ప్రభు బిలోకి హరషే పురబాసీ। జనిత బియోగ బిపతి సబ నాసీ ॥
ప్రేమాతుర సబ లోగ నిహారీ। కౌతుక కీన్హ కృపాల ఖరారీ ॥
అమిత రూప ప్రగటే తేహి కాలా। జథాజోగ మిలే సబహి కృపాలా ॥
కృపాదృష్టి రఘుబీర బిలోకీ। కిఏ సకల నర నారి బిసోకీ ॥
ఛన మహిం సబహి మిలే భగవానా। ఉమా మరమ యహ కాహుఁ న జానా ॥
ఏహి బిధి సబహి సుఖీ కరి రామా। ఆగేం చలే సీల గున ధామా ॥
కౌసల్యాది మాతు సబ ధాఈ। నిరఖి బచ్ఛ జను ధేను లవాఈ ॥

ఛం. జను ధేను బాలక బచ్ఛ తజి గృహఁ చరన బన పరబస గీం।
దిన అంత పుర రుఖ స్త్రవత థన హుంకార కరి ధావత భీ ॥
అతి ప్రేమ సబ మాతు భేటీం బచన మృదు బహుబిధి కహే।
గి బిషమ బియోగ భవ తిన్హ హరష సుఖ అగనిత లహే ॥

దో. భేటేఉ తనయ సుమిత్రాఁ రామ చరన రతి జాని।
రామహి మిలత కైకేఈ హృదయఁ బహుత సకుచాని ॥ 6(క) ॥

లఛిమన సబ మాతన్హ మిలి హరషే ఆసిష పాఇ।
కైకేఇ కహఁ పుని పుని మిలే మన కర ఛోభు న జాఇ ॥ 6 ॥

సాసున్హ సబని మిలీ బైదేహీ। చరనన్హి లాగి హరషు అతి తేహీ ॥
దేహిం అసీస బూఝి కుసలాతా। హోఇ అచల తుమ్హార అహివాతా ॥
సబ రఘుపతి ముఖ కమల బిలోకహిం। మంగల జాని నయన జల రోకహిమ్ ॥
కనక థార ఆరతి ఉతారహిం। బార బార ప్రభు గాత నిహారహిమ్ ॥
నానా భాఁతి నిఛావరి కరహీం। పరమానంద హరష ఉర భరహీమ్ ॥
కౌసల్యా పుని పుని రఘుబీరహి। చితవతి కృపాసింధు రనధీరహి ॥
హృదయఁ బిచారతి బారహిం బారా। కవన భాఁతి లంకాపతి మారా ॥
అతి సుకుమార జుగల మేరే బారే। నిసిచర సుభట మహాబల భారే ॥

దో. లఛిమన అరు సీతా సహిత ప్రభుహి బిలోకతి మాతు।
పరమానంద మగన మన పుని పుని పులకిత గాతు ॥ 7 ॥

లంకాపతి కపీస నల నీలా। జామవంత అంగద సుభసీలా ॥
హనుమదాది సబ బానర బీరా। ధరే మనోహర మనుజ సరీరా ॥
భరత సనేహ సీల బ్రత నేమా। సాదర సబ బరనహిం అతి ప్రేమా ॥
దేఖి నగరబాసింహ కై రీతీ। సకల సరాహహి ప్రభు పద ప్రీతీ ॥
పుని రఘుపతి సబ సఖా బోలాఏ। ముని పద లాగహు సకల సిఖాఏ ॥
గుర బసిష్ట కులపూజ్య హమారే। ఇన్హ కీ కృపాఁ దనుజ రన మారే ॥
ఏ సబ సఖా సునహు ముని మేరే। భే సమర సాగర కహఁ బేరే ॥
మమ హిత లాగి జన్మ ఇన్హ హారే। భరతహు తే మోహి అధిక పిఆరే ॥
సుని ప్రభు బచన మగన సబ భే। నిమిష నిమిష ఉపజత సుఖ నే ॥

దో. కౌసల్యా కే చరనన్హి పుని తిన్హ నాయు మాథ ॥
ఆసిష దీన్హే హరషి తుమ్హ ప్రియ మమ జిమి రఘునాథ ॥ 8(క) ॥

సుమన బృష్టి నభ సంకుల భవన చలే సుఖకంద।
చఢ఼ఈ అటారిన్హ దేఖహిం నగర నారి నర బృంద ॥ 8(ఖ) ॥

కంచన కలస బిచిత్ర సఁవారే। సబహిం ధరే సజి నిజ నిజ ద్వారే ॥
బందనవార పతాకా కేతూ। సబన్హి బనాఏ మంగల హేతూ ॥
బీథీం సకల సుగంధ సించాఈ। గజమని రచి బహు చౌక పురాఈ ॥
నానా భాఁతి సుమంగల సాజే। హరషి నగర నిసాన బహు బాజే ॥
జహఁ తహఁ నారి నిఛావర కరహీం। దేహిం అసీస హరష ఉర భరహీమ్ ॥
కంచన థార ఆరతీ నానా। జుబతీ సజేం కరహిం సుభ గానా ॥
కరహిం ఆరతీ ఆరతిహర కేం। రఘుకుల కమల బిపిన దినకర కేమ్ ॥
పుర సోభా సంపతి కల్యానా। నిగమ సేష సారదా బఖానా ॥
తేఉ యహ చరిత దేఖి ఠగి రహహీం। ఉమా తాసు గున నర కిమి కహహీమ్ ॥

దో. నారి కుముదినీం అవధ సర రఘుపతి బిరహ దినేస।
అస్త భేఁ బిగసత భీం నిరఖి రామ రాకేస ॥ 9(క) ॥

హోహిం సగున సుభ బిబిధ బిధి బాజహిం గగన నిసాన।
పుర నర నారి సనాథ కరి భవన చలే భగవాన ॥ 9(ఖ) ॥

ప్రభు జానీ కైకేఈ లజానీ। ప్రథమ తాసు గృహ గే భవానీ ॥
తాహి ప్రబోధి బహుత సుఖ దీన్హా। పుని నిజ భవన గవన హరి కీన్హా ॥
కృపాసింధు జబ మందిర గే। పుర నర నారి సుఖీ సబ భే ॥
గుర బసిష్ట ద్విజ లిఏ బులాఈ। ఆజు సుఘరీ సుదిన సముదాఈ ॥
సబ ద్విజ దేహు హరషి అనుసాసన। రామచంద్ర బైఠహిం సింఘాసన ॥
ముని బసిష్ట కే బచన సుహాఏ। సునత సకల బిప్రన్హ అతి భాఏ ॥
కహహిం బచన మృదు బిప్ర అనేకా। జగ అభిరామ రామ అభిషేకా ॥
అబ మునిబర బిలంబ నహిం కీజే। మహారాజ కహఁ తిలక కరీజై ॥

దో. తబ ముని కహేఉ సుమంత్ర సన సునత చలేఉ హరషాఇ।
రథ అనేక బహు బాజి గజ తురత సఁవారే జాఇ ॥ 10(క) ॥

జహఁ తహఁ ధావన పఠి పుని మంగల ద్రబ్య మగాఇ।
హరష సమేత బసిష్ట పద పుని సిరు నాయు ఆఇ ॥ 10(ఖ) ॥

నవాన్హపారాయణ, ఆఠవాఁ విశ్రామ
అవధపురీ అతి రుచిర బనాఈ। దేవన్హ సుమన బృష్టి ఝరి లాఈ ॥
రామ కహా సేవకన్హ బులాఈ। ప్రథమ సఖన్హ అన్హవావహు జాఈ ॥
సునత బచన జహఁ తహఁ జన ధాఏ। సుగ్రీవాది తురత అన్హవాఏ ॥
పుని కరునానిధి భరతు హఁకారే। నిజ కర రామ జటా నిరుఆరే ॥
అన్హవాఏ ప్రభు తీనిఉ భాఈ। భగత బఛల కృపాల రఘురాఈ ॥
భరత భాగ్య ప్రభు కోమలతాఈ। సేష కోటి సత సకహిం న గాఈ ॥
పుని నిజ జటా రామ బిబరాఏ। గుర అనుసాసన మాగి నహాఏ ॥
కరి మజ్జన ప్రభు భూషన సాజే। అంగ అనంగ దేఖి సత లాజే ॥

దో. సాసున్హ సాదర జానకిహి మజ్జన తురత కరాఇ।
దిబ్య బసన బర భూషన అఁగ అఁగ సజే బనాఇ ॥ 11(క) ॥

రామ బామ దిసి సోభతి రమా రూప గున ఖాని।
దేఖి మాతు సబ హరషీం జన్మ సుఫల నిజ జాని ॥ 11(ఖ) ॥

సును ఖగేస తేహి అవసర బ్రహ్మా సివ ముని బృంద।
చఢ఼ఇ బిమాన ఆఏ సబ సుర దేఖన సుఖకంద ॥ 11(గ) ॥

ప్రభు బిలోకి ముని మన అనురాగా। తురత దిబ్య సింఘాసన మాగా ॥
రబి సమ తేజ సో బరని న జాఈ। బైఠే రామ ద్విజన్హ సిరు నాఈ ॥
జనకసుతా సమేత రఘురాఈ। పేఖి ప్రహరషే ముని సముదాఈ ॥
బేద మంత్ర తబ ద్విజన్హ ఉచారే। నభ సుర ముని జయ జయతి పుకారే ॥
ప్రథమ తిలక బసిష్ట ముని కీన్హా। పుని సబ బిప్రన్హ ఆయసు దీన్హా ॥
సుత బిలోకి హరషీం మహతారీ। బార బార ఆరతీ ఉతారీ ॥
బిప్రన్హ దాన బిబిధ బిధి దీన్హే। జాచక సకల అజాచక కీన్హే ॥
సింఘాసన పర త్రిభుఅన సాఈ। దేఖి సురన్హ దుందుభీం బజాఈమ్ ॥

ఛం. నభ దుందుభీం బాజహిం బిపుల గంధర్బ కింనర గావహీం।
నాచహిం అపఛరా బృంద పరమానంద సుర ముని పావహీమ్ ॥
భరతాది అనుజ బిభీషనాంగద హనుమదాది సమేత తే।
గహేం ఛత్ర చామర బ్యజన ధను అసి చర్మ సక్తి బిరాజతే ॥ 1 ॥

శ్రీ సహిత దినకర బంస బూషన కామ బహు ఛబి సోహీ।
నవ అంబుధర బర గాత అంబర పీత సుర మన మోహీ ॥
ముకుటాంగదాది బిచిత్ర భూషన అంగ అంగన్హి ప్రతి సజే।
అంభోజ నయన బిసాల ఉర భుజ ధన్య నర నిరఖంతి జే ॥ 2 ॥

దో. వహ సోభా సమాజ సుఖ కహత న బని ఖగేస।
బరనహిం సారద సేష శ్రుతి సో రస జాన మహేస ॥ 12(క) ॥

భిన్న భిన్న అస్తుతి కరి గే సుర నిజ నిజ ధామ।
బందీ బేష బేద తబ ఆఏ జహఁ శ్రీరామ ॥ 12(ఖ) ॥

ప్రభు సర్బగ్య కీన్హ అతి ఆదర కృపానిధాన।
లఖేఉ న కాహూఁ మరమ కఛు లగే కరన గున గాన ॥ 12(గ) ॥

ఛం. జయ సగున నిర్గున రూప అనూప భూప సిరోమనే।
దసకంధరాది ప్రచండ నిసిచర ప్రబల ఖల భుజ బల హనే ॥
అవతార నర సంసార భార బిభంజి దారున దుఖ దహే।
జయ ప్రనతపాల దయాల ప్రభు సంజుక్త సక్తి నమామహే ॥ 1 ॥

తవ బిషమ మాయా బస సురాసుర నాగ నర అగ జగ హరే।
భవ పంథ భ్రమత అమిత దివస నిసి కాల కర్మ గునని భరే ॥
జే నాథ కరి కరునా బిలోకే త్రిబిధి దుఖ తే నిర్బహే।
భవ ఖేద ఛేదన దచ్ఛ హమ కహుఁ రచ్ఛ రామ నమామహే ॥ 2 ॥

జే గ్యాన మాన బిమత్త తవ భవ హరని భక్తి న ఆదరీ।
తే పాఇ సుర దుర్లభ పదాదపి పరత హమ దేఖత హరీ ॥
బిస్వాస కరి సబ ఆస పరిహరి దాస తవ జే హోఇ రహే।
జపి నామ తవ బిను శ్రమ తరహిం భవ నాథ సో సమరామహే ॥ 3 ॥

జే చరన సివ అజ పూజ్య రజ సుభ పరసి మునిపతినీ తరీ।
నఖ నిర్గతా ముని బందితా త్రేలోక పావని సురసరీ ॥
ధ్వజ కులిస అంకుస కంజ జుత బన ఫిరత కంటక కిన లహే।
పద కంజ ద్వంద ముకుంద రామ రమేస నిత్య భజామహే ॥ 4 ॥

అబ్యక్తమూలమనాది తరు త్వచ చారి నిగమాగమ భనే।
షట కంధ సాఖా పంచ బీస అనేక పర్న సుమన ఘనే ॥
ఫల జుగల బిధి కటు మధుర బేలి అకేలి జేహి ఆశ్రిత రహే।
పల్లవత ఫూలత నవల నిత సంసార బిటప నమామహే ॥ 5 ॥

జే బ్రహ్మ అజమద్వైతమనుభవగమ్య మనపర ధ్యావహీం।
తే కహహుఁ జానహుఁ నాథ హమ తవ సగున జస నిత గావహీమ్ ॥
కరునాయతన ప్రభు సదగునాకర దేవ యహ బర మాగహీం।
మన బచన కర్మ బికార తజి తవ చరన హమ అనురాగహీమ్ ॥ 6 ॥

దో. సబ కే దేఖత బేదన్హ బినతీ కీన్హి ఉదార।
అంతర్ధాన భే పుని గే బ్రహ్మ ఆగార ॥ 13(క) ॥

బైనతేయ సును సంభు తబ ఆఏ జహఁ రఘుబీర।
బినయ కరత గదగద గిరా పూరిత పులక సరీర ॥ 13(ఖ) ॥

ఛం. జయ రామ రమారమనం సమనం। భవ తాప భయాకుల పాహి జనమ్ ॥
అవధేస సురేస రమేస బిభో। సరనాగత మాగత పాహి ప్రభో ॥ 1 ॥

దససీస బినాసన బీస భుజా। కృత దూరి మహా మహి భూరి రుజా ॥
రజనీచర బృంద పతంగ రహే। సర పావక తేజ ప్రచండ దహే ॥ 2 ॥

మహి మండల మండన చారుతరం। ధృత సాయక చాప నిషంగ బరమ్ ॥
మద మోహ మహా మమతా రజనీ। తమ పుంజ దివాకర తేజ అనీ ॥ 3 ॥

మనజాత కిరాత నిపాత కిఏ। మృగ లోగ కుభోగ సరేన హిఏ ॥
హతి నాథ అనాథని పాహి హరే। బిషయా బన పావఁర భూలి పరే ॥ 4 ॥

బహు రోగ బియోగన్హి లోగ హే। భవదంఘ్రి నిరాదర కే ఫల ఏ ॥
భవ సింధు అగాధ పరే నర తే। పద పంకజ ప్రేమ న జే కరతే ॥ 5 ॥

అతి దీన మలీన దుఖీ నితహీం। జిన్హ కే పద పంకజ ప్రీతి నహీమ్ ॥
అవలంబ భవంత కథా జిన్హ కే ॥ ప్రియ సంత అనంత సదా తిన్హ కేమ్ ॥ 6 ॥

నహిం రాగ న లోభ న మాన మదా ॥ తిన్హ కేం సమ బైభవ వా బిపదా ॥
ఏహి తే తవ సేవక హోత ముదా। ముని త్యాగత జోగ భరోస సదా ॥ 7 ॥

కరి ప్రేమ నిరంతర నేమ లిఏఁ। పద పంకజ సేవత సుద్ధ హిఏఁ ॥
సమ మాని నిరాదర ఆదరహీ। సబ సంత సుఖీ బిచరంతి మహీ ॥ 8 ॥

ముని మానస పంకజ భృంగ భజే। రఘుబీర మహా రనధీర అజే ॥
తవ నామ జపామి నమామి హరీ। భవ రోగ మహాగద మాన అరీ ॥ 9 ॥

గున సీల కృపా పరమాయతనం। ప్రనమామి నిరంతర శ్రీరమనమ్ ॥
రఘునంద నికందయ ద్వంద్వఘనం। మహిపాల బిలోకయ దీన జనమ్ ॥ 10 ॥

దో. బార బార బర మాగుఁ హరషి దేహు శ్రీరంగ।
పద సరోజ అనపాయనీ భగతి సదా సతసంగ ॥ 14(క) ॥

బరని ఉమాపతి రామ గున హరషి గే కైలాస।
తబ ప్రభు కపిన్హ దివాఏ సబ బిధి సుఖప్రద బాస ॥ 14(ఖ) ॥

సును ఖగపతి యహ కథా పావనీ। త్రిబిధ తాప భవ భయ దావనీ ॥
మహారాజ కర సుభ అభిషేకా। సునత లహహిం నర బిరతి బిబేకా ॥
జే సకామ నర సునహిం జే గావహిం। సుఖ సంపతి నానా బిధి పావహిమ్ ॥
సుర దుర్లభ సుఖ కరి జగ మాహీం। అంతకాల రఘుపతి పుర జాహీమ్ ॥
సునహిం బిముక్త బిరత అరు బిషీ। లహహిం భగతి గతి సంపతి నీ ॥
ఖగపతి రామ కథా మైం బరనీ। స్వమతి బిలాస త్రాస దుఖ హరనీ ॥
బిరతి బిబేక భగతి దృఢ఼ కరనీ। మోహ నదీ కహఁ సుందర తరనీ ॥
నిత నవ మంగల కౌసలపురీ। హరషిత రహహిం లోగ సబ కురీ ॥
నిత ని ప్రీతి రామ పద పంకజ। సబకేం జిన్హహి నమత సివ ముని అజ ॥
మంగన బహు ప్రకార పహిరాఏ। ద్విజన్హ దాన నానా బిధి పాఏ ॥

దో. బ్రహ్మానంద మగన కపి సబ కేం ప్రభు పద ప్రీతి।
జాత న జానే దివస తిన్హ గే మాస షట బీతి ॥ 15 ॥

బిసరే గృహ సపనేహుఁ సుధి నాహీం। జిమి పరద్రోహ సంత మన మాహీ ॥
తబ రఘుపతి సబ సఖా బోలాఏ। ఆఇ సబన్హి సాదర సిరు నాఏ ॥
పరమ ప్రీతి సమీప బైఠారే। భగత సుఖద మృదు బచన ఉచారే ॥
తుమ్హ అతి కీన్హ మోరి సేవకాఈ। ముఖ పర కేహి బిధి కరౌం బడ఼ఆఈ ॥
తాతే మోహి తుమ్హ అతి ప్రియ లాగే। మమ హిత లాగి భవన సుఖ త్యాగే ॥
అనుజ రాజ సంపతి బైదేహీ। దేహ గేహ పరివార సనేహీ ॥
సబ మమ ప్రియ నహిం తుమ్హహి సమానా। మృషా న కహుఁ మోర యహ బానా ॥
సబ కే ప్రియ సేవక యహ నీతీ। మోరేం అధిక దాస పర ప్రీతీ ॥

దో. అబ గృహ జాహు సఖా సబ భజేహు మోహి దృఢ఼ నేమ।
సదా సర్బగత సర్బహిత జాని కరేహు అతి ప్రేమ ॥ 16 ॥

సుని ప్రభు బచన మగన సబ భే। కో హమ కహాఁ బిసరి తన గే ॥
ఏకటక రహే జోరి కర ఆగే। సకహిం న కఛు కహి అతి అనురాగే ॥
పరమ ప్రేమ తిన్హ కర ప్రభు దేఖా। కహా బిబిధ బిధి గ్యాన బిసేషా ॥
ప్రభు సన్ముఖ కఛు కహన న పారహిం। పుని పుని చరన సరోజ నిహారహిమ్ ॥
తబ ప్రభు భూషన బసన మగాఏ। నానా రంగ అనూప సుహాఏ ॥
సుగ్రీవహి ప్రథమహిం పహిరాఏ। బసన భరత నిజ హాథ బనాఏ ॥
ప్రభు ప్రేరిత లఛిమన పహిరాఏ। లంకాపతి రఘుపతి మన భాఏ ॥
అంగద బైఠ రహా నహిం డోలా। ప్రీతి దేఖి ప్రభు తాహి న బోలా ॥

దో. జామవంత నీలాది సబ పహిరాఏ రఘునాథ।
హియఁ ధరి రామ రూప సబ చలే నాఇ పద మాథ ॥ 17(క) ॥

తబ అంగద ఉఠి నాఇ సిరు సజల నయన కర జోరి।
అతి బినీత బోలేఉ బచన మనహుఁ ప్రేమ రస బోరి ॥ 17(ఖ) ॥

సును సర్బగ్య కృపా సుఖ సింధో। దీన దయాకర ఆరత బంధో ॥
మరతీ బేర నాథ మోహి బాలీ। గయు తుమ్హారేహి కోంఛేం ఘాలీ ॥
అసరన సరన బిరదు సంభారీ। మోహి జని తజహు భగత హితకారీ ॥
మోరేం తుమ్హ ప్రభు గుర పితు మాతా। జాఉఁ కహాఁ తజి పద జలజాతా ॥
తుమ్హహి బిచారి కహహు నరనాహా। ప్రభు తజి భవన కాజ మమ కాహా ॥
బాలక గ్యాన బుద్ధి బల హీనా। రాఖహు సరన నాథ జన దీనా ॥
నీచి టహల గృహ కై సబ కరిహుఁ। పద పంకజ బిలోకి భవ తరిహుఁ ॥
అస కహి చరన పరేఉ ప్రభు పాహీ। అబ జని నాథ కహహు గృహ జాహీ ॥

దో. అంగద బచన బినీత సుని రఘుపతి కరునా సీంవ।
ప్రభు ఉఠాఇ ఉర లాయు సజల నయన రాజీవ ॥ 18(క) ॥

నిజ ఉర మాల బసన మని బాలితనయ పహిరాఇ।
బిదా కీన్హి భగవాన తబ బహు ప్రకార సముఝాఇ ॥ 18(ఖ) ॥

భరత అనుజ సౌమిత్ర సమేతా। పఠవన చలే భగత కృత చేతా ॥
అంగద హృదయఁ ప్రేమ నహిం థోరా। ఫిరి ఫిరి చితవ రామ కీం ఓరా ॥
బార బార కర దండ ప్రనామా। మన అస రహన కహహిం మోహి రామా ॥
రామ బిలోకని బోలని చలనీ। సుమిరి సుమిరి సోచత హఁసి మిలనీ ॥
ప్రభు రుఖ దేఖి బినయ బహు భాషీ। చలేఉ హృదయఁ పద పంకజ రాఖీ ॥
అతి ఆదర సబ కపి పహుఁచాఏ। భాఇన్హ సహిత భరత పుని ఆఏ ॥
తబ సుగ్రీవ చరన గహి నానా। భాఁతి బినయ కీన్హే హనుమానా ॥
దిన దస కరి రఘుపతి పద సేవా। పుని తవ చరన దేఖిహుఁ దేవా ॥
పున్య పుంజ తుమ్హ పవనకుమారా। సేవహు జాఇ కృపా ఆగారా ॥
అస కహి కపి సబ చలే తురంతా। అంగద కహి సునహు హనుమంతా ॥

దో. కహేహు దండవత ప్రభు సైం తుమ్హహి కహుఁ కర జోరి।
బార బార రఘునాయకహి సురతి కరాఏహు మోరి ॥ 19(క) ॥

అస కహి చలేఉ బాలిసుత ఫిరి ఆయు హనుమంత।
తాసు ప్రీతి ప్రభు సన కహి మగన భే భగవంత ॥ !9(ఖ) ॥

కులిసహు చాహి కఠోర అతి కోమల కుసుమహు చాహి।
చిత్త ఖగేస రామ కర సముఝి పరి కహు కాహి ॥ 19(గ) ॥

పుని కృపాల లియో బోలి నిషాదా। దీన్హే భూషన బసన ప్రసాదా ॥
జాహు భవన మమ సుమిరన కరేహూ। మన క్రమ బచన ధర్మ అనుసరేహూ ॥
తుమ్హ మమ సఖా భరత సమ భ్రాతా। సదా రహేహు పుర ఆవత జాతా ॥
బచన సునత ఉపజా సుఖ భారీ। పరేఉ చరన భరి లోచన బారీ ॥
చరన నలిన ఉర ధరి గృహ ఆవా। ప్రభు సుభాఉ పరిజనన్హి సునావా ॥
రఘుపతి చరిత దేఖి పురబాసీ। పుని పుని కహహిం ధన్య సుఖరాసీ ॥
రామ రాజ బైంఠేం త్రేలోకా। హరషిత భే గే సబ సోకా ॥
బయరు న కర కాహూ సన కోఈ। రామ ప్రతాప బిషమతా ఖోఈ ॥

దో. బరనాశ్రమ నిజ నిజ ధరమ బనిరత బేద పథ లోగ।
చలహిం సదా పావహిం సుఖహి నహిం భయ సోక న రోగ ॥ 20 ॥

దైహిక దైవిక భౌతిక తాపా। రామ రాజ నహిం కాహుహి బ్యాపా ॥
సబ నర కరహిం పరస్పర ప్రీతీ। చలహిం స్వధర్మ నిరత శ్రుతి నీతీ ॥
చారిఉ చరన ధర్మ జగ మాహీం। పూరి రహా సపనేహుఁ అఘ నాహీమ్ ॥
రామ భగతి రత నర అరు నారీ। సకల పరమ గతి కే అధికారీ ॥
అల్పమృత్యు నహిం కవనిఉ పీరా। సబ సుందర సబ బిరుజ సరీరా ॥
నహిం దరిద్ర కౌ దుఖీ న దీనా। నహిం కౌ అబుధ న లచ్ఛన హీనా ॥
సబ నిర్దంభ ధర్మరత పునీ। నర అరు నారి చతుర సబ గునీ ॥
సబ గునగ్య పండిత సబ గ్యానీ। సబ కృతగ్య నహిం కపట సయానీ ॥

దో. రామ రాజ నభగేస సును సచరాచర జగ మాహిమ్ ॥
కాల కర్మ సుభావ గున కృత దుఖ కాహుహి నాహిమ్ ॥ 21 ॥

భూమి సప్త సాగర మేఖలా। ఏక భూప రఘుపతి కోసలా ॥
భుఅన అనేక రోమ ప్రతి జాసూ। యహ ప్రభుతా కఛు బహుత న తాసూ ॥
సో మహిమా సముఝత ప్రభు కేరీ। యహ బరనత హీనతా ఘనేరీ ॥
సౌ మహిమా ఖగేస జిన్హ జానీ। ఫిరీ ఏహిం చరిత తిన్హహుఁ రతి మానీ ॥
సౌ జానే కర ఫల యహ లీలా। కహహిం మహా మునిబర దమసీలా ॥
రామ రాజ కర సుఖ సంపదా। బరని న సకి ఫనీస సారదా ॥
సబ ఉదార సబ పర ఉపకారీ। బిప్ర చరన సేవక నర నారీ ॥
ఏకనారి బ్రత రత సబ ఝారీ। తే మన బచ క్రమ పతి హితకారీ ॥

దో. దండ జతిన్హ కర భేద జహఁ నర్తక నృత్య సమాజ।
జీతహు మనహి సునిఅ అస రామచంద్ర కేం రాజ ॥ 22 ॥

ఫూలహిం ఫరహిం సదా తరు కానన। రహహి ఏక సఁగ గజ పంచానన ॥
ఖగ మృగ సహజ బయరు బిసరాఈ। సబన్హి పరస్పర ప్రీతి బఢ఼ఆఈ ॥
కూజహిం ఖగ మృగ నానా బృందా। అభయ చరహిం బన కరహిం అనందా ॥
సీతల సురభి పవన బహ మందా। గూంజత అలి లై చలి మకరందా ॥
లతా బిటప మాగేం మధు చవహీం। మనభావతో ధేను పయ స్త్రవహీమ్ ॥
ససి సంపన్న సదా రహ ధరనీ। త్రేతాఁ భి కృతజుగ కై కరనీ ॥
ప్రగటీం గిరిన్హ బిబిధ మని ఖానీ। జగదాతమా భూప జగ జానీ ॥
సరితా సకల బహహిం బర బారీ। సీతల అమల స్వాద సుఖకారీ ॥
సాగర నిజ మరజాదాఁ రహహీం। డారహిం రత్న తటన్హి నర లహహీమ్ ॥
సరసిజ సంకుల సకల తడ఼ఆగా। అతి ప్రసన్న దస దిసా బిభాగా ॥

దో. బిధు మహి పూర మయూఖన్హి రబి తప జేతనేహి కాజ।
మాగేం బారిద దేహిం జల రామచంద్ర కే రాజ ॥ 23 ॥

కోటిన్హ బాజిమేధ ప్రభు కీన్హే। దాన అనేక ద్విజన్హ కహఁ దీన్హే ॥
శ్రుతి పథ పాలక ధర్మ ధురంధర। గునాతీత అరు భోగ పురందర ॥
పతి అనుకూల సదా రహ సీతా। సోభా ఖాని సుసీల బినీతా ॥
జానతి కృపాసింధు ప్రభుతాఈ। సేవతి చరన కమల మన లాఈ ॥
జద్యపి గృహఁ సేవక సేవకినీ। బిపుల సదా సేవా బిధి గునీ ॥
నిజ కర గృహ పరిచరజా కరీ। రామచంద్ర ఆయసు అనుసరీ ॥
జేహి బిధి కృపాసింధు సుఖ మాని। సోఇ కర శ్రీ సేవా బిధి జాని ॥
కౌసల్యాది సాసు గృహ మాహీం। సేవి సబన్హి మాన మద నాహీమ్ ॥
ఉమా రమా బ్రహ్మాది బందితా। జగదంబా సంతతమనిందితా ॥

దో. జాసు కృపా కటాచ్ఛు సుర చాహత చితవ న సోఇ।
రామ పదారబింద రతి కరతి సుభావహి ఖోఇ ॥ 24 ॥

సేవహిం సానకూల సబ భాఈ। రామ చరన రతి అతి అధికాఈ ॥
ప్రభు ముఖ కమల బిలోకత రహహీం। కబహుఁ కృపాల హమహి కఛు కహహీమ్ ॥
రామ కరహిం భ్రాతన్హ పర ప్రీతీ। నానా భాఁతి సిఖావహిం నీతీ ॥
హరషిత రహహిం నగర కే లోగా। కరహిం సకల సుర దుర్లభ భోగా ॥
అహనిసి బిధిహి మనావత రహహీం। శ్రీరఘుబీర చరన రతి చహహీమ్ ॥
దుఇ సుత సుందర సీతాఁ జాఏ। లవ కుస బేద పురానన్హ గాఏ ॥
దౌ బిజీ బినీ గున మందిర। హరి ప్రతిబింబ మనహుఁ అతి సుందర ॥
దుఇ దుఇ సుత సబ భ్రాతన్హ కేరే। భే రూప గున సీల ఘనేరే ॥

దో. గ్యాన గిరా గోతీత అజ మాయా మన గున పార।
సోఇ సచ్చిదానంద ఘన కర నర చరిత ఉదార ॥ 25 ॥

ప్రాతకాల సరూ కరి మజ్జన। బైఠహిం సభాఁ సంగ ద్విజ సజ్జన ॥
బేద పురాన బసిష్ట బఖానహిం। సునహిం రామ జద్యపి సబ జానహిమ్ ॥
అనుజన్హ సంజుత భోజన కరహీం। దేఖి సకల జననీం సుఖ భరహీమ్ ॥
భరత సత్రుహన దోను భాఈ। సహిత పవనసుత ఉపబన జాఈ ॥
బూఝహిం బైఠి రామ గున గాహా। కహ హనుమాన సుమతి అవగాహా ॥
సునత బిమల గున అతి సుఖ పావహిం। బహురి బహురి కరి బినయ కహావహిమ్ ॥
సబ కేం గృహ గృహ హోహిం పురానా। రామచరిత పావన బిధి నానా ॥
నర అరు నారి రామ గున గానహిం। కరహిం దివస నిసి జాత న జానహిమ్ ॥

దో. అవధపురీ బాసింహ కర సుఖ సంపదా సమాజ।
సహస సేష నహిం కహి సకహిం జహఁ నృప రామ బిరాజ ॥ 26 ॥

నారదాది సనకాది మునీసా। దరసన లాగి కోసలాధీసా ॥
దిన ప్రతి సకల అజోధ్యా ఆవహిం। దేఖి నగరు బిరాగు బిసరావహిమ్ ॥
జాతరూప మని రచిత అటారీం। నానా రంగ రుచిర గచ ఢారీమ్ ॥
పుర చహుఁ పాస కోట అతి సుందర। రచే కఁగూరా రంగ రంగ బర ॥
నవ గ్రహ నికర అనీక బనాఈ। జను ఘేరీ అమరావతి ఆఈ ॥
మహి బహు రంగ రచిత గచ కాఁచా। జో బిలోకి మునిబర మన నాచా ॥
ధవల ధామ ఊపర నభ చుంబత। కలస మనహుఁ రబి ససి దుతి నిందత ॥
బహు మని రచిత ఝరోఖా భ్రాజహిం। గృహ గృహ ప్రతి మని దీప బిరాజహిమ్ ॥

ఛం. మని దీప రాజహిం భవన భ్రాజహిం దేహరీం బిద్రుమ రచీ।
మని ఖంభ భీతి బిరంచి బిరచీ కనక మని మరకత ఖచీ ॥
సుందర మనోహర మందిరాయత అజిర రుచిర ఫటిక రచే।
ప్రతి ద్వార ద్వార కపాట పురట బనాఇ బహు బజ్రన్హి ఖచే ॥

దో. చారు చిత్రసాలా గృహ గృహ ప్రతి లిఖే బనాఇ।
రామ చరిత జే నిరఖ ముని తే మన లేహిం చోరాఇ ॥ 27 ॥

సుమన బాటికా సబహిం లగాఈ। బిబిధ భాఁతి కరి జతన బనాఈ ॥
లతా లలిత బహు జాతి సుహాఈ। ఫూలహిం సదా బంసత కి నాఈ ॥
గుంజత మధుకర ముఖర మనోహర। మారుత త్రిబిధ సదా బహ సుందర ॥
నానా ఖగ బాలకన్హి జిఆఏ। బోలత మధుర ఉడ఼ఆత సుహాఏ ॥
మోర హంస సారస పారావత। భవనని పర సోభా అతి పావత ॥
జహఁ తహఁ దేఖహిం నిజ పరిఛాహీం। బహు బిధి కూజహిం నృత్య కరాహీమ్ ॥
సుక సారికా పఢ఼ఆవహిం బాలక। కహహు రామ రఘుపతి జనపాలక ॥
రాజ దుఆర సకల బిధి చారూ। బీథీం చౌహట రూచిర బజారూ ॥

ఛం. బాజార రుచిర న బని బరనత బస్తు బిను గథ పాఇఏ।
జహఁ భూప రమానివాస తహఁ కీ సంపదా కిమి గాఇఏ ॥
బైఠే బజాజ సరాఫ బనిక అనేక మనహుఁ కుబేర తే।
సబ సుఖీ సబ సచ్చరిత సుందర నారి నర సిసు జరఠ జే ॥

దో. ఉత్తర దిసి సరజూ బహ నిర్మల జల గంభీర।
బాఁధే ఘాట మనోహర స్వల్ప పంక నహిం తీర ॥ 28 ॥

దూరి ఫరాక రుచిర సో ఘాటా। జహఁ జల పిఅహిం బాజి గజ ఠాటా ॥
పనిఘట పరమ మనోహర నానా। తహాఁ న పురుష కరహిం అస్నానా ॥
రాజఘాట సబ బిధి సుందర బర। మజ్జహిం తహాఁ బరన చారిఉ నర ॥
తీర తీర దేవన్హ కే మందిర। చహుఁ దిసి తిన్హ కే ఉపబన సుందర ॥
కహుఁ కహుఁ సరితా తీర ఉదాసీ। బసహిం గ్యాన రత ముని సంన్యాసీ ॥
తీర తీర తులసికా సుహాఈ। బృంద బృంద బహు మునిన్హ లగాఈ ॥
పుర సోభా కఛు బరని న జాఈ। బాహేర నగర పరమ రుచిరాఈ ॥
దేఖత పురీ అఖిల అఘ భాగా। బన ఉపబన బాపికా తడ఼ఆగా ॥

ఛం. బాపీం తడ఼ఆగ అనూప కూప మనోహరాయత సోహహీం।
సోపాన సుందర నీర నిర్మల దేఖి సుర ముని మోహహీమ్ ॥
బహు రంగ కంజ అనేక ఖగ కూజహిం మధుప గుంజారహీం।
ఆరామ రమ్య పికాది ఖగ రవ జను పథిక హంకారహీమ్ ॥

దో. రమానాథ జహఁ రాజా సో పుర బరని కి జాఇ।
అనిమాదిక సుఖ సంపదా రహీం అవధ సబ ఛాఇ ॥ 29 ॥

జహఁ తహఁ నర రఘుపతి గున గావహిం। బైఠి పరసపర ఇహి సిఖావహిమ్ ॥
భజహు ప్రనత ప్రతిపాలక రామహి। సోభా సీల రూప గున ధామహి ॥
జలజ బిలోచన స్యామల గాతహి। పలక నయన ఇవ సేవక త్రాతహి ॥
ధృత సర రుచిర చాప తూనీరహి। సంత కంజ బన రబి రనధీరహి ॥
కాల కరాల బ్యాల ఖగరాజహి। నమత రామ అకామ మమతా జహి ॥
లోభ మోహ మృగజూథ కిరాతహి। మనసిజ కరి హరి జన సుఖదాతహి ॥
సంసయ సోక నిబిడ఼ తమ భానుహి। దనుజ గహన ఘన దహన కృసానుహి ॥
జనకసుతా సమేత రఘుబీరహి। కస న భజహు భంజన భవ భీరహి ॥
బహు బాసనా మసక హిమ రాసిహి। సదా ఏకరస అజ అబినాసిహి ॥
ముని రంజన భంజన మహి భారహి। తులసిదాస కే ప్రభుహి ఉదారహి ॥

దో. ఏహి బిధి నగర నారి నర కరహిం రామ గున గాన।
సానుకూల సబ పర రహహిం సంతత కృపానిధాన ॥ 30 ॥

జబ తే రామ ప్రతాప ఖగేసా। ఉదిత భయు అతి ప్రబల దినేసా ॥
పూరి ప్రకాస రహేఉ తిహుఁ లోకా। బహుతేన్హ సుఖ బహుతన మన సోకా ॥
జిన్హహి సోక తే కహుఁ బఖానీ। ప్రథమ అబిద్యా నిసా నసానీ ॥
అఘ ఉలూక జహఁ తహాఁ లుకానే। కామ క్రోధ కైరవ సకుచానే ॥
బిబిధ కర్మ గున కాల సుభ్AU। ఏ చకోర సుఖ లహహిం న క్AU ॥
మత్సర మాన మోహ మద చోరా। ఇన్హ కర హునర న కవనిహుఁ ఓరా ॥
ధరమ తడ఼ఆగ గ్యాన బిగ్యానా। ఏ పంకజ బికసే బిధి నానా ॥
సుఖ సంతోష బిరాగ బిబేకా। బిగత సోక ఏ కోక అనేకా ॥

దో. యహ ప్రతాప రబి జాకేం ఉర జబ కరి ప్రకాస।
పఛిలే బాఢ఼హిం ప్రథమ జే కహే తే పావహిం నాస ॥ 31 ॥

భ్రాతన్హ సహిత రాము ఏక బారా। సంగ పరమ ప్రియ పవనకుమారా ॥
సుందర ఉపబన దేఖన గే। సబ తరు కుసుమిత పల్లవ నే ॥
జాని సమయ సనకాదిక ఆఏ। తేజ పుంజ గున సీల సుహాఏ ॥
బ్రహ్మానంద సదా లయలీనా। దేఖత బాలక బహుకాలీనా ॥
రూప ధరేం జను చారిఉ బేదా। సమదరసీ ముని బిగత బిభేదా ॥
ఆసా బసన బ్యసన యహ తిన్హహీం। రఘుపతి చరిత హోఇ తహఁ సునహీమ్ ॥
తహాఁ రహే సనకాది భవానీ। జహఁ ఘటసంభవ మునిబర గ్యానీ ॥
రామ కథా మునిబర బహు బరనీ। గ్యాన జోని పావక జిమి అరనీ ॥

దో. దేఖి రామ ముని ఆవత హరషి దండవత కీన్హ।
స్వాగత పూఁఛి పీత పట ప్రభు బైఠన కహఁ దీన్హ ॥ 32 ॥

కీన్హ దండవత తీనిఉఁ భాఈ। సహిత పవనసుత సుఖ అధికాఈ ॥
ముని రఘుపతి ఛబి అతుల బిలోకీ। భే మగన మన సకే న రోకీ ॥
స్యామల గాత సరోరుహ లోచన। సుందరతా మందిర భవ మోచన ॥
ఏకటక రహే నిమేష న లావహిం। ప్రభు కర జోరేం సీస నవావహిమ్ ॥
తిన్హ కై దసా దేఖి రఘుబీరా। స్త్రవత నయన జల పులక సరీరా ॥
కర గహి ప్రభు మునిబర బైఠారే। పరమ మనోహర బచన ఉచారే ॥
ఆజు ధన్య మైం సునహు మునీసా। తుమ్హరేం దరస జాహిం అఘ ఖీసా ॥
బడ఼ఏ భాగ పాఇబ సతసంగా। బినహిం ప్రయాస హోహిం భవ భంగా ॥

దో. సంత సంగ అపబర్గ కర కామీ భవ కర పంథ।
కహహి సంత కబి కోబిద శ్రుతి పురాన సదగ్రంథ ॥ 33 ॥

సుని ప్రభు బచన హరషి ముని చారీ। పులకిత తన అస్తుతి అనుసారీ ॥
జయ భగవంత అనంత అనామయ। అనఘ అనేక ఏక కరునామయ ॥
జయ నిర్గున జయ జయ గున సాగర। సుఖ మందిర సుందర అతి నాగర ॥
జయ ఇందిరా రమన జయ భూధర। అనుపమ అజ అనాది సోభాకర ॥
గ్యాన నిధాన అమాన మానప్రద। పావన సుజస పురాన బేద బద ॥
తగ్య కృతగ్య అగ్యతా భంజన। నామ అనేక అనామ నిరంజన ॥
సర్బ సర్బగత సర్బ ఉరాలయ। బససి సదా హమ కహుఁ పరిపాలయ ॥
ద్వంద బిపతి భవ ఫంద బిభంజయ। హ్రది బసి రామ కామ మద గంజయ ॥

దో. పరమానంద కృపాయతన మన పరిపూరన కామ।
ప్రేమ భగతి అనపాయనీ దేహు హమహి శ్రీరామ ॥ 34 ॥

దేహు భగతి రఘుపతి అతి పావని। త్రిబిధ తాప భవ దాప నసావని ॥
ప్రనత కామ సురధేను కలపతరు। హోఇ ప్రసన్న దీజై ప్రభు యహ బరు ॥
భవ బారిధి కుంభజ రఘునాయక। సేవత సులభ సకల సుఖ దాయక ॥
మన సంభవ దారున దుఖ దారయ। దీనబంధు సమతా బిస్తారయ ॥
ఆస త్రాస ఇరిషాది నివారక। బినయ బిబేక బిరతి బిస్తారక ॥
భూప మౌలి మన మండన ధరనీ। దేహి భగతి సంసృతి సరి తరనీ ॥
ముని మన మానస హంస నిరంతర। చరన కమల బందిత అజ సంకర ॥
రఘుకుల కేతు సేతు శ్రుతి రచ్ఛక। కాల కరమ సుభాఉ గున భచ్ఛక ॥
తారన తరన హరన సబ దూషన। తులసిదాస ప్రభు త్రిభువన భూషన ॥

దో. బార బార అస్తుతి కరి ప్రేమ సహిత సిరు నాఇ।
బ్రహ్మ భవన సనకాది గే అతి అభీష్ట బర పాఇ ॥ 35 ॥

సనకాదిక బిధి లోక సిధాఏ। భ్రాతన్హ రామ చరన సిరు నాఏ ॥
పూఛత ప్రభుహి సకల సకుచాహీం। చితవహిం సబ మారుతసుత పాహీమ్ ॥
సుని చహహిం ప్రభు ముఖ కై బానీ। జో సుని హోఇ సకల భ్రమ హానీ ॥
అంతరజామీ ప్రభు సభ జానా। బూఝత కహహు కాహ హనుమానా ॥
జోరి పాని కహ తబ హనుమంతా। సునహు దీనదయాల భగవంతా ॥
నాథ భరత కఛు పూఁఛన చహహీం। ప్రస్న కరత మన సకుచత అహహీమ్ ॥
తుమ్హ జానహు కపి మోర సుభ్AU। భరతహి మోహి కఛు అంతర క్AU ॥
సుని ప్రభు బచన భరత గహే చరనా। సునహు నాథ ప్రనతారతి హరనా ॥

దో. నాథ న మోహి సందేహ కఛు సపనేహుఁ సోక న మోహ।
కేవల కృపా తుమ్హారిహి కృపానంద సందోహ ॥ 36 ॥

కరుఁ కృపానిధి ఏక ఢిఠాఈ। మైం సేవక తుమ్హ జన సుఖదాఈ ॥
సంతన్హ కై మహిమా రఘురాఈ। బహు బిధి బేద పురానన్హ గాఈ ॥
శ్రీముఖ తుమ్హ పుని కీన్హి బడ఼ఆఈ। తిన్హ పర ప్రభుహి ప్రీతి అధికాఈ ॥
సునా చహుఁ ప్రభు తిన్హ కర లచ్ఛన। కృపాసింధు గున గ్యాన బిచచ్ఛన ॥
సంత అసంత భేద బిలగాఈ। ప్రనతపాల మోహి కహహు బుఝాఈ ॥
సంతన్హ కే లచ్ఛన సును భ్రాతా। అగనిత శ్రుతి పురాన బిఖ్యాతా ॥
సంత అసంతన్హి కై అసి కరనీ। జిమి కుఠార చందన ఆచరనీ ॥
కాటి పరసు మలయ సును భాఈ। నిజ గున దేఇ సుగంధ బసాఈ ॥

దో. తాతే సుర సీసన్హ చఢ఼త జగ బల్లభ శ్రీఖండ।
అనల దాహి పీటత ఘనహిం పరసు బదన యహ దండ ॥ 37 ॥

బిషయ అలంపట సీల గునాకర। పర దుఖ దుఖ సుఖ సుఖ దేఖే పర ॥
సమ అభూతరిపు బిమద బిరాగీ। లోభామరష హరష భయ త్యాగీ ॥
కోమలచిత దీనన్హ పర దాయా। మన బచ క్రమ మమ భగతి అమాయా ॥
సబహి మానప్రద ఆపు అమానీ। భరత ప్రాన సమ మమ తే ప్రానీ ॥
బిగత కామ మమ నామ పరాయన। సాంతి బిరతి బినతీ ముదితాయన ॥
సీతలతా సరలతా మయత్రీ। ద్విజ పద ప్రీతి ధర్మ జనయత్రీ ॥
ఏ సబ లచ్ఛన బసహిం జాసు ఉర। జానేహు తాత సంత సంతత ఫుర ॥
సమ దమ నియమ నీతి నహిం డోలహిం। పరుష బచన కబహూఁ నహిం బోలహిమ్ ॥

దో. నిందా అస్తుతి ఉభయ సమ మమతా మమ పద కంజ।
తే సజ్జన మమ ప్రానప్రియ గున మందిర సుఖ పుంజ ॥ 38 ॥

సనహు అసంతన్హ కేర సుభ్AU। భూలేహుఁ సంగతి కరిఅ న క్AU ॥
తిన్హ కర సంగ సదా దుఖదాఈ। జిమి కలపహి ఘాలి హరహాఈ ॥
ఖలన్హ హృదయఁ అతి తాప బిసేషీ। జరహిం సదా పర సంపతి దేఖీ ॥
జహఁ కహుఁ నిందా సునహిం పరాఈ। హరషహిం మనహుఁ పరీ నిధి పాఈ ॥
కామ క్రోధ మద లోభ పరాయన। నిర్దయ కపటీ కుటిల మలాయన ॥
బయరు అకారన సబ కాహూ సోం। జో కర హిత అనహిత తాహూ సోమ్ ॥
ఝూఠి లేనా ఝూఠి దేనా। ఝూఠి భోజన ఝూఠ చబేనా ॥
బోలహిం మధుర బచన జిమి మోరా। ఖాఇ మహా అతి హృదయ కఠోరా ॥

దో. పర ద్రోహీ పర దార రత పర ధన పర అపబాద।
తే నర పాఁవర పాపమయ దేహ ధరేం మనుజాద ॥ 39 ॥

లోభి ఓఢ఼న లోభి డాసన। సిస్త్రోదర పర జమపుర త్రాస న ॥
కాహూ కీ జౌం సునహిం బడ఼ఆఈ। స్వాస లేహిం జను జూడ఼ఈ ఆఈ ॥
జబ కాహూ కై దేఖహిం బిపతీ। సుఖీ భే మానహుఁ జగ నృపతీ ॥
స్వారథ రత పరివార బిరోధీ। లంపట కామ లోభ అతి క్రోధీ ॥
మాతు పితా గుర బిప్ర న మానహిం। ఆపు గే అరు ఘాలహిం ఆనహిమ్ ॥
కరహిం మోహ బస ద్రోహ పరావా। సంత సంగ హరి కథా న భావా ॥
అవగున సింధు మందమతి కామీ। బేద బిదూషక పరధన స్వామీ ॥
బిప్ర ద్రోహ పర ద్రోహ బిసేషా। దంభ కపట జియఁ ధరేం సుబేషా ॥

దో. ఐసే అధమ మనుజ ఖల కృతజుగ త్రేతా నాహిం।
ద్వాపర కఛుక బృంద బహు హోఇహహిం కలిజుగ మాహిమ్ ॥ 40 ॥

పర హిత సరిస ధర్మ నహిం భాఈ। పర పీడ఼ఆ సమ నహిం అధమాఈ ॥
నిర్నయ సకల పురాన బేద కర। కహేఉఁ తాత జానహిం కోబిద నర ॥
నర సరీర ధరి జే పర పీరా। కరహిం తే సహహిం మహా భవ భీరా ॥
కరహిం మోహ బస నర అఘ నానా। స్వారథ రత పరలోక నసానా ॥
కాలరూప తిన్హ కహఁ మైం భ్రాతా। సుభ అరు అసుభ కర్మ ఫల దాతా ॥
అస బిచారి జే పరమ సయానే। భజహిం మోహి సంసృత దుఖ జానే ॥
త్యాగహిం కర్మ సుభాసుభ దాయక। భజహిం మోహి సుర నర ముని నాయక ॥
సంత అసంతన్హ కే గున భాషే। తే న పరహిం భవ జిన్హ లఖి రాఖే ॥

దో. సునహు తాత మాయా కృత గున అరు దోష అనేక।
గున యహ ఉభయ న దేఖిఅహిం దేఖిఅ సో అబిబేక ॥ 41 ॥

శ్రీముఖ బచన సునత సబ భాఈ। హరషే ప్రేమ న హృదయఁ సమాఈ ॥
కరహిం బినయ అతి బారహిం బారా। హనూమాన హియఁ హరష అపారా ॥
పుని రఘుపతి నిజ మందిర గే। ఏహి బిధి చరిత కరత నిత నే ॥
బార బార నారద ముని ఆవహిం। చరిత పునీత రామ కే గావహిమ్ ॥
నిత నవ చరన దేఖి ముని జాహీం। బ్రహ్మలోక సబ కథా కహాహీమ్ ॥
సుని బిరంచి అతిసయ సుఖ మానహిం। పుని పుని తాత కరహు గున గానహిమ్ ॥
సనకాదిక నారదహి సరాహహిం। జద్యపి బ్రహ్మ నిరత ముని ఆహహిమ్ ॥
సుని గున గాన సమాధి బిసారీ ॥ సాదర సునహిం పరమ అధికారీ ॥

దో. జీవనముక్త బ్రహ్మపర చరిత సునహిం తజి ధ్యాన।
జే హరి కథాఁ న కరహిం రతి తిన్హ కే హియ పాషాన ॥ 42 ॥

ఏక బార రఘునాథ బోలాఏ। గుర ద్విజ పురబాసీ సబ ఆఏ ॥
బైఠే గుర ముని అరు ద్విజ సజ్జన। బోలే బచన భగత భవ భంజన ॥
సనహు సకల పురజన మమ బానీ। కహుఁ న కఛు మమతా ఉర ఆనీ ॥
నహిం అనీతి నహిం కఛు ప్రభుతాఈ। సునహు కరహు జో తుమ్హహి సోహాఈ ॥
సోఇ సేవక ప్రియతమ మమ సోఈ। మమ అనుసాసన మానై జోఈ ॥
జౌం అనీతి కఛు భాషౌం భాఈ। తౌం మోహి బరజహు భయ బిసరాఈ ॥
బడ఼ఏం భాగ మానుష తను పావా। సుర దుర్లభ సబ గ్రంథిన్హ గావా ॥
సాధన ధామ మోచ్ఛ కర ద్వారా। పాఇ న జేహిం పరలోక సఁవారా ॥

దో. సో పరత్ర దుఖ పావి సిర ధుని ధుని పఛితాఇ।
కాలహి కర్మహి ఈస్వరహి మిథ్యా దోష లగాఇ ॥ 43 ॥

ఏహి తన కర ఫల బిషయ న భాఈ। స్వర్గు స్వల్ప అంత దుఖదాఈ ॥
నర తను పాఇ బిషయఁ మన దేహీం। పలటి సుధా తే సఠ బిష లేహీమ్ ॥
తాహి కబహుఁ భల కహి న కోఈ। గుంజా గ్రహి పరస మని ఖోఈ ॥
ఆకర చారి లచ్ఛ చౌరాసీ। జోని భ్రమత యహ జివ అబినాసీ ॥
ఫిరత సదా మాయా కర ప్రేరా। కాల కర్మ సుభావ గున ఘేరా ॥
కబహుఁక కరి కరునా నర దేహీ। దేత ఈస బిను హేతు సనేహీ ॥
నర తను భవ బారిధి కహుఁ బేరో। సన్ముఖ మరుత అనుగ్రహ మేరో ॥
కరనధార సదగుర దృఢ఼ నావా। దుర్లభ సాజ సులభ కరి పావా ॥

దో. జో న తరై భవ సాగర నర సమాజ అస పాఇ।
సో కృత నిందక మందమతి ఆత్మాహన గతి జాఇ ॥ 44 ॥

జౌం పరలోక ఇహాఁ సుఖ చహహూ। సుని మమ బచన హ్రృదయఁ దృఢ఼ గహహూ ॥
సులభ సుఖద మారగ యహ భాఈ। భగతి మోరి పురాన శ్రుతి గాఈ ॥
గ్యాన అగమ ప్రత్యూహ అనేకా। సాధన కఠిన న మన కహుఁ టేకా ॥
కరత కష్ట బహు పావి కోఊ। భక్తి హీన మోహి ప్రియ నహిం సోఊ ॥
భక్తి సుతంత్ర సకల సుఖ ఖానీ। బిను సతసంగ న పావహిం ప్రానీ ॥
పున్య పుంజ బిను మిలహిం న సంతా। సతసంగతి సంసృతి కర అంతా ॥
పున్య ఏక జగ మహుఁ నహిం దూజా। మన క్రమ బచన బిప్ర పద పూజా ॥

సానుకూల తేహి పర ముని దేవా। జో తజి కపటు కరి ద్విజ సేవా ॥

దో. ఔరు ఏక గుపుత మత సబహి కహుఁ కర జోరి।
సంకర భజన బినా నర భగతి న పావి మోరి ॥ 45 ॥

కహహు భగతి పథ కవన ప్రయాసా। జోగ న మఖ జప తప ఉపవాసా ॥
సరల సుభావ న మన కుటిలాఈ। జథా లాభ సంతోష సదాఈ ॥
మోర దాస కహాఇ నర ఆసా। కరి తౌ కహహు కహా బిస్వాసా ॥
బహుత కహుఁ కా కథా బఢ఼ఆఈ। ఏహి ఆచరన బస్య మైం భాఈ ॥
బైర న బిగ్రహ ఆస న త్రాసా। సుఖమయ తాహి సదా సబ ఆసా ॥
అనారంభ అనికేత అమానీ। అనఘ అరోష దచ్ఛ బిగ్యానీ ॥
ప్రీతి సదా సజ్జన సంసర్గా। తృన సమ బిషయ స్వర్గ అపబర్గా ॥
భగతి పచ్ఛ హఠ నహిం సఠతాఈ। దుష్ట తర్క సబ దూరి బహాఈ ॥

దో. మమ గున గ్రామ నామ రత గత మమతా మద మోహ।
తా కర సుఖ సోఇ జాని పరానంద సందోహ ॥ 46 ॥

సునత సుధాసమ బచన రామ కే। గహే సబని పద కృపాధామ కే ॥
జనని జనక గుర బంధు హమారే। కృపా నిధాన ప్రాన తే ప్యారే ॥
తను ధను ధామ రామ హితకారీ। సబ బిధి తుమ్హ ప్రనతారతి హారీ ॥
అసి సిఖ తుమ్హ బిను దేఇ న కోఊ। మాతు పితా స్వారథ రత ఓఊ ॥
హేతు రహిత జగ జుగ ఉపకారీ। తుమ్హ తుమ్హార సేవక అసురారీ ॥
స్వారథ మీత సకల జగ మాహీం। సపనేహుఁ ప్రభు పరమారథ నాహీమ్ ॥
సబకే బచన ప్రేమ రస సానే। సుని రఘునాథ హృదయఁ హరషానే ॥
నిజ నిజ గృహ గే ఆయసు పాఈ। బరనత ప్రభు బతకహీ సుహాఈ ॥

దో. -ఉమా అవధబాసీ నర నారి కృతారథ రూప।
బ్రహ్మ సచ్చిదానంద ఘన రఘునాయక జహఁ భూప ॥ 47 ॥

ఏక బార బసిష్ట ముని ఆఏ। జహాఁ రామ సుఖధామ సుహాఏ ॥
అతి ఆదర రఘునాయక కీన్హా। పద పఖారి పాదోదక లీన్హా ॥
రామ సునహు ముని కహ కర జోరీ। కృపాసింధు బినతీ కఛు మోరీ ॥
దేఖి దేఖి ఆచరన తుమ్హారా। హోత మోహ మమ హృదయఁ అపారా ॥
మహిమా అమిత బేద నహిం జానా। మైం కేహి భాఁతి కహుఁ భగవానా ॥
ఉపరోహిత్య కర్మ అతి మందా। బేద పురాన సుమృతి కర నిందా ॥
జబ న లేఉఁ మైం తబ బిధి మోహీ। కహా లాభ ఆగేం సుత తోహీ ॥
పరమాతమా బ్రహ్మ నర రూపా। హోఇహి రఘుకుల భూషన భూపా ॥

దో. -తబ మైం హృదయఁ బిచారా జోగ జగ్య బ్రత దాన।
జా కహుఁ కరిఅ సో పైహుఁ ధర్మ న ఏహి సమ ఆన ॥ 48 ॥

జప తప నియమ జోగ నిజ ధర్మా। శ్రుతి సంభవ నానా సుభ కర్మా ॥
గ్యాన దయా దమ తీరథ మజ్జన। జహఁ లగి ధర్మ కహత శ్రుతి సజ్జన ॥
ఆగమ నిగమ పురాన అనేకా। పఢ఼ఏ సునే కర ఫల ప్రభు ఏకా ॥
తబ పద పంకజ ప్రీతి నిరంతర। సబ సాధన కర యహ ఫల సుందర ॥
ఛూటి మల కి మలహి కే ధోఏఁ। ఘృత కి పావ కోఇ బారి బిలోఏఁ ॥
ప్రేమ భగతి జల బిను రఘురాఈ। అభిఅంతర మల కబహుఁ న జాఈ ॥
సోఇ సర్బగ్య తగ్య సోఇ పండిత। సోఇ గున గృహ బిగ్యాన అఖండిత ॥
దచ్ఛ సకల లచ్ఛన జుత సోఈ। జాకేం పద సరోజ రతి హోఈ ॥

దో. నాథ ఏక బర మాగుఁ రామ కృపా కరి దేహు।
జన్మ జన్మ ప్రభు పద కమల కబహుఁ ఘటై జని నేహు ॥ 49 ॥

అస కహి ముని బసిష్ట గృహ ఆఏ। కృపాసింధు కే మన అతి భాఏ ॥
హనూమాన భరతాదిక భ్రాతా। సంగ లిఏ సేవక సుఖదాతా ॥
పుని కృపాల పుర బాహేర గే। గజ రథ తురగ మగావత భే ॥
దేఖి కృపా కరి సకల సరాహే। దిఏ ఉచిత జిన్హ జిన్హ తేఇ చాహే ॥
హరన సకల శ్రమ ప్రభు శ్రమ పాఈ। గే జహాఁ సీతల అవఁరాఈ ॥
భరత దీన్హ నిజ బసన డసాఈ। బైఠే ప్రభు సేవహిం సబ భాఈ ॥
మారుతసుత తబ మారూత కరీ। పులక బపుష లోచన జల భరీ ॥
హనూమాన సమ నహిం బడ఼భాగీ। నహిం కౌ రామ చరన అనురాగీ ॥
గిరిజా జాసు ప్రీతి సేవకాఈ। బార బార ప్రభు నిజ ముఖ గాఈ ॥

దో. తేహిం అవసర ముని నారద ఆఏ కరతల బీన।
గావన లగే రామ కల కీరతి సదా నబీన ॥ 50 ॥

మామవలోకయ పంకజ లోచన। కృపా బిలోకని సోచ బిమోచన ॥
నీల తామరస స్యామ కామ అరి। హృదయ కంజ మకరంద మధుప హరి ॥
జాతుధాన బరూథ బల భంజన। ముని సజ్జన రంజన అఘ గంజన ॥
భూసుర ససి నవ బృంద బలాహక। అసరన సరన దీన జన గాహక ॥
భుజ బల బిపుల భార మహి ఖండిత। ఖర దూషన బిరాధ బధ పండిత ॥
రావనారి సుఖరూప భూపబర। జయ దసరథ కుల కుముద సుధాకర ॥
సుజస పురాన బిదిత నిగమాగమ। గావత సుర ముని సంత సమాగమ ॥
కారునీక బ్యలీక మద ఖండన। సబ బిధి కుసల కోసలా మండన ॥
కలి మల మథన నామ మమతాహన। తులసీదాస ప్రభు పాహి ప్రనత జన ॥

దో. ప్రేమ సహిత ముని నారద బరని రామ గున గ్రామ।
సోభాసింధు హృదయఁ ధరి గే జహాఁ బిధి ధామ ॥ 51 ॥

గిరిజా సునహు బిసద యహ కథా। మైం సబ కహీ మోరి మతి జథా ॥
రామ చరిత సత కోటి అపారా। శ్రుతి సారదా న బరనై పారా ॥
రామ అనంత అనంత గునానీ। జన్మ కర్మ అనంత నామానీ ॥
జల సీకర మహి రజ గని జాహీం। రఘుపతి చరిత న బరని సిరాహీమ్ ॥
బిమల కథా హరి పద దాయనీ। భగతి హోఇ సుని అనపాయనీ ॥
ఉమా కహిఉఁ సబ కథా సుహాఈ। జో భుసుండి ఖగపతిహి సునాఈ ॥
కఛుక రామ గున కహేఉఁ బఖానీ। అబ కా కహౌం సో కహహు భవానీ ॥
సుని సుభ కథా ఉమా హరషానీ। బోలీ అతి బినీత మృదు బానీ ॥
ధన్య ధన్య మైం ధన్య పురారీ। సునేఉఁ రామ గున భవ భయ హారీ ॥

దో. తుమ్హరీ కృపాఁ కృపాయతన అబ కృతకృత్య న మోహ।
జానేఉఁ రామ ప్రతాప ప్రభు చిదానంద సందోహ ॥ 52(క) ॥

నాథ తవానన ససి స్రవత కథా సుధా రఘుబీర।
శ్రవన పుటన్హి మన పాన కరి నహిం అఘాత మతిధీర ॥ 52(ఖ) ॥

రామ చరిత జే సునత అఘాహీం। రస బిసేష జానా తిన్హ నాహీమ్ ॥
జీవనముక్త మహాముని జేఊ। హరి గున సునహీం నిరంతర తేఊ ॥
భవ సాగర చహ పార జో పావా। రామ కథా తా కహఁ దృఢ఼ నావా ॥
బిషిన్హ కహఁ పుని హరి గున గ్రామా। శ్రవన సుఖద అరు మన అభిరామా ॥
శ్రవనవంత అస కో జగ మాహీం। జాహి న రఘుపతి చరిత సోహాహీమ్ ॥
తే జడ఼ జీవ నిజాత్మక ఘాతీ। జిన్హహి న రఘుపతి కథా సోహాతీ ॥
హరిచరిత్ర మానస తుమ్హ గావా। సుని మైం నాథ అమితి సుఖ పావా ॥
తుమ్హ జో కహీ యహ కథా సుహాఈ। కాగభసుండి గరుడ఼ ప్రతి గాఈ ॥

దో. బిరతి గ్యాన బిగ్యాన దృఢ఼ రామ చరన అతి నేహ।
బాయస తన రఘుపతి భగతి మోహి పరమ సందేహ ॥ 53 ॥

నర సహస్ర మహఁ సునహు పురారీ। కౌ ఏక హోఇ ధర్మ బ్రతధారీ ॥
ధర్మసీల కోటిక మహఁ కోఈ। బిషయ బిముఖ బిరాగ రత హోఈ ॥
కోటి బిరక్త మధ్య శ్రుతి కహీ। సమ్యక గ్యాన సకృత కౌ లహీ ॥
గ్యానవంత కోటిక మహఁ కోఊ। జీవనముక్త సకృత జగ సోఊ ॥
తిన్హ సహస్ర మహుఁ సబ సుఖ ఖానీ। దుర్లభ బ్రహ్మలీన బిగ్యానీ ॥
ధర్మసీల బిరక్త అరు గ్యానీ। జీవనముక్త బ్రహ్మపర ప్రానీ ॥
సబ తే సో దుర్లభ సురరాయా। రామ భగతి రత గత మద మాయా ॥
సో హరిభగతి కాగ కిమి పాఈ। బిస్వనాథ మోహి కహహు బుఝాఈ ॥

దో. రామ పరాయన గ్యాన రత గునాగార మతి ధీర।
నాథ కహహు కేహి కారన పాయు కాక సరీర ॥ 54 ॥

యహ ప్రభు చరిత పవిత్ర సుహావా। కహహు కృపాల కాగ కహఁ పావా ॥
తుమ్హ కేహి భాఁతి సునా మదనారీ। కహహు మోహి అతి కౌతుక భారీ ॥
గరుడ఼ మహాగ్యానీ గున రాసీ। హరి సేవక అతి నికట నివాసీ ॥
తేహిం కేహి హేతు కాగ సన జాఈ। సునీ కథా ముని నికర బిహాఈ ॥
కహహు కవన బిధి భా సంబాదా। దౌ హరిభగత కాగ ఉరగాదా ॥
గౌరి గిరా సుని సరల సుహాఈ। బోలే సివ సాదర సుఖ పాఈ ॥
ధన్య సతీ పావన మతి తోరీ। రఘుపతి చరన ప్రీతి నహిం థోరీ ॥
సునహు పరమ పునీత ఇతిహాసా। జో సుని సకల లోక భ్రమ నాసా ॥
ఉపజి రామ చరన బిస్వాసా। భవ నిధి తర నర బినహిం ప్రయాసా ॥

దో. ఐసిఅ ప్రస్న బిహంగపతి కీన్హ కాగ సన జాఇ।
సో సబ సాదర కహిహుఁ సునహు ఉమా మన లాఇ ॥ 55 ॥

మైం జిమి కథా సునీ భవ మోచని। సో ప్రసంగ సును సుముఖి సులోచని ॥
ప్రథమ దచ్ఛ గృహ తవ అవతారా। సతీ నామ తబ రహా తుమ్హారా ॥
దచ్ఛ జగ్య తబ భా అపమానా। తుమ్హ అతి క్రోధ తజే తబ ప్రానా ॥
మమ అనుచరన్హ కీన్హ మఖ భంగా। జానహు తుమ్హ సో సకల ప్రసంగా ॥
తబ అతి సోచ భయు మన మోరేం। దుఖీ భయుఁ బియోగ ప్రియ తోరేమ్ ॥
సుందర బన గిరి సరిత తడ఼ఆగా। కౌతుక దేఖత ఫిరుఁ బేరాగా ॥
గిరి సుమేర ఉత్తర దిసి దూరీ। నీల సైల ఏక సుందర భూరీ ॥
తాసు కనకమయ సిఖర సుహాఏ। చారి చారు మోరే మన భాఏ ॥
తిన్హ పర ఏక ఏక బిటప బిసాలా। బట పీపర పాకరీ రసాలా ॥
సైలోపరి సర సుందర సోహా। మని సోపాన దేఖి మన మోహా ॥

దో. -సీతల అమల మధుర జల జలజ బిపుల బహురంగ।
కూజత కల రవ హంస గన గుంజత మజుంల భృంగ ॥ 56 ॥

తేహిం గిరి రుచిర బసి ఖగ సోఈ। తాసు నాస కల్పాంత న హోఈ ॥
మాయా కృత గున దోష అనేకా। మోహ మనోజ ఆది అబిబేకా ॥
రహే బ్యాపి సమస్త జగ మాహీం। తేహి గిరి నికట కబహుఁ నహిం జాహీమ్ ॥
తహఁ బసి హరిహి భజి జిమి కాగా। సో సును ఉమా సహిత అనురాగా ॥
పీపర తరు తర ధ్యాన సో ధరీ। జాప జగ్య పాకరి తర కరీ ॥
ఆఁబ ఛాహఁ కర మానస పూజా। తజి హరి భజను కాజు నహిం దూజా ॥
బర తర కహ హరి కథా ప్రసంగా। ఆవహిం సునహిం అనేక బిహంగా ॥
రామ చరిత బిచీత్ర బిధి నానా। ప్రేమ సహిత కర సాదర గానా ॥
సునహిం సకల మతి బిమల మరాలా। బసహిం నిరంతర జే తేహిం తాలా ॥
జబ మైం జాఇ సో కౌతుక దేఖా। ఉర ఉపజా ఆనంద బిసేషా ॥

దో. తబ కఛు కాల మరాల తను ధరి తహఁ కీన్హ నివాస।
సాదర సుని రఘుపతి గున పుని ఆయుఁ కైలాస ॥ 57 ॥

గిరిజా కహేఉఁ సో సబ ఇతిహాసా। మైం జేహి సమయ గయుఁ ఖగ పాసా ॥
అబ సో కథా సునహు జేహీ హేతూ। గయు కాగ పహిం ఖగ కుల కేతూ ॥
జబ రఘునాథ కీన్హి రన క్రీడ఼ఆ। సముఝత చరిత హోతి మోహి బ్రీడ఼ఆ ॥
ఇంద్రజీత కర ఆపు బఁధాయో। తబ నారద ముని గరుడ఼ పఠాయో ॥
బంధన కాటి గయో ఉరగాదా। ఉపజా హృదయఁ ప్రచండ బిషాదా ॥
ప్రభు బంధన సముఝత బహు భాఁతీ। కరత బిచార ఉరగ ఆరాతీ ॥
బ్యాపక బ్రహ్మ బిరజ బాగీసా। మాయా మోహ పార పరమీసా ॥
సో అవతార సునేఉఁ జగ మాహీం। దేఖేఉఁ సో ప్రభావ కఛు నాహీమ్ ॥

దో. -భవ బంధన తే ఛూటహిం నర జపి జా కర నామ।
ఖర్చ నిసాచర బాఁధేఉ నాగపాస సోఇ రామ ॥ 58 ॥

నానా భాఁతి మనహి సముఝావా। ప్రగట న గ్యాన హృదయఁ భ్రమ ఛావా ॥
ఖేద ఖిన్న మన తర్క బఢ఼ఆఈ। భయు మోహబస తుమ్హరిహిం నాఈ ॥
బ్యాకుల గయు దేవరిషి పాహీం। కహేసి జో సంసయ నిజ మన మాహీమ్ ॥
సుని నారదహి లాగి అతి దాయా। సును ఖగ ప్రబల రామ కై మాయా ॥
జో గ్యానిన్హ కర చిత అపహరీ। బరిఆఈ బిమోహ మన కరీ ॥
జేహిం బహు బార నచావా మోహీ। సోఇ బ్యాపీ బిహంగపతి తోహీ ॥
మహామోహ ఉపజా ఉర తోరేం। మిటిహి న బేగి కహేం ఖగ మోరేమ్ ॥
చతురానన పహిం జాహు ఖగేసా। సోఇ కరేహు జేహి హోఇ నిదేసా ॥

దో. అస కహి చలే దేవరిషి కరత రామ గున గాన।
హరి మాయా బల బరనత పుని పుని పరమ సుజాన ॥ 59 ॥

తబ ఖగపతి బిరంచి పహిం గయూ। నిజ సందేహ సునావత భయూ ॥
సుని బిరంచి రామహి సిరు నావా। సముఝి ప్రతాప ప్రేమ అతి ఛావా ॥
మన మహుఁ కరి బిచార బిధాతా। మాయా బస కబి కోబిద గ్యాతా ॥
హరి మాయా కర అమితి ప్రభావా। బిపుల బార జేహిం మోహి నచావా ॥
అగ జగమయ జగ మమ ఉపరాజా। నహిం ఆచరజ మోహ ఖగరాజా ॥
తబ బోలే బిధి గిరా సుహాఈ। జాన మహేస రామ ప్రభుతాఈ ॥
బైనతేయ సంకర పహిం జాహూ। తాత అనత పూఛహు జని కాహూ ॥
తహఁ హోఇహి తవ సంసయ హానీ। చలేఉ బిహంగ సునత బిధి బానీ ॥

దో. పరమాతుర బిహంగపతి ఆయు తబ మో పాస।
జాత రహేఉఁ కుబేర గృహ రహిహు ఉమా కైలాస ॥ 60 ॥

తేహిం మమ పద సాదర సిరు నావా। పుని ఆపన సందేహ సునావా ॥
సుని తా కరి బినతీ మృదు బానీ। పరేమ సహిత మైం కహేఉఁ భవానీ ॥
మిలేహు గరుడ఼ మారగ మహఁ మోహీ। కవన భాఁతి సముఝావౌం తోహీ ॥
తబహి హోఇ సబ సంసయ భంగా। జబ బహు కాల కరిఅ సతసంగా ॥
సునిఅ తహాఁ హరి కథా సుహాఈ। నానా భాఁతి మునిన్హ జో గాఈ ॥
జేహి మహుఁ ఆది మధ్య అవసానా। ప్రభు ప్రతిపాద్య రామ భగవానా ॥
నిత హరి కథా హోత జహఁ భాఈ। పఠవుఁ తహాఁ సునహి తుమ్హ జాఈ ॥
జాఇహి సునత సకల సందేహా। రామ చరన హోఇహి అతి నేహా ॥

దో. బిను సతసంగ న హరి కథా తేహి బిను మోహ న భాగ।
మోహ గేఁ బిను రామ పద హోఇ న దృఢ఼ అనురాగ ॥ 61 ॥

మిలహిం న రఘుపతి బిను అనురాగా। కిఏఁ జోగ తప గ్యాన బిరాగా ॥
ఉత్తర దిసి సుందర గిరి నీలా। తహఁ రహ కాకభుసుండి సుసీలా ॥
రామ భగతి పథ పరమ ప్రబీనా। గ్యానీ గున గృహ బహు కాలీనా ॥
రామ కథా సో కహి నిరంతర। సాదర సునహిం బిబిధ బిహంగబర ॥
జాఇ సునహు తహఁ హరి గున భూరీ। హోఇహి మోహ జనిత దుఖ దూరీ ॥
మైం జబ తేహి సబ కహా బుఝాఈ। చలేఉ హరషి మమ పద సిరు నాఈ ॥
తాతే ఉమా న మైం సముఝావా। రఘుపతి కృపాఁ మరము మైం పావా ॥
హోఇహి కీన్హ కబహుఁ అభిమానా। సో ఖౌవై చహ కృపానిధానా ॥
కఛు తేహి తే పుని మైం నహిం రాఖా। సముఝి ఖగ ఖగహీ కై భాషా ॥
ప్రభు మాయా బలవంత భవానీ। జాహి న మోహ కవన అస గ్యానీ ॥

దో. గ్యాని భగత సిరోమని త్రిభువనపతి కర జాన।
తాహి మోహ మాయా నర పావఁర కరహిం గుమాన ॥ 62(క) ॥

మాసపారాయణ, అట్ఠాఈసవాఁ విశ్రామ
సివ బిరంచి కహుఁ మోహి కో హై బపురా ఆన।
అస జియఁ జాని భజహిం ముని మాయా పతి భగవాన ॥ 62(ఖ) ॥

గయు గరుడ఼ జహఁ బసి భుసుండా। మతి అకుంఠ హరి భగతి అఖండా ॥
దేఖి సైల ప్రసన్న మన భయూ। మాయా మోహ సోచ సబ గయూ ॥
కరి తడ఼ఆగ మజ్జన జలపానా। బట తర గయు హృదయఁ హరషానా ॥
బృద్ధ బృద్ధ బిహంగ తహఁ ఆఏ। సునై రామ కే చరిత సుహాఏ ॥
కథా అరంభ కరై సోఇ చాహా। తేహీ సమయ గయు ఖగనాహా ॥
ఆవత దేఖి సకల ఖగరాజా। హరషేఉ బాయస సహిత సమాజా ॥
అతి ఆదర ఖగపతి కర కీన్హా। స్వాగత పూఛి సుఆసన దీన్హా ॥
కరి పూజా సమేత అనురాగా। మధుర బచన తబ బోలేఉ కాగా ॥

దో. నాథ కృతారథ భయుఁ మైం తవ దరసన ఖగరాజ।
ఆయసు దేహు సో కరౌం అబ ప్రభు ఆయహు కేహి కాజ ॥ 63(క) ॥

సదా కృతారథ రూప తుమ్హ కహ మృదు బచన ఖగేస।
జేహి కై అస్తుతి సాదర నిజ ముఖ కీన్హి మహేస ॥ 63(ఖ) ॥

సునహు తాత జేహి కారన ఆయుఁ। సో సబ భయు దరస తవ పాయుఁ ॥
దేఖి పరమ పావన తవ ఆశ్రమ। గయు మోహ సంసయ నానా భ్రమ ॥
అబ శ్రీరామ కథా అతి పావని। సదా సుఖద దుఖ పుంజ నసావని ॥
సాదర తాత సునావహు మోహీ। బార బార బినవుఁ ప్రభు తోహీ ॥
సునత గరుడ఼ కై గిరా బినీతా। సరల సుప్రేమ సుఖద సుపునీతా ॥
భయు తాసు మన పరమ ఉఛాహా। లాగ కహై రఘుపతి గున గాహా ॥
ప్రథమహిం అతి అనురాగ భవానీ। రామచరిత సర కహేసి బఖానీ ॥
పుని నారద కర మోహ అపారా। కహేసి బహురి రావన అవతారా ॥
ప్రభు అవతార కథా పుని గాఈ। తబ సిసు చరిత కహేసి మన లాఈ ॥

దో. బాలచరిత కహిం బిబిధ బిధి మన మహఁ పరమ ఉఛాహ।
రిషి ఆగవన కహేసి పుని శ్రీ రఘుబీర బిబాహ ॥ 64 ॥

బహురి రామ అభిషేక ప్రసంగా। పుని నృప బచన రాజ రస భంగా ॥
పురబాసింహ కర బిరహ బిషాదా। కహేసి రామ లఛిమన సంబాదా ॥
బిపిన గవన కేవట అనురాగా। సురసరి ఉతరి నివాస ప్రయాగా ॥
బాలమీక ప్రభు మిలన బఖానా। చిత్రకూట జిమి బసే భగవానా ॥
సచివాగవన నగర నృప మరనా। భరతాగవన ప్రేమ బహు బరనా ॥
కరి నృప క్రియా సంగ పురబాసీ। భరత గే జహఁ ప్రభు సుఖ రాసీ ॥
పుని రఘుపతి బహు బిధి సముఝాఏ। లై పాదుకా అవధపుర ఆఏ ॥
భరత రహని సురపతి సుత కరనీ। ప్రభు అరు అత్రి భేంట పుని బరనీ ॥

దో. కహి బిరాధ బధ జేహి బిధి దేహ తజీ సరభంగ ॥
బరని సుతీఛన ప్రీతి పుని ప్రభు అగస్తి సతసంగ ॥ 65 ॥

కహి దండక బన పావనతాఈ। గీధ మిత్రీ పుని తేహిం గాఈ ॥
పుని ప్రభు పంచవటీం కృత బాసా। భంజీ సకల మునిన్హ కీ త్రాసా ॥
పుని లఛిమన ఉపదేస అనూపా। సూపనఖా జిమి కీన్హి కురూపా ॥
ఖర దూషన బధ బహురి బఖానా। జిమి సబ మరము దసానన జానా ॥
దసకంధర మారీచ బతకహీం। జేహి బిధి భీ సో సబ తేహిం కహీ ॥
పుని మాయా సీతా కర హరనా। శ్రీరఘుబీర బిరహ కఛు బరనా ॥
పుని ప్రభు గీధ క్రియా జిమి కీన్హీ। బధి కబంధ సబరిహి గతి దీన్హీ ॥
బహురి బిరహ బరనత రఘుబీరా। జేహి బిధి గే సరోబర తీరా ॥

దో. ప్రభు నారద సంబాద కహి మారుతి మిలన ప్రసంగ।
పుని సుగ్రీవ మితాఈ బాలి ప్రాన కర భంగ ॥ 66((క) ॥

కపిహి తిలక కరి ప్రభు కృత సైల ప్రబరషన బాస।
బరనన బర్షా సరద అరు రామ రోష కపి త్రాస ॥ 66(ఖ) ॥

జేహి బిధి కపిపతి కీస పఠాఏ। సీతా ఖోజ సకల దిసి ధాఏ ॥
బిబర ప్రబేస కీన్హ జేహి భాఁతీ। కపిన్హ బహోరి మిలా సంపాతీ ॥
సుని సబ కథా సమీరకుమారా। నాఘత భయు పయోధి అపారా ॥
లంకాఁ కపి ప్రబేస జిమి కీన్హా। పుని సీతహి ధీరజు జిమి దీన్హా ॥
బన ఉజారి రావనహి ప్రబోధీ। పుర దహి నాఘేఉ బహురి పయోధీ ॥
ఆఏ కపి సబ జహఁ రఘురాఈ। బైదేహీ కి కుసల సునాఈ ॥
సేన సమేతి జథా రఘుబీరా। ఉతరే జాఇ బారినిధి తీరా ॥
మిలా బిభీషన జేహి బిధి ఆఈ। సాగర నిగ్రహ కథా సునాఈ ॥

దో. సేతు బాఁధి కపి సేన జిమి ఉతరీ సాగర పార।
గయు బసీఠీ బీరబర జేహి బిధి బాలికుమార ॥ 67(క) ॥

నిసిచర కీస లరాఈ బరనిసి బిబిధ ప్రకార।
కుంభకరన ఘననాద కర బల పౌరుష సంఘార ॥ 67(ఖ) ॥

నిసిచర నికర మరన బిధి నానా। రఘుపతి రావన సమర బఖానా ॥
రావన బధ మందోదరి సోకా। రాజ బిభీషణ దేవ అసోకా ॥
సీతా రఘుపతి మిలన బహోరీ। సురన్హ కీన్హ అస్తుతి కర జోరీ ॥
పుని పుష్పక చఢ఼ఇ కపిన్హ సమేతా। అవధ చలే ప్రభు కృపా నికేతా ॥
జేహి బిధి రామ నగర నిజ ఆఏ। బాయస బిసద చరిత సబ గాఏ ॥
కహేసి బహోరి రామ అభిషైకా। పుర బరనత నృపనీతి అనేకా ॥
కథా సమస్త భుసుండ బఖానీ। జో మైం తుమ్హ సన కహీ భవానీ ॥
సుని సబ రామ కథా ఖగనాహా। కహత బచన మన పరమ ఉఛాహా ॥

సో. గయు మోర సందేహ సునేఉఁ సకల రఘుపతి చరిత।
భయు రామ పద నేహ తవ ప్రసాద బాయస తిలక ॥ 68(క) ॥

మోహి భయు అతి మోహ ప్రభు బంధన రన మహుఁ నిరఖి।
చిదానంద సందోహ రామ బికల కారన కవన। 68(ఖ) ॥

దేఖి చరిత అతి నర అనుసారీ। భయు హృదయఁ మమ సంసయ భారీ ॥
సోఇ భ్రమ అబ హిత కరి మైం మానా। కీన్హ అనుగ్రహ కృపానిధానా ॥
జో అతి ఆతప బ్యాకుల హోఈ। తరు ఛాయా సుఖ జాని సోఈ ॥
జౌం నహిం హోత మోహ అతి మోహీ। మిలతేఉఁ తాత కవన బిధి తోహీ ॥
సునతేఉఁ కిమి హరి కథా సుహాఈ। అతి బిచిత్ర బహు బిధి తుమ్హ గాఈ ॥
నిగమాగమ పురాన మత ఏహా। కహహిం సిద్ధ ముని నహిం సందేహా ॥
సంత బిసుద్ధ మిలహిం పరి తేహీ। చితవహిం రామ కృపా కరి జేహీ ॥
రామ కృపాఁ తవ దరసన భయూ। తవ ప్రసాద సబ సంసయ గయూ ॥

దో. సుని బిహంగపతి బానీ సహిత బినయ అనురాగ।
పులక గాత లోచన సజల మన హరషేఉ అతి కాగ ॥ 69(క) ॥

శ్రోతా సుమతి సుసీల సుచి కథా రసిక హరి దాస।
పాఇ ఉమా అతి గోప్యమపి సజ్జన కరహిం ప్రకాస ॥ 69(ఖ) ॥

బోలేఉ కాకభసుండ బహోరీ। నభగ నాథ పర ప్రీతి న థోరీ ॥
సబ బిధి నాథ పూజ్య తుమ్హ మేరే। కృపాపాత్ర రఘునాయక కేరే ॥
తుమ్హహి న సంసయ మోహ న మాయా। మో పర నాథ కీన్హ తుమ్హ దాయా ॥
పఠి మోహ మిస ఖగపతి తోహీ। రఘుపతి దీన్హి బడ఼ఆఈ మోహీ ॥
తుమ్హ నిజ మోహ కహీ ఖగ సాఈం। సో నహిం కఛు ఆచరజ గోసాఈమ్ ॥
నారద భవ బిరంచి సనకాదీ। జే మునినాయక ఆతమబాదీ ॥
మోహ న అంధ కీన్హ కేహి కేహీ। కో జగ కామ నచావ న జేహీ ॥
తృస్నాఁ కేహి న కీన్హ బౌరాహా। కేహి కర హృదయ క్రోధ నహిం దాహా ॥

దో. గ్యానీ తాపస సూర కబి కోబిద గున ఆగార।
కేహి కై లౌభ బిడంబనా కీన్హి న ఏహిం సంసార ॥ 70(క) ॥

శ్రీ మద బక్ర న కీన్హ కేహి ప్రభుతా బధిర న కాహి।
మృగలోచని కే నైన సర కో అస లాగ న జాహి ॥ 70(ఖ) ॥

గున కృత సన్యపాత నహిం కేహీ। కౌ న మాన మద తజేఉ నిబేహీ ॥
జోబన జ్వర కేహి నహిం బలకావా। మమతా కేహి కర జస న నసావా ॥
మచ్ఛర కాహి కలంక న లావా। కాహి న సోక సమీర డోలావా ॥
చింతా సాఁపిని కో నహిం ఖాయా। కో జగ జాహి న బ్యాపీ మాయా ॥
కీట మనోరథ దారు సరీరా। జేహి న లాగ ఘున కో అస ధీరా ॥
సుత బిత లోక ఈషనా తీనీ। కేహి కే మతి ఇన్హ కృత న మలీనీ ॥
యహ సబ మాయా కర పరివారా। ప్రబల అమితి కో బరనై పారా ॥
సివ చతురానన జాహి డేరాహీం। అపర జీవ కేహి లేఖే మాహీమ్ ॥

దో. బ్యాపి రహేఉ సంసార మహుఁ మాయా కటక ప్రచండ ॥
సేనాపతి కామాది భట దంభ కపట పాషండ ॥ 71(క) ॥

సో దాసీ రఘుబీర కై సముఝేం మిథ్యా సోపి।
ఛూట న రామ కృపా బిను నాథ కహుఁ పద రోఽపి ॥ 71(ఖ) ॥

జో మాయా సబ జగహి నచావా। జాసు చరిత లఖి కాహుఁ న పావా ॥
సోఇ ప్రభు భ్రూ బిలాస ఖగరాజా। నాచ నటీ ఇవ సహిత సమాజా ॥
సోఇ సచ్చిదానంద ఘన రామా। అజ బిగ్యాన రూపో బల ధామా ॥
బ్యాపక బ్యాప్య అఖండ అనంతా। అఖిల అమోఘసక్తి భగవంతా ॥
అగున అదభ్ర గిరా గోతీతా। సబదరసీ అనవద్య అజీతా ॥
నిర్మమ నిరాకార నిరమోహా। నిత్య నిరంజన సుఖ సందోహా ॥
ప్రకృతి పార ప్రభు సబ ఉర బాసీ। బ్రహ్మ నిరీహ బిరజ అబినాసీ ॥
ఇహాఁ మోహ కర కారన నాహీం। రబి సన్ముఖ తమ కబహుఁ కి జాహీమ్ ॥

దో. భగత హేతు భగవాన ప్రభు రామ ధరేఉ తను భూప।
కిఏ చరిత పావన పరమ ప్రాకృత నర అనురూప ॥ 72(క) ॥

జథా అనేక బేష ధరి నృత్య కరి నట కోఇ।
సోఇ సోఇ భావ దేఖావి ఆపున హోఇ న సోఇ ॥ 72(ఖ) ॥

అసి రఘుపతి లీలా ఉరగారీ। దనుజ బిమోహని జన సుఖకారీ ॥
జే మతి మలిన బిషయబస కామీ। ప్రభు మోహ ధరహిం ఇమి స్వామీ ॥
నయన దోష జా కహఁ జబ హోఈ। పీత బరన ససి కహుఁ కహ సోఈ ॥
జబ జేహి దిసి భ్రమ హోఇ ఖగేసా। సో కహ పచ్ఛిమ ఉయు దినేసా ॥
నౌకారూఢ఼ చలత జగ దేఖా। అచల మోహ బస ఆపుహి లేఖా ॥
బాలక భ్రమహిం న భ్రమహిం గృహాదీం। కహహిం పరస్పర మిథ్యాబాదీ ॥
హరి బిషిక అస మోహ బిహంగా। సపనేహుఁ నహిం అగ్యాన ప్రసంగా ॥
మాయాబస మతిమంద అభాగీ। హృదయఁ జమనికా బహుబిధి లాగీ ॥
తే సఠ హఠ బస సంసయ కరహీం। నిజ అగ్యాన రామ పర ధరహీమ్ ॥

దో. కామ క్రోధ మద లోభ రత గృహాసక్త దుఖరూప।
తే కిమి జానహిం రఘుపతిహి మూఢ఼ పరే తమ కూప ॥ 73(క) ॥

నిర్గున రూప సులభ అతి సగున జాన నహిం కోఇ।
సుగమ అగమ నానా చరిత సుని ముని మన భ్రమ హోఇ ॥ 73(ఖ) ॥

సును ఖగేస రఘుపతి ప్రభుతాఈ। కహుఁ జథామతి కథా సుహాఈ ॥
జేహి బిధి మోహ భయు ప్రభు మోహీ। సౌ సబ కథా సునావుఁ తోహీ ॥
రామ కృపా భాజన తుమ్హ తాతా। హరి గున ప్రీతి మోహి సుఖదాతా ॥
తాతే నహిం కఛు తుమ్హహిం దురావుఁ। పరమ రహస్య మనోహర గావుఁ ॥
సునహు రామ కర సహజ సుభ్AU। జన అభిమాన న రాఖహిం క్AU ॥
సంసృత మూల సూలప్రద నానా। సకల సోక దాయక అభిమానా ॥
తాతే కరహిం కృపానిధి దూరీ। సేవక పర మమతా అతి భూరీ ॥
జిమి సిసు తన బ్రన హోఇ గోసాఈ। మాతు చిరావ కఠిన కీ నాఈమ్ ॥

దో. జదపి ప్రథమ దుఖ పావి రోవి బాల అధీర।
బ్యాధి నాస హిత జననీ గనతి న సో సిసు పీర ॥ 74(క) ॥

తిమి రఘుపతి నిజ దాసకర హరహిం మాన హిత లాగి।
తులసిదాస ఐసే ప్రభుహి కస న భజహు భ్రమ త్యాగి ॥ 74(ఖ) ॥

రామ కృపా ఆపని జడ఼తాఈ। కహుఁ ఖగేస సునహు మన లాఈ ॥
జబ జబ రామ మనుజ తను ధరహీం। భక్త హేతు లీల బహు కరహీమ్ ॥
తబ తబ అవధపురీ మైం జ఼AUఁ। బాలచరిత బిలోకి హరష్AUఁ ॥
జన్మ మహోత్సవ దేఖుఁ జాఈ। బరష పాఁచ తహఁ రహుఁ లోభాఈ ॥
ఇష్టదేవ మమ బాలక రామా। సోభా బపుష కోటి సత కామా ॥
నిజ ప్రభు బదన నిహారి నిహారీ। లోచన సుఫల కరుఁ ఉరగారీ ॥
లఘు బాయస బపు ధరి హరి సంగా। దేఖుఁ బాలచరిత బహురంగా ॥

దో. లరికాఈం జహఁ జహఁ ఫిరహిం తహఁ తహఁ సంగ ఉడ఼ఆఉఁ।
జూఠని పరి అజిర మహఁ సో ఉఠాఇ కరి ఖాఉఁ ॥ 75(క) ॥

ఏక బార అతిసయ సబ చరిత కిఏ రఘుబీర।
సుమిరత ప్రభు లీలా సోఇ పులకిత భయు సరీర ॥ 75(ఖ) ॥

కహి భసుండ సునహు ఖగనాయక। రామచరిత సేవక సుఖదాయక ॥
నృపమందిర సుందర సబ భాఁతీ। ఖచిత కనక మని నానా జాతీ ॥
బరని న జాఇ రుచిర అఁగనాఈ। జహఁ ఖేలహిం నిత చారిఉ భాఈ ॥
బాలబినోద కరత రఘురాఈ। బిచరత అజిర జనని సుఖదాఈ ॥
మరకత మృదుల కలేవర స్యామా। అంగ అంగ ప్రతి ఛబి బహు కామా ॥
నవ రాజీవ అరున మృదు చరనా। పదజ రుచిర నఖ ససి దుతి హరనా ॥
లలిత అంక కులిసాదిక చారీ। నూపుర చారూ మధుర రవకారీ ॥
చారు పురట మని రచిత బనాఈ। కటి కింకిన కల ముఖర సుహాఈ ॥

దో. రేఖా త్రయ సుందర ఉదర నాభీ రుచిర గఁభీర।
ఉర ఆయత భ్రాజత బిబిధ బాల బిభూషన చీర ॥ 76 ॥

అరున పాని నఖ కరజ మనోహర। బాహు బిసాల బిభూషన సుందర ॥
కంధ బాల కేహరి దర గ్రీవా। చారు చిబుక ఆనన ఛబి సీంవా ॥
కలబల బచన అధర అరునారే। దుఇ దుఇ దసన బిసద బర బారే ॥
లలిత కపోల మనోహర నాసా। సకల సుఖద ససి కర సమ హాసా ॥
నీల కంజ లోచన భవ మోచన। భ్రాజత భాల తిలక గోరోచన ॥
బికట భృకుటి సమ శ్రవన సుహాఏ। కుంచిత కచ మేచక ఛబి ఛాఏ ॥
పీత ఝీని ఝగులీ తన సోహీ। కిలకని చితవని భావతి మోహీ ॥
రూప రాసి నృప అజిర బిహారీ। నాచహిం నిజ ప్రతిబింబ నిహారీ ॥
మోహి సన కరహీం బిబిధ బిధి క్రీడ఼ఆ। బరనత మోహి హోతి అతి బ్రీడ఼ఆ ॥
కిలకత మోహి ధరన జబ ధావహిం। చలుఁ భాగి తబ పూప దేఖావహిమ్ ॥

దో. ఆవత నికట హఁసహిం ప్రభు భాజత రుదన కరాహిం।
జాఉఁ సమీప గహన పద ఫిరి ఫిరి చితి పరాహిమ్ ॥ 77(క) ॥

ప్రాకృత సిసు ఇవ లీలా దేఖి భయు మోహి మోహ।
కవన చరిత్ర కరత ప్రభు చిదానంద సందోహ ॥ 77(ఖ) ॥

ఏతనా మన ఆనత ఖగరాయా। రఘుపతి ప్రేరిత బ్యాపీ మాయా ॥
సో మాయా న దుఖద మోహి కాహీం। ఆన జీవ ఇవ సంసృత నాహీమ్ ॥
నాథ ఇహాఁ కఛు కారన ఆనా। సునహు సో సావధాన హరిజానా ॥
గ్యాన అఖండ ఏక సీతాబర। మాయా బస్య జీవ సచరాచర ॥
జౌం సబ కేం రహ గ్యాన ఏకరస। ఈస్వర జీవహి భేద కహహు కస ॥
మాయా బస్య జీవ అభిమానీ। ఈస బస్య మాయా గునఖానీ ॥
పరబస జీవ స్వబస భగవంతా। జీవ అనేక ఏక శ్రీకంతా ॥
ముధా భేద జద్యపి కృత మాయా। బిను హరి జాఇ న కోటి ఉపాయా ॥

దో. రామచంద్ర కే భజన బిను జో చహ పద నిర్బాన।
గ్యానవంత అపి సో నర పసు బిను పూఁఛ బిషాన ॥ 78(క) ॥

రాకాపతి షోడ఼స ఉఅహిం తారాగన సముదాఇ ॥
సకల గిరిన్హ దవ లాఇఅ బిను రబి రాతి న జాఇ ॥ 78(ఖ) ॥

ఐసేహిం హరి బిను భజన ఖగేసా। మిటి న జీవన్హ కేర కలేసా ॥
హరి సేవకహి న బ్యాప అబిద్యా। ప్రభు ప్రేరిత బ్యాపి తేహి బిద్యా ॥
తాతే నాస న హోఇ దాస కర। భేద భగతి భాఢ఼ఇ బిహంగబర ॥
భ్రమ తే చకిత రామ మోహి దేఖా। బిహఁసే సో సును చరిత బిసేషా ॥
తేహి కౌతుక కర మరము న కాహూఁ। జానా అనుజ న మాతు పితాహూఁ ॥
జాను పాని ధాఏ మోహి ధరనా। స్యామల గాత అరున కర చరనా ॥
తబ మైం భాగి చలేఉఁ ఉరగామీ। రామ గహన కహఁ భుజా పసారీ ॥
జిమి జిమి దూరి ఉడ఼ఆఉఁ అకాసా। తహఁ భుజ హరి దేఖుఁ నిజ పాసా ॥

దో. బ్రహ్మలోక లగి గయుఁ మైం చితయుఁ పాఛ ఉడ఼ఆత।
జుగ అంగుల కర బీచ సబ రామ భుజహి మోహి తాత ॥ 79(క) ॥

సప్తాబరన భేద కరి జహాఁ లగేం గతి మోరి।
గయుఁ తహాఁ ప్రభు భుజ నిరఖి బ్యాకుల భయుఁ బహోరి ॥ 79(ఖ) ॥

మూదేఉఁ నయన త్రసిత జబ భయుఁ। పుని చితవత కోసలపుర గయూఁ ॥
మోహి బిలోకి రామ ముసుకాహీం। బిహఁసత తురత గయుఁ ముఖ మాహీమ్ ॥
ఉదర మాఝ సును అండజ రాయా। దేఖేఉఁ బహు బ్రహ్మాండ నికాయా ॥
అతి బిచిత్ర తహఁ లోక అనేకా। రచనా అధిక ఏక తే ఏకా ॥
కోటిన్హ చతురానన గౌరీసా। అగనిత ఉడగన రబి రజనీసా ॥
అగనిత లోకపాల జమ కాలా। అగనిత భూధర భూమి బిసాలా ॥
సాగర సరి సర బిపిన అపారా। నానా భాఁతి సృష్టి బిస్తారా ॥
సుర ముని సిద్ధ నాగ నర కింనర। చారి ప్రకార జీవ సచరాచర ॥

దో. జో నహిం దేఖా నహిం సునా జో మనహూఁ న సమాఇ।
సో సబ అద్భుత దేఖేఉఁ బరని కవని బిధి జాఇ ॥ 80(క) ॥

ఏక ఏక బ్రహ్మాండ మహుఁ రహుఁ బరష సత ఏక।
ఏహి బిధి దేఖత ఫిరుఁ మైం అండ కటాహ అనేక ॥ 80(ఖ) ॥

ఏహి బిధి దేఖత ఫిరుఁ మైం అండ కటాహ అనేక ॥ 80(ఖ) ॥

లోక లోక ప్రతి భిన్న బిధాతా। భిన్న బిష్ను సివ మను దిసిత్రాతా ॥
నర గంధర్బ భూత బేతాలా। కింనర నిసిచర పసు ఖగ బ్యాలా ॥
దేవ దనుజ గన నానా జాతీ। సకల జీవ తహఁ ఆనహి భాఁతీ ॥
మహి సరి సాగర సర గిరి నానా। సబ ప్రపంచ తహఁ ఆని ఆనా ॥
అండకోస ప్రతి ప్రతి నిజ రుపా। దేఖేఉఁ జినస అనేక అనూపా ॥
అవధపురీ ప్రతి భువన నినారీ। సరజూ భిన్న భిన్న నర నారీ ॥
దసరథ కౌసల్యా సును తాతా। బిబిధ రూప భరతాదిక భ్రాతా ॥
ప్రతి బ్రహ్మాండ రామ అవతారా। దేఖుఁ బాలబినోద అపారా ॥

దో. భిన్న భిన్న మై దీఖ సబు అతి బిచిత్ర హరిజాన।
అగనిత భువన ఫిరేఉఁ ప్రభు రామ న దేఖేఉఁ ఆన ॥ 81(క) ॥

సోఇ సిసుపన సోఇ సోభా సోఇ కృపాల రఘుబీర।
భువన భువన దేఖత ఫిరుఁ ప్రేరిత మోహ సమీర ॥ 81(ఖ)

భ్రమత మోహి బ్రహ్మాండ అనేకా। బీతే మనహుఁ కల్ప సత ఏకా ॥
ఫిరత ఫిరత నిజ ఆశ్రమ ఆయుఁ। తహఁ పుని రహి కఛు కాల గవాఁయుఁ ॥
నిజ ప్రభు జన్మ అవధ సుని పాయుఁ। నిర్భర ప్రేమ హరషి ఉఠి ధాయుఁ ॥
దేఖుఁ జన్మ మహోత్సవ జాఈ। జేహి బిధి ప్రథమ కహా మైం గాఈ ॥
రామ ఉదర దేఖేఉఁ జగ నానా। దేఖత బని న జాఇ బఖానా ॥
తహఁ పుని దేఖేఉఁ రామ సుజానా। మాయా పతి కృపాల భగవానా ॥
కరుఁ బిచార బహోరి బహోరీ। మోహ కలిల బ్యాపిత మతి మోరీ ॥
ఉభయ ఘరీ మహఁ మైం సబ దేఖా। భయుఁ భ్రమిత మన మోహ బిసేషా ॥

దో. దేఖి కృపాల బికల మోహి బిహఁసే తబ రఘుబీర।
బిహఁసతహీం ముఖ బాహేర ఆయుఁ సును మతిధీర ॥ 82(క) ॥

సోఇ లరికాఈ మో సన కరన లగే పుని రామ।
కోటి భాఁతి సముఝావుఁ మను న లహి బిశ్రామ ॥ 82(ఖ) ॥

దేఖి చరిత యహ సో ప్రభుతాఈ। సముఝత దేహ దసా బిసరాఈ ॥
ధరని పరేఉఁ ముఖ ఆవ న బాతా। త్రాహి త్రాహి ఆరత జన త్రాతా ॥
ప్రేమాకుల ప్రభు మోహి బిలోకీ। నిజ మాయా ప్రభుతా తబ రోకీ ॥
కర సరోజ ప్రభు మమ సిర ధరేఊ। దీనదయాల సకల దుఖ హరేఊ ॥
కీన్హ రామ మోహి బిగత బిమోహా। సేవక సుఖద కృపా సందోహా ॥
ప్రభుతా ప్రథమ బిచారి బిచారీ। మన మహఁ హోఇ హరష అతి భారీ ॥
భగత బఛలతా ప్రభు కై దేఖీ। ఉపజీ మమ ఉర ప్రీతి బిసేషీ ॥
సజల నయన పులకిత కర జోరీ। కీన్హిఉఁ బహు బిధి బినయ బహోరీ ॥

దో. సుని సప్రేమ మమ బానీ దేఖి దీన నిజ దాస।
బచన సుఖద గంభీర మృదు బోలే రమానివాస ॥ 83(క) ॥

కాకభసుండి మాగు బర అతి ప్రసన్న మోహి జాని।
అనిమాదిక సిధి అపర రిధి మోచ్ఛ సకల సుఖ ఖాని ॥ 83(ఖ) ॥

గ్యాన బిబేక బిరతి బిగ్యానా। ముని దుర్లభ గున జే జగ నానా ॥
ఆజు దేఉఁ సబ సంసయ నాహీం। మాగు జో తోహి భావ మన మాహీమ్ ॥
సుని ప్రభు బచన అధిక అనురాగేఉఁ। మన అనుమాన కరన తబ లాగేఊఁ ॥
ప్రభు కహ దేన సకల సుఖ సహీ। భగతి ఆపనీ దేన న కహీ ॥
భగతి హీన గున సబ సుఖ ఐసే। లవన బినా బహు బింజన జైసే ॥
భజన హీన సుఖ కవనే కాజా। అస బిచారి బోలేఉఁ ఖగరాజా ॥
జౌం ప్రభు హోఇ ప్రసన్న బర దేహూ। మో పర కరహు కృపా అరు నేహూ ॥
మన భావత బర మాగుఁ స్వామీ। తుమ్హ ఉదార ఉర అంతరజామీ ॥

దో. అబిరల భగతి బిసుధ్ద తవ శ్రుతి పురాన జో గావ।
జేహి ఖోజత జోగీస ముని ప్రభు ప్రసాద కౌ పావ ॥ 84(క) ॥

భగత కల్పతరు ప్రనత హిత కృపా సింధు సుఖ ధామ।
సోఇ నిజ భగతి మోహి ప్రభు దేహు దయా కరి రామ ॥ 84(ఖ) ॥

ఏవమస్తు కహి రఘుకులనాయక। బోలే బచన పరమ సుఖదాయక ॥
సును బాయస తైం సహజ సయానా। కాహే న మాగసి అస బరదానా ॥

సబ సుఖ ఖాని భగతి తైం మాగీ। నహిం జగ కౌ తోహి సమ బడ఼భాగీ ॥
జో ముని కోటి జతన నహిం లహహీం। జే జప జోగ అనల తన దహహీమ్ ॥
రీఝేఉఁ దేఖి తోరి చతురాఈ। మాగేహు భగతి మోహి అతి భాఈ ॥
సును బిహంగ ప్రసాద అబ మోరేం। సబ సుభ గున బసిహహిం ఉర తోరేమ్ ॥
భగతి గ్యాన బిగ్యాన బిరాగా। జోగ చరిత్ర రహస్య బిభాగా ॥
జానబ తైం సబహీ కర భేదా। మమ ప్రసాద నహిం సాధన ఖేదా ॥

దోంంఆయా సంభవ భ్రమ సబ అబ న బ్యాపిహహిం తోహి।
జానేసు బ్రహ్మ అనాది అజ అగున గునాకర మోహి ॥ 85(క) ॥

మోహి భగత ప్రియ సంతత అస బిచారి సును కాగ।
కాయఁ బచన మన మమ పద కరేసు అచల అనురాగ ॥ 85(ఖ) ॥

అబ సును పరమ బిమల మమ బానీ। సత్య సుగమ నిగమాది బఖానీ ॥
నిజ సిద్ధాంత సునావుఁ తోహీ। సును మన ధరు సబ తజి భజు మోహీ ॥
మమ మాయా సంభవ సంసారా। జీవ చరాచర బిబిధి ప్రకారా ॥
సబ మమ ప్రియ సబ మమ ఉపజాఏ। సబ తే అధిక మనుజ మోహి భాఏ ॥
తిన్హ మహఁ ద్విజ ద్విజ మహఁ శ్రుతిధారీ। తిన్హ మహుఁ నిగమ ధరమ అనుసారీ ॥
తిన్హ మహఁ ప్రియ బిరక్త పుని గ్యానీ। గ్యానిహు తే అతి ప్రియ బిగ్యానీ ॥
తిన్హ తే పుని మోహి ప్రియ నిజ దాసా। జేహి గతి మోరి న దూసరి ఆసా ॥
పుని పుని సత్య కహుఁ తోహి పాహీం। మోహి సేవక సమ ప్రియ కౌ నాహీమ్ ॥
భగతి హీన బిరంచి కిన హోఈ। సబ జీవహు సమ ప్రియ మోహి సోఈ ॥
భగతివంత అతి నీచు ప్రానీ। మోహి ప్రానప్రియ అసి మమ బానీ ॥

దో. సుచి సుసీల సేవక సుమతి ప్రియ కహు కాహి న లాగ।
శ్రుతి పురాన కహ నీతి అసి సావధాన సును కాగ ॥ 86 ॥

ఏక పితా కే బిపుల కుమారా। హోహిం పృథక గున సీల అచారా ॥
కౌ పండింత కౌ తాపస గ్యాతా। కౌ ధనవంత సూర కౌ దాతా ॥
కౌ సర్బగ్య ధర్మరత కోఈ। సబ పర పితహి ప్రీతి సమ హోఈ ॥
కౌ పితు భగత బచన మన కర్మా। సపనేహుఁ జాన న దూసర ధర్మా ॥
సో సుత ప్రియ పితు ప్రాన సమానా। జద్యపి సో సబ భాఁతి అయానా ॥
ఏహి బిధి జీవ చరాచర జేతే। త్రిజగ దేవ నర అసుర సమేతే ॥
అఖిల బిస్వ యహ మోర ఉపాయా। సబ పర మోహి బరాబరి దాయా ॥
తిన్హ మహఁ జో పరిహరి మద మాయా। భజై మోహి మన బచ అరూ కాయా ॥

దో. పురూష నపుంసక నారి వా జీవ చరాచర కోఇ।
సర్బ భావ భజ కపట తజి మోహి పరమ ప్రియ సోఇ ॥ 87(క) ॥

సో. సత్య కహుఁ ఖగ తోహి సుచి సేవక మమ ప్రానప్రియ।
అస బిచారి భజు మోహి పరిహరి ఆస భరోస సబ ॥ 87(ఖ) ॥

కబహూఁ కాల న బ్యాపిహి తోహీ। సుమిరేసు భజేసు నిరంతర మోహీ ॥
ప్రభు బచనామృత సుని న అఘ్AUఁ। తను పులకిత మన అతి హరష్AUఁ ॥
సో సుఖ జాని మన అరు కానా। నహిం రసనా పహిం జాఇ బఖానా ॥
ప్రభు సోభా సుఖ జానహిం నయనా। కహి కిమి సకహిం తిన్హహి నహిం బయనా ॥
బహు బిధి మోహి ప్రబోధి సుఖ దేఈ। లగే కరన సిసు కౌతుక తేఈ ॥
సజల నయన కఛు ముఖ కరి రూఖా। చితి మాతు లాగీ అతి భూఖా ॥
దేఖి మాతు ఆతుర ఉఠి ధాఈ। కహి మృదు బచన లిఏ ఉర లాఈ ॥
గోద రాఖి కరావ పయ పానా। రఘుపతి చరిత లలిత కర గానా ॥

సో. జేహి సుఖ లాగి పురారి అసుభ బేష కృత సివ సుఖద।
అవధపురీ నర నారి తేహి సుఖ మహుఁ సంతత మగన ॥ 88(క) ॥

సోఇ సుఖ లవలేస జిన్హ బారక సపనేహుఁ లహేఉ।
తే నహిం గనహిం ఖగేస బ్రహ్మసుఖహి సజ్జన సుమతి ॥ 88(ఖ) ॥

మైం పుని అవధ రహేఉఁ కఛు కాలా। దేఖేఉఁ బాలబినోద రసాలా ॥
రామ ప్రసాద భగతి బర పాయుఁ। ప్రభు పద బంది నిజాశ్రమ ఆయుఁ ॥
తబ తే మోహి న బ్యాపీ మాయా। జబ తే రఘునాయక అపనాయా ॥
యహ సబ గుప్త చరిత మైం గావా। హరి మాయాఁ జిమి మోహి నచావా ॥
నిజ అనుభవ అబ కహుఁ ఖగేసా। బిను హరి భజన న జాహి కలేసా ॥
రామ కృపా బిను సును ఖగరాఈ। జాని న జాఇ రామ ప్రభుతాఈ ॥
జానేం బిను న హోఇ పరతీతీ। బిను పరతీతి హోఇ నహిం ప్రీతీ ॥
ప్రీతి బినా నహిం భగతి దిఢ఼ఆఈ। జిమి ఖగపతి జల కై చికనాఈ ॥

సో. బిను గుర హోఇ కి గ్యాన గ్యాన కి హోఇ బిరాగ బిను।
గావహిం బేద పురాన సుఖ కి లహిఅ హరి భగతి బిను ॥ 89(క) ॥

కౌ బిశ్రామ కి పావ తాత సహజ సంతోష బిను।
చలై కి జల బిను నావ కోటి జతన పచి పచి మరిఅ ॥ 89(ఖ) ॥

బిను సంతోష న కామ నసాహీం। కామ అఛత సుఖ సపనేహుఁ నాహీమ్ ॥
రామ భజన బిను మిటహిం కి కామా। థల బిహీన తరు కబహుఁ కి జామా ॥
బిను బిగ్యాన కి సమతా ఆవి। కౌ అవకాస కి నభ బిను పావి ॥
శ్రద్ధా బినా ధర్మ నహిం హోఈ। బిను మహి గంధ కి పావి కోఈ ॥
బిను తప తేజ కి కర బిస్తారా। జల బిను రస కి హోఇ సంసారా ॥
సీల కి మిల బిను బుధ సేవకాఈ। జిమి బిను తేజ న రూప గోసాఈ ॥
నిజ సుఖ బిను మన హోఇ కి థీరా। పరస కి హోఇ బిహీన సమీరా ॥
కవనిఉ సిద్ధి కి బిను బిస్వాసా। బిను హరి భజన న భవ భయ నాసా ॥

దో. బిను బిస్వాస భగతి నహిం తేహి బిను ద్రవహిం న రాము।
రామ కృపా బిను సపనేహుఁ జీవ న లహ బిశ్రాము ॥ 90(క) ॥

సో. అస బిచారి మతిధీర తజి కుతర్క సంసయ సకల।
భజహు రామ రఘుబీర కరునాకర సుందర సుఖద ॥ 90(ఖ) ॥

నిజ మతి సరిస నాథ మైం గాఈ। ప్రభు ప్రతాప మహిమా ఖగరాఈ ॥
కహేఉఁ న కఛు కరి జుగుతి బిసేషీ। యహ సబ మైం నిజ నయనన్హి దేఖీ ॥
మహిమా నామ రూప గున గాథా। సకల అమిత అనంత రఘునాథా ॥
నిజ నిజ మతి ముని హరి గున గావహిం। నిగమ సేష సివ పార న పావహిమ్ ॥
తుమ్హహి ఆది ఖగ మసక ప్రజంతా। నభ ఉడ఼ఆహిం నహిం పావహిం అంతా ॥
తిమి రఘుపతి మహిమా అవగాహా। తాత కబహుఁ కౌ పావ కి థాహా ॥
రాము కామ సత కోటి సుభగ తన। దుర్గా కోటి అమిత అరి మర్దన ॥
సక్ర కోటి సత సరిస బిలాసా। నభ సత కోటి అమిత అవకాసా ॥

దో. మరుత కోటి సత బిపుల బల రబి సత కోటి ప్రకాస।
ససి సత కోటి సుసీతల సమన సకల భవ త్రాస ॥ 91(క) ॥

కాల కోటి సత సరిస అతి దుస్తర దుర్గ దురంత।
ధూమకేతు సత కోటి సమ దురాధరష భగవంత ॥ 91(ఖ) ॥

ప్రభు అగాధ సత కోటి పతాలా। సమన కోటి సత సరిస కరాలా ॥
తీరథ అమిత కోటి సమ పావన। నామ అఖిల అఘ పూగ నసావన ॥
హిమగిరి కోటి అచల రఘుబీరా। సింధు కోటి సత సమ గంభీరా ॥
కామధేను సత కోటి సమానా। సకల కామ దాయక భగవానా ॥
సారద కోటి అమిత చతురాఈ। బిధి సత కోటి సృష్టి నిపునాఈ ॥
బిష్ను కోటి సమ పాలన కర్తా। రుద్ర కోటి సత సమ సంహర్తా ॥
ధనద కోటి సత సమ ధనవానా। మాయా కోటి ప్రపంచ నిధానా ॥
భార ధరన సత కోటి అహీసా। నిరవధి నిరుపమ ప్రభు జగదీసా ॥

ఛం. నిరుపమ న ఉపమా ఆన రామ సమాన రాము నిగమ కహై।
జిమి కోటి సత ఖద్యోత సమ రబి కహత అతి లఘుతా లహై ॥
ఏహి భాఁతి నిజ నిజ మతి బిలాస మునిస హరిహి బఖానహీం।
ప్రభు భావ గాహక అతి కృపాల సప్రేమ సుని సుఖ మానహీమ్ ॥

దో. రాము అమిత గున సాగర థాహ కి పావి కోఇ।
సంతన్హ సన జస కిఛు సునేఉఁ తుమ్హహి సునాయుఁ సోఇ ॥ 92(క) ॥

సో. భావ బస్య భగవాన సుఖ నిధాన కరునా భవన।
తజి మమతా మద మాన భజిఅ సదా సీతా రవన ॥ 92(ఖ) ॥

సుని భుసుండి కే బచన సుహాఏ। హరషిత ఖగపతి పంఖ ఫులాఏ ॥
నయన నీర మన అతి హరషానా। శ్రీరఘుపతి ప్రతాప ఉర ఆనా ॥
పాఛిల మోహ సముఝి పఛితానా। బ్రహ్మ అనాది మనుజ కరి మానా ॥
పుని పుని కాగ చరన సిరు నావా। జాని రామ సమ ప్రేమ బఢ఼ఆవా ॥
గుర బిను భవ నిధి తరి న కోఈ। జౌం బిరంచి సంకర సమ హోఈ ॥
సంసయ సర్ప గ్రసేఉ మోహి తాతా। దుఖద లహరి కుతర్క బహు బ్రాతా ॥
తవ సరూప గారుడ఼ఇ రఘునాయక। మోహి జిఆయు జన సుఖదాయక ॥
తవ ప్రసాద మమ మోహ నసానా। రామ రహస్య అనూపమ జానా ॥

దో. తాహి ప్రసంసి బిబిధ బిధి సీస నాఇ కర జోరి।
బచన బినీత సప్రేమ మృదు బోలేఉ గరుడ఼ బహోరి ॥ 93(క) ॥

ప్రభు అపనే అబిబేక తే బూఝుఁ స్వామీ తోహి।
కృపాసింధు సాదర కహహు జాని దాస నిజ మోహి ॥ 93(ఖ) ॥

తుమ్హ సర్బగ్య తన్య తమ పారా। సుమతి సుసీల సరల ఆచారా ॥
గ్యాన బిరతి బిగ్యాన నివాసా। రఘునాయక కే తుమ్హ ప్రియ దాసా ॥
కారన కవన దేహ యహ పాఈ। తాత సకల మోహి కహహు బుఝాఈ ॥
రామ చరిత సర సుందర స్వామీ। పాయహు కహాఁ కహహు నభగామీ ॥
నాథ సునా మైం అస సివ పాహీం। మహా ప్రలయహుఁ నాస తవ నాహీమ్ ॥
ముధా బచన నహిం ఈస్వర కహీ। సౌ మోరేం మన సంసయ అహీ ॥
అగ జగ జీవ నాగ నర దేవా। నాథ సకల జగు కాల కలేవా ॥
అండ కటాహ అమిత లయ కారీ। కాలు సదా దురతిక్రమ భారీ ॥

సో. తుమ్హహి న బ్యాపత కాల అతి కరాల కారన కవన।
మోహి సో కహహు కృపాల గ్యాన ప్రభావ కి జోగ బల ॥ 94(క) ॥

దో. ప్రభు తవ ఆశ్రమ ఆఏఁ మోర మోహ భ్రమ భాగ।
కారన కవన సో నాథ సబ కహహు సహిత అనురాగ ॥ 94(ఖ) ॥

గరుడ఼ గిరా సుని హరషేఉ కాగా। బోలేఉ ఉమా పరమ అనురాగా ॥
ధన్య ధన్య తవ మతి ఉరగారీ। ప్రస్న తుమ్హారి మోహి అతి ప్యారీ ॥
సుని తవ ప్రస్న సప్రేమ సుహాఈ। బహుత జనమ కై సుధి మోహి ఆఈ ॥
సబ నిజ కథా కహుఁ మైం గాఈ। తాత సునహు సాదర మన లాఈ ॥
జప తప మఖ సమ దమ బ్రత దానా। బిరతి బిబేక జోగ బిగ్యానా ॥
సబ కర ఫల రఘుపతి పద ప్రేమా। తేహి బిను కౌ న పావి ఛేమా ॥
ఏహి తన రామ భగతి మైం పాఈ। తాతే మోహి మమతా అధికాఈ ॥
జేహి తేం కఛు నిజ స్వారథ హోఈ। తేహి పర మమతా కర సబ కోఈ ॥

సో. పన్నగారి అసి నీతి శ్రుతి సంమత సజ్జన కహహిం।
అతి నీచహు సన ప్రీతి కరిఅ జాని నిజ పరమ హిత ॥ 95(క) ॥

పాట కీట తేం హోఇ తేహి తేం పాటంబర రుచిర।
కృమి పాలి సబు కోఇ పరమ అపావన ప్రాన సమ ॥ 95(ఖ) ॥

స్వారథ సాఁచ జీవ కహుఁ ఏహా। మన క్రమ బచన రామ పద నేహా ॥
సోఇ పావన సోఇ సుభగ సరీరా। జో తను పాఇ భజిఅ రఘుబీరా ॥
రామ బిముఖ లహి బిధి సమ దేహీ। కబి కోబిద న ప్రసంసహిం తేహీ ॥
రామ భగతి ఏహిం తన ఉర జామీ। తాతే మోహి పరమ ప్రియ స్వామీ ॥
తజుఁ న తన నిజ ఇచ్ఛా మరనా। తన బిను బేద భజన నహిం బరనా ॥
ప్రథమ మోహఁ మోహి బహుత బిగోవా। రామ బిముఖ సుఖ కబహుఁ న సోవా ॥
నానా జనమ కర్మ పుని నానా। కిఏ జోగ జప తప మఖ దానా ॥
కవన జోని జనమేఉఁ జహఁ నాహీం। మైం ఖగేస భ్రమి భ్రమి జగ మాహీమ్ ॥
దేఖేఉఁ కరి సబ కరమ గోసాఈ। సుఖీ న భయుఁ అబహిం కీ నాఈ ॥
సుధి మోహి నాథ జన్మ బహు కేరీ। సివ ప్రసాద మతి మోహఁ న ఘేరీ ॥

దో. ప్రథమ జన్మ కే చరిత అబ కహుఁ సునహు బిహగేస।
సుని ప్రభు పద రతి ఉపజి జాతేం మిటహిం కలేస ॥ 96(క) ॥

పూరుబ కల్ప ఏక ప్రభు జుగ కలిజుగ మల మూల ॥
నర అరు నారి అధర్మ రత సకల నిగమ ప్రతికూల ॥ 96(ఖ) ॥

తేహి కలిజుగ కోసలపుర జాఈ। జన్మత భయుఁ సూద్ర తను పాఈ ॥
సివ సేవక మన క్రమ అరు బానీ। ఆన దేవ నిందక అభిమానీ ॥
ధన మద మత్త పరమ బాచాలా। ఉగ్రబుద్ధి ఉర దంభ బిసాలా ॥
జదపి రహేఉఁ రఘుపతి రజధానీ। తదపి న కఛు మహిమా తబ జానీ ॥
అబ జానా మైం అవధ ప్రభావా। నిగమాగమ పురాన అస గావా ॥
కవనేహుఁ జన్మ అవధ బస జోఈ। రామ పరాయన సో పరి హోఈ ॥
అవధ ప్రభావ జాన తబ ప్రానీ। జబ ఉర బసహిం రాము ధనుపానీ ॥
సో కలికాల కఠిన ఉరగారీ। పాప పరాయన సబ నర నారీ ॥

దో. కలిమల గ్రసే ధర్మ సబ లుప్త భే సదగ్రంథ।
దంభిన్హ నిజ మతి కల్పి కరి ప్రగట కిఏ బహు పంథ ॥ 97(క) ॥

భే లోగ సబ మోహబస లోభ గ్రసే సుభ కర్మ।
సును హరిజాన గ్యాన నిధి కహుఁ కఛుక కలిధర్మ ॥ 97(ఖ) ॥

బరన ధర్మ నహిం ఆశ్రమ చారీ। శ్రుతి బిరోధ రత సబ నర నారీ ॥
ద్విజ శ్రుతి బేచక భూప ప్రజాసన। కౌ నహిం మాన నిగమ అనుసాసన ॥
మారగ సోఇ జా కహుఁ జోఇ భావా। పండిత సోఇ జో గాల బజావా ॥
మిథ్యారంభ దంభ రత జోఈ। తా కహుఁ సంత కహి సబ కోఈ ॥
సోఇ సయాన జో పరధన హారీ। జో కర దంభ సో బడ఼ ఆచారీ ॥
జౌ కహ ఝూఁఠ మసఖరీ జానా। కలిజుగ సోఇ గునవంత బఖానా ॥
నిరాచార జో శ్రుతి పథ త్యాగీ। కలిజుగ సోఇ గ్యానీ సో బిరాగీ ॥
జాకేం నఖ అరు జటా బిసాలా। సోఇ తాపస ప్రసిద్ధ కలికాలా ॥

దో. అసుభ బేష భూషన ధరేం భచ్ఛాభచ్ఛ జే ఖాహిం।
తేఇ జోగీ తేఇ సిద్ధ నర పూజ్య తే కలిజుగ మాహిమ్ ॥ 98(క) ॥

సో. జే అపకారీ చార తిన్హ కర గౌరవ మాన్య తేఇ।
మన క్రమ బచన లబార తేఇ బకతా కలికాల మహుఁ ॥ 98(ఖ) ॥

నారి బిబస నర సకల గోసాఈ। నాచహిం నట మర్కట కీ నాఈ ॥
సూద్ర ద్విజన్హ ఉపదేసహిం గ్యానా। మేలి జనేఊ లేహిం కుదానా ॥
సబ నర కామ లోభ రత క్రోధీ। దేవ బిప్ర శ్రుతి సంత బిరోధీ ॥
గున మందిర సుందర పతి త్యాగీ। భజహిం నారి పర పురుష అభాగీ ॥
సౌభాగినీం బిభూషన హీనా। బిధవన్హ కే సింగార నబీనా ॥
గుర సిష బధిర అంధ కా లేఖా। ఏక న సుని ఏక నహిం దేఖా ॥
హరి సిష్య ధన సోక న హరీ। సో గుర ఘోర నరక మహుఁ పరీ ॥
మాతు పితా బాలకన్హి బోలాబహిం। ఉదర భరై సోఇ ధర్మ సిఖావహిమ్ ॥

దో. బ్రహ్మ గ్యాన బిను నారి నర కహహిం న దూసరి బాత।
కౌడ఼ఈ లాగి లోభ బస కరహిం బిప్ర గుర ఘాత ॥ 99(క) ॥

బాదహిం సూద్ర ద్విజన్హ సన హమ తుమ్హ తే కఛు ఘాటి।
జాని బ్రహ్మ సో బిప్రబర ఆఁఖి దేఖావహిం డాటి ॥ 99(ఖ) ॥

పర త్రియ లంపట కపట సయానే। మోహ ద్రోహ మమతా లపటానే ॥
తేఇ అభేదబాదీ గ్యానీ నర। దేఖా మేం చరిత్ర కలిజుగ కర ॥
ఆపు గే అరు తిన్హహూ ఘాలహిం। జే కహుఁ సత మారగ ప్రతిపాలహిమ్ ॥
కల్ప కల్ప భరి ఏక ఏక నరకా। పరహిం జే దూషహిం శ్రుతి కరి తరకా ॥
జే బరనాధమ తేలి కుమ్హారా। స్వపచ కిరాత కోల కలవారా ॥
నారి ముఈ గృహ సంపతి నాసీ। మూడ఼ ముడ఼ఆఇ హోహిం సన్యాసీ ॥
తే బిప్రన్హ సన ఆపు పుజావహిం। ఉభయ లోక నిజ హాథ నసావహిమ్ ॥
బిప్ర నిరచ్ఛర లోలుప కామీ। నిరాచార సఠ బృషలీ స్వామీ ॥
సూద్ర కరహిం జప తప బ్రత నానా। బైఠి బరాసన కహహిం పురానా ॥
సబ నర కల్పిత కరహిం అచారా। జాఇ న బరని అనీతి అపారా ॥

దో. భే బరన సంకర కలి భిన్నసేతు సబ లోగ।
కరహిం పాప పావహిం దుఖ భయ రుజ సోక బియోగ ॥ 100(క) ॥

శ్రుతి సంమత హరి భక్తి పథ సంజుత బిరతి బిబేక।
తేహి న చలహిం నర మోహ బస కల్పహిం పంథ అనేక ॥ 100(ఖ) ॥

ఛం. బహు దామ సఁవారహిం ధామ జతీ। బిషయా హరి లీన్హి న రహి బిరతీ ॥
తపసీ ధనవంత దరిద్ర గృహీ। కలి కౌతుక తాత న జాత కహీ ॥
కులవంతి నికారహిం నారి సతీ। గృహ ఆనిహిం చేరీ నిబేరి గతీ ॥
సుత మానహిం మాతు పితా తబ లౌం। అబలానన దీఖ నహీం జబ లౌమ్ ॥
ససురారి పిఆరి లగీ జబ తేం। రిపరూప కుటుంబ భే తబ తేమ్ ॥
నృప పాప పరాయన ధర్మ నహీం। కరి దండ బిడంబ ప్రజా నితహీమ్ ॥
ధనవంత కులీన మలీన అపీ। ద్విజ చిన్హ జనేఉ ఉఘార తపీ ॥
నహిం మాన పురాన న బేదహి జో। హరి సేవక సంత సహీ కలి సో।
కబి బృంద ఉదార దునీ న సునీ। గున దూషక బ్రాత న కోఽపి గునీ ॥
కలి బారహిం బార దుకాల పరై। బిను అన్న దుఖీ సబ లోగ మరై ॥

దో. సును ఖగేస కలి కపట హఠ దంభ ద్వేష పాషండ।
మాన మోహ మారాది మద బ్యాపి రహే బ్రహ్మండ ॥ 101(క) ॥

తామస ధర్మ కరహిం నర జప తప బ్రత మఖ దాన।
దేవ న బరషహిం ధరనీం బే న జామహిం ధాన ॥ 101(ఖ) ॥

ఛం. అబలా కచ భూషన భూరి ఛుధా। ధనహీన దుఖీ మమతా బహుధా ॥
సుఖ చాహహిం మూఢ఼ న ధర్మ రతా। మతి థోరి కఠోరి న కోమలతా ॥ 1 ॥

నర పీడ఼ఇత రోగ న భోగ కహీం। అభిమాన బిరోధ అకారనహీమ్ ॥
లఘు జీవన సంబతు పంచ దసా। కలపాంత న నాస గుమాను అసా ॥ 2 ॥

కలికాల బిహాల కిఏ మనుజా। నహిం మానత క్వౌ అనుజా తనుజా।
నహిం తోష బిచార న సీతలతా। సబ జాతి కుజాతి భే మగతా ॥ 3 ॥

ఇరిషా పరుషాచ్ఛర లోలుపతా। భరి పూరి రహీ సమతా బిగతా ॥
సబ లోగ బియోగ బిసోక హుఏ। బరనాశ్రమ ధర్మ అచార గే ॥ 4 ॥

దమ దాన దయా నహిం జానపనీ। జడ఼తా పరబంచనతాతి ఘనీ ॥
తను పోషక నారి నరా సగరే। పరనిందక జే జగ మో బగరే ॥ 5 ॥

దో. సును బ్యాలారి కాల కలి మల అవగున ఆగార।
గునుఁ బహుత కలిజుగ కర బిను ప్రయాస నిస్తార ॥ 102(క) ॥

కృతజుగ త్రేతా ద్వాపర పూజా మఖ అరు జోగ।
జో గతి హోఇ సో కలి హరి నామ తే పావహిం లోగ ॥ 102(ఖ) ॥

కృతజుగ సబ జోగీ బిగ్యానీ। కరి హరి ధ్యాన తరహిం భవ ప్రానీ ॥
త్రేతాఁ బిబిధ జగ్య నర కరహీం। ప్రభుహి సమర్పి కర్మ భవ తరహీమ్ ॥
ద్వాపర కరి రఘుపతి పద పూజా। నర భవ తరహిం ఉపాయ న దూజా ॥
కలిజుగ కేవల హరి గున గాహా। గావత నర పావహిం భవ థాహా ॥
కలిజుగ జోగ న జగ్య న గ్యానా। ఏక అధార రామ గున గానా ॥
సబ భరోస తజి జో భజ రామహి। ప్రేమ సమేత గావ గున గ్రామహి ॥
సోఇ భవ తర కఛు సంసయ నాహీం। నామ ప్రతాప ప్రగట కలి మాహీమ్ ॥
కలి కర ఏక పునీత ప్రతాపా। మానస పున్య హోహిం నహిం పాపా ॥

దో. కలిజుగ సమ జుగ ఆన నహిం జౌం నర కర బిస్వాస।
గాఇ రామ గున గన బిమలఁ భవ తర బినహిం ప్రయాస ॥ 103(క) ॥

ప్రగట చారి పద ధర్మ కే కలిల మహుఁ ఏక ప్రధాన।
జేన కేన బిధి దీన్హేం దాన కరి కల్యాన ॥ 103(ఖ) ॥

నిత జుగ ధర్మ హోహిం సబ కేరే। హృదయఁ రామ మాయా కే ప్రేరే ॥
సుద్ధ సత్వ సమతా బిగ్యానా। కృత ప్రభావ ప్రసన్న మన జానా ॥
సత్వ బహుత రజ కఛు రతి కర్మా। సబ బిధి సుఖ త్రేతా కర ధర్మా ॥
బహు రజ స్వల్ప సత్వ కఛు తామస। ద్వాపర ధర్మ హరష భయ మానస ॥
తామస బహుత రజోగున థోరా। కలి ప్రభావ బిరోధ చహుఁ ఓరా ॥
బుధ జుగ ధర్మ జాని మన మాహీం। తజి అధర్మ రతి ధర్మ కరాహీమ్ ॥
కాల ధర్మ నహిం బ్యాపహిం తాహీ। రఘుపతి చరన ప్రీతి అతి జాహీ ॥
నట కృత బికట కపట ఖగరాయా। నట సేవకహి న బ్యాపి మాయా ॥

దో. హరి మాయా కృత దోష గున బిను హరి భజన న జాహిం।
భజిఅ రామ తజి కామ సబ అస బిచారి మన మాహిమ్ ॥ 104(క) ॥

తేహి కలికాల బరష బహు బసేఉఁ అవధ బిహగేస।
పరేఉ దుకాల బిపతి బస తబ మైం గయుఁ బిదేస ॥ 104(ఖ) ॥

గయుఁ ఉజేనీ సును ఉరగారీ। దీన మలీన దరిద్ర దుఖారీ ॥
గేఁ కాల కఛు సంపతి పాఈ। తహఁ పుని కరుఁ సంభు సేవకాఈ ॥
బిప్ర ఏక బైదిక సివ పూజా। కరి సదా తేహి కాజు న దూజా ॥
పరమ సాధు పరమారథ బిందక। సంభు ఉపాసక నహిం హరి నిందక ॥
తేహి సేవుఁ మైం కపట సమేతా। ద్విజ దయాల అతి నీతి నికేతా ॥
బాహిజ నమ్ర దేఖి మోహి సాఈం। బిప్ర పఢ఼ఆవ పుత్ర కీ నాఈమ్ ॥
సంభు మంత్ర మోహి ద్విజబర దీన్హా। సుభ ఉపదేస బిబిధ బిధి కీన్హా ॥
జపుఁ మంత్ర సివ మందిర జాఈ। హృదయఁ దంభ అహమితి అధికాఈ ॥

దో. మైం ఖల మల సంకుల మతి నీచ జాతి బస మోహ।
హరి జన ద్విజ దేఖేం జరుఁ కరుఁ బిష్ను కర ద్రోహ ॥ 105(క) ॥

సో. గుర నిత మోహి ప్రబోధ దుఖిత దేఖి ఆచరన మమ।
మోహి ఉపజి అతి క్రోధ దంభిహి నీతి కి భావీ ॥ 105(ఖ) ॥

ఏక బార గుర లీన్హ బోలాఈ। మోహి నీతి బహు భాఁతి సిఖాఈ ॥
సివ సేవా కర ఫల సుత సోఈ। అబిరల భగతి రామ పద హోఈ ॥
రామహి భజహిం తాత సివ ధాతా। నర పావఁర కై కేతిక బాతా ॥
జాసు చరన అజ సివ అనురాగీ। తాతు ద్రోహఁ సుఖ చహసి అభాగీ ॥
హర కహుఁ హరి సేవక గుర కహేఊ। సుని ఖగనాథ హృదయ మమ దహేఊ ॥
అధమ జాతి మైం బిద్యా పాఏఁ। భయుఁ జథా అహి దూధ పిఆఏఁ ॥
మానీ కుటిల కుభాగ్య కుజాతీ। గుర కర ద్రోహ కరుఁ దిను రాతీ ॥
అతి దయాల గుర స్వల్ప న క్రోధా। పుని పుని మోహి సిఖావ సుబోధా ॥
జేహి తే నీచ బడ఼ఆఈ పావా। సో ప్రథమహిం హతి తాహి నసావా ॥
ధూమ అనల సంభవ సును భాఈ। తేహి బుఝావ ఘన పదవీ పాఈ ॥
రజ మగ పరీ నిరాదర రహీ। సబ కర పద ప్రహార నిత సహీ ॥
మరుత ఉడ఼ఆవ ప్రథమ తేహి భరీ। పుని నృప నయన కిరీటన్హి పరీ ॥
సును ఖగపతి అస సముఝి ప్రసంగా। బుధ నహిం కరహిం అధమ కర సంగా ॥
కబి కోబిద గావహిం అసి నీతీ। ఖల సన కలహ న భల నహిం ప్రీతీ ॥
ఉదాసీన నిత రహిఅ గోసాఈం। ఖల పరిహరిఅ స్వాన కీ నాఈమ్ ॥
మైం ఖల హృదయఁ కపట కుటిలాఈ। గుర హిత కహి న మోహి సోహాఈ ॥

దో. ఏక బార హర మందిర జపత రహేఉఁ సివ నామ।
గుర ఆయు అభిమాన తేం ఉఠి నహిం కీన్హ ప్రనామ ॥ 106(క) ॥

సో దయాల నహిం కహేఉ కఛు ఉర న రోష లవలేస।
అతి అఘ గుర అపమానతా సహి నహిం సకే మహేస ॥ 106(ఖ) ॥

మందిర మాఝ భీ నభ బానీ। రే హతభాగ్య అగ్య అభిమానీ ॥
జద్యపి తవ గుర కేం నహిం క్రోధా। అతి కృపాల చిత సమ్యక బోధా ॥
తదపి సాప సఠ దైహుఁ తోహీ। నీతి బిరోధ సోహాఇ న మోహీ ॥
జౌం నహిం దండ కరౌం ఖల తోరా। భ్రష్ట హోఇ శ్రుతిమారగ మోరా ॥
జే సఠ గుర సన ఇరిషా కరహీం। రౌరవ నరక కోటి జుగ పరహీమ్ ॥
త్రిజగ జోని పుని ధరహిం సరీరా। అయుత జన్మ భరి పావహిం పీరా ॥
బైఠ రహేసి అజగర ఇవ పాపీ। సర్ప హోహి ఖల మల మతి బ్యాపీ ॥
మహా బిటప కోటర మహుఁ జాఈ ॥ రహు అధమాధమ అధగతి పాఈ ॥

దో. హాహాకార కీన్హ గుర దారున సుని సివ సాప ॥
కంపిత మోహి బిలోకి అతి ఉర ఉపజా పరితాప ॥ 107(క) ॥

కరి దండవత సప్రేమ ద్విజ సివ సన్ముఖ కర జోరి।
బినయ కరత గదగద స్వర సముఝి ఘోర గతి మోరి ॥ 107(ఖ) ॥

నమామీశమీశాన నిర్వాణరూపం। వింభుం బ్యాపకం బ్రహ్మ వేదస్వరూపం।
నిజం నిర్గుణం నిర్వికల్పం నిరీంహ। చిదాకాశమాకాశవాసం భజేఽహమ్ ॥
నిరాకారమోంకారమూలం తురీయం। గిరా గ్యాన గోతీతమీశం గిరీశమ్ ॥
కరాలం మహాకాల కాలం కృపాలం। గుణాగార సంసారపారం నతోఽహమ్ ॥
తుషారాద్రి సంకాశ గౌరం గభీరం। మనోభూత కోటి ప్రభా శ్రీ శరీరమ్ ॥
స్ఫురన్మౌలి కల్లోలినీ చారు గంగా। లసద్భాలబాలేందు కంఠే భుజంగా ॥
చలత్కుండలం భ్రూ సునేత్రం విశాలం। ప్రసన్నాననం నీలకంఠం దయాలమ్ ॥
మృగాధీశచర్మాంబరం ముండమాలం। ప్రియం శంకరం సర్వనాథం భజామి ॥
ప్రచండం ప్రకృష్టం ప్రగల్భం పరేశం। అఖండం అజం భానుకోటిప్రకాశమ్ ॥
త్రయఃశూల నిర్మూలనం శూలపాణిం। భజేఽహం భవానీపతిం భావగమ్యమ్ ॥
కలాతీత కల్యాణ కల్పాంతకారీ। సదా సజ్జనాందదాతా పురారీ ॥
చిదానందసందోహ మోహాపహారీ। ప్రసీద ప్రసీద ప్రభో మన్మథారీ ॥
న యావద్ ఉమానాథ పాదారవిందం। భజంతీహ లోకే పరే వా నరాణామ్ ॥
న తావత్సుఖం శాంతి సంతాపనాశం। ప్రసీద ప్రభో సర్వభూతాధివాసమ్ ॥
న జానామి యోగం జపం నైవ పూజాం। నతోఽహం సదా సర్వదా శంభు తుభ్యమ్ ॥
జరా జన్మ దుఃఖౌఘ తాతప్యమానం। ప్రభో పాహి ఆపన్నమామీశ శంభో ॥
శ్లోక-రుద్రాష్టకమిదం ప్రోక్తం విప్రేణ హరతోషయే।
యే పఠంతి నరా భక్త్యా తేషాం శంభుః ప్రసీదతి ॥ 9 ॥

దో. -సుని బినతీ సర్బగ్య సివ దేఖి బ్రిప్ర అనురాగు।
పుని మందిర నభబానీ భి ద్విజబర బర మాగు ॥ 108(క) ॥

జౌం ప్రసన్న ప్రభు మో పర నాథ దీన పర నేహు।
నిజ పద భగతి దేఇ ప్రభు పుని దూసర బర దేహు ॥ 108(ఖ) ॥

తవ మాయా బస జీవ జడ఼ సంతత ఫిరి భులాన।
తేహి పర క్రోధ న కరిఅ ప్రభు కృపా సింధు భగవాన ॥ 108(గ) ॥

సంకర దీనదయాల అబ ఏహి పర హోహు కృపాల।
సాప అనుగ్రహ హోఇ జేహిం నాథ థోరేహీం కాల ॥ 108(ఘ) ॥

ఏహి కర హోఇ పరమ కల్యానా। సోఇ కరహు అబ కృపానిధానా ॥
బిప్రగిరా సుని పరహిత సానీ। ఏవమస్తు ఇతి భి నభబానీ ॥
జదపి కీన్హ ఏహిం దారున పాపా। మైం పుని దీన్హ కోప కరి సాపా ॥
తదపి తుమ్హార సాధుతా దేఖీ। కరిహుఁ ఏహి పర కృపా బిసేషీ ॥
ఛమాసీల జే పర ఉపకారీ। తే ద్విజ మోహి ప్రియ జథా ఖరారీ ॥
మోర శ్రాప ద్విజ బ్యర్థ న జాఇహి। జన్మ సహస అవస్య యహ పాఇహి ॥
జనమత మరత దుసహ దుఖ హోఈ। అహి స్వల్పు నహిం బ్యాపిహి సోఈ ॥
కవనేఉఁ జన్మ మిటిహి నహిం గ్యానా। సునహి సూద్ర మమ బచన ప్రవానా ॥
రఘుపతి పురీం జన్మ తబ భయూ। పుని తైం మమ సేవాఁ మన దయూ ॥
పురీ ప్రభావ అనుగ్రహ మోరేం। రామ భగతి ఉపజిహి ఉర తోరేమ్ ॥
సును మమ బచన సత్య అబ భాఈ। హరితోషన బ్రత ద్విజ సేవకాఈ ॥
అబ జని కరహి బిప్ర అపమానా। జానేహు సంత అనంత సమానా ॥
ఇంద్ర కులిస మమ సూల బిసాలా। కాలదండ హరి చక్ర కరాలా ॥
జో ఇన్హ కర మారా నహిం మరీ। బిప్రద్రోహ పావక సో జరీ ॥
అస బిబేక రాఖేహు మన మాహీం। తుమ్హ కహఁ జగ దుర్లభ కఛు నాహీమ్ ॥
ఔరు ఏక ఆసిషా మోరీ। అప్రతిహత గతి హోఇహి తోరీ ॥

దో. సుని సివ బచన హరషి గుర ఏవమస్తు ఇతి భాషి।
మోహి ప్రబోధి గయు గృహ సంభు చరన ఉర రాఖి ॥ 109(క) ॥

ప్రేరిత కాల బిధి గిరి జాఇ భయుఁ మైం బ్యాల।
పుని ప్రయాస బిను సో తను జజేఉఁ గేఁ కఛు కాల ॥ 109(ఖ) ॥

జోఇ తను ధరుఁ తజుఁ పుని అనాయాస హరిజాన।
జిమి నూతన పట పహిరి నర పరిహరి పురాన ॥ 109(గ) ॥

సివఁ రాఖీ శ్రుతి నీతి అరు మైం నహిం పావా క్లేస।
ఏహి బిధి ధరేఉఁ బిబిధ తను గ్యాన న గయు ఖగేస ॥ 109(ఘ) ॥

త్రిజగ దేవ నర జోఇ తను ధరుఁ। తహఁ తహఁ రామ భజన అనుసరూఁ ॥
ఏక సూల మోహి బిసర న క్AU। గుర కర కోమల సీల సుభ్AU ॥
చరమ దేహ ద్విజ కై మైం పాఈ। సుర దుర్లభ పురాన శ్రుతి గాఈ ॥
ఖేలుఁ తహూఁ బాలకన్హ మీలా। కరుఁ సకల రఘునాయక లీలా ॥
ప్రౌఢ఼ భేఁ మోహి పితా పఢ఼ఆవా। సమఝుఁ సునుఁ గునుఁ నహిం భావా ॥
మన తే సకల బాసనా భాగీ। కేవల రామ చరన లయ లాగీ ॥
కహు ఖగేస అస కవన అభాగీ। ఖరీ సేవ సురధేనుహి త్యాగీ ॥
ప్రేమ మగన మోహి కఛు న సోహాఈ। హారేఉ పితా పఢ఼ఆఇ పఢ఼ఆఈ ॥
భే కాలబస జబ పితు మాతా। మైం బన గయుఁ భజన జనత్రాతా ॥
జహఁ జహఁ బిపిన మునీస్వర పావుఁ। ఆశ్రమ జాఇ జాఇ సిరు నావుఁ ॥
బూఝత తిన్హహి రామ గున గాహా। కహహిం సునుఁ హరషిత ఖగనాహా ॥
సునత ఫిరుఁ హరి గున అనుబాదా। అబ్యాహత గతి సంభు ప్రసాదా ॥
ఛూటీ త్రిబిధ ఈషనా గాఢ఼ఈ। ఏక లాలసా ఉర అతి బాఢ఼ఈ ॥
రామ చరన బారిజ జబ దేఖౌం। తబ నిజ జన్మ సఫల కరి లేఖౌమ్ ॥
జేహి పూఁఛుఁ సోఇ ముని అస కహీ। ఈస్వర సర్బ భూతమయ అహీ ॥
నిర్గున మత నహిం మోహి సోహాఈ। సగున బ్రహ్మ రతి ఉర అధికాఈ ॥

దో. గుర కే బచన సురతి కరి రామ చరన మను లాగ।
రఘుపతి జస గావత ఫిరుఁ ఛన ఛన నవ అనురాగ ॥ 110(క) ॥

మేరు సిఖర బట ఛాయాఁ ముని లోమస ఆసీన।
దేఖి చరన సిరు నాయుఁ బచన కహేఉఁ అతి దీన ॥ 110(ఖ) ॥

సుని మమ బచన బినీత మృదు ముని కృపాల ఖగరాజ।
మోహి సాదర పూఁఛత భే ద్విజ ఆయహు కేహి కాజ ॥ 110(గ) ॥

తబ మైం కహా కృపానిధి తుమ్హ సర్బగ్య సుజాన।
సగున బ్రహ్మ అవరాధన మోహి కహహు భగవాన ॥ 110(ఘ) ॥

తబ మునిష రఘుపతి గున గాథా। కహే కఛుక సాదర ఖగనాథా ॥
బ్రహ్మగ్యాన రత ముని బిగ్యాని। మోహి పరమ అధికారీ జానీ ॥
లాగే కరన బ్రహ్మ ఉపదేసా। అజ అద్వేత అగున హృదయేసా ॥
అకల అనీహ అనామ అరుపా। అనుభవ గమ్య అఖండ అనూపా ॥
మన గోతీత అమల అబినాసీ। నిర్బికార నిరవధి సుఖ రాసీ ॥
సో తైం తాహి తోహి నహిం భేదా। బారి బీచి ఇవ గావహి బేదా ॥
బిబిధ భాఁతి మోహి ముని సముఝావా। నిర్గున మత మమ హృదయఁ న ఆవా ॥
పుని మైం కహేఉఁ నాఇ పద సీసా। సగున ఉపాసన కహహు మునీసా ॥
రామ భగతి జల మమ మన మీనా। కిమి బిలగాఇ మునీస ప్రబీనా ॥
సోఇ ఉపదేస కహహు కరి దాయా। నిజ నయనన్హి దేఖౌం రఘురాయా ॥
భరి లోచన బిలోకి అవధేసా। తబ సునిహుఁ నిర్గున ఉపదేసా ॥
ముని పుని కహి హరికథా అనూపా। ఖండి సగున మత అగున నిరూపా ॥
తబ మైం నిర్గున మత కర దూరీ। సగున నిరూపుఁ కరి హఠ భూరీ ॥
ఉత్తర ప్రతిఉత్తర మైం కీన్హా। ముని తన భే క్రోధ కే చీన్హా ॥
సును ప్రభు బహుత అవగ్యా కిఏఁ। ఉపజ క్రోధ గ్యానిన్హ కే హిఏఁ ॥
అతి సంఘరషన జౌం కర కోఈ। అనల ప్రగట చందన తే హోఈ ॥

దో. -బారంబార సకోప ముని కరి నిరుపన గ్యాన।
మైం అపనేం మన బైఠ తబ కరుఁ బిబిధ అనుమాన ॥ 111(క) ॥

క్రోధ కి ద్వేతబుద్ధి బిను ద్వైత కి బిను అగ్యాన।
మాయాబస పరిఛిన్న జడ఼ జీవ కి ఈస సమాన ॥ 111(ఖ) ॥

కబహుఁ కి దుఖ సబ కర హిత తాకేం। తేహి కి దరిద్ర పరస మని జాకేమ్ ॥
పరద్రోహీ కీ హోహిం నిసంకా। కామీ పుని కి రహహిం అకలంకా ॥
బంస కి రహ ద్విజ అనహిత కీన్హేం। కర్మ కి హోహిం స్వరూపహి చీన్హేమ్ ॥
కాహూ సుమతి కి ఖల సఁగ జామీ। సుభ గతి పావ కి పరత్రియ గామీ ॥
భవ కి పరహిం పరమాత్మా బిందక। సుఖీ కి హోహిం కబహుఁ హరినిందక ॥
రాజు కి రహి నీతి బిను జానేం। అఘ కి రహహిం హరిచరిత బఖానేమ్ ॥
పావన జస కి పున్య బిను హోఈ। బిను అఘ అజస కి పావి కోఈ ॥
లాభు కి కిఛు హరి భగతి సమానా। జేహి గావహిం శ్రుతి సంత పురానా ॥
హాని కి జగ ఏహి సమ కిఛు భాఈ। భజిఅ న రామహి నర తను పాఈ ॥
అఘ కి పిసునతా సమ కఛు ఆనా। ధర్మ కి దయా సరిస హరిజానా ॥
ఏహి బిధి అమితి జుగుతి మన గునూఁ। ముని ఉపదేస న సాదర సునూఁ ॥
పుని పుని సగున పచ్ఛ మైం రోపా। తబ ముని బోలేఉ బచన సకోపా ॥
మూఢ఼ పరమ సిఖ దేఉఁ న మానసి। ఉత్తర ప్రతిఉత్తర బహు ఆనసి ॥
సత్య బచన బిస్వాస న కరహీ। బాయస ఇవ సబహీ తే డరహీ ॥
సఠ స్వపచ్ఛ తబ హృదయఁ బిసాలా। సపది హోహి పచ్ఛీ చండాలా ॥
లీన్హ శ్రాప మైం సీస చఢ఼ఆఈ। నహిం కఛు భయ న దీనతా ఆఈ ॥

దో. తురత భయుఁ మైం కాగ తబ పుని ముని పద సిరు నాఇ।
సుమిరి రామ రఘుబంస మని హరషిత చలేఉఁ ఉడ఼ఆఇ ॥ 112(క) ॥

ఉమా జే రామ చరన రత బిగత కామ మద క్రోధ ॥
నిజ ప్రభుమయ దేఖహిం జగత కేహి సన కరహిం బిరోధ ॥ 112(ఖ) ॥

సును ఖగేస నహిం కఛు రిషి దూషన। ఉర ప్రేరక రఘుబంస బిభూషన ॥
కృపాసింధు ముని మతి కరి భోరీ। లీన్హి ప్రేమ పరిచ్ఛా మోరీ ॥
మన బచ క్రమ మోహి నిజ జన జానా। ముని మతి పుని ఫేరీ భగవానా ॥
రిషి మమ మహత సీలతా దేఖీ। రామ చరన బిస్వాస బిసేషీ ॥
అతి బిసమయ పుని పుని పఛితాఈ। సాదర ముని మోహి లీన్హ బోలాఈ ॥
మమ పరితోష బిబిధ బిధి కీన్హా। హరషిత రామమంత్ర తబ దీన్హా ॥
బాలకరూప రామ కర ధ్యానా। కహేఉ మోహి ముని కృపానిధానా ॥
సుందర సుఖద మిహి అతి భావా। సో ప్రథమహిం మైం తుమ్హహి సునావా ॥
ముని మోహి కఛుక కాల తహఁ రాఖా। రామచరితమానస తబ భాషా ॥
సాదర మోహి యహ కథా సునాఈ। పుని బోలే ముని గిరా సుహాఈ ॥
రామచరిత సర గుప్త సుహావా। సంభు ప్రసాద తాత మైం పావా ॥
తోహి నిజ భగత రామ కర జానీ। తాతే మైం సబ కహేఉఁ బఖానీ ॥
రామ భగతి జిన్హ కేం ఉర నాహీం। కబహుఁ న తాత కహిఅ తిన్హ పాహీమ్ ॥
ముని మోహి బిబిధ భాఁతి సముఝావా। మైం సప్రేమ ముని పద సిరు నావా ॥
నిజ కర కమల పరసి మమ సీసా। హరషిత ఆసిష దీన్హ మునీసా ॥
రామ భగతి అబిరల ఉర తోరేం। బసిహి సదా ప్రసాద అబ మోరేమ్ ॥

దో. -సదా రామ ప్రియ హోహు తుమ్హ సుభ గున భవన అమాన।
కామరూప ఇచ్ధామరన గ్యాన బిరాగ నిధాన ॥ 113(క) ॥

జేంహిం ఆశ్రమ తుమ్హ బసబ పుని సుమిరత శ్రీభగవంత।
బ్యాపిహి తహఁ న అబిద్యా జోజన ఏక ప్రజంత ॥ 113(ఖ) ॥

కాల కర్మ గున దోష సుభ్AU। కఛు దుఖ తుమ్హహి న బ్యాపిహి క్AU ॥
రామ రహస్య లలిత బిధి నానా। గుప్త ప్రగట ఇతిహాస పురానా ॥
బిను శ్రమ తుమ్హ జానబ సబ సోఊ। నిత నవ నేహ రామ పద హోఊ ॥
జో ఇచ్ఛా కరిహహు మన మాహీం। హరి ప్రసాద కఛు దుర్లభ నాహీమ్ ॥
సుని ముని ఆసిష సును మతిధీరా। బ్రహ్మగిరా భి గగన గఁభీరా ॥
ఏవమస్తు తవ బచ ముని గ్యానీ। యహ మమ భగత కర్మ మన బానీ ॥
సుని నభగిరా హరష మోహి భయూ। ప్రేమ మగన సబ సంసయ గయూ ॥
కరి బినతీ ముని ఆయసు పాఈ। పద సరోజ పుని పుని సిరు నాఈ ॥
హరష సహిత ఏహిం ఆశ్రమ ఆయుఁ। ప్రభు ప్రసాద దుర్లభ బర పాయుఁ ॥
ఇహాఁ బసత మోహి సును ఖగ ఈసా। బీతే కలప సాత అరు బీసా ॥
కరుఁ సదా రఘుపతి గున గానా। సాదర సునహిం బిహంగ సుజానా ॥
జబ జబ అవధపురీం రఘుబీరా। ధరహిం భగత హిత మనుజ సరీరా ॥
తబ తబ జాఇ రామ పుర రహూఁ। సిసులీలా బిలోకి సుఖ లహూఁ ॥
పుని ఉర రాఖి రామ సిసురూపా। నిజ ఆశ్రమ ఆవుఁ ఖగభూపా ॥
కథా సకల మైం తుమ్హహి సునాఈ। కాగ దేహ జేహిం కారన పాఈ ॥
కహిఉఁ తాత సబ ప్రస్న తుమ్హారీ। రామ భగతి మహిమా అతి భారీ ॥

దో. తాతే యహ తన మోహి ప్రియ భయు రామ పద నేహ।
నిజ ప్రభు దరసన పాయుఁ గే సకల సందేహ ॥ 114(క) ॥

మాసపారాయణ, ఉంతీసవాఁ విశ్రామ
భగతి పచ్ఛ హఠ కరి రహేఉఁ దీన్హి మహారిషి సాప।
ముని దుర్లభ బర పాయుఁ దేఖహు భజన ప్రతాప ॥ 114(ఖ) ॥

జే అసి భగతి జాని పరిహరహీం। కేవల గ్యాన హేతు శ్రమ కరహీమ్ ॥
తే జడ఼ కామధేను గృహఁ త్యాగీ। ఖోజత ఆకు ఫిరహిం పయ లాగీ ॥
సును ఖగేస హరి భగతి బిహాఈ। జే సుఖ చాహహిం ఆన ఉపాఈ ॥
తే సఠ మహాసింధు బిను తరనీ। పైరి పార చాహహిం జడ఼ కరనీ ॥
సుని భసుండి కే బచన భవానీ। బోలేఉ గరుడ఼ హరషి మృదు బానీ ॥
తవ ప్రసాద ప్రభు మమ ఉర మాహీం। సంసయ సోక మోహ భ్రమ నాహీమ్ ॥
సునేఉఁ పునీత రామ గున గ్రామా। తుమ్హరీ కృపాఁ లహేఉఁ బిశ్రామా ॥
ఏక బాత ప్రభు పూఁఛుఁ తోహీ। కహహు బుఝాఇ కృపానిధి మోహీ ॥
కహహిం సంత ముని బేద పురానా। నహిం కఛు దుర్లభ గ్యాన సమానా ॥
సోఇ ముని తుమ్హ సన కహేఉ గోసాఈం। నహిం ఆదరేహు భగతి కీ నాఈమ్ ॥
గ్యానహి భగతిహి అంతర కేతా। సకల కహహు ప్రభు కృపా నికేతా ॥
సుని ఉరగారి బచన సుఖ మానా। సాదర బోలేఉ కాగ సుజానా ॥
భగతిహి గ్యానహి నహిం కఛు భేదా। ఉభయ హరహిం భవ సంభవ ఖేదా ॥
నాథ మునీస కహహిం కఛు అంతర। సావధాన సౌ సును బిహంగబర ॥
గ్యాన బిరాగ జోగ బిగ్యానా। ఏ సబ పురుష సునహు హరిజానా ॥
పురుష ప్రతాప ప్రబల సబ భాఁతీ। అబలా అబల సహజ జడ఼ జాతీ ॥

దో. -పురుష త్యాగి సక నారిహి జో బిరక్త మతి ధీర ॥
న తు కామీ బిషయాబస బిముఖ జో పద రఘుబీర ॥ 115(క) ॥

సో. సౌ ముని గ్యాననిధాన మృగనయనీ బిధు ముఖ నిరఖి।
బిబస హోఇ హరిజాన నారి బిష్ను మాయా ప్రగట ॥ 115(ఖ) ॥

ఇహాఁ న పచ్ఛపాత కఛు రాఖుఁ। బేద పురాన సంత మత భాషుఁ ॥
మోహ న నారి నారి కేం రూపా। పన్నగారి యహ రీతి అనూపా ॥
మాయా భగతి సునహు తుమ్హ దోఊ। నారి బర్గ జాని సబ కోఊ ॥
పుని రఘుబీరహి భగతి పిఆరీ। మాయా ఖలు నర్తకీ బిచారీ ॥
భగతిహి సానుకూల రఘురాయా। తాతే తేహి డరపతి అతి మాయా ॥
రామ భగతి నిరుపమ నిరుపాధీ। బసి జాసు ఉర సదా అబాధీ ॥
తేహి బిలోకి మాయా సకుచాఈ। కరి న సకి కఛు నిజ ప్రభుతాఈ ॥
అస బిచారి జే ముని బిగ్యానీ। జాచహీం భగతి సకల సుఖ ఖానీ ॥

దో. యహ రహస్య రఘునాథ కర బేగి న జాని కోఇ।
జో జాని రఘుపతి కృపాఁ సపనేహుఁ మోహ న హోఇ ॥ 116(క) ॥

ఔరు గ్యాన భగతి కర భేద సునహు సుప్రబీన।
జో సుని హోఇ రామ పద ప్రీతి సదా అబిఛీన ॥ 116(ఖ) ॥

సునహు తాత యహ అకథ కహానీ। సముఝత బని న జాఇ బఖానీ ॥
ఈస్వర అంస జీవ అబినాసీ। చేతన అమల సహజ సుఖ రాసీ ॥
సో మాయాబస భయు గోసాఈం। బఁధ్యో కీర మరకట కీ నాఈ ॥
జడ఼ చేతనహి గ్రంథి పరి గీ। జదపి మృషా ఛూటత కఠినీ ॥
తబ తే జీవ భయు సంసారీ। ఛూట న గ్రంథి న హోఇ సుఖారీ ॥
శ్రుతి పురాన బహు కహేఉ ఉపాఈ। ఛూట న అధిక అధిక అరుఝాఈ ॥
జీవ హృదయఁ తమ మోహ బిసేషీ। గ్రంథి ఛూట కిమి పరి న దేఖీ ॥
అస సంజోగ ఈస జబ కరీ। తబహుఁ కదాచిత సో నిరుఅరీ ॥
సాత్త్విక శ్రద్ధా ధేను సుహాఈ। జౌం హరి కృపాఁ హృదయఁ బస ఆఈ ॥
జప తప బ్రత జమ నియమ అపారా। జే శ్రుతి కహ సుభ ధర్మ అచారా ॥
తేఇ తృన హరిత చరై జబ గాఈ। భావ బచ్ఛ సిసు పాఇ పేన్హాఈ ॥
నోఇ నిబృత్తి పాత్ర బిస్వాసా। నిర్మల మన అహీర నిజ దాసా ॥
పరమ ధర్మమయ పయ దుహి భాఈ। అవటై అనల అకామ బిహాఈ ॥
తోష మరుత తబ ఛమాఁ జుడ఼ఆవై। ధృతి సమ జావను దేఇ జమావై ॥
ముదితాఁ మథైం బిచార మథానీ। దమ అధార రజు సత్య సుబానీ ॥
తబ మథి కాఢ఼ఇ లేఇ నవనీతా। బిమల బిరాగ సుభగ సుపునీతా ॥

దో. జోగ అగిని కరి ప్రగట తబ కర్మ సుభాసుభ లాఇ।
బుద్ధి సిరావైం గ్యాన ఘృత మమతా మల జరి జాఇ ॥ 117(క) ॥

తబ బిగ్యానరూపిని బుద్ధి బిసద ఘృత పాఇ।
చిత్త దిఆ భరి ధరై దృఢ఼ సమతా దిఅటి బనాఇ ॥ 117(ఖ) ॥

తీని అవస్థా తీని గున తేహి కపాస తేం కాఢ఼ఇ।
తూల తురీయ సఁవారి పుని బాతీ కరై సుగాఢ఼ఇ ॥ 117(గ) ॥

సో. ఏహి బిధి లేసై దీప తేజ రాసి బిగ్యానమయ ॥
జాతహిం జాసు సమీప జరహిం మదాదిక సలభ సబ ॥ 117(ఘ) ॥

సోహమస్మి ఇతి బృత్తి అఖండా। దీప సిఖా సోఇ పరమ ప్రచండా ॥
ఆతమ అనుభవ సుఖ సుప్రకాసా। తబ భవ మూల భేద భ్రమ నాసా ॥
ప్రబల అబిద్యా కర పరివారా। మోహ ఆది తమ మిటి అపారా ॥
తబ సోఇ బుద్ధి పాఇ ఉఁజిఆరా। ఉర గృహఁ బైఠి గ్రంథి నిరుఆరా ॥
ఛోరన గ్రంథి పావ జౌం సోఈ। తబ యహ జీవ కృతారథ హోఈ ॥
ఛోరత గ్రంథి జాని ఖగరాయా। బిఘ్న అనేక కరి తబ మాయా ॥
రిద్ధి సిద్ధి ప్రేరి బహు భాఈ। బుద్ధహి లోభ దిఖావహిం ఆఈ ॥
కల బల ఛల కరి జాహిం సమీపా। అంచల బాత బుఝావహిం దీపా ॥
హోఇ బుద్ధి జౌం పరమ సయానీ। తిన్హ తన చితవ న అనహిత జానీ ॥
జౌం తేహి బిఘ్న బుద్ధి నహిం బాధీ। తౌ బహోరి సుర కరహిం ఉపాధీ ॥
ఇంద్రీం ద్వార ఝరోఖా నానా। తహఁ తహఁ సుర బైఠే కరి థానా ॥
ఆవత దేఖహిం బిషయ బయారీ। తే హఠి దేహీ కపాట ఉఘారీ ॥
జబ సో ప్రభంజన ఉర గృహఁ జాఈ। తబహిం దీప బిగ్యాన బుఝాఈ ॥
గ్రంథి న ఛూటి మిటా సో ప్రకాసా। బుద్ధి బికల భి బిషయ బతాసా ॥
ఇంద్రిన్హ సురన్హ న గ్యాన సోహాఈ। బిషయ భోగ పర ప్రీతి సదాఈ ॥
బిషయ సమీర బుద్ధి కృత భోరీ। తేహి బిధి దీప కో బార బహోరీ ॥

దో. తబ ఫిరి జీవ బిబిధ బిధి పావి సంసృతి క్లేస।
హరి మాయా అతి దుస్తర తరి న జాఇ బిహగేస ॥ 118(క) ॥

కహత కఠిన సముఝత కఠిన సాధన కఠిన బిబేక।
హోఇ ఘునాచ్ఛర న్యాయ జౌం పుని ప్రత్యూహ అనేక ॥ 118(ఖ) ॥

గ్యాన పంథ కృపాన కై ధారా। పరత ఖగేస హోఇ నహిం బారా ॥
జో నిర్బిఘ్న పంథ నిర్బహీ। సో కైవల్య పరమ పద లహీ ॥
అతి దుర్లభ కైవల్య పరమ పద। సంత పురాన నిగమ ఆగమ బద ॥
రామ భజత సోఇ ముకుతి గోసాఈ। అనిచ్ఛిత ఆవి బరిఆఈ ॥
జిమి థల బిను జల రహి న సకాఈ। కోటి భాఁతి కౌ కరై ఉపాఈ ॥
తథా మోచ్ఛ సుఖ సును ఖగరాఈ। రహి న సకి హరి భగతి బిహాఈ ॥
అస బిచారి హరి భగత సయానే। ముక్తి నిరాదర భగతి లుభానే ॥
భగతి కరత బిను జతన ప్రయాసా। సంసృతి మూల అబిద్యా నాసా ॥
భోజన కరిఅ తృపితి హిత లాగీ। జిమి సో అసన పచవై జఠరాగీ ॥
అసి హరిభగతి సుగమ సుఖదాఈ। కో అస మూఢ఼ న జాహి సోహాఈ ॥

దో. సేవక సేబ్య భావ బిను భవ న తరిఅ ఉరగారి ॥
భజహు రామ పద పంకజ అస సిద్ధాంత బిచారి ॥ 119(క) ॥

జో చేతన కహఁ జ఼డ఼ కరి జ఼డ఼హి కరి చైతన్య।
అస సమర్థ రఘునాయకహిం భజహిం జీవ తే ధన్య ॥ 119(ఖ) ॥

కహేఉఁ గ్యాన సిద్ధాంత బుఝాఈ। సునహు భగతి మని కై ప్రభుతాఈ ॥
రామ భగతి చింతామని సుందర। బసి గరుడ఼ జాకే ఉర అంతర ॥
పరమ ప్రకాస రూప దిన రాతీ। నహిం కఛు చహిఅ దిఆ ఘృత బాతీ ॥
మోహ దరిద్ర నికట నహిం ఆవా। లోభ బాత నహిం తాహి బుఝావా ॥
ప్రబల అబిద్యా తమ మిటి జాఈ। హారహిం సకల సలభ సముదాఈ ॥
ఖల కామాది నికట నహిం జాహీం। బసి భగతి జాకే ఉర మాహీమ్ ॥
గరల సుధాసమ అరి హిత హోఈ। తేహి మని బిను సుఖ పావ న కోఈ ॥
బ్యాపహిం మానస రోగ న భారీ। జిన్హ కే బస సబ జీవ దుఖారీ ॥
రామ భగతి మని ఉర బస జాకేం। దుఖ లవలేస న సపనేహుఁ తాకేమ్ ॥
చతుర సిరోమని తేఇ జగ మాహీం। జే మని లాగి సుజతన కరాహీమ్ ॥
సో మని జదపి ప్రగట జగ అహీ। రామ కృపా బిను నహిం కౌ లహీ ॥
సుగమ ఉపాయ పాఇబే కేరే। నర హతభాగ్య దేహిం భటమేరే ॥
పావన పర్బత బేద పురానా। రామ కథా రుచిరాకర నానా ॥
మర్మీ సజ్జన సుమతి కుదారీ। గ్యాన బిరాగ నయన ఉరగారీ ॥
భావ సహిత ఖోజి జో ప్రానీ। పావ భగతి మని సబ సుఖ ఖానీ ॥
మోరేం మన ప్రభు అస బిస్వాసా। రామ తే అధిక రామ కర దాసా ॥
రామ సింధు ఘన సజ్జన ధీరా। చందన తరు హరి సంత సమీరా ॥
సబ కర ఫల హరి భగతి సుహాఈ। సో బిను సంత న కాహూఁ పాఈ ॥
అస బిచారి జోఇ కర సతసంగా। రామ భగతి తేహి సులభ బిహంగా ॥

దో. బ్రహ్మ పయోనిధి మందర గ్యాన సంత సుర ఆహిం।
కథా సుధా మథి కాఢ఼హిం భగతి మధురతా జాహిమ్ ॥ 120(క) ॥

బిరతి చర్మ అసి గ్యాన మద లోభ మోహ రిపు మారి।
జయ పాఇఅ సో హరి భగతి దేఖు ఖగేస బిచారి ॥ 120(ఖ) ॥

పుని సప్రేమ బోలేఉ ఖగర్AU। జౌం కృపాల మోహి ఊపర భ్AU ॥
నాథ మోహి నిజ సేవక జానీ। సప్త ప్రస్న కహహు బఖానీ ॥
ప్రథమహిం కహహు నాథ మతిధీరా। సబ తే దుర్లభ కవన సరీరా ॥
బడ఼ దుఖ కవన కవన సుఖ భారీ। సౌ సంఛేపహిం కహహు బిచారీ ॥
సంత అసంత మరమ తుమ్హ జానహు। తిన్హ కర సహజ సుభావ బఖానహు ॥
కవన పున్య శ్రుతి బిదిత బిసాలా। కహహు కవన అఘ పరమ కరాలా ॥
మానస రోగ కహహు సముఝాఈ। తుమ్హ సర్బగ్య కృపా అధికాఈ ॥
తాత సునహు సాదర అతి ప్రీతీ। మైం సంఛేప కహుఁ యహ నీతీ ॥
నర తన సమ నహిం కవనిఉ దేహీ। జీవ చరాచర జాచత తేహీ ॥
నరక స్వర్గ అపబర్గ నిసేనీ। గ్యాన బిరాగ భగతి సుభ దేనీ ॥
సో తను ధరి హరి భజహిం న జే నర। హోహిం బిషయ రత మంద మంద తర ॥
కాఁచ కిరిచ బదలేం తే లేహీ। కర తే డారి పరస మని దేహీమ్ ॥
నహిం దరిద్ర సమ దుఖ జగ మాహీం। సంత మిలన సమ సుఖ జగ నాహీమ్ ॥
పర ఉపకార బచన మన కాయా। సంత సహజ సుభాఉ ఖగరాయా ॥
సంత సహహిం దుఖ పరహిత లాగీ। పరదుఖ హేతు అసంత అభాగీ ॥
భూర్జ తరూ సమ సంత కృపాలా। పరహిత నితి సహ బిపతి బిసాలా ॥
సన ఇవ ఖల పర బంధన కరీ। ఖాల కఢ఼ఆఇ బిపతి సహి మరీ ॥
ఖల బిను స్వారథ పర అపకారీ। అహి మూషక ఇవ సును ఉరగారీ ॥
పర సంపదా బినాసి నసాహీం। జిమి ససి హతి హిమ ఉపల బిలాహీమ్ ॥
దుష్ట ఉదయ జగ ఆరతి హేతూ। జథా ప్రసిద్ధ అధమ గ్రహ కేతూ ॥
సంత ఉదయ సంతత సుఖకారీ। బిస్వ సుఖద జిమి ఇందు తమారీ ॥
పరమ ధర్మ శ్రుతి బిదిత అహింసా। పర నిందా సమ అఘ న గరీసా ॥
హర గుర నిందక దాదుర హోఈ। జన్మ సహస్ర పావ తన సోఈ ॥
ద్విజ నిందక బహు నరక భోగకరి। జగ జనమి బాయస సరీర ధరి ॥
సుర శ్రుతి నిందక జే అభిమానీ। రౌరవ నరక పరహిం తే ప్రానీ ॥
హోహిం ఉలూక సంత నిందా రత। మోహ నిసా ప్రియ గ్యాన భాను గత ॥
సబ కే నిందా జే జడ఼ కరహీం। తే చమగాదుర హోఇ అవతరహీమ్ ॥
సునహు తాత అబ మానస రోగా। జిన్హ తే దుఖ పావహిం సబ లోగా ॥
మోహ సకల బ్యాధిన్హ కర మూలా। తిన్హ తే పుని ఉపజహిం బహు సూలా ॥
కామ బాత కఫ లోభ అపారా। క్రోధ పిత్త నిత ఛాతీ జారా ॥
ప్రీతి కరహిం జౌం తీనిఉ భాఈ। ఉపజి సన్యపాత దుఖదాఈ ॥
బిషయ మనోరథ దుర్గమ నానా। తే సబ సూల నామ కో జానా ॥
మమతా దాదు కండు ఇరషాఈ। హరష బిషాద గరహ బహుతాఈ ॥
పర సుఖ దేఖి జరని సోఇ ఛీ। కుష్ట దుష్టతా మన కుటిలీ ॥
అహంకార అతి దుఖద డమరుఆ। దంభ కపట మద మాన నేహరుఆ ॥
తృస్నా ఉదరబృద్ధి అతి భారీ। త్రిబిధ ఈషనా తరున తిజారీ ॥
జుగ బిధి జ్వర మత్సర అబిబేకా। కహఁ లాగి కహౌం కురోగ అనేకా ॥

దో. ఏక బ్యాధి బస నర మరహిం ఏ అసాధి బహు బ్యాధి।
పీడ఼హిం సంతత జీవ కహుఁ సో కిమి లహై సమాధి ॥ 121(క) ॥

నేమ ధర్మ ఆచార తప గ్యాన జగ్య జప దాన।
భేషజ పుని కోటిన్హ నహిం రోగ జాహిం హరిజాన ॥ 121(ఖ) ॥

ఏహి బిధి సకల జీవ జగ రోగీ। సోక హరష భయ ప్రీతి బియోగీ ॥
మానక రోగ కఛుక మైం గాఏ। హహిం సబ కేం లఖి బిరలేన్హ పాఏ ॥
జానే తే ఛీజహిం కఛు పాపీ। నాస న పావహిం జన పరితాపీ ॥
బిషయ కుపథ్య పాఇ అంకురే। మునిహు హృదయఁ కా నర బాపురే ॥
రామ కృపాఁ నాసహి సబ రోగా। జౌం ఏహి భాఁతి బనై సంయోగా ॥
సదగుర బైద బచన బిస్వాసా। సంజమ యహ న బిషయ కై ఆసా ॥
రఘుపతి భగతి సజీవన మూరీ। అనూపాన శ్రద్ధా మతి పూరీ ॥
ఏహి బిధి భలేహిం సో రోగ నసాహీం। నాహిం త జతన కోటి నహిం జాహీమ్ ॥
జానిఅ తబ మన బిరుజ గోసాఁఈ। జబ ఉర బల బిరాగ అధికాఈ ॥
సుమతి ఛుధా బాఢ఼ఇ నిత నీ। బిషయ ఆస దుర్బలతా గీ ॥
బిమల గ్యాన జల జబ సో నహాఈ। తబ రహ రామ భగతి ఉర ఛాఈ ॥
సివ అజ సుక సనకాదిక నారద। జే ముని బ్రహ్మ బిచార బిసారద ॥
సబ కర మత ఖగనాయక ఏహా। కరిఅ రామ పద పంకజ నేహా ॥
శ్రుతి పురాన సబ గ్రంథ కహాహీం। రఘుపతి భగతి బినా సుఖ నాహీమ్ ॥
కమఠ పీఠ జామహిం బరు బారా। బంధ్యా సుత బరు కాహుహి మారా ॥
ఫూలహిం నభ బరు బహుబిధి ఫూలా। జీవ న లహ సుఖ హరి ప్రతికూలా ॥
తృషా జాఇ బరు మృగజల పానా। బరు జామహిం సస సీస బిషానా ॥
అంధకారు బరు రబిహి నసావై। రామ బిముఖ న జీవ సుఖ పావై ॥
హిమ తే అనల ప్రగట బరు హోఈ। బిముఖ రామ సుఖ పావ న కోఈ ॥
దో0=బారి మథేం ఘృత హోఇ బరు సికతా తే బరు తేల।

బిను హరి భజన న భవ తరిఅ యహ సిద్ధాంత అపేల ॥ 122(క) ॥

మసకహి కరి బింరంచి ప్రభు అజహి మసక తే హీన।
అస బిచారి తజి సంసయ రామహి భజహిం ప్రబీన ॥ 122(ఖ) ॥

శ్లోక- వినిచ్శ్రితం వదామి తే న అన్యథా వచాంసి మే।
హరిం నరా భజంతి యేఽతిదుస్తరం తరంతి తే ॥ 122(గ) ॥

కహేఉఁ నాథ హరి చరిత అనూపా। బ్యాస సమాస స్వమతి అనురుపా ॥
శ్రుతి సిద్ధాంత ఇహి ఉరగారీ। రామ భజిఅ సబ కాజ బిసారీ ॥
ప్రభు రఘుపతి తజి సేఇఅ కాహీ। మోహి సే సఠ పర మమతా జాహీ ॥
తుమ్హ బిగ్యానరూప నహిం మోహా। నాథ కీన్హి మో పర అతి ఛోహా ॥
పూఛిహుఁ రామ కథా అతి పావని। సుక సనకాది సంభు మన భావని ॥
సత సంగతి దుర్లభ సంసారా। నిమిష దండ భరి ఏకు బారా ॥
దేఖు గరుడ఼ నిజ హృదయఁ బిచారీ। మైం రఘుబీర భజన అధికారీ ॥
సకునాధమ సబ భాఁతి అపావన। ప్రభు మోహి కీన్హ బిదిత జగ పావన ॥

దో. ఆజు ధన్య మైం ధన్య అతి జద్యపి సబ బిధి హీన।
నిజ జన జాని రామ మోహి సంత సమాగమ దీన ॥ 123(క) ॥

నాథ జథామతి భాషేఉఁ రాఖేఉఁ నహిం కఛు గోఇ।
చరిత సింధు రఘునాయక థాహ కి పావి కోఇ ॥ 123 ॥

సుమిరి రామ కే గున గన నానా। పుని పుని హరష భుసుండి సుజానా ॥
మహిమా నిగమ నేతి కరి గాఈ। అతులిత బల ప్రతాప ప్రభుతాఈ ॥
సివ అజ పూజ్య చరన రఘురాఈ। మో పర కృపా పరమ మృదులాఈ ॥
అస సుభాఉ కహుఁ సునుఁ న దేఖుఁ। కేహి ఖగేస రఘుపతి సమ లేఖుఁ ॥
సాధక సిద్ధ బిముక్త ఉదాసీ। కబి కోబిద కృతగ్య సంన్యాసీ ॥
జోగీ సూర సుతాపస గ్యానీ। ధర్మ నిరత పండిత బిగ్యానీ ॥
తరహిం న బిను సీఁ మమ స్వామీ। రామ నమామి నమామి నమామీ ॥
సరన గేఁ మో సే అఘ రాసీ। హోహిం సుద్ధ నమామి అబినాసీ ॥

దో. జాసు నామ భవ భేషజ హరన ఘోర త్రయ సూల।
సో కృపాలు మోహి తో పర సదా రహు అనుకూల ॥ 124(క) ॥

సుని భుసుండి కే బచన సుభ దేఖి రామ పద నేహ।
బోలేఉ ప్రేమ సహిత గిరా గరుడ఼ బిగత సందేహ ॥ 124(ఖ) ॥

మై కృత్కృత్య భయుఁ తవ బానీ। సుని రఘుబీర భగతి రస సానీ ॥
రామ చరన నూతన రతి భీ। మాయా జనిత బిపతి సబ గీ ॥
మోహ జలధి బోహిత తుమ్హ భే। మో కహఁ నాథ బిబిధ సుఖ దే ॥
మో పహిం హోఇ న ప్రతి ఉపకారా। బందుఁ తవ పద బారహిం బారా ॥
పూరన కామ రామ అనురాగీ। తుమ్హ సమ తాత న కౌ బడ఼భాగీ ॥
సంత బిటప సరితా గిరి ధరనీ। పర హిత హేతు సబన్హ కై కరనీ ॥
సంత హృదయ నవనీత సమానా। కహా కబిన్హ పరి కహై న జానా ॥
నిజ పరితాప ద్రవి నవనీతా। పర దుఖ ద్రవహిం సంత సుపునీతా ॥
జీవన జన్మ సుఫల మమ భయూ। తవ ప్రసాద సంసయ సబ గయూ ॥
జానేహు సదా మోహి నిజ కింకర। పుని పుని ఉమా కహి బిహంగబర ॥

దో. తాసు చరన సిరు నాఇ కరి ప్రేమ సహిత మతిధీర।
గయు గరుడ఼ బైకుంఠ తబ హృదయఁ రాఖి రఘుబీర ॥ 125(క) ॥

గిరిజా సంత సమాగమ సమ న లాభ కఛు ఆన।
బిను హరి కృపా న హోఇ సో గావహిం బేద పురాన ॥ 125(ఖ) ॥

కహేఉఁ పరమ పునీత ఇతిహాసా। సునత శ్రవన ఛూటహిం భవ పాసా ॥
ప్రనత కల్పతరు కరునా పుంజా। ఉపజి ప్రీతి రామ పద కంజా ॥
మన క్రమ బచన జనిత అఘ జాఈ। సునహిం జే కథా శ్రవన మన లాఈ ॥
తీర్థాటన సాధన సముదాఈ। జోగ బిరాగ గ్యాన నిపునాఈ ॥
నానా కర్మ ధర్మ బ్రత దానా। సంజమ దమ జప తప మఖ నానా ॥
భూత దయా ద్విజ గుర సేవకాఈ। బిద్యా బినయ బిబేక బడ఼ఆఈ ॥
జహఁ లగి సాధన బేద బఖానీ। సబ కర ఫల హరి భగతి భవానీ ॥
సో రఘునాథ భగతి శ్రుతి గాఈ। రామ కృపాఁ కాహూఁ ఏక పాఈ ॥

దో. ముని దుర్లభ హరి భగతి నర పావహిం బినహిం ప్రయాస।
జే యహ కథా నిరంతర సునహిం మాని బిస్వాస ॥ 126 ॥

సోఇ సర్బగ్య గునీ సోఇ గ్యాతా। సోఇ మహి మండిత పండిత దాతా ॥
ధర్మ పరాయన సోఇ కుల త్రాతా। రామ చరన జా కర మన రాతా ॥
నీతి నిపున సోఇ పరమ సయానా। శ్రుతి సిద్ధాంత నీక తేహిం జానా ॥
సోఇ కబి కోబిద సోఇ రనధీరా। జో ఛల ఛాడ఼ఇ భజి రఘుబీరా ॥
ధన్య దేస సో జహఁ సురసరీ। ధన్య నారి పతిబ్రత అనుసరీ ॥
ధన్య సో భూపు నీతి జో కరీ। ధన్య సో ద్విజ నిజ ధర్మ న టరీ ॥
సో ధన ధన్య ప్రథమ గతి జాకీ। ధన్య పున్య రత మతి సోఇ పాకీ ॥
ధన్య ఘరీ సోఇ జబ సతసంగా। ధన్య జన్మ ద్విజ భగతి అభంగా ॥

దో. సో కుల ధన్య ఉమా సును జగత పూజ్య సుపునీత।
శ్రీరఘుబీర పరాయన జేహిం నర ఉపజ బినీత ॥ 127 ॥

మతి అనురూప కథా మైం భాషీ। జద్యపి ప్రథమ గుప్త కరి రాఖీ ॥
తవ మన ప్రీతి దేఖి అధికాఈ। తబ మైం రఘుపతి కథా సునాఈ ॥
యహ న కహిఅ సఠహీ హఠసీలహి। జో మన లాఇ న సున హరి లీలహి ॥
కహిఅ న లోభిహి క్రోధహి కామిహి। జో న భజి సచరాచర స్వామిహి ॥
ద్విజ ద్రోహిహి న సునాఇఅ కబహూఁ। సురపతి సరిస హోఇ నృప జబహూఁ ॥
రామ కథా కే తేఇ అధికారీ। జిన్హ కేం సతసంగతి అతి ప్యారీ ॥
గుర పద ప్రీతి నీతి రత జేఈ। ద్విజ సేవక అధికారీ తేఈ ॥
తా కహఁ యహ బిసేష సుఖదాఈ। జాహి ప్రానప్రియ శ్రీరఘురాఈ ॥

దో. రామ చరన రతి జో చహ అథవా పద నిర్బాన।
భావ సహిత సో యహ కథా కరు శ్రవన పుట పాన ॥ 128 ॥

రామ కథా గిరిజా మైం బరనీ। కలి మల సమని మనోమల హరనీ ॥
సంసృతి రోగ సజీవన మూరీ। రామ కథా గావహిం శ్రుతి సూరీ ॥
ఏహి మహఁ రుచిర సప్త సోపానా। రఘుపతి భగతి కేర పంథానా ॥
అతి హరి కృపా జాహి పర హోఈ। పాఉఁ దేఇ ఏహిం మారగ సోఈ ॥
మన కామనా సిద్ధి నర పావా। జే యహ కథా కపట తజి గావా ॥
కహహిం సునహిం అనుమోదన కరహీం। తే గోపద ఇవ భవనిధి తరహీమ్ ॥
సుని సబ కథా హృదయఁ అతి భాఈ। గిరిజా బోలీ గిరా సుహాఈ ॥
నాథ కృపాఁ మమ గత సందేహా। రామ చరన ఉపజేఉ నవ నేహా ॥

దో. మైం కృతకృత్య భిఉఁ అబ తవ ప్రసాద బిస్వేస।
ఉపజీ రామ భగతి దృఢ఼ బీతే సకల కలేస ॥ 129 ॥

యహ సుభ సంభు ఉమా సంబాదా। సుఖ సంపాదన సమన బిషాదా ॥
భవ భంజన గంజన సందేహా। జన రంజన సజ్జన ప్రియ ఏహా ॥
రామ ఉపాసక జే జగ మాహీం। ఏహి సమ ప్రియ తిన్హ కే కఛు నాహీమ్ ॥
రఘుపతి కృపాఁ జథామతి గావా। మైం యహ పావన చరిత సుహావా ॥
ఏహిం కలికాల న సాధన దూజా। జోగ జగ్య జప తప బ్రత పూజా ॥
రామహి సుమిరిఅ గాఇఅ రామహి। సంతత సునిఅ రామ గున గ్రామహి ॥
జాసు పతిత పావన బడ఼ బానా। గావహిం కబి శ్రుతి సంత పురానా ॥
తాహి భజహి మన తజి కుటిలాఈ। రామ భజేం గతి కేహిం నహిం పాఈ ॥

ఛం. పాఈ న కేహిం గతి పతిత పావన రామ భజి సును సఠ మనా।
గనికా అజామిల బ్యాధ గీధ గజాది ఖల తారే ఘనా ॥
ఆభీర జమన కిరాత ఖస స్వపచాది అతి అఘరూప జే।
కహి నామ బారక తేపి పావన హోహిం రామ నమామి తే ॥ 1 ॥

రఘుబంస భూషన చరిత యహ నర కహహిం సునహిం జే గావహీం।
కలి మల మనోమల ధోఇ బిను శ్రమ రామ ధామ సిధావహీమ్ ॥
సత పంచ చౌపాఈం మనోహర జాని జో నర ఉర ధరై।
దారున అబిద్యా పంచ జనిత బికార శ్రీరఘుబర హరై ॥ 2 ॥

సుందర సుజాన కృపా నిధాన అనాథ పర కర ప్రీతి జో।
సో ఏక రామ అకామ హిత నిర్బానప్రద సమ ఆన కో ॥
జాకీ కృపా లవలేస తే మతిమంద తులసీదాసహూఁ।
పాయో పరమ బిశ్రాము రామ సమాన ప్రభు నాహీం కహూఁ ॥ 3 ॥

దో. మో సమ దీన న దీన హిత తుమ్హ సమాన రఘుబీర।
అస బిచారి రఘుబంస మని హరహు బిషమ భవ భీర ॥ 130(క) ॥

కామిహి నారి పిఆరి జిమి లోభహి ప్రియ జిమి దామ।
తిమి రఘునాథ నిరంతర ప్రియ లాగహు మోహి రామ ॥ 130(ఖ) ॥

శ్లోక-యత్పూర్వ ప్రభుణా కృతం సుకవినా శ్రీశంభునా దుర్గమం
శ్రీమద్రామపదాబ్జభక్తిమనిశం ప్రాప్త్యై తు రామాయణం।
మత్వా తద్రఘునాథమనిరతం స్వాంతస్తమఃశాంతయే
భాషాబద్ధమిదం చకార తులసీదాసస్తథా మానసమ్ ॥ 1 ॥

పుణ్యం పాపహరం సదా శివకరం విజ్ఞానభక్తిప్రదం
మాయామోహమలాపహం సువిమలం ప్రేమాంబుపూరం శుభం।
శ్రీమద్రామచరిత్రమానసమిదం భక్త్యావగాహంతి యే
తే సంసారపతంగఘోరకిరణైర్దహ్యంతి నో మానవాః ॥ 2 ॥

మాసపారాయణ, తీసవాఁ విశ్రామ
నవాన్హపారాయణ, నవాఁ విశ్రామ
---------
ఇతి శ్రీమద్రామచరితమానసే సకలకలికలుషవిధ్వంసనే
సప్తమః సోపానః సమాప్తః।
(ఉత్తరకాండ సమాప్త)
--------
ఆరతి శ్రీరామాయనజీ కీ। కీరతి కలిత లలిత సియ పీ కీ ॥
గావత బ్రహ్మాదిక ముని నారద। బాలమీక బిగ్యాన బిసారద।
సుక సనకాది సేష అరు సారద। బరని పవనసుత కీరతి నీకీ ॥ 1 ॥

గావత బేద పురాన అష్టదస। ఛో సాస్త్ర సబ గ్రంథన కో రస।
ముని జన ధన సంతన కో సరబస। సార అంస సంమత సబహీ కీ ॥ 2 ॥

గావత సంతత సంభు భవానీ। అరు ఘటసంభవ ముని బిగ్యానీ।
బ్యాస ఆది కబిబర్జ బఖానీ। కాగభుసుండి గరుడ కే హీ కీ ॥ 3 ॥

కలిమల హరని బిషయ రస ఫీకీ। సుభగ సింగార ముక్తి జుబతీ కీ।
దలన రోగ భవ మూరి అమీ కీ। తాత మాత సబ బిధి తులసీ కీ ॥ 4 ॥

కఠోపనిషద్ - అధ్యాయ 2, వళ్ళీ 2

అధ్యాయ 2
వల్లీ 2

పురమేకాదశద్వారమజస్యావక్రచేతసః।
అనుష్ఠాయ న శోచతి విముక్తశ్చ విముచ్యతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥1॥

హంసః శుచిషద్వసురాంతరిక్షసద్ధోతా వేదిషదతిథిర్దురోణసత్‌।
నృషద్వరసదృతసద్వ్యోమసదబ్జా గోజా ఋతజా అద్రిజా ఋతం బృహత్‌ ॥2॥

ఊర్ధ్వం ప్రాణమున్నయత్యపానం ప్రత్యగస్యతి।
మధ్యే వామనమాసీనం-విఀశ్వే దేవా ఉపాసతే ॥3॥

అస్య విస్రంసమానస్య శరీరస్థస్య దేహినః।
దేహాద్విముచ్యమానస్య కిమత్ర పరిశిష్యతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥4॥

న ప్రాణేన నాపానేన మర్త్యో జీవతి కశ్చన।
ఇతరేణ తు జీవంతి యస్మిన్నేతావుపాశ్రితౌ ॥5॥

హంత త ఇదం ప్రవక్ష్యామి గుహ్యం బ్రహ్మ సనాతనం‌।
యథా చ మరణం ప్రాప్య ఆత్మా భవతి గౌతమ ॥6॥

యోనిమన్యే ప్రపద్యంతే శరీరత్వాయ దేహినః।
స్థాణుమన్యేఽనుసం​యంఀతి యథాకర్మ యథాశ్రుతం‌ ॥7॥

య ఏష సుప్తేషు జాగర్తి కామం కామం పురుషో నిర్మిమాణః।
తదేవ శుక్రం తద్ బ్రహ్మ తదేవామృతముచ్యతే।
తస్మిం​ల్లోఀకాః శ్రితాః సర్వే తదు నాత్యేతి కశ్చన। ఏతద్వై తత్‌ ॥8॥

అగ్నిర్యథైకో భువనం ప్రవిష్టో రూపం రూపం ప్రతిరూపో బభూవ।
ఏకస్తథా సర్వభూతాంతరాత్మా రూపం రూపం ప్రతిరూపో బహిశ్చ ॥9॥

వాయుర్యథైకో భువనం ప్రవిష్టో రూపం రూపం ప్రతిరూపో బభూవ।
ఏకస్తథా సర్వభూతాంతరాత్మా రూపం రూపం ప్రతిరూపో బహిశ్చ ॥10॥

సూర్యో యథా సర్వలోకస్య చక్షుర్న లిప్యతే చాక్షుషైర్బహ్యిదోషైః।
ఏకస్తథా సర్వభూతాంతరాత్మా న లిప్యతే లోకదుఃఖేన బాహ్యః ॥11॥

ఏకో వశీ సర్వభూతాంతరాత్మా ఏకం రూపం బహుధా యః కరోతి।
తమాత్మస్థం-యేఀఽనుపశ్యంతి ధీరాస్తేషాం సుఖం శాశ్వతం నేతరేషాం‌ ॥12॥

నిత్యోఽనిత్యానాం చేతనశ్చేతనానామేకో బహూనాం-యోఀ విదధాతి కామాన్‌।
తమాత్మస్థం-యేఀఽనుపశ్యంతి ధీరాస్తేషాం శాంతిః శాశ్వతీ నేతరేషాం‌ ॥13॥

తదేతదితి మన్యంతేఽనిర్దేశ్యం పరమం సుఖం‌।
కథం ను తద్విజానీయాం కిము భాతి విభాతి వా ॥14॥

న తత్ర సూర్యో భాతి న చంద్రతారకం నేమా విద్యుతో భాంతి కుతోఽయమగ్నిః।
తమేవ భాంతమనుభాతి సర్వం తస్య భాసా సర్వమిదం-విఀభాతి ॥15॥

శ్రీ రామ చరిత మానస - లంకాకాండ

శ్రీ గణేశాయ నమః
శ్రీ జానకీవల్లభో విజయతే
శ్రీ రామచరితమానస
షష్ఠ సోపాన (లంకాకాండ)

రామం కామారిసేవ్యం భవభయహరణం కాలమత్తేభసింహం
యోగీంద్రం జ్ఞానగమ్యం గుణనిధిమజితం నిర్గుణం నిర్వికారం।
మాయాతీతం సురేశం ఖలవధనిరతం బ్రహ్మవృందైకదేవం
వందే కందావదాతం సరసిజనయనం దేవముర్వీశరూపమ్ ॥ 1 ॥

శంఖేంద్వాభమతీవసుందరతనుం శార్దూలచర్మాంబరం
కాలవ్యాలకరాలభూషణధరం గంగాశశాంకప్రియం।
కాశీశం కలికల్మషౌఘశమనం కల్యాణకల్పద్రుమం
నౌమీడ్యం గిరిజాపతిం గుణనిధిం కందర్పహం శంకరమ్ ॥ 2 ॥

యో దదాతి సతాం శంభుః కైవల్యమపి దుర్లభం।
ఖలానాం దండకృద్యోఽసౌ శంకరః శం తనోతు మే ॥ 3 ॥

దో. లవ నిమేష పరమాను జుగ బరష కలప సర చండ।
భజసి న మన తేహి రామ కో కాలు జాసు కోదండ ॥

సో. సింధు బచన సుని రామ సచివ బోలి ప్రభు అస కహేఉ।
అబ బిలంబు కేహి కామ కరహు సేతు ఉతరై కటకు ॥
సునహు భానుకుల కేతు జామవంత కర జోరి కహ।
నాథ నామ తవ సేతు నర చఢ఼ఇ భవ సాగర తరిహిమ్ ॥
యహ లఘు జలధి తరత కతి బారా। అస సుని పుని కహ పవనకుమారా ॥
ప్రభు ప్రతాప బడ఼వానల భారీ। సోషేఉ ప్రథమ పయోనిధి బారీ ॥
తబ రిపు నారీ రుదన జల ధారా। భరేఉ బహోరి భయు తేహిం ఖారా ॥
సుని అతి ఉకుతి పవనసుత కేరీ। హరషే కపి రఘుపతి తన హేరీ ॥
జామవంత బోలే దౌ భాఈ। నల నీలహి సబ కథా సునాఈ ॥
రామ ప్రతాప సుమిరి మన మాహీం। కరహు సేతు ప్రయాస కఛు నాహీమ్ ॥
బోలి లిఏ కపి నికర బహోరీ। సకల సునహు బినతీ కఛు మోరీ ॥
రామ చరన పంకజ ఉర ధరహూ। కౌతుక ఏక భాలు కపి కరహూ ॥
ధావహు మర్కట బికట బరూథా। ఆనహు బిటప గిరిన్హ కే జూథా ॥
సుని కపి భాలు చలే కరి హూహా। జయ రఘుబీర ప్రతాప సమూహా ॥

దో. అతి ఉతంగ గిరి పాదప లీలహిం లేహిం ఉఠాఇ।
ఆని దేహిం నల నీలహి రచహిం తే సేతు బనాఇ ॥ 1 ॥

సైల బిసాల ఆని కపి దేహీం। కందుక ఇవ నల నీల తే లేహీమ్ ॥
దేఖి సేతు అతి సుందర రచనా। బిహసి కృపానిధి బోలే బచనా ॥
పరమ రమ్య ఉత్తమ యహ ధరనీ। మహిమా అమిత జాఇ నహిం బరనీ ॥
కరిహుఁ ఇహాఁ సంభు థాపనా। మోరే హృదయఁ పరమ కలపనా ॥
సుని కపీస బహు దూత పఠాఏ। మునిబర సకల బోలి లై ఆఏ ॥
లింగ థాపి బిధివత కరి పూజా। సివ సమాన ప్రియ మోహి న దూజా ॥
సివ ద్రోహీ మమ భగత కహావా। సో నర సపనేహుఁ మోహి న పావా ॥
సంకర బిముఖ భగతి చహ మోరీ। సో నారకీ మూఢ఼ మతి థోరీ ॥

దో. సంకర ప్రియ మమ ద్రోహీ సివ ద్రోహీ మమ దాస।
తే నర కరహి కలప భరి ధోర నరక మహుఁ బాస ॥ 2 ॥

జే రామేస్వర దరసను కరిహహిం। తే తను తజి మమ లోక సిధరిహహిమ్ ॥
జో గంగాజలు ఆని చఢ఼ఆఇహి। సో సాజుజ్య ముక్తి నర పాఇహి ॥
హోఇ అకామ జో ఛల తజి సేఇహి। భగతి మోరి తేహి సంకర దేఇహి ॥
మమ కృత సేతు జో దరసను కరిహీ। సో బిను శ్రమ భవసాగర తరిహీ ॥
రామ బచన సబ కే జియ భాఏ। మునిబర నిజ నిజ ఆశ్రమ ఆఏ ॥
గిరిజా రఘుపతి కై యహ రీతీ। సంతత కరహిం ప్రనత పర ప్రీతీ ॥
బాఁధా సేతు నీల నల నాగర। రామ కృపాఁ జసు భయు ఉజాగర ॥
బూడ఼హిం ఆనహి బోరహిం జేఈ। భే ఉపల బోహిత సమ తేఈ ॥
మహిమా యహ న జలధి కి బరనీ। పాహన గున న కపిన్హ కి కరనీ ॥
దో0=శ్రీ రఘుబీర ప్రతాప తే సింధు తరే పాషాన।

తే మతిమంద జే రామ తజి భజహిం జాఇ ప్రభు ఆన ॥ 3 ॥

బాఁధి సేతు అతి సుదృఢ఼ బనావా। దేఖి కృపానిధి కే మన భావా ॥
చలీ సేన కఛు బరని న జాఈ। గర్జహిం మర్కట భట సముదాఈ ॥
సేతుబంధ ఢిగ చఢ఼ఇ రఘురాఈ। చితవ కృపాల సింధు బహుతాఈ ॥
దేఖన కహుఁ ప్రభు కరునా కందా। ప్రగట భే సబ జలచర బృందా ॥
మకర నక్ర నానా ఝష బ్యాలా। సత జోజన తన పరమ బిసాలా ॥
ఐసేఉ ఏక తిన్హహి జే ఖాహీం। ఏకన్హ కేం డర తేపి డేరాహీమ్ ॥
ప్రభుహి బిలోకహిం టరహిం న టారే। మన హరషిత సబ భే సుఖారే ॥
తిన్హ కీ ఓట న దేఖిఅ బారీ। మగన భే హరి రూప నిహారీ ॥
చలా కటకు ప్రభు ఆయసు పాఈ। కో కహి సక కపి దల బిపులాఈ ॥

దో. సేతుబంధ భి భీర అతి కపి నభ పంథ ఉడ఼ఆహిం।
అపర జలచరన్హి ఊపర చఢ఼ఇ చఢ఼ఇ పారహి జాహిమ్ ॥ 4 ॥

అస కౌతుక బిలోకి ద్వౌ భాఈ। బిహఁసి చలే కృపాల రఘురాఈ ॥
సేన సహిత ఉతరే రఘుబీరా। కహి న జాఇ కపి జూథప భీరా ॥
సింధు పార ప్రభు డేరా కీన్హా। సకల కపిన్హ కహుఁ ఆయసు దీన్హా ॥
ఖాహు జాఇ ఫల మూల సుహాఏ। సునత భాలు కపి జహఁ తహఁ ధాఏ ॥
సబ తరు ఫరే రామ హిత లాగీ। రితు అరు కురితు కాల గతి త్యాగీ ॥
ఖాహిం మధుర ఫల బటప హలావహిం। లంకా సన్ముఖ సిఖర చలావహిమ్ ॥
జహఁ కహుఁ ఫిరత నిసాచర పావహిం। ఘేరి సకల బహు నాచ నచావహిమ్ ॥
దసనన్హి కాటి నాసికా కానా। కహి ప్రభు సుజసు దేహిం తబ జానా ॥
జిన్హ కర నాసా కాన నిపాతా। తిన్హ రావనహి కహీ సబ బాతా ॥
సునత శ్రవన బారిధి బంధానా। దస ముఖ బోలి ఉఠా అకులానా ॥

దో. బాంధ్యో బననిధి నీరనిధి జలధి సింధు బారీస।
సత్య తోయనిధి కంపతి ఉదధి పయోధి నదీస ॥ 5 ॥

నిజ బికలతా బిచారి బహోరీ। బిహఁసి గయు గ్రహ కరి భయ భోరీ ॥
మందోదరీం సున్యో ప్రభు ఆయో। కౌతుకహీం పాథోధి బఁధాయో ॥
కర గహి పతిహి భవన నిజ ఆనీ। బోలీ పరమ మనోహర బానీ ॥
చరన నాఇ సిరు అంచలు రోపా। సునహు బచన పియ పరిహరి కోపా ॥
నాథ బయరు కీజే తాహీ సోం। బుధి బల సకిఅ జీతి జాహీ సోమ్ ॥
తుమ్హహి రఘుపతిహి అంతర కైసా। ఖలు ఖద్యోత దినకరహి జైసా ॥
అతిబల మధు కైటభ జేహిం మారే। మహాబీర దితిసుత సంఘారే ॥
జేహిం బలి బాఁధి సహజభుజ మారా। సోఇ అవతరేఉ హరన మహి భారా ॥
తాసు బిరోధ న కీజిఅ నాథా। కాల కరమ జివ జాకేం హాథా ॥

దో. రామహి సౌపి జానకీ నాఇ కమల పద మాథ।
సుత కహుఁ రాజ సమర్పి బన జాఇ భజిఅ రఘునాథ ॥ 6 ॥

నాథ దీనదయాల రఘురాఈ। బాఘు సనముఖ గేఁ న ఖాఈ ॥
చాహిఅ కరన సో సబ కరి బీతే। తుమ్హ సుర అసుర చరాచర జీతే ॥
సంత కహహిం అసి నీతి దసానన। చౌథేంపన జాఇహి నృప కానన ॥
తాసు భజన కీజిఅ తహఁ భర్తా। జో కర్తా పాలక సంహర్తా ॥
సోఇ రఘువీర ప్రనత అనురాగీ। భజహు నాథ మమతా సబ త్యాగీ ॥
మునిబర జతను కరహిం జేహి లాగీ। భూప రాజు తజి హోహిం బిరాగీ ॥
సోఇ కోసలధీస రఘురాయా। ఆయు కరన తోహి పర దాయా ॥
జౌం పియ మానహు మోర సిఖావన। సుజసు హోఇ తిహుఁ పుర అతి పావన ॥

దో. అస కహి నయన నీర భరి గహి పద కంపిత గాత।
నాథ భజహు రఘునాథహి అచల హోఇ అహివాత ॥ 7 ॥

తబ రావన మయసుతా ఉఠాఈ। కహై లాగ ఖల నిజ ప్రభుతాఈ ॥
సును తై ప్రియా బృథా భయ మానా। జగ జోధా కో మోహి సమానా ॥
బరున కుబేర పవన జమ కాలా। భుజ బల జితేఉఁ సకల దిగపాలా ॥
దేవ దనుజ నర సబ బస మోరేం। కవన హేతు ఉపజా భయ తోరేమ్ ॥
నానా బిధి తేహి కహేసి బుఝాఈ। సభాఁ బహోరి బైఠ సో జాఈ ॥
మందోదరీం హృదయఁ అస జానా। కాల బస్య ఉపజా అభిమానా ॥
సభాఁ ఆఇ మంత్రిన్హ తేంహి బూఝా। కరబ కవన బిధి రిపు సైం జూఝా ॥
కహహిం సచివ సును నిసిచర నాహా। బార బార ప్రభు పూఛహు కాహా ॥
కహహు కవన భయ కరిఅ బిచారా। నర కపి భాలు అహార హమారా ॥

దో. సబ కే బచన శ్రవన సుని కహ ప్రహస్త కర జోరి।
నితి బిరోధ న కరిఅ ప్రభు మత్రింన్హ మతి అతి థోరి ॥ 8 ॥

కహహిం సచివ సఠ ఠకురసోహాతీ। నాథ న పూర ఆవ ఏహి భాఁతీ ॥
బారిధి నాఘి ఏక కపి ఆవా। తాసు చరిత మన మహుఁ సబు గావా ॥
ఛుధా న రహీ తుమ్హహి తబ కాహూ। జారత నగరు కస న ధరి ఖాహూ ॥
సునత నీక ఆగేం దుఖ పావా। సచివన అస మత ప్రభుహి సునావా ॥
జేహిం బారీస బఁధాయు హేలా। ఉతరేఉ సేన సమేత సుబేలా ॥
సో భను మనుజ ఖాబ హమ భాఈ। బచన కహహిం సబ గాల ఫులాఈ ॥
తాత బచన మమ సును అతి ఆదర। జని మన గునహు మోహి కరి కాదర ॥
ప్రియ బానీ జే సునహిం జే కహహీం। ఐసే నర నికాయ జగ అహహీమ్ ॥
బచన పరమ హిత సునత కఠోరే। సునహిం జే కహహిం తే నర ప్రభు థోరే ॥
ప్రథమ బసీఠ పఠు సును నీతీ। సీతా దేఇ కరహు పుని ప్రీతీ ॥

దో. నారి పాఇ ఫిరి జాహిం జౌం తౌ న బఢ఼ఆఇఅ రారి।
నాహిం త సన్ముఖ సమర మహి తాత కరిఅ హఠి మారి ॥ 9 ॥

యహ మత జౌం మానహు ప్రభు మోరా। ఉభయ ప్రకార సుజసు జగ తోరా ॥
సుత సన కహ దసకంఠ రిసాఈ। అసి మతి సఠ కేహిం తోహి సిఖాఈ ॥
అబహీం తే ఉర సంసయ హోఈ। బేనుమూల సుత భయహు ఘమోఈ ॥
సుని పితు గిరా పరుష అతి ఘోరా। చలా భవన కహి బచన కఠోరా ॥
హిత మత తోహి న లాగత కైసేం। కాల బిబస కహుఁ భేషజ జైసేమ్ ॥
సంధ్యా సమయ జాని దససీసా। భవన చలేఉ నిరఖత భుజ బీసా ॥
లంకా సిఖర ఉపర ఆగారా। అతి బిచిత్ర తహఁ హోఇ అఖారా ॥
బైఠ జాఇ తేహీ మందిర రావన। లాగే కింనర గున గన గావన ॥
బాజహిం తాల పఖాఉజ బీనా। నృత్య కరహిం అపఛరా ప్రబీనా ॥

దో. సునాసీర సత సరిస సో సంతత కరి బిలాస।
పరమ ప్రబల రిపు సీస పర తద్యపి సోచ న త్రాస ॥ 10 ॥

ఇహాఁ సుబేల సైల రఘుబీరా। ఉతరే సేన సహిత అతి భీరా ॥
సిఖర ఏక ఉతంగ అతి దేఖీ। పరమ రమ్య సమ సుభ్ర బిసేషీ ॥
తహఁ తరు కిసలయ సుమన సుహాఏ। లఛిమన రచి నిజ హాథ డసాఏ ॥
తా పర రూచిర మృదుల మృగఛాలా। తేహీం ఆసాన ఆసీన కృపాలా ॥
ప్రభు కృత సీస కపీస ఉఛంగా। బామ దహిన దిసి చాప నిషంగా ॥
దుహుఁ కర కమల సుధారత బానా। కహ లంకేస మంత్ర లగి కానా ॥
బడ఼భాగీ అంగద హనుమానా। చరన కమల చాపత బిధి నానా ॥
ప్రభు పాఛేం లఛిమన బీరాసన। కటి నిషంగ కర బాన సరాసన ॥

దో. ఏహి బిధి కృపా రూప గున ధామ రాము ఆసీన।
ధన్య తే నర ఏహిం ధ్యాన జే రహత సదా లయలీన ॥ 11(క) ॥

పూరబ దిసా బిలోకి ప్రభు దేఖా ఉదిత మంయక।
కహత సబహి దేఖహు ససిహి మృగపతి సరిస అసంక ॥ 11(ఖ) ॥

పూరబ దిసి గిరిగుహా నివాసీ। పరమ ప్రతాప తేజ బల రాసీ ॥
మత్త నాగ తమ కుంభ బిదారీ। ససి కేసరీ గగన బన చారీ ॥
బిథురే నభ ముకుతాహల తారా। నిసి సుందరీ కేర సింగారా ॥
కహ ప్రభు ససి మహుఁ మేచకతాఈ। కహహు కాహ నిజ నిజ మతి భాఈ ॥
కహ సుగ఼ఈవ సునహు రఘురాఈ। ససి మహుఁ ప్రగట భూమి కై ఝాఁఈ ॥
మారేఉ రాహు ససిహి కహ కోఈ। ఉర మహఁ పరీ స్యామతా సోఈ ॥
కౌ కహ జబ బిధి రతి ముఖ కీన్హా। సార భాగ ససి కర హరి లీన్హా ॥
ఛిద్ర సో ప్రగట ఇందు ఉర మాహీం। తేహి మగ దేఖిఅ నభ పరిఛాహీమ్ ॥
ప్రభు కహ గరల బంధు ససి కేరా। అతి ప్రియ నిజ ఉర దీన్హ బసేరా ॥
బిష సంజుత కర నికర పసారీ। జారత బిరహవంత నర నారీ ॥

దో. కహ హనుమంత సునహు ప్రభు ససి తుమ్హారా ప్రియ దాస।
తవ మూరతి బిధు ఉర బసతి సోఇ స్యామతా అభాస ॥ 12(క) ॥

నవాన్హపారాయణ ॥ సాతవాఁ విశ్రామ
పవన తనయ కే బచన సుని బిహఁసే రాము సుజాన।
దచ్ఛిన దిసి అవలోకి ప్రభు బోలే కృపా నిధాన ॥ 12(ఖ) ॥

దేఖు బిభీషన దచ్ఛిన ఆసా। ఘన ఘంమడ దామిని బిలాసా ॥
మధుర మధుర గరజి ఘన ఘోరా। హోఇ బృష్టి జని ఉపల కఠోరా ॥
కహత బిభీషన సునహు కృపాలా। హోఇ న తడ఼ఇత న బారిద మాలా ॥
లంకా సిఖర ఉపర ఆగారా। తహఁ దసకంఘర దేఖ అఖారా ॥
ఛత్ర మేఘడంబర సిర ధారీ। సోఇ జను జలద ఘటా అతి కారీ ॥
మందోదరీ శ్రవన తాటంకా। సోఇ ప్రభు జను దామినీ దమంకా ॥
బాజహిం తాల మృదంగ అనూపా। సోఇ రవ మధుర సునహు సురభూపా ॥
ప్రభు ముసుకాన సముఝి అభిమానా। చాప చఢ఼ఆఇ బాన సంధానా ॥

దో. ఛత్ర ముకుట తాటంక తబ హతే ఏకహీం బాన।
సబకేం దేఖత మహి పరే మరము న కోఊ జాన ॥ 13(క) ॥

అస కౌతుక కరి రామ సర ప్రబిసేఉ ఆఇ నిషంగ।
రావన సభా ససంక సబ దేఖి మహా రసభంగ ॥ 13(ఖ) ॥

కంప న భూమి న మరుత బిసేషా। అస్త్ర సస్త్ర కఛు నయన న దేఖా ॥
సోచహిం సబ నిజ హృదయ మఝారీ। అసగున భయు భయంకర భారీ ॥
దసముఖ దేఖి సభా భయ పాఈ। బిహసి బచన కహ జుగుతి బనాఈ ॥
సిరు గిరే సంతత సుభ జాహీ। ముకుట పరే కస అసగున తాహీ ॥
సయన కరహు నిజ నిజ గృహ జాఈ। గవనే భవన సకల సిర నాఈ ॥
మందోదరీ సోచ ఉర బసేఊ। జబ తే శ్రవనపూర మహి ఖసేఊ ॥
సజల నయన కహ జుగ కర జోరీ। సునహు ప్రానపతి బినతీ మోరీ ॥
కంత రామ బిరోధ పరిహరహూ। జాని మనుజ జని హఠ మన ధరహూ ॥

దో. బిస్వరుప రఘుబంస మని కరహు బచన బిస్వాసు।
లోక కల్పనా బేద కర అంగ అంగ ప్రతి జాసు ॥ 14 ॥

పద పాతాల సీస అజ ధామా। అపర లోక అఁగ అఁగ బిశ్రామా ॥
భృకుటి బిలాస భయంకర కాలా। నయన దివాకర కచ ఘన మాలా ॥
జాసు ఘ్రాన అస్వినీకుమారా। నిసి అరు దివస నిమేష అపారా ॥
శ్రవన దిసా దస బేద బఖానీ। మారుత స్వాస నిగమ నిజ బానీ ॥
అధర లోభ జమ దసన కరాలా। మాయా హాస బాహు దిగపాలా ॥
ఆనన అనల అంబుపతి జీహా। ఉతపతి పాలన ప్రలయ సమీహా ॥
రోమ రాజి అష్టాదస భారా। అస్థి సైల సరితా నస జారా ॥
ఉదర ఉదధి అధగో జాతనా। జగమయ ప్రభు కా బహు కలపనా ॥

దో. అహంకార సివ బుద్ధి అజ మన ససి చిత్త మహాన।
మనుజ బాస సచరాచర రుప రామ భగవాన ॥ 15 క ॥

అస బిచారి సును ప్రానపతి ప్రభు సన బయరు బిహాఇ।
ప్రీతి కరహు రఘుబీర పద మమ అహివాత న జాఇ ॥ 15 ఖ ॥

బిహఁసా నారి బచన సుని కానా। అహో మోహ మహిమా బలవానా ॥
నారి సుభాఉ సత్య సబ కహహీం। అవగున ఆఠ సదా ఉర రహహీమ్ ॥
సాహస అనృత చపలతా మాయా। భయ అబిబేక అసౌచ అదాయా ॥
రిపు కర రుప సకల తైం గావా। అతి బిసాల భయ మోహి సునావా ॥
సో సబ ప్రియా సహజ బస మోరేం। సముఝి పరా ప్రసాద అబ తోరేమ్ ॥
జానిఉఁ ప్రియా తోరి చతురాఈ। ఏహి బిధి కహహు మోరి ప్రభుతాఈ ॥
తవ బతకహీ గూఢ఼ మృగలోచని। సముఝత సుఖద సునత భయ మోచని ॥
మందోదరి మన మహుఁ అస ఠయూ। పియహి కాల బస మతిభ్రమ భయూ ॥

దో. ఏహి బిధి కరత బినోద బహు ప్రాత ప్రగట దసకంధ।
సహజ అసంక లంకపతి సభాఁ గయు మద అంధ ॥ 16(క) ॥

సో. ఫూలహ ఫరి న బేత జదపి సుధా బరషహిం జలద।
మూరుఖ హృదయఁ న చేత జౌం గుర మిలహిం బిరంచి సమ ॥ 16(ఖ) ॥

ఇహాఁ ప్రాత జాగే రఘురాఈ। పూఛా మత సబ సచివ బోలాఈ ॥
కహహు బేగి కా కరిఅ ఉపాఈ। జామవంత కహ పద సిరు నాఈ ॥
సును సర్బగ్య సకల ఉర బాసీ। బుధి బల తేజ ధర్మ గున రాసీ ॥
మంత్ర కహుఁ నిజ మతి అనుసారా। దూత పఠాఇఅ బాలికుమారా ॥
నీక మంత్ర సబ కే మన మానా। అంగద సన కహ కృపానిధానా ॥
బాలితనయ బుధి బల గున ధామా। లంకా జాహు తాత మమ కామా ॥
బహుత బుఝాఇ తుమ్హహి కా కహూఁ। పరమ చతుర మైం జానత అహూఁ ॥
కాజు హమార తాసు హిత హోఈ। రిపు సన కరేహు బతకహీ సోఈ ॥

సో. ప్రభు అగ్యా ధరి సీస చరన బంది అంగద ఉఠేఉ।
సోఇ గున సాగర ఈస రామ కృపా జా పర కరహు ॥ 17(క) ॥

స్వయం సిద్ధ సబ కాజ నాథ మోహి ఆదరు దియు।
అస బిచారి జుబరాజ తన పులకిత హరషిత హియు ॥ 17(ఖ) ॥

బంది చరన ఉర ధరి ప్రభుతాఈ। అంగద చలేఉ సబహి సిరు నాఈ ॥
ప్రభు ప్రతాప ఉర సహజ అసంకా। రన బాఁకురా బాలిసుత బంకా ॥
పుర పైఠత రావన కర బేటా। ఖేలత రహా సో హోఇ గై భైంటా ॥
బాతహిం బాత కరష బఢ఼ఇ ఆఈ। జుగల అతుల బల పుని తరునాఈ ॥
తేహి అంగద కహుఁ లాత ఉఠాఈ। గహి పద పటకేఉ భూమి భవాఁఈ ॥
నిసిచర నికర దేఖి భట భారీ। జహఁ తహఁ చలే న సకహిం పుకారీ ॥
ఏక ఏక సన మరము న కహహీం। సముఝి తాసు బధ చుప కరి రహహీమ్ ॥
భయు కోలాహల నగర మఝారీ। ఆవా కపి లంకా జేహీం జారీ ॥
అబ ధౌం కహా కరిహి కరతారా। అతి సభీత సబ కరహిం బిచారా ॥
బిను పూఛేం మగు దేహిం దిఖాఈ। జేహి బిలోక సోఇ జాఇ సుఖాఈ ॥

దో. గయు సభా దరబార తబ సుమిరి రామ పద కంజ।
సింహ ఠవని ఇత ఉత చితవ ధీర బీర బల పుంజ ॥ 18 ॥

తురత నిసాచర ఏక పఠావా। సమాచార రావనహి జనావా ॥
సునత బిహఁసి బోలా దససీసా। ఆనహు బోలి కహాఁ కర కీసా ॥
ఆయసు పాఇ దూత బహు ధాఏ। కపికుంజరహి బోలి లై ఆఏ ॥
అంగద దీఖ దసానన బైంసేం। సహిత ప్రాన కజ్జలగిరి జైసేమ్ ॥
భుజా బిటప సిర సృంగ సమానా। రోమావలీ లతా జను నానా ॥
ముఖ నాసికా నయన అరు కానా। గిరి కందరా ఖోహ అనుమానా ॥
గయు సభాఁ మన నేకు న మురా। బాలితనయ అతిబల బాఁకురా ॥
ఉఠే సభాసద కపి కహుఁ దేఖీ। రావన ఉర భా క్రౌధ బిసేషీ ॥

దో. జథా మత్త గజ జూథ మహుఁ పంచానన చలి జాఇ।
రామ ప్రతాప సుమిరి మన బైఠ సభాఁ సిరు నాఇ ॥ 19 ॥

కహ దసకంఠ కవన తైం బందర। మైం రఘుబీర దూత దసకంధర ॥
మమ జనకహి తోహి రహీ మితాఈ। తవ హిత కారన ఆయుఁ భాఈ ॥
ఉత్తమ కుల పులస్తి కర నాతీ। సివ బిరంచి పూజేహు బహు భాఁతీ ॥
బర పాయహు కీన్హేహు సబ కాజా। జీతేహు లోకపాల సబ రాజా ॥
నృప అభిమాన మోహ బస కింబా। హరి ఆనిహు సీతా జగదంబా ॥
అబ సుభ కహా సునహు తుమ్హ మోరా। సబ అపరాధ ఛమిహి ప్రభు తోరా ॥
దసన గహహు తృన కంఠ కుఠారీ। పరిజన సహిత సంగ నిజ నారీ ॥
సాదర జనకసుతా కరి ఆగేం। ఏహి బిధి చలహు సకల భయ త్యాగేమ్ ॥

దో. ప్రనతపాల రఘుబంసమని త్రాహి త్రాహి అబ మోహి।
ఆరత గిరా సునత ప్రభు అభయ కరైగో తోహి ॥ 20 ॥

రే కపిపోత బోలు సంభారీ। మూఢ఼ న జానేహి మోహి సురారీ ॥
కహు నిజ నామ జనక కర భాఈ। కేహి నాతేం మానిఐ మితాఈ ॥
అంగద నామ బాలి కర బేటా। తాసోం కబహుఁ భీ హీ భేటా ॥
అంగద బచన సునత సకుచానా। రహా బాలి బానర మైం జానా ॥
అంగద తహీం బాలి కర బాలక। ఉపజేహు బంస అనల కుల ఘాలక ॥
గర్భ న గయహు బ్యర్థ తుమ్హ జాయహు। నిజ ముఖ తాపస దూత కహాయహు ॥
అబ కహు కుసల బాలి కహఁ అహీ। బిహఁసి బచన తబ అంగద కహీ ॥
దిన దస గేఁ బాలి పహిం జాఈ। బూఝేహు కుసల సఖా ఉర లాఈ ॥
రామ బిరోధ కుసల జసి హోఈ। సో సబ తోహి సునాఇహి సోఈ ॥
సును సఠ భేద హోఇ మన తాకేం। శ్రీరఘుబీర హృదయ నహిం జాకేమ్ ॥

దో. హమ కుల ఘాలక సత్య తుమ్హ కుల పాలక దససీస।
అంధు బధిర న అస కహహిం నయన కాన తవ బీస ॥ 21।

సివ బిరంచి సుర ముని సముదాఈ। చాహత జాసు చరన సేవకాఈ ॥
తాసు దూత హోఇ హమ కుల బోరా। ఐసిహుఁ మతి ఉర బిహర న తోరా ॥
సుని కఠోర బానీ కపి కేరీ। కహత దసానన నయన తరేరీ ॥
ఖల తవ కఠిన బచన సబ సహూఁ। నీతి ధర్మ మైం జానత అహూఁ ॥
కహ కపి ధర్మసీలతా తోరీ। హమహుఁ సునీ కృత పర త్రియ చోరీ ॥
దేఖీ నయన దూత రఖవారీ। బూడ఼ఇ న మరహు ధర్మ బ్రతధారీ ॥
కాన నాక బిను భగిని నిహారీ। ఛమా కీన్హి తుమ్హ ధర్మ బిచారీ ॥
ధర్మసీలతా తవ జగ జాగీ। పావా దరసు హమహుఁ బడ఼భాగీ ॥

దో. జని జల్పసి జడ఼ జంతు కపి సఠ బిలోకు మమ బాహు।
లోకపాల బల బిపుల ససి గ్రసన హేతు సబ రాహు ॥ 22(క) ॥

పుని నభ సర మమ కర నికర కమలన్హి పర కరి బాస।
సోభత భయు మరాల ఇవ సంభు సహిత కైలాస ॥ 22(ఖ) ॥

తుమ్హరే కటక మాఝ సును అంగద। మో సన భిరిహి కవన జోధా బద ॥
తవ ప్రభు నారి బిరహఁ బలహీనా। అనుజ తాసు దుఖ దుఖీ మలీనా ॥
తుమ్హ సుగ్రీవ కూలద్రుమ దోఊ। అనుజ హమార భీరు అతి సోఊ ॥
జామవంత మంత్రీ అతి బూఢ఼ఆ। సో కి హోఇ అబ సమరారూఢ఼ఆ ॥
సిల్పి కర్మ జానహిం నల నీలా। హై కపి ఏక మహా బలసీలా ॥
ఆవా ప్రథమ నగరు జేంహిం జారా। సునత బచన కహ బాలికుమారా ॥
సత్య బచన కహు నిసిచర నాహా। సాఁచేహుఁ కీస కీన్హ పుర దాహా ॥
రావన నగర అల్ప కపి దహీ। సుని అస బచన సత్య కో కహీ ॥
జో అతి సుభట సరాహేహు రావన। సో సుగ్రీవ కేర లఘు ధావన ॥
చలి బహుత సో బీర న హోఈ। పఠవా ఖబరి లేన హమ సోఈ ॥

దో. సత్య నగరు కపి జారేఉ బిను ప్రభు ఆయసు పాఇ।
ఫిరి న గయు సుగ్రీవ పహిం తేహిం భయ రహా లుకాఇ ॥ 23(క) ॥

సత్య కహహి దసకంఠ సబ మోహి న సుని కఛు కోహ।
కౌ న హమారేం కటక అస తో సన లరత జో సోహ ॥ 23(ఖ) ॥

ప్రీతి బిరోధ సమాన సన కరిఅ నీతి అసి ఆహి।
జౌం మృగపతి బధ మేడ఼ఉకన్హి భల కి కహి కౌ తాహి ॥ 23(గ) ॥

జద్యపి లఘుతా రామ కహుఁ తోహి బధేం బడ఼ దోష।
తదపి కఠిన దసకంఠ సును ఛత్ర జాతి కర రోష ॥ 23(ఘ) ॥

బక్ర ఉక్తి ధను బచన సర హృదయ దహేఉ రిపు కీస।
ప్రతిఉత్తర సడ఼సిన్హ మనహుఁ కాఢ఼త భట దససీస ॥ 23(ఙ) ॥

హఁసి బోలేఉ దసమౌలి తబ కపి కర బడ఼ గున ఏక।
జో ప్రతిపాలి తాసు హిత కరి ఉపాయ అనేక ॥ 23(ఛ) ॥

ధన్య కీస జో నిజ ప్రభు కాజా। జహఁ తహఁ నాచి పరిహరి లాజా ॥
నాచి కూది కరి లోగ రిఝాఈ। పతి హిత కరి ధర్మ నిపునాఈ ॥
అంగద స్వామిభక్త తవ జాతీ। ప్రభు గున కస న కహసి ఏహి భాఁతీ ॥
మైం గున గాహక పరమ సుజానా। తవ కటు రటని కరుఁ నహిం కానా ॥
కహ కపి తవ గున గాహకతాఈ। సత్య పవనసుత మోహి సునాఈ ॥
బన బిధంసి సుత బధి పుర జారా। తదపి న తేహిం కఛు కృత అపకారా ॥
సోఇ బిచారి తవ ప్రకృతి సుహాఈ। దసకంధర మైం కీన్హి ఢిఠాఈ ॥
దేఖేఉఁ ఆఇ జో కఛు కపి భాషా। తుమ్హరేం లాజ న రోష న మాఖా ॥
జౌం అసి మతి పితు ఖాఏ కీసా। కహి అస బచన హఁసా దససీసా ॥
పితహి ఖాఇ ఖాతేఉఁ పుని తోహీ। అబహీం సముఝి పరా కఛు మోహీ ॥
బాలి బిమల జస భాజన జానీ। హతుఁ న తోహి అధమ అభిమానీ ॥
కహు రావన రావన జగ కేతే। మైం నిజ శ్రవన సునే సును జేతే ॥
బలిహి జితన ఏక గయు పతాలా। రాఖేఉ బాఁధి సిసున్హ హయసాలా ॥
ఖేలహిం బాలక మారహిం జాఈ। దయా లాగి బలి దీన్హ ఛోడ఼ఆఈ ॥
ఏక బహోరి సహసభుజ దేఖా। ధాఇ ధరా జిమి జంతు బిసేషా ॥
కౌతుక లాగి భవన లై ఆవా। సో పులస్తి ముని జాఇ ఛోడ఼ఆవా ॥

దో. ఏక కహత మోహి సకుచ అతి రహా బాలి కీ కాఁఖ।
ఇన్హ మహుఁ రావన తైం కవన సత్య బదహి తజి మాఖ ॥ 24 ॥

సును సఠ సోఇ రావన బలసీలా। హరగిరి జాన జాసు భుజ లీలా ॥
జాన ఉమాపతి జాసు సురాఈ। పూజేఉఁ జేహి సిర సుమన చఢ఼ఆఈ ॥
సిర సరోజ నిజ కరన్హి ఉతారీ। పూజేఉఁ అమిత బార త్రిపురారీ ॥
భుజ బిక్రమ జానహిం దిగపాలా। సఠ అజహూఁ జిన్హ కేం ఉర సాలా ॥
జానహిం దిగ్గజ ఉర కఠినాఈ। జబ జబ భిరుఁ జాఇ బరిఆఈ ॥
జిన్హ కే దసన కరాల న ఫూటే। ఉర లాగత మూలక ఇవ టూటే ॥
జాసు చలత డోలతి ఇమి ధరనీ। చఢ఼త మత్త గజ జిమి లఘు తరనీ ॥
సోఇ రావన జగ బిదిత ప్రతాపీ। సునేహి న శ్రవన అలీక ప్రలాపీ ॥

దో. తేహి రావన కహఁ లఘు కహసి నర కర కరసి బఖాన।
రే కపి బర్బర ఖర్బ ఖల అబ జానా తవ గ్యాన ॥ 25 ॥

సుని అంగద సకోప కహ బానీ। బోలు సఁభారి అధమ అభిమానీ ॥
సహసబాహు భుజ గహన అపారా। దహన అనల సమ జాసు కుఠారా ॥
జాసు పరసు సాగర ఖర ధారా। బూడ఼ఏ నృప అగనిత బహు బారా ॥
తాసు గర్బ జేహి దేఖత భాగా। సో నర క్యోం దససీస అభాగా ॥
రామ మనుజ కస రే సఠ బంగా। ధన్వీ కాము నదీ పుని గంగా ॥
పసు సురధేను కల్పతరు రూఖా। అన్న దాన అరు రస పీయూషా ॥
బైనతేయ ఖగ అహి సహసానన। చింతామని పుని ఉపల దసానన ॥
సును మతిమంద లోక బైకుంఠా। లాభ కి రఘుపతి భగతి అకుంఠా ॥

దో. సేన సహిత తబ మాన మథి బన ఉజారి పుర జారి ॥
కస రే సఠ హనుమాన కపి గయు జో తవ సుత మారి ॥ 26 ॥

సును రావన పరిహరి చతురాఈ। భజసి న కృపాసింధు రఘురాఈ ॥
జౌ ఖల భేసి రామ కర ద్రోహీ। బ్రహ్మ రుద్ర సక రాఖి న తోహీ ॥
మూఢ఼ బృథా జని మారసి గాలా। రామ బయర అస హోఇహి హాలా ॥
తవ సిర నికర కపిన్హ కే ఆగేం। పరిహహిం ధరని రామ సర లాగేమ్ ॥
తే తవ సిర కందుక సమ నానా। ఖేలహహిం భాలు కీస చౌగానా ॥
జబహిం సమర కోపహి రఘునాయక। ఛుటిహహిం అతి కరాల బహు సాయక ॥
తబ కి చలిహి అస గాల తుమ్హారా। అస బిచారి భజు రామ ఉదారా ॥
సునత బచన రావన పరజరా। జరత మహానల జను ఘృత పరా ॥

దో. కుంభకరన అస బంధు మమ సుత ప్రసిద్ధ సక్రారి।
మోర పరాక్రమ నహిం సునేహి జితేఉఁ చరాచర ఝారి ॥ 27 ॥

సఠ సాఖామృగ జోరి సహాఈ। బాఁధా సింధు ఇహి ప్రభుతాఈ ॥
నాఘహిం ఖగ అనేక బారీసా। సూర న హోహిం తే సును సబ కీసా ॥
మమ భుజ సాగర బల జల పూరా। జహఁ బూడ఼ఏ బహు సుర నర సూరా ॥
బీస పయోధి అగాధ అపారా। కో అస బీర జో పాఇహి పారా ॥
దిగపాలన్హ మైం నీర భరావా। భూప సుజస ఖల మోహి సునావా ॥
జౌం పై సమర సుభట తవ నాథా। పుని పుని కహసి జాసు గున గాథా ॥
తౌ బసీఠ పఠవత కేహి కాజా। రిపు సన ప్రీతి కరత నహిం లాజా ॥
హరగిరి మథన నిరఖు మమ బాహూ। పుని సఠ కపి నిజ ప్రభుహి సరాహూ ॥

దో. సూర కవన రావన సరిస స్వకర కాటి జేహిం సీస।
హునే అనల అతి హరష బహు బార సాఖి గౌరీస ॥ 28 ॥

జరత బిలోకేఉఁ జబహిం కపాలా। బిధి కే లిఖే అంక నిజ భాలా ॥
నర కేం కర ఆపన బధ బాఁచీ। హసేఉఁ జాని బిధి గిరా అసాఁచీ ॥
సౌ మన సముఝి త్రాస నహిం మోరేం। లిఖా బిరంచి జరఠ మతి భోరేమ్ ॥
ఆన బీర బల సఠ మమ ఆగేం। పుని పుని కహసి లాజ పతి త్యాగే ॥
కహ అంగద సలజ్జ జగ మాహీం। రావన తోహి సమాన కౌ నాహీమ్ ॥
లాజవంత తవ సహజ సుభ్AU। నిజ ముఖ నిజ గున కహసి న క్AU ॥
సిర అరు సైల కథా చిత రహీ। తాతే బార బీస తైం కహీ ॥
సో భుజబల రాఖేఉ ఉర ఘాలీ। జీతేహు సహసబాహు బలి బాలీ ॥
సును మతిమంద దేహి అబ పూరా। కాటేం సీస కి హోఇఅ సూరా ॥
ఇంద్రజాలి కహు కహిఅ న బీరా। కాటి నిజ కర సకల సరీరా ॥

దో. జరహిం పతంగ మోహ బస భార బహహిం ఖర బృంద।
తే నహిం సూర కహావహిం సముఝి దేఖు మతిమంద ॥ 29 ॥

అబ జని బతబఢ఼ఆవ ఖల కరహీ। సును మమ బచన మాన పరిహరహీ ॥
దసముఖ మైం న బసీఠీం ఆయుఁ। అస బిచారి రఘుబీష పఠాయుఁ ॥
బార బార అస కహి కృపాలా। నహిం గజారి జసు బధేం సృకాలా ॥
మన మహుఁ సముఝి బచన ప్రభు కేరే। సహేఉఁ కఠోర బచన సఠ తేరే ॥
నాహిం త కరి ముఖ భంజన తోరా। లై జాతేఉఁ సీతహి బరజోరా ॥
జానేఉఁ తవ బల అధమ సురారీ। సూనేం హరి ఆనిహి పరనారీ ॥
తైం నిసిచర పతి గర్బ బహూతా। మైం రఘుపతి సేవక కర దూతా ॥
జౌం న రామ అపమానహి డరుఁ। తోహి దేఖత అస కౌతుక కరూఁ ॥

దో. తోహి పటకి మహి సేన హతి చౌపట కరి తవ గాఉఁ।
తవ జుబతిన్హ సమేత సఠ జనకసుతహి లై జాఉఁ ॥ 30 ॥

జౌ అస కరౌం తదపి న బడ఼ఆఈ। ముఏహి బధేం నహిం కఛు మనుసాఈ ॥
కౌల కామబస కృపిన బిమూఢ఼ఆ। అతి దరిద్ర అజసీ అతి బూఢ఼ఆ ॥
సదా రోగబస సంతత క్రోధీ। బిష్ను బిమూఖ శ్రుతి సంత బిరోధీ ॥
తను పోషక నిందక అఘ ఖానీ। జీవన సవ సమ చౌదహ ప్రానీ ॥
అస బిచారి ఖల బధుఁ న తోహీ। అబ జని రిస ఉపజావసి మోహీ ॥
సుని సకోప కహ నిసిచర నాథా। అధర దసన దసి మీజత హాథా ॥
రే కపి అధమ మరన అబ చహసీ। ఛోటే బదన బాత బడ఼ఇ కహసీ ॥
కటు జల్పసి జడ఼ కపి బల జాకేం। బల ప్రతాప బుధి తేజ న తాకేమ్ ॥

దో. అగున అమాన జాని తేహి దీన్హ పితా బనబాస।
సో దుఖ అరు జుబతీ బిరహ పుని నిసి దిన మమ త్రాస ॥ 31(క) ॥

జిన్హ కే బల కర గర్బ తోహి ఐసే మనుజ అనేక।
ఖాహీం నిసాచర దివస నిసి మూఢ఼ సముఝు తజి టేక ॥ 31(ఖ) ॥

జబ తేహిం కీన్హ రామ కై నిందా। క్రోధవంత అతి భయు కపిందా ॥
హరి హర నిందా సుని జో కానా। హోఇ పాప గోఘాత సమానా ॥
కటకటాన కపికుంజర భారీ। దుహు భుజదండ తమకి మహి మారీ ॥
డోలత ధరని సభాసద ఖసే। చలే భాజి భయ మారుత గ్రసే ॥
గిరత సఁభారి ఉఠా దసకంధర। భూతల పరే ముకుట అతి సుందర ॥
కఛు తేహిం లై నిజ సిరన్హి సఁవారే। కఛు అంగద ప్రభు పాస పబారే ॥
ఆవత ముకుట దేఖి కపి భాగే। దినహీం లూక పరన బిధి లాగే ॥
కీ రావన కరి కోప చలాఏ। కులిస చారి ఆవత అతి ధాఏ ॥
కహ ప్రభు హఁసి జని హృదయఁ డేరాహూ। లూక న అసని కేతు నహిం రాహూ ॥
ఏ కిరీట దసకంధర కేరే। ఆవత బాలితనయ కే ప్రేరే ॥

దో. తరకి పవనసుత కర గహే ఆని ధరే ప్రభు పాస।
కౌతుక దేఖహిం భాలు కపి దినకర సరిస ప్రకాస ॥ 32(క) ॥

ఉహాఁ సకోఽపి దసానన సబ సన కహత రిసాఇ।
ధరహు కపిహి ధరి మారహు సుని అంగద ముసుకాఇ ॥ 32(ఖ) ॥

ఏహి బిధి బేగి సూభట సబ ధావహు। ఖాహు భాలు కపి జహఁ జహఁ పావహు ॥
మర్కటహీన కరహు మహి జాఈ। జిఅత ధరహు తాపస ద్వౌ భాఈ ॥
పుని సకోప బోలేఉ జుబరాజా। గాల బజావత తోహి న లాజా ॥
మరు గర కాటి నిలజ కులఘాతీ। బల బిలోకి బిహరతి నహిం ఛాతీ ॥
రే త్రియ చోర కుమారగ గామీ। ఖల మల రాసి మందమతి కామీ ॥
సన్యపాత జల్పసి దుర్బాదా। భేసి కాలబస ఖల మనుజాదా ॥
యాకో ఫలు పావహిగో ఆగేం। బానర భాలు చపేటన్హి లాగేమ్ ॥
రాము మనుజ బోలత అసి బానీ। గిరహిం న తవ రసనా అభిమానీ ॥
గిరిహహిం రసనా సంసయ నాహీం। సిరన్హి సమేత సమర మహి మాహీమ్ ॥

సో. సో నర క్యోం దసకంధ బాలి బధ్యో జేహిం ఏక సర।
బీసహుఁ లోచన అంధ ధిగ తవ జన్మ కుజాతి జడ఼ ॥ 33(క) ॥

తబ సోనిత కీ ప్యాస తృషిత రామ సాయక నికర।
తజుఁ తోహి తేహి త్రాస కటు జల్పక నిసిచర అధమ ॥ 33(ఖ) ॥

మై తవ దసన తోరిబే లాయక। ఆయసు మోహి న దీన్హ రఘునాయక ॥
అసి రిస హోతి దసు ముఖ తోరౌం। లంకా గహి సముద్ర మహఁ బోరౌమ్ ॥
గూలరి ఫల సమాన తవ లంకా। బసహు మధ్య తుమ్హ జంతు అసంకా ॥
మైం బానర ఫల ఖాత న బారా। ఆయసు దీన్హ న రామ ఉదారా ॥
జుగతి సునత రావన ముసుకాఈ। మూఢ఼ సిఖిహి కహఁ బహుత ఝుఠాఈ ॥
బాలి న కబహుఁ గాల అస మారా। మిలి తపసిన్హ తైం భేసి లబారా ॥
సాఁచేహుఁ మైం లబార భుజ బీహా। జౌం న ఉపారిఉఁ తవ దస జీహా ॥
సముఝి రామ ప్రతాప కపి కోపా। సభా మాఝ పన కరి పద రోపా ॥
జౌం మమ చరన సకసి సఠ టారీ। ఫిరహిం రాము సీతా మైం హారీ ॥
సునహు సుభట సబ కహ దససీసా। పద గహి ధరని పఛారహు కీసా ॥
ఇంద్రజీత ఆదిక బలవానా। హరషి ఉఠే జహఁ తహఁ భట నానా ॥
ఝపటహిం కరి బల బిపుల ఉపాఈ। పద న టరి బైఠహిం సిరు నాఈ ॥
పుని ఉఠి ఝపటహీం సుర ఆరాతీ। టరి న కీస చరన ఏహి భాఁతీ ॥
పురుష కుజోగీ జిమి ఉరగారీ। మోహ బిటప నహిం సకహిం ఉపారీ ॥

దో. కోటిన్హ మేఘనాద సమ సుభట ఉఠే హరషాఇ।
ఝపటహిం టరై న కపి చరన పుని బైఠహిం సిర నాఇ ॥ 34(క) ॥

భూమి న ఛాఁడత కపి చరన దేఖత రిపు మద భాగ ॥
కోటి బిఘ్న తే సంత కర మన జిమి నీతి న త్యాగ ॥ 34(ఖ) ॥

కపి బల దేఖి సకల హియఁ హారే। ఉఠా ఆపు కపి కేం పరచారే ॥
గహత చరన కహ బాలికుమారా। మమ పద గహేం న తోర ఉబారా ॥
గహసి న రామ చరన సఠ జాఈ। సునత ఫిరా మన అతి సకుచాఈ ॥
భయు తేజహత శ్రీ సబ గీ। మధ్య దివస జిమి ససి సోహీ ॥
సింఘాసన బైఠేఉ సిర నాఈ। మానహుఁ సంపతి సకల గఁవాఈ ॥
జగదాతమా ప్రానపతి రామా। తాసు బిముఖ కిమి లహ బిశ్రామా ॥
ఉమా రామ కీ భృకుటి బిలాసా। హోఇ బిస్వ పుని పావి నాసా ॥
తృన తే కులిస కులిస తృన కరీ। తాసు దూత పన కహు కిమి టరీ ॥
పుని కపి కహీ నీతి బిధి నానా। మాన న తాహి కాలు నిఅరానా ॥
రిపు మద మథి ప్రభు సుజసు సునాయో। యహ కహి చల్యో బాలి నృప జాయో ॥
హతౌం న ఖేత ఖేలాఇ ఖేలాఈ। తోహి అబహిం కా కరౌం బడ఼ఆఈ ॥
ప్రథమహిం తాసు తనయ కపి మారా। సో సుని రావన భయు దుఖారా ॥
జాతుధాన అంగద పన దేఖీ। భయ బ్యాకుల సబ భే బిసేషీ ॥

దో. రిపు బల ధరషి హరషి కపి బాలితనయ బల పుంజ।
పులక సరీర నయన జల గహే రామ పద కంజ ॥ 35(క) ॥

సాఁఝ జాని దసకంధర భవన గయు బిలఖాఇ।
మందోదరీ రావనహి బహురి కహా సముఝాఇ ॥ (ఖ) ॥
కంత సముఝి మన తజహు కుమతిహీ। సోహ న సమర తుమ్హహి రఘుపతిహీ ॥
రామానుజ లఘు రేఖ ఖచాఈ। సౌ నహిం నాఘేహు అసి మనుసాఈ ॥
పియ తుమ్హ తాహి జితబ సంగ్రామా। జాకే దూత కేర యహ కామా ॥
కౌతుక సింధు నాఘీ తవ లంకా। ఆయు కపి కేహరీ అసంకా ॥
రఖవారే హతి బిపిన ఉజారా। దేఖత తోహి అచ్ఛ తేహిం మారా ॥
జారి సకల పుర కీన్హేసి ఛారా। కహాఁ రహా బల గర్బ తుమ్హారా ॥
అబ పతి మృషా గాల జని మారహు। మోర కహా కఛు హృదయఁ బిచారహు ॥
పతి రఘుపతిహి నృపతి జని మానహు। అగ జగ నాథ అతుల బల జానహు ॥
బాన ప్రతాప జాన మారీచా। తాసు కహా నహిం మానేహి నీచా ॥
జనక సభాఁ అగనిత భూపాలా। రహే తుమ్హు బల అతుల బిసాలా ॥
భంజి ధనుష జానకీ బిఆహీ। తబ సంగ్రామ జితేహు కిన తాహీ ॥
సురపతి సుత జాని బల థోరా। రాఖా జిఅత ఆఁఖి గహి ఫోరా ॥
సూపనఖా కై గతి తుమ్హ దేఖీ। తదపి హృదయఁ నహిం లాజ బిషేషీ ॥

దో. బధి బిరాధ ఖర దూషనహి లీఁలాఁ హత్యో కబంధ।
బాలి ఏక సర మారయో తేహి జానహు దసకంధ ॥ 36 ॥

జేహిం జలనాథ బఁధాయు హేలా। ఉతరే ప్రభు దల సహిత సుబేలా ॥
కారునీక దినకర కుల కేతూ। దూత పఠాయు తవ హిత హేతూ ॥
సభా మాఝ జేహిం తవ బల మథా। కరి బరూథ మహుఁ మృగపతి జథా ॥
అంగద హనుమత అనుచర జాకే। రన బాఁకురే బీర అతి బాఁకే ॥
తేహి కహఁ పియ పుని పుని నర కహహూ। ముధా మాన మమతా మద బహహూ ॥
అహహ కంత కృత రామ బిరోధా। కాల బిబస మన ఉపజ న బోధా ॥
కాల దండ గహి కాహు న మారా। హరి ధర్మ బల బుద్ధి బిచారా ॥
నికట కాల జేహి ఆవత సాఈం। తేహి భ్రమ హోఇ తుమ్హారిహి నాఈమ్ ॥

దో. దుఇ సుత మరే దహేఉ పుర అజహుఁ పూర పియ దేహు।
కృపాసింధు రఘునాథ భజి నాథ బిమల జసు లేహు ॥ 37 ॥

నారి బచన సుని బిసిఖ సమానా। సభాఁ గయు ఉఠి హోత బిహానా ॥
బైఠ జాఇ సింఘాసన ఫూలీ। అతి అభిమాన త్రాస సబ భూలీ ॥
ఇహాఁ రామ అంగదహి బోలావా। ఆఇ చరన పంకజ సిరు నావా ॥
అతి ఆదర సపీప బైఠారీ। బోలే బిహఁసి కృపాల ఖరారీ ॥
బాలితనయ కౌతుక అతి మోహీ। తాత సత్య కహు పూఛుఁ తోహీ ॥ ।
రావను జాతుధాన కుల టీకా। భుజ బల అతుల జాసు జగ లీకా ॥
తాసు ముకుట తుమ్హ చారి చలాఏ। కహహు తాత కవనీ బిధి పాఏ ॥
సును సర్బగ్య ప్రనత సుఖకారీ। ముకుట న హోహిం భూప గున చారీ ॥
సామ దాన అరు దండ బిభేదా। నృప ఉర బసహిం నాథ కహ బేదా ॥
నీతి ధర్మ కే చరన సుహాఏ। అస జియఁ జాని నాథ పహిం ఆఏ ॥

దో. ధర్మహీన ప్రభు పద బిముఖ కాల బిబస దససీస।
తేహి పరిహరి గున ఆఏ సునహు కోసలాధీస ॥ 38(((క) ॥

పరమ చతురతా శ్రవన సుని బిహఁసే రాము ఉదార।
సమాచార పుని సబ కహే గఢ఼ కే బాలికుమార ॥ 38(ఖ) ॥

రిపు కే సమాచార జబ పాఏ। రామ సచివ సబ నికట బోలాఏ ॥
లంకా బాఁకే చారి దుఆరా। కేహి బిధి లాగిఅ కరహు బిచారా ॥
తబ కపీస రిచ్ఛేస బిభీషన। సుమిరి హృదయఁ దినకర కుల భూషన ॥
కరి బిచార తిన్హ మంత్ర దృఢ఼ఆవా। చారి అనీ కపి కటకు బనావా ॥
జథాజోగ సేనాపతి కీన్హే। జూథప సకల బోలి తబ లీన్హే ॥
ప్రభు ప్రతాప కహి సబ సముఝాఏ। సుని కపి సింఘనాద కరి ధాఏ ॥
హరషిత రామ చరన సిర నావహిం। గహి గిరి సిఖర బీర సబ ధావహిమ్ ॥
గర్జహిం తర్జహిం భాలు కపీసా। జయ రఘుబీర కోసలాధీసా ॥
జానత పరమ దుర్గ అతి లంకా। ప్రభు ప్రతాప కపి చలే అసంకా ॥
ఘటాటోప కరి చహుఁ దిసి ఘేరీ। ముఖహిం నిసాన బజావహీం భేరీ ॥

దో. జయతి రామ జయ లఛిమన జయ కపీస సుగ్రీవ।
గర్జహిం సింఘనాద కపి భాలు మహా బల సీంవ ॥ 39 ॥

లంకాఁ భయు కోలాహల భారీ। సునా దసానన అతి అహఁకారీ ॥
దేఖహు బనరన్హ కేరి ఢిఠాఈ। బిహఁసి నిసాచర సేన బోలాఈ ॥
ఆఏ కీస కాల కే ప్రేరే। ఛుధావంత సబ నిసిచర మేరే ॥
అస కహి అట్టహాస సఠ కీన్హా। గృహ బైఠే అహార బిధి దీన్హా ॥
సుభట సకల చారిహుఁ దిసి జాహూ। ధరి ధరి భాలు కీస సబ ఖాహూ ॥
ఉమా రావనహి అస అభిమానా। జిమి టిట్టిభ ఖగ సూత ఉతానా ॥
చలే నిసాచర ఆయసు మాగీ। గహి కర భిండిపాల బర సాఁగీ ॥
తోమర ముగ్దర పరసు ప్రచండా। సుల కృపాన పరిఘ గిరిఖండా ॥
జిమి అరునోపల నికర నిహారీ। ధావహిం సఠ ఖగ మాంస అహారీ ॥
చోంచ భంగ దుఖ తిన్హహి న సూఝా। తిమి ధాఏ మనుజాద అబూఝా ॥

దో. నానాయుధ సర చాప ధర జాతుధాన బల బీర।
కోట కఁగూరన్హి చఢ఼ఇ గే కోటి కోటి రనధీర ॥ 40 ॥

కోట కఁగూరన్హి సోహహిం కైసే। మేరు కే సృంగని జను ఘన బైసే ॥
బాజహిం ఢోల నిసాన జుఝ్AU। సుని ధుని హోఇ భటన్హి మన చ్AU ॥
బాజహిం భేరి నఫీరి అపారా। సుని కాదర ఉర జాహిం దరారా ॥
దేఖిన్హ జాఇ కపిన్హ కే ఠట్టా। అతి బిసాల తను భాలు సుభట్టా ॥
ధావహిం గనహిం న అవఘట ఘాటా। పర్బత ఫోరి కరహిం గహి బాటా ॥
కటకటాహిం కోటిన్హ భట గర్జహిం। దసన ఓఠ కాటహిం అతి తర్జహిమ్ ॥
ఉత రావన ఇత రామ దోహాఈ। జయతి జయతి జయ పరీ లరాఈ ॥
నిసిచర సిఖర సమూహ ఢహావహిం। కూది ధరహిం కపి ఫేరి చలావహిమ్ ॥

దో. ధరి కుధర ఖండ ప్రచండ కర్కట భాలు గఢ఼ పర డారహీం।
ఝపటహిం చరన గహి పటకి మహి భజి చలత బహురి పచారహీమ్ ॥
అతి తరల తరున ప్రతాప తరపహిం తమకి గఢ఼ చఢ఼ఇ చఢ఼ఇ గే।
కపి భాలు చఢ఼ఇ మందిరన్హ జహఁ తహఁ రామ జసు గావత భే ॥

దో. ఏకు ఏకు నిసిచర గహి పుని కపి చలే పరాఇ।
ఊపర ఆపు హేఠ భట గిరహిం ధరని పర ఆఇ ॥ 41 ॥

రామ ప్రతాప ప్రబల కపిజూథా। మర్దహిం నిసిచర సుభట బరూథా ॥
చఢ఼ఏ దుర్గ పుని జహఁ తహఁ బానర। జయ రఘుబీర ప్రతాప దివాకర ॥
చలే నిసాచర నికర పరాఈ। ప్రబల పవన జిమి ఘన సముదాఈ ॥
హాహాకార భయు పుర భారీ। రోవహిం బాలక ఆతుర నారీ ॥
సబ మిలి దేహిం రావనహి గారీ। రాజ కరత ఏహిం మృత్యు హఁకారీ ॥
నిజ దల బిచల సునీ తేహిం కానా। ఫేరి సుభట లంకేస రిసానా ॥
జో రన బిముఖ సునా మైం కానా। సో మైం హతబ కరాల కృపానా ॥
సర్బసు ఖాఇ భోగ కరి నానా। సమర భూమి భే బల్లభ ప్రానా ॥
ఉగ్ర బచన సుని సకల డేరానే। చలే క్రోధ కరి సుభట లజానే ॥
సన్ముఖ మరన బీర కై సోభా। తబ తిన్హ తజా ప్రాన కర లోభా ॥

దో. బహు ఆయుధ ధర సుభట సబ భిరహిం పచారి పచారి।
బ్యాకుల కిఏ భాలు కపి పరిఘ త్రిసూలన్హి మారీ ॥ 42 ॥

భయ ఆతుర కపి భాగన లాగే। జద్యపి ఉమా జీతిహహిం ఆగే ॥
కౌ కహ కహఁ అంగద హనుమంతా। కహఁ నల నీల దుబిద బలవంతా ॥
నిజ దల బికల సునా హనుమానా। పచ్ఛిమ ద్వార రహా బలవానా ॥
మేఘనాద తహఁ కరి లరాఈ। టూట న ద్వార పరమ కఠినాఈ ॥
పవనతనయ మన భా అతి క్రోధా। గర్జేఉ ప్రబల కాల సమ జోధా ॥
కూది లంక గఢ఼ ఊపర ఆవా। గహి గిరి మేఘనాద కహుఁ ధావా ॥
భంజేఉ రథ సారథీ నిపాతా। తాహి హృదయ మహుఁ మారేసి లాతా ॥
దుసరేం సూత బికల తేహి జానా। స్యందన ఘాలి తురత గృహ ఆనా ॥

దో. అంగద సునా పవనసుత గఢ఼ పర గయు అకేల।
రన బాఁకురా బాలిసుత తరకి చఢ఼ఏఉ కపి ఖేల ॥ 43 ॥

జుద్ధ బిరుద్ధ క్రుద్ధ ద్వౌ బందర। రామ ప్రతాప సుమిరి ఉర అంతర ॥
రావన భవన చఢ఼ఏ ద్వౌ ధాఈ। కరహి కోసలాధీస దోహాఈ ॥
కలస సహిత గహి భవను ఢహావా। దేఖి నిసాచరపతి భయ పావా ॥
నారి బృంద కర పీటహిం ఛాతీ। అబ దుఇ కపి ఆఏ ఉతపాతీ ॥
కపిలీలా కరి తిన్హహి డేరావహిం। రామచంద్ర కర సుజసు సునావహిమ్ ॥
పుని కర గహి కంచన కే ఖంభా। కహేన్హి కరిఅ ఉతపాత అరంభా ॥
గర్జి పరే రిపు కటక మఝారీ। లాగే మర్దై భుజ బల భారీ ॥
కాహుహి లాత చపేటన్హి కేహూ। భజహు న రామహి సో ఫల లేహూ ॥

దో. ఏక ఏక సోం మర్దహిం తోరి చలావహిం ముండ।
రావన ఆగేం పరహిం తే జను ఫూటహిం దధి కుండ ॥ 44 ॥

మహా మహా ముఖిఆ జే పావహిం। తే పద గహి ప్రభు పాస చలావహిమ్ ॥
కహి బిభీషను తిన్హ కే నామా। దేహిం రామ తిన్హహూ నిజ ధామా ॥
ఖల మనుజాద ద్విజామిష భోగీ। పావహిం గతి జో జాచత జోగీ ॥
ఉమా రామ మృదుచిత కరునాకర। బయర భావ సుమిరత మోహి నిసిచర ॥
దేహిం పరమ గతి సో జియఁ జానీ। అస కృపాల కో కహహు భవానీ ॥
అస ప్రభు సుని న భజహిం భ్రమ త్యాగీ। నర మతిమంద తే పరమ అభాగీ ॥
అంగద అరు హనుమంత ప్రబేసా। కీన్హ దుర్గ అస కహ అవధేసా ॥
లంకాఁ ద్వౌ కపి సోహహిం కైసేం। మథహి సింధు దుఇ మందర జైసేమ్ ॥

దో. భుజ బల రిపు దల దలమలి దేఖి దివస కర అంత।
కూదే జుగల బిగత శ్రమ ఆఏ జహఁ భగవంత ॥ 45 ॥

ప్రభు పద కమల సీస తిన్హ నాఏ। దేఖి సుభట రఘుపతి మన భాఏ ॥
రామ కృపా కరి జుగల నిహారే। భే బిగతశ్రమ పరమ సుఖారే ॥
గే జాని అంగద హనుమానా। ఫిరే భాలు మర్కట భట నానా ॥
జాతుధాన ప్రదోష బల పాఈ। ధాఏ కరి దససీస దోహాఈ ॥
నిసిచర అనీ దేఖి కపి ఫిరే। జహఁ తహఁ కటకటాఇ భట భిరే ॥
ద్వౌ దల ప్రబల పచారి పచారీ। లరత సుభట నహిం మానహిం హారీ ॥
మహాబీర నిసిచర సబ కారే। నానా బరన బలీముఖ భారే ॥
సబల జుగల దల సమబల జోధా। కౌతుక కరత లరత కరి క్రోధా ॥
ప్రాబిట సరద పయోద ఘనేరే। లరత మనహుఁ మారుత కే ప్రేరే ॥
అనిప అకంపన అరు అతికాయా। బిచలత సేన కీన్హి ఇన్హ మాయా ॥
భయు నిమిష మహఁ అతి అఁధియారా। బృష్టి హోఇ రుధిరోపల ఛారా ॥

దో. దేఖి నిబిడ఼ తమ దసహుఁ దిసి కపిదల భయు ఖభార।
ఏకహి ఏక న దేఖీ జహఁ తహఁ కరహిం పుకార ॥ 46 ॥

సకల మరము రఘునాయక జానా। లిఏ బోలి అంగద హనుమానా ॥
సమాచార సబ కహి సముఝాఏ। సునత కోఽపి కపికుంజర ధాఏ ॥
పుని కృపాల హఁసి చాప చఢ఼ఆవా। పావక సాయక సపది చలావా ॥
భయు ప్రకాస కతహుఁ తమ నాహీం। గ్యాన ఉదయఁ జిమి సంసయ జాహీమ్ ॥
భాలు బలీముఖ పాఇ ప్రకాసా। ధాఏ హరష బిగత శ్రమ త్రాసా ॥
హనూమాన అంగద రన గాజే। హాఁక సునత రజనీచర భాజే ॥
భాగత పట పటకహిం ధరి ధరనీ। కరహిం భాలు కపి అద్భుత కరనీ ॥
గహి పద డారహిం సాగర మాహీం। మకర ఉరగ ఝష ధరి ధరి ఖాహీమ్ ॥

దో. కఛు మారే కఛు ఘాయల కఛు గఢ఼ చఢ఼ఏ పరాఇ।
గర్జహిం భాలు బలీముఖ రిపు దల బల బిచలాఇ ॥ 47 ॥

నిసా జాని కపి చారిఉ అనీ। ఆఏ జహాఁ కోసలా ధనీ ॥
రామ కృపా కరి చితవా సబహీ। భే బిగతశ్రమ బానర తబహీ ॥
ఉహాఁ దసానన సచివ హఁకారే। సబ సన కహేసి సుభట జే మారే ॥
ఆధా కటకు కపిన్హ సంఘారా। కహహు బేగి కా కరిఅ బిచారా ॥
మాల్యవంత అతి జరఠ నిసాచర। రావన మాతు పితా మంత్రీ బర ॥
బోలా బచన నీతి అతి పావన। సునహు తాత కఛు మోర సిఖావన ॥
జబ తే తుమ్హ సీతా హరి ఆనీ। అసగున హోహిం న జాహిం బఖానీ ॥
బేద పురాన జాసు జసు గాయో। రామ బిముఖ కాహుఁ న సుఖ పాయో ॥

దో. హిరన్యాచ్ఛ భ్రాతా సహిత మధు కైటభ బలవాన।
జేహి మారే సోఇ అవతరేఉ కృపాసింధు భగవాన ॥ 48(క) ॥

మాసపారాయణ, పచీసవాఁ విశ్రామ
కాలరూప ఖల బన దహన గునాగార ఘనబోధ।
సివ బిరంచి జేహి సేవహిం తాసోం కవన బిరోధ ॥ 48(ఖ) ॥

పరిహరి బయరు దేహు బైదేహీ। భజహు కృపానిధి పరమ సనేహీ ॥
తాకే బచన బాన సమ లాగే। కరిఆ ముహ కరి జాహి అభాగే ॥
బూఢ఼ భేసి న త మరతేఉఁ తోహీ। అబ జని నయన దేఖావసి మోహీ ॥
తేహి అపనే మన అస అనుమానా। బధ్యో చహత ఏహి కృపానిధానా ॥
సో ఉఠి గయు కహత దుర్బాదా। తబ సకోప బోలేఉ ఘననాదా ॥
కౌతుక ప్రాత దేఖిఅహు మోరా। కరిహుఁ బహుత కహౌం కా థోరా ॥
సుని సుత బచన భరోసా ఆవా। ప్రీతి సమేత అంక బైఠావా ॥
కరత బిచార భయు భినుసారా। లాగే కపి పుని చహూఁ దుఆరా ॥
కోఽపి కపిన్హ దుర్ఘట గఢ఼ఉ ఘేరా। నగర కోలాహలు భయు ఘనేరా ॥
బిబిధాయుధ ధర నిసిచర ధాఏ। గఢ఼ తే పర్బత సిఖర ఢహాఏ ॥

ఛం. ఢాహే మహీధర సిఖర కోటిన్హ బిబిధ బిధి గోలా చలే।
ఘహరాత జిమి పబిపాత గర్జత జను ప్రలయ కే బాదలే ॥
మర్కట బికట భట జుటత కటత న లటత తన జర్జర భే।
గహి సైల తేహి గఢ఼ పర చలావహిం జహఁ సో తహఁ నిసిచర హే ॥

దో. మేఘనాద సుని శ్రవన అస గఢ఼ఉ పుని ఛేంకా ఆఇ।
ఉతర్యో బీర దుర్గ తేం సన్ముఖ చల్యో బజాఇ ॥ 49 ॥

కహఁ కోసలాధీస ద్వౌ భ్రాతా। ధన్వీ సకల లోక బిఖ్యాతా ॥
కహఁ నల నీల దుబిద సుగ్రీవా। అంగద హనూమంత బల సీంవా ॥
కహాఁ బిభీషను భ్రాతాద్రోహీ। ఆజు సబహి హఠి మారుఁ ఓహీ ॥
అస కహి కఠిన బాన సంధానే। అతిసయ క్రోధ శ్రవన లగి తానే ॥
సర సముహ సో ఛాడ఼ఐ లాగా। జను సపచ్ఛ ధావహిం బహు నాగా ॥
జహఁ తహఁ పరత దేఖిఅహిం బానర। సన్ముఖ హోఇ న సకే తేహి అవసర ॥
జహఁ తహఁ భాగి చలే కపి రీఛా। బిసరీ సబహి జుద్ధ కై ఈఛా ॥
సో కపి భాలు న రన మహఁ దేఖా। కీన్హేసి జేహి న ప్రాన అవసేషా ॥

దో. దస దస సర సబ మారేసి పరే భూమి కపి బీర।
సింహనాద కరి గర్జా మేఘనాద బల ధీర ॥ 50 ॥

దేఖి పవనసుత కటక బిహాలా। క్రోధవంత జను ధాయు కాలా ॥
మహాసైల ఏక తురత ఉపారా। అతి రిస మేఘనాద పర డారా ॥
ఆవత దేఖి గయు నభ సోఈ। రథ సారథీ తురగ సబ ఖోఈ ॥
బార బార పచార హనుమానా। నికట న ఆవ మరము సో జానా ॥
రఘుపతి నికట గయు ఘననాదా। నానా భాఁతి కరేసి దుర్బాదా ॥
అస్త్ర సస్త్ర ఆయుధ సబ డారే। కౌతుకహీం ప్రభు కాటి నివారే ॥
దేఖి ప్రతాప మూఢ఼ ఖిసిఆనా। కరై లాగ మాయా బిధి నానా ॥
జిమి కౌ కరై గరుడ఼ సైం ఖేలా। డరపావై గహి స్వల్ప సపేలా ॥

దో. జాసు ప్రబల మాయా బల సివ బిరంచి బడ఼ ఛోట।
తాహి దిఖావి నిసిచర నిజ మాయా మతి ఖోట ॥ 51 ॥

నభ చఢ఼ఇ బరష బిపుల అంగారా। మహి తే ప్రగట హోహిం జలధారా ॥
నానా భాఁతి పిసాచ పిసాచీ। మారు కాటు ధుని బోలహిం నాచీ ॥
బిష్టా పూయ రుధిర కచ హాడ఼ఆ। బరషి కబహుఁ ఉపల బహు ఛాడ఼ఆ ॥
బరషి ధూరి కీన్హేసి అఁధిఆరా। సూఝ న ఆపన హాథ పసారా ॥
కపి అకులానే మాయా దేఖేం। సబ కర మరన బనా ఏహి లేఖేమ్ ॥
కౌతుక దేఖి రామ ముసుకానే। భే సభీత సకల కపి జానే ॥
ఏక బాన కాటీ సబ మాయా। జిమి దినకర హర తిమిర నికాయా ॥
కృపాదృష్టి కపి భాలు బిలోకే। భే ప్రబల రన రహహిం న రోకే ॥

దో. ఆయసు మాగి రామ పహిం అంగదాది కపి సాథ।
లఛిమన చలే క్రుద్ధ హోఇ బాన సరాసన హాథ ॥ 52 ॥

ఛతజ నయన ఉర బాహు బిసాలా। హిమగిరి నిభ తను కఛు ఏక లాలా ॥
ఇహాఁ దసానన సుభట పఠాఏ। నానా అస్త్ర సస్త్ర గహి ధాఏ ॥
భూధర నఖ బిటపాయుధ ధారీ। ధాఏ కపి జయ రామ పుకారీ ॥
భిరే సకల జోరిహి సన జోరీ। ఇత ఉత జయ ఇచ్ఛా నహిం థోరీ ॥
ముఠికన్హ లాతన్హ దాతన్హ కాటహిం। కపి జయసీల మారి పుని డాటహిమ్ ॥
మారు మారు ధరు ధరు ధరు మారూ। సీస తోరి గహి భుజా ఉపారూ ॥
అసి రవ పూరి రహీ నవ ఖండా। ధావహిం జహఁ తహఁ రుండ ప్రచండా ॥
దేఖహిం కౌతుక నభ సుర బృందా। కబహుఁక బిసమయ కబహుఁ అనందా ॥

దో. రుధిర గాడ఼ భరి భరి జమ్యో ఊపర ధూరి ఉడ఼ఆఇ।
జను అఁగార రాసిన్హ పర మృతక ధూమ రహ్యో ఛాఇ ॥ 53 ॥

ఘాయల బీర బిరాజహిం కైసే। కుసుమిత కింసుక కే తరు జైసే ॥
లఛిమన మేఘనాద ద్వౌ జోధా। భిరహిం పరసపర కరి అతి క్రోధా ॥
ఏకహి ఏక సకి నహిం జీతీ। నిసిచర ఛల బల కరి అనీతీ ॥
క్రోధవంత తబ భయు అనంతా। భంజేఉ రథ సారథీ తురంతా ॥
నానా బిధి ప్రహార కర సేషా। రాచ్ఛస భయు ప్రాన అవసేషా ॥
రావన సుత నిజ మన అనుమానా। సంకఠ భయు హరిహి మమ ప్రానా ॥
బీరఘాతినీ ఛాడ఼ఇసి సాఁగీ। తేజ పుంజ లఛిమన ఉర లాగీ ॥
మురుఛా భీ సక్తి కే లాగేం। తబ చలి గయు నికట భయ త్యాగేమ్ ॥

దో. మేఘనాద సమ కోటి సత జోధా రహే ఉఠాఇ।
జగదాధార సేష కిమి ఉఠై చలే ఖిసిఆఇ ॥ 54 ॥

సును గిరిజా క్రోధానల జాసూ। జారి భువన చారిదస ఆసూ ॥
సక సంగ్రామ జీతి కో తాహీ। సేవహిం సుర నర అగ జగ జాహీ ॥
యహ కౌతూహల జాని సోఈ। జా పర కృపా రామ కై హోఈ ॥
సంధ్యా భి ఫిరి ద్వౌ బాహనీ। లగే సఁభారన నిజ నిజ అనీ ॥
బ్యాపక బ్రహ్మ అజిత భువనేస్వర। లఛిమన కహాఁ బూఝ కరునాకర ॥
తబ లగి లై ఆయు హనుమానా। అనుజ దేఖి ప్రభు అతి దుఖ మానా ॥
జామవంత కహ బైద సుషేనా। లంకాఁ రహి కో పఠీ లేనా ॥
ధరి లఘు రూప గయు హనుమంతా। ఆనేఉ భవన సమేత తురంతా ॥

దో. రామ పదారబింద సిర నాయు ఆఇ సుషేన।
కహా నామ గిరి ఔషధీ జాహు పవనసుత లేన ॥ 55 ॥

రామ చరన సరసిజ ఉర రాఖీ। చలా ప్రభంజన సుత బల భాషీ ॥
ఉహాఁ దూత ఏక మరము జనావా। రావన కాలనేమి గృహ ఆవా ॥
దసముఖ కహా మరము తేహిం సునా। పుని పుని కాలనేమి సిరు ధునా ॥
దేఖత తుమ్హహి నగరు జేహిం జారా। తాసు పంథ కో రోకన పారా ॥
భజి రఘుపతి కరు హిత ఆపనా। ఛాఁడ఼హు నాథ మృషా జల్పనా ॥
నీల కంజ తను సుందర స్యామా। హృదయఁ రాఖు లోచనాభిరామా ॥
మైం తైం మోర మూఢ఼తా త్యాగూ। మహా మోహ నిసి సూతత జాగూ ॥
కాల బ్యాల కర భచ్ఛక జోఈ। సపనేహుఁ సమర కి జీతిఅ సోఈ ॥

దో. సుని దసకంఠ రిసాన అతి తేహిం మన కీన్హ బిచార।
రామ దూత కర మరౌం బరు యహ ఖల రత మల భార ॥ 56 ॥

అస కహి చలా రచిసి మగ మాయా। సర మందిర బర బాగ బనాయా ॥
మారుతసుత దేఖా సుభ ఆశ్రమ। మునిహి బూఝి జల పియౌం జాఇ శ్రమ ॥
రాచ్ఛస కపట బేష తహఁ సోహా। మాయాపతి దూతహి చహ మోహా ॥
జాఇ పవనసుత నాయు మాథా। లాగ సో కహై రామ గున గాథా ॥
హోత మహా రన రావన రామహిం। జితహహిం రామ న సంసయ యా మహిమ్ ॥
ఇహాఁ భేఁ మైం దేఖేఉఁ భాఈ। గ్యాన దృష్టి బల మోహి అధికాఈ ॥
మాగా జల తేహిం దీన్హ కమండల। కహ కపి నహిం అఘాఉఁ థోరేం జల ॥
సర మజ్జన కరి ఆతుర ఆవహు। దిచ్ఛా దేఉఁ గ్యాన జేహిం పావహు ॥

దో. సర పైఠత కపి పద గహా మకరీం తబ అకులాన।
మారీ సో ధరి దివ్య తను చలీ గగన చఢ఼ఇ జాన ॥ 57 ॥

కపి తవ దరస భిఉఁ నిష్పాపా। మిటా తాత మునిబర కర సాపా ॥
ముని న హోఇ యహ నిసిచర ఘోరా। మానహు సత్య బచన కపి మోరా ॥
అస కహి గీ అపఛరా జబహీం। నిసిచర నికట గయు కపి తబహీమ్ ॥
కహ కపి ముని గురదఛినా లేహూ। పాఛేం హమహి మంత్ర తుమ్హ దేహూ ॥
సిర లంగూర లపేటి పఛారా। నిజ తను ప్రగటేసి మరతీ బారా ॥
రామ రామ కహి ఛాడ఼ఏసి ప్రానా। సుని మన హరషి చలేఉ హనుమానా ॥
దేఖా సైల న ఔషధ చీన్హా। సహసా కపి ఉపారి గిరి లీన్హా ॥
గహి గిరి నిసి నభ ధావత భయూ। అవధపురీ ఉపర కపి గయూ ॥

దో. దేఖా భరత బిసాల అతి నిసిచర మన అనుమాని।
బిను ఫర సాయక మారేఉ చాప శ్రవన లగి తాని ॥ 58 ॥

పరేఉ మురుఛి మహి లాగత సాయక। సుమిరత రామ రామ రఘునాయక ॥
సుని ప్రియ బచన భరత తబ ధాఏ। కపి సమీప అతి ఆతుర ఆఏ ॥
బికల బిలోకి కీస ఉర లావా। జాగత నహిం బహు భాఁతి జగావా ॥
ముఖ మలీన మన భే దుఖారీ। కహత బచన భరి లోచన బారీ ॥
జేహిం బిధి రామ బిముఖ మోహి కీన్హా। తేహిం పుని యహ దారున దుఖ దీన్హా ॥
జౌం మోరేం మన బచ అరు కాయా। ప్రీతి రామ పద కమల అమాయా ॥
తౌ కపి హౌ బిగత శ్రమ సూలా। జౌం మో పర రఘుపతి అనుకూలా ॥
సునత బచన ఉఠి బైఠ కపీసా। కహి జయ జయతి కోసలాధీసా ॥

సో. లీన్హ కపిహి ఉర లాఇ పులకిత తను లోచన సజల।
ప్రీతి న హృదయఁ సమాఇ సుమిరి రామ రఘుకుల తిలక ॥ 59 ॥

తాత కుసల కహు సుఖనిధాన కీ। సహిత అనుజ అరు మాతు జానకీ ॥
కపి సబ చరిత సమాస బఖానే। భే దుఖీ మన మహుఁ పఛితానే ॥
అహహ దైవ మైం కత జగ జాయుఁ। ప్రభు కే ఏకహు కాజ న ఆయుఁ ॥
జాని కుఅవసరు మన ధరి ధీరా। పుని కపి సన బోలే బలబీరా ॥
తాత గహరు హోఇహి తోహి జాతా। కాజు నసాఇహి హోత ప్రభాతా ॥
చఢ఼ఉ మమ సాయక సైల సమేతా। పఠవౌం తోహి జహఁ కృపానికేతా ॥
సుని కపి మన ఉపజా అభిమానా। మోరేం భార చలిహి కిమి బానా ॥
రామ ప్రభావ బిచారి బహోరీ। బంది చరన కహ కపి కర జోరీ ॥

దో. తవ ప్రతాప ఉర రాఖి ప్రభు జేహుఁ నాథ తురంత।
అస కహి ఆయసు పాఇ పద బంది చలేఉ హనుమంత ॥ 60(క) ॥

భరత బాహు బల సీల గున ప్రభు పద ప్రీతి అపార।
మన మహుఁ జాత సరాహత పుని పుని పవనకుమార ॥ 60(ఖ) ॥

ఉహాఁ రామ లఛిమనహిం నిహారీ। బోలే బచన మనుజ అనుసారీ ॥
అర్ధ రాతి గి కపి నహిం ఆయు। రామ ఉఠాఇ అనుజ ఉర లాయు ॥
సకహు న దుఖిత దేఖి మోహి క్AU। బంధు సదా తవ మృదుల సుభ్AU ॥
మమ హిత లాగి తజేహు పితు మాతా। సహేహు బిపిన హిమ ఆతప బాతా ॥
సో అనురాగ కహాఁ అబ భాఈ। ఉఠహు న సుని మమ బచ బికలాఈ ॥
జౌం జనతేఉఁ బన బంధు బిఛోహూ। పితా బచన మనతేఉఁ నహిం ఓహూ ॥
సుత బిత నారి భవన పరివారా। హోహిం జాహిం జగ బారహిం బారా ॥
అస బిచారి జియఁ జాగహు తాతా। మిలి న జగత సహోదర భ్రాతా ॥
జథా పంఖ బిను ఖగ అతి దీనా। మని బిను ఫని కరిబర కర హీనా ॥
అస మమ జివన బంధు బిను తోహీ। జౌం జడ఼ దైవ జిఆవై మోహీ ॥
జైహుఁ అవధ కవన ముహు లాఈ। నారి హేతు ప్రియ భాఇ గఁవాఈ ॥
బరు అపజస సహతేఉఁ జగ మాహీం। నారి హాని బిసేష ఛతి నాహీమ్ ॥
అబ అపలోకు సోకు సుత తోరా। సహిహి నిఠుర కఠోర ఉర మోరా ॥
నిజ జననీ కే ఏక కుమారా। తాత తాసు తుమ్హ ప్రాన అధారా ॥
సౌంపేసి మోహి తుమ్హహి గహి పానీ। సబ బిధి సుఖద పరమ హిత జానీ ॥
ఉతరు కాహ దైహుఁ తేహి జాఈ। ఉఠి కిన మోహి సిఖావహు భాఈ ॥
బహు బిధి సిచత సోచ బిమోచన। స్త్రవత సలిల రాజివ దల లోచన ॥
ఉమా ఏక అఖండ రఘురాఈ। నర గతి భగత కృపాల దేఖాఈ ॥

సో. ప్రభు ప్రలాప సుని కాన బికల భే బానర నికర।
ఆఇ గయు హనుమాన జిమి కరునా మహఁ బీర రస ॥ 61 ॥

హరషి రామ భేంటేఉ హనుమానా। అతి కృతగ్య ప్రభు పరమ సుజానా ॥
తురత బైద తబ కీన్హ ఉపాఈ। ఉఠి బైఠే లఛిమన హరషాఈ ॥
హృదయఁ లాఇ ప్రభు భేంటేఉ భ్రాతా। హరషే సకల భాలు కపి బ్రాతా ॥
కపి పుని బైద తహాఁ పహుఁచావా। జేహి బిధి తబహిం తాహి లి ఆవా ॥
యహ బృత్తాంత దసానన సునేఊ। అతి బిషాద పుని పుని సిర ధునేఊ ॥
బ్యాకుల కుంభకరన పహిం ఆవా। బిబిధ జతన కరి తాహి జగావా ॥
జాగా నిసిచర దేఖిఅ కైసా। మానహుఁ కాలు దేహ ధరి బైసా ॥
కుంభకరన బూఝా కహు భాఈ। కాహే తవ ముఖ రహే సుఖాఈ ॥
కథా కహీ సబ తేహిం అభిమానీ। జేహి ప్రకార సీతా హరి ఆనీ ॥
తాత కపిన్హ సబ నిసిచర మారే। మహామహా జోధా సంఘారే ॥
దుర్ముఖ సురరిపు మనుజ అహారీ। భట అతికాయ అకంపన భారీ ॥
అపర మహోదర ఆదిక బీరా। పరే సమర మహి సబ రనధీరా ॥

దో. సుని దసకంధర బచన తబ కుంభకరన బిలఖాన।
జగదంబా హరి ఆని అబ సఠ చాహత కల్యాన ॥ 62 ॥

భల న కీన్హ తైం నిసిచర నాహా। అబ మోహి ఆఇ జగాఏహి కాహా ॥
అజహూఁ తాత త్యాగి అభిమానా। భజహు రామ హోఇహి కల్యానా ॥
హైం దససీస మనుజ రఘునాయక। జాకే హనూమాన సే పాయక ॥
అహహ బంధు తైం కీన్హి ఖోటాఈ। ప్రథమహిం మోహి న సునాఏహి ఆఈ ॥
కీన్హేహు ప్రభూ బిరోధ తేహి దేవక। సివ బిరంచి సుర జాకే సేవక ॥
నారద ముని మోహి గ్యాన జో కహా। కహతేఉఁ తోహి సమయ నిరబహా ॥
అబ భరి అంక భేంటు మోహి భాఈ। లోచన సూఫల కరౌ మైం జాఈ ॥
స్యామ గాత సరసీరుహ లోచన। దేఖౌం జాఇ తాప త్రయ మోచన ॥

దో. రామ రూప గున సుమిరత మగన భయు ఛన ఏక।
రావన మాగేఉ కోటి ఘట మద అరు మహిష అనేక ॥ 63 ॥

మహిష ఖాఇ కరి మదిరా పానా। గర్జా బజ్రాఘాత సమానా ॥
కుంభకరన దుర్మద రన రంగా। చలా దుర్గ తజి సేన న సంగా ॥
దేఖి బిభీషను ఆగేం ఆయు। పరేఉ చరన నిజ నామ సునాయు ॥
అనుజ ఉఠాఇ హృదయఁ తేహి లాయో। రఘుపతి భక్త జాని మన భాయో ॥
తాత లాత రావన మోహి మారా। కహత పరమ హిత మంత్ర బిచారా ॥
తేహిం గలాని రఘుపతి పహిం ఆయుఁ। దేఖి దీన ప్రభు కే మన భాయుఁ ॥
సును సుత భయు కాలబస రావన। సో కి మాన అబ పరమ సిఖావన ॥
ధన్య ధన్య తైం ధన్య బిభీషన। భయహు తాత నిసిచర కుల భూషన ॥
బంధు బంస తైం కీన్హ ఉజాగర। భజేహు రామ సోభా సుఖ సాగర ॥

దో. బచన కర్మ మన కపట తజి భజేహు రామ రనధీర।
జాహు న నిజ పర సూఝ మోహి భయుఁ కాలబస బీర। 64 ॥

బంధు బచన సుని చలా బిభీషన। ఆయు జహఁ త్రైలోక బిభూషన ॥
నాథ భూధరాకార సరీరా। కుంభకరన ఆవత రనధీరా ॥
ఏతనా కపిన్హ సునా జబ కానా। కిలకిలాఇ ధాఏ బలవానా ॥
లిఏ ఉఠాఇ బిటప అరు భూధర। కటకటాఇ డారహిం తా ఊపర ॥
కోటి కోటి గిరి సిఖర ప్రహారా। కరహిం భాలు కపి ఏక ఏక బారా ॥
ముర్ యో న మన తను టర్ యో న టార్ యో। జిమి గజ అర్క ఫలని కో మార్యో ॥
తబ మారుతసుత ముఠికా హన్యో। పర్ యో ధరని బ్యాకుల సిర ధున్యో ॥
పుని ఉఠి తేహిం మారేఉ హనుమంతా। ఘుర్మిత భూతల పరేఉ తురంతా ॥
పుని నల నీలహి అవని పఛారేసి। జహఁ తహఁ పటకి పటకి భట డారేసి ॥
చలీ బలీముఖ సేన పరాఈ। అతి భయ త్రసిత న కౌ సముహాఈ ॥

దో. అంగదాది కపి మురుఛిత కరి సమేత సుగ్రీవ।
కాఁఖ దాబి కపిరాజ కహుఁ చలా అమిత బల సీంవ ॥ 65 ॥

ఉమా కరత రఘుపతి నరలీలా। ఖేలత గరుడ఼ జిమి అహిగన మీలా ॥
భృకుటి భంగ జో కాలహి ఖాఈ। తాహి కి సోహి ఐసి లరాఈ ॥
జగ పావని కీరతి బిస్తరిహహిం। గాఇ గాఇ భవనిధి నర తరిహహిమ్ ॥
మురుఛా గి మారుతసుత జాగా। సుగ్రీవహి తబ ఖోజన లాగా ॥
సుగ్రీవహు కై మురుఛా బీతీ। నిబుక గయు తేహి మృతక ప్రతీతీ ॥
కాటేసి దసన నాసికా కానా। గరజి అకాస చలు తేహిం జానా ॥
గహేఉ చరన గహి భూమి పఛారా। అతి లాఘవఁ ఉఠి పుని తేహి మారా ॥
పుని ఆయసు ప్రభు పహిం బలవానా। జయతి జయతి జయ కృపానిధానా ॥
నాక కాన కాటే జియఁ జానీ। ఫిరా క్రోధ కరి భి మన గ్లానీ ॥
సహజ భీమ పుని బిను శ్రుతి నాసా। దేఖత కపి దల ఉపజీ త్రాసా ॥

దో. జయ జయ జయ రఘుబంస మని ధాఏ కపి దై హూహ।
ఏకహి బార తాసు పర ఛాడ఼ఏన్హి గిరి తరు జూహ ॥ 66 ॥

కుంభకరన రన రంగ బిరుద్ధా। సన్ముఖ చలా కాల జను క్రుద్ధా ॥
కోటి కోటి కపి ధరి ధరి ఖాఈ। జను టీడ఼ఈ గిరి గుహాఁ సమాఈ ॥
కోటిన్హ గహి సరీర సన మర్దా। కోటిన్హ మీజి మిలవ మహి గర్దా ॥
ముఖ నాసా శ్రవనన్హి కీం బాటా। నిసరి పరాహిం భాలు కపి ఠాటా ॥
రన మద మత్త నిసాచర దర్పా। బిస్వ గ్రసిహి జను ఏహి బిధి అర్పా ॥
మురే సుభట సబ ఫిరహిం న ఫేరే। సూఝ న నయన సునహిం నహిం టేరే ॥
కుంభకరన కపి ఫౌజ బిడారీ। సుని ధాఈ రజనీచర ధారీ ॥
దేఖి రామ బికల కటకాఈ। రిపు అనీక నానా బిధి ఆఈ ॥

దో. సును సుగ్రీవ బిభీషన అనుజ సఁభారేహు సైన।
మైం దేఖుఁ ఖల బల దలహి బోలే రాజివనైన ॥ 67 ॥

కర సారంగ సాజి కటి భాథా। అరి దల దలన చలే రఘునాథా ॥
ప్రథమ కీన్హ ప్రభు ధనుష టఁకోరా। రిపు దల బధిర భయు సుని సోరా ॥
సత్యసంధ ఛాఁడ఼ఏ సర లచ్ఛా। కాలసర్ప జను చలే సపచ్ఛా ॥
జహఁ తహఁ చలే బిపుల నారాచా। లగే కటన భట బికట పిసాచా ॥
కటహిం చరన ఉర సిర భుజదండా। బహుతక బీర హోహిం సత ఖండా ॥
ఘుర్మి ఘుర్మి ఘాయల మహి పరహీం। ఉఠి సంభారి సుభట పుని లరహీమ్ ॥
లాగత బాన జలద జిమి గాజహీం। బహుతక దేఖీ కఠిన సర భాజహిమ్ ॥
రుండ ప్రచండ ముండ బిను ధావహిం। ధరు ధరు మారూ మారు ధుని గావహిమ్ ॥

దో. ఛన మహుఁ ప్రభు కే సాయకన్హి కాటే బికట పిసాచ।
పుని రఘుబీర నిషంగ మహుఁ ప్రబిసే సబ నారాచ ॥ 68 ॥

కుంభకరన మన దీఖ బిచారీ। హతి ధన మాఝ నిసాచర ధారీ ॥
భా అతి క్రుద్ధ మహాబల బీరా। కియో మృగనాయక నాద గఁభీరా ॥
కోఽపి మహీధర లేఇ ఉపారీ। డారి జహఁ మర్కట భట భారీ ॥
ఆవత దేఖి సైల ప్రభూ భారే। సరన్హి కాటి రజ సమ కరి డారే ॥ ।
పుని ధను తాని కోఽపి రఘునాయక। ఛాఁడ఼ఏ అతి కరాల బహు సాయక ॥
తను మహుఁ ప్రబిసి నిసరి సర జాహీం। జిమి దామిని ఘన మాఝ సమాహీమ్ ॥
సోనిత స్త్రవత సోహ తన కారే। జను కజ్జల గిరి గేరు పనారే ॥
బికల బిలోకి భాలు కపి ధాఏ। బిహఁసా జబహిం నికట కపి ఆఏ ॥

దో. మహానాద కరి గర్జా కోటి కోటి గహి కీస।
మహి పటకి గజరాజ ఇవ సపథ కరి దససీస ॥ 69 ॥

భాగే భాలు బలీముఖ జూథా। బృకు బిలోకి జిమి మేష బరూథా ॥
చలే భాగి కపి భాలు భవానీ। బికల పుకారత ఆరత బానీ ॥
యహ నిసిచర దుకాల సమ అహీ। కపికుల దేస పరన అబ చహీ ॥
కృపా బారిధర రామ ఖరారీ। పాహి పాహి ప్రనతారతి హారీ ॥
సకరున బచన సునత భగవానా। చలే సుధారి సరాసన బానా ॥
రామ సేన నిజ పాఛైం ఘాలీ। చలే సకోప మహా బలసాలీ ॥
ఖైంచి ధనుష సర సత సంధానే। ఛూటే తీర సరీర సమానే ॥
లాగత సర ధావా రిస భరా। కుధర డగమగత డోలతి ధరా ॥
లీన్హ ఏక తేహిం సైల ఉపాటీ। రఘుకుల తిలక భుజా సోఇ కాటీ ॥
ధావా బామ బాహు గిరి ధారీ। ప్రభు సౌ భుజా కాటి మహి పారీ ॥
కాటేం భుజా సోహ ఖల కైసా। పచ్ఛహీన మందర గిరి జైసా ॥
ఉగ్ర బిలోకని ప్రభుహి బిలోకా। గ్రసన చహత మానహుఁ త్రేలోకా ॥

దో. కరి చిక్కార ఘోర అతి ధావా బదను పసారి।
గగన సిద్ధ సుర త్రాసిత హా హా హేతి పుకారి ॥ 70 ॥

సభయ దేవ కరునానిధి జాన్యో। శ్రవన ప్రజంత సరాసను తాన్యో ॥
బిసిఖ నికర నిసిచర ముఖ భరేఊ। తదపి మహాబల భూమి న పరేఊ ॥
సరన్హి భరా ముఖ సన్ముఖ ధావా। కాల త్రోన సజీవ జను ఆవా ॥
తబ ప్రభు కోఽపి తీబ్ర సర లీన్హా। ధర తే భిన్న తాసు సిర కీన్హా ॥
సో సిర పరేఉ దసానన ఆగేం। బికల భయు జిమి ఫని మని త్యాగేమ్ ॥
ధరని ధసి ధర ధావ ప్రచండా। తబ ప్రభు కాటి కీన్హ దుఇ ఖండా ॥
పరే భూమి జిమి నభ తేం భూధర। హేఠ దాబి కపి భాలు నిసాచర ॥
తాసు తేజ ప్రభు బదన సమానా। సుర ముని సబహిం అచంభవ మానా ॥
సుర దుందుభీం బజావహిం హరషహిం। అస్తుతి కరహిం సుమన బహు బరషహిమ్ ॥
కరి బినతీ సుర సకల సిధాఏ। తేహీ సమయ దేవరిషి ఆఏ ॥
గగనోపరి హరి గున గన గాఏ। రుచిర బీరరస ప్రభు మన భాఏ ॥
బేగి హతహు ఖల కహి ముని గే। రామ సమర మహి సోభత భే ॥

ఛం. సంగ్రామ భూమి బిరాజ రఘుపతి అతుల బల కోసల ధనీ।
శ్రమ బిందు ముఖ రాజీవ లోచన అరున తన సోనిత కనీ ॥
భుజ జుగల ఫేరత సర సరాసన భాలు కపి చహు దిసి బనే।
కహ దాస తులసీ కహి న సక ఛబి సేష జేహి ఆనన ఘనే ॥

దో. నిసిచర అధమ మలాకర తాహి దీన్హ నిజ ధామ।
గిరిజా తే నర మందమతి జే న భజహిం శ్రీరామ ॥ 71 ॥

దిన కేం అంత ఫిరీం దౌ అనీ। సమర భీ సుభటన్హ శ్రమ ఘనీ ॥
రామ కృపాఁ కపి దల బల బాఢ఼ఆ। జిమి తృన పాఇ లాగ అతి డాఢ఼ఆ ॥
ఛీజహిం నిసిచర దిను అరు రాతీ। నిజ ముఖ కహేం సుకృత జేహి భాఁతీ ॥
బహు బిలాప దసకంధర కరీ। బంధు సీస పుని పుని ఉర ధరీ ॥
రోవహిం నారి హృదయ హతి పానీ। తాసు తేజ బల బిపుల బఖానీ ॥
మేఘనాద తేహి అవసర ఆయు। కహి బహు కథా పితా సముఝాయు ॥
దేఖేహు కాలి మోరి మనుసాఈ। అబహిం బహుత కా కరౌం బడ఼ఆఈ ॥
ఇష్టదేవ సైం బల రథ పాయుఁ। సో బల తాత న తోహి దేఖాయుఁ ॥
ఏహి బిధి జల్పత భయు బిహానా। చహుఁ దుఆర లాగే కపి నానా ॥
ఇత కపి భాలు కాల సమ బీరా। ఉత రజనీచర అతి రనధీరా ॥
లరహిం సుభట నిజ నిజ జయ హేతూ। బరని న జాఇ సమర ఖగకేతూ ॥

దో. మేఘనాద మాయామయ రథ చఢ఼ఇ గయు అకాస ॥
గర్జేఉ అట్టహాస కరి భి కపి కటకహి త్రాస ॥ 72 ॥

సక్తి సూల తరవారి కృపానా। అస్త్ర సస్త్ర కులిసాయుధ నానా ॥
డారహ పరసు పరిఘ పాషానా। లాగేఉ బృష్టి కరై బహు బానా ॥
దస దిసి రహే బాన నభ ఛాఈ। మానహుఁ మఘా మేఘ ఝరి లాఈ ॥
ధరు ధరు మారు సునిఅ ధుని కానా। జో మారి తేహి కౌ న జానా ॥
గహి గిరి తరు అకాస కపి ధావహిం। దేఖహి తేహి న దుఖిత ఫిరి ఆవహిమ్ ॥
అవఘట ఘాట బాట గిరి కందర। మాయా బల కీన్హేసి సర పంజర ॥
జాహిం కహాఁ బ్యాకుల భే బందర। సురపతి బంది పరే జను మందర ॥
మారుతసుత అంగద నల నీలా। కీన్హేసి బికల సకల బలసీలా ॥
పుని లఛిమన సుగ్రీవ బిభీషన। సరన్హి మారి కీన్హేసి జర్జర తన ॥
పుని రఘుపతి సైం జూఝే లాగా। సర ఛాఁడ఼ఇ హోఇ లాగహిం నాగా ॥
బ్యాల పాస బస భే ఖరారీ। స్వబస అనంత ఏక అబికారీ ॥
నట ఇవ కపట చరిత కర నానా। సదా స్వతంత్ర ఏక భగవానా ॥
రన సోభా లగి ప్రభుహిం బఁధాయో। నాగపాస దేవన్హ భయ పాయో ॥

దో. గిరిజా జాసు నామ జపి ముని కాటహిం భవ పాస।
సో కి బంధ తర ఆవి బ్యాపక బిస్వ నివాస ॥ 73 ॥

చరిత రామ కే సగున భవానీ। తర్కి న జాహిం బుద్ధి బల బానీ ॥
అస బిచారి జే తగ్య బిరాగీ। రామహి భజహిం తర్క సబ త్యాగీ ॥
బ్యాకుల కటకు కీన్హ ఘననాదా। పుని భా ప్రగట కహి దుర్బాదా ॥
జామవంత కహ ఖల రహు ఠాఢ఼ఆ। సుని కరి తాహి క్రోధ అతి బాఢ఼ఆ ॥
బూఢ఼ జాని సఠ ఛాఁడ఼ఏఉఁ తోహీ। లాగేసి అధమ పచారై మోహీ ॥
అస కహి తరల త్రిసూల చలాయో। జామవంత కర గహి సోఇ ధాయో ॥
మారిసి మేఘనాద కై ఛాతీ। పరా భూమి ఘుర్మిత సురఘాతీ ॥
పుని రిసాన గహి చరన ఫిరాయౌ। మహి పఛారి నిజ బల దేఖరాయో ॥
బర ప్రసాద సో మరి న మారా। తబ గహి పద లంకా పర డారా ॥
ఇహాఁ దేవరిషి గరుడ఼ పఠాయో। రామ సమీప సపది సో ఆయో ॥

దో. ఖగపతి సబ ధరి ఖాఏ మాయా నాగ బరూథ।
మాయా బిగత భే సబ హరషే బానర జూథ। 74(క) ॥

గహి గిరి పాదప ఉపల నఖ ధాఏ కీస రిసాఇ।
చలే తమీచర బికలతర గఢ఼ పర చఢ఼ఏ పరాఇ ॥ 74(ఖ) ॥

మేఘనాద కే మురఛా జాగీ। పితహి బిలోకి లాజ అతి లాగీ ॥
తురత గయు గిరిబర కందరా। కరౌం అజయ మఖ అస మన ధరా ॥
ఇహాఁ బిభీషన మంత్ర బిచారా। సునహు నాథ బల అతుల ఉదారా ॥
మేఘనాద మఖ కరి అపావన। ఖల మాయావీ దేవ సతావన ॥
జౌం ప్రభు సిద్ధ హోఇ సో పాఇహి। నాథ బేగి పుని జీతి న జాఇహి ॥
సుని రఘుపతి అతిసయ సుఖ మానా। బోలే అంగదాది కపి నానా ॥
లఛిమన సంగ జాహు సబ భాఈ। కరహు బిధంస జగ్య కర జాఈ ॥
తుమ్హ లఛిమన మారేహు రన ఓహీ। దేఖి సభయ సుర దుఖ అతి మోహీ ॥
మారేహు తేహి బల బుద్ధి ఉపాఈ। జేహిం ఛీజై నిసిచర సును భాఈ ॥
జామవంత సుగ్రీవ బిభీషన। సేన సమేత రహేహు తీనిఉ జన ॥
జబ రఘుబీర దీన్హి అనుసాసన। కటి నిషంగ కసి సాజి సరాసన ॥
ప్రభు ప్రతాప ఉర ధరి రనధీరా। బోలే ఘన ఇవ గిరా గఁభీరా ॥
జౌం తేహి ఆజు బధేం బిను ఆవౌం। తౌ రఘుపతి సేవక న కహావౌమ్ ॥
జౌం సత సంకర కరహిం సహాఈ। తదపి హతుఁ రఘుబీర దోహాఈ ॥

దో. రఘుపతి చరన నాఇ సిరు చలేఉ తురంత అనంత।
అంగద నీల మయంద నల సంగ సుభట హనుమంత ॥ 75 ॥

జాఇ కపిన్హ సో దేఖా బైసా। ఆహుతి దేత రుధిర అరు భైంసా ॥
కీన్హ కపిన్హ సబ జగ్య బిధంసా। జబ న ఉఠి తబ కరహిం ప్రసంసా ॥
తదపి న ఉఠి ధరేన్హి కచ జాఈ। లాతన్హి హతి హతి చలే పరాఈ ॥
లై త్రిసుల ధావా కపి భాగే। ఆఏ జహఁ రామానుజ ఆగే ॥
ఆవా పరమ క్రోధ కర మారా। గర్జ ఘోర రవ బారహిం బారా ॥
కోఽపి మరుతసుత అంగద ధాఏ। హతి త్రిసూల ఉర ధరని గిరాఏ ॥
ప్రభు కహఁ ఛాఁడ఼ఏసి సూల ప్రచండా। సర హతి కృత అనంత జుగ ఖండా ॥
ఉఠి బహోరి మారుతి జుబరాజా। హతహిం కోఽపి తేహి ఘాఉ న బాజా ॥
ఫిరే బీర రిపు మరి న మారా। తబ ధావా కరి ఘోర చికారా ॥
ఆవత దేఖి క్రుద్ధ జను కాలా। లఛిమన ఛాడ఼ఏ బిసిఖ కరాలా ॥
దేఖేసి ఆవత పబి సమ బానా। తురత భయు ఖల అంతరధానా ॥
బిబిధ బేష ధరి కరి లరాఈ। కబహుఁక ప్రగట కబహుఁ దురి జాఈ ॥
దేఖి అజయ రిపు డరపే కీసా। పరమ క్రుద్ధ తబ భయు అహీసా ॥
లఛిమన మన అస మంత్ర దృఢ఼ఆవా। ఏహి పాపిహి మైం బహుత ఖేలావా ॥
సుమిరి కోసలాధీస ప్రతాపా। సర సంధాన కీన్హ కరి దాపా ॥
ఛాడ఼ఆ బాన మాఝ ఉర లాగా। మరతీ బార కపటు సబ త్యాగా ॥

దో. రామానుజ కహఁ రాము కహఁ అస కహి ఛాఁడ఼ఏసి ప్రాన।
ధన్య ధన్య తవ జననీ కహ అంగద హనుమాన ॥ 76 ॥

బిను ప్రయాస హనుమాన ఉఠాయో। లంకా ద్వార రాఖి పుని ఆయో ॥
తాసు మరన సుని సుర గంధర్బా। చఢ఼ఇ బిమాన ఆఏ నభ సర్బా ॥
బరషి సుమన దుందుభీం బజావహిం। శ్రీరఘునాథ బిమల జసు గావహిమ్ ॥
జయ అనంత జయ జగదాధారా। తుమ్హ ప్రభు సబ దేవన్హి నిస్తారా ॥
అస్తుతి కరి సుర సిద్ధ సిధాఏ। లఛిమన కృపాసింధు పహిం ఆఏ ॥
సుత బధ సునా దసానన జబహీం। మురుఛిత భయు పరేఉ మహి తబహీమ్ ॥
మందోదరీ రుదన కర భారీ। ఉర తాడ఼న బహు భాఁతి పుకారీ ॥
నగర లోగ సబ బ్యాకుల సోచా। సకల కహహిం దసకంధర పోచా ॥

దో. తబ దసకంఠ బిబిధ బిధి సముఝాఈం సబ నారి।
నస్వర రూప జగత సబ దేఖహు హృదయఁ బిచారి ॥ 77 ॥

తిన్హహి గ్యాన ఉపదేసా రావన। ఆపున మంద కథా సుభ పావన ॥
పర ఉపదేస కుసల బహుతేరే। జే ఆచరహిం తే నర న ఘనేరే ॥
నిసా సిరాని భయు భినుసారా। లగే భాలు కపి చారిహుఁ ద్వారా ॥
సుభట బోలాఇ దసానన బోలా। రన సన్ముఖ జా కర మన డోలా ॥
సో అబహీం బరు జాఉ పరాఈ। సంజుగ బిముఖ భేఁ న భలాఈ ॥
నిజ భుజ బల మైం బయరు బఢ఼ఆవా। దేహుఁ ఉతరు జో రిపు చఢ఼ఇ ఆవా ॥
అస కహి మరుత బేగ రథ సాజా। బాజే సకల జుఝ్AU బాజా ॥
చలే బీర సబ అతులిత బలీ। జను కజ్జల కై ఆఁధీ చలీ ॥
అసగున అమిత హోహిం తేహి కాలా। గని న భుజబల గర్బ బిసాలా ॥

ఛం. అతి గర్బ గని న సగున అసగున స్త్రవహిం ఆయుధ హాథ తే।
భట గిరత రథ తే బాజి గజ చిక్కరత భాజహిం సాథ తే ॥
గోమాయ గీధ కరాల ఖర రవ స్వాన బోలహిం అతి ఘనే।
జను కాలదూత ఉలూక బోలహిం బచన పరమ భయావనే ॥

దో. తాహి కి సంపతి సగున సుభ సపనేహుఁ మన బిశ్రామ।
భూత ద్రోహ రత మోహబస రామ బిముఖ రతి కామ ॥ 78 ॥

చలేఉ నిసాచర కటకు అపారా। చతురంగినీ అనీ బహు ధారా ॥
బిబిధ భాఁతి బాహన రథ జానా। బిపుల బరన పతాక ధ్వజ నానా ॥
చలే మత్త గజ జూథ ఘనేరే। ప్రాబిట జలద మరుత జను ప్రేరే ॥
బరన బరద బిరదైత నికాయా। సమర సూర జానహిం బహు మాయా ॥
అతి బిచిత్ర బాహినీ బిరాజీ। బీర బసంత సేన జను సాజీ ॥
చలత కటక దిగసిధుంర డగహీం। ఛుభిత పయోధి కుధర డగమగహీమ్ ॥
ఉఠీ రేను రబి గయు ఛపాఈ। మరుత థకిత బసుధా అకులాఈ ॥
పనవ నిసాన ఘోర రవ బాజహిం। ప్రలయ సమయ కే ఘన జను గాజహిమ్ ॥
భేరి నఫీరి బాజ సహనాఈ। మారూ రాగ సుభట సుఖదాఈ ॥
కేహరి నాద బీర సబ కరహీం। నిజ నిజ బల పౌరుష ఉచ్చరహీమ్ ॥
కహి దసానన సునహు సుభట్టా। మర్దహు భాలు కపిన్హ కే ఠట్టా ॥
హౌం మారిహుఁ భూప ద్వౌ భాఈ। అస కహి సన్ముఖ ఫౌజ రేంగాఈ ॥
యహ సుధి సకల కపిన్హ జబ పాఈ। ధాఏ కరి రఘుబీర దోహాఈ ॥

ఛం. ధాఏ బిసాల కరాల మర్కట భాలు కాల సమాన తే।
మానహుఁ సపచ్ఛ ఉడ఼ఆహిం భూధర బృంద నానా బాన తే ॥
నఖ దసన సైల మహాద్రుమాయుధ సబల సంక న మానహీం।
జయ రామ రావన మత్త గజ మృగరాజ సుజసు బఖానహీమ్ ॥

దో. దుహు దిసి జయ జయకార కరి నిజ నిజ జోరీ జాని।
భిరే బీర ఇత రామహి ఉత రావనహి బఖాని ॥ 79 ॥

రావను రథీ బిరథ రఘుబీరా। దేఖి బిభీషన భయు అధీరా ॥
అధిక ప్రీతి మన భా సందేహా। బంది చరన కహ సహిత సనేహా ॥
నాథ న రథ నహిం తన పద త్రానా। కేహి బిధి జితబ బీర బలవానా ॥
సునహు సఖా కహ కృపానిధానా। జేహిం జయ హోఇ సో స్యందన ఆనా ॥
సౌరజ ధీరజ తేహి రథ చాకా। సత్య సీల దృఢ఼ ధ్వజా పతాకా ॥
బల బిబేక దమ పరహిత ఘోరే। ఛమా కృపా సమతా రజు జోరే ॥
ఈస భజను సారథీ సుజానా। బిరతి చర్మ సంతోష కృపానా ॥
దాన పరసు బుధి సక్తి ప్రచండ఼ఆ। బర బిగ్యాన కఠిన కోదండా ॥
అమల అచల మన త్రోన సమానా। సమ జమ నియమ సిలీముఖ నానా ॥
కవచ అభేద బిప్ర గుర పూజా। ఏహి సమ బిజయ ఉపాయ న దూజా ॥
సఖా ధర్మమయ అస రథ జాకేం। జీతన కహఁ న కతహుఁ రిపు తాకేమ్ ॥

దో. మహా అజయ సంసార రిపు జీతి సకి సో బీర।
జాకేం అస రథ హోఇ దృఢ఼ సునహు సఖా మతిధీర ॥ 80(క) ॥

సుని ప్రభు బచన బిభీషన హరషి గహే పద కంజ।
ఏహి మిస మోహి ఉపదేసేహు రామ కృపా సుఖ పుంజ ॥ 80(ఖ) ॥

ఉత పచార దసకంధర ఇత అంగద హనుమాన।
లరత నిసాచర భాలు కపి కరి నిజ నిజ ప్రభు ఆన ॥ 80(గ) ॥

సుర బ్రహ్మాది సిద్ధ ముని నానా। దేఖత రన నభ చఢ఼ఏ బిమానా ॥
హమహూ ఉమా రహే తేహి సంగా। దేఖత రామ చరిత రన రంగా ॥
సుభట సమర రస దుహు దిసి మాతే। కపి జయసీల రామ బల తాతే ॥
ఏక ఏక సన భిరహిం పచారహిం। ఏకన్హ ఏక మర్ది మహి పారహిమ్ ॥
మారహిం కాటహిం ధరహిం పఛారహిం। సీస తోరి సీసన్హ సన మారహిమ్ ॥
ఉదర బిదారహిం భుజా ఉపారహిం। గహి పద అవని పటకి భట డారహిమ్ ॥
నిసిచర భట మహి గాడ఼హి భాలూ। ఊపర ఢారి దేహిం బహు బాలూ ॥
బీర బలిముఖ జుద్ధ బిరుద్ధే। దేఖిఅత బిపుల కాల జను క్రుద్ధే ॥

ఛం. క్రుద్ధే కృతాంత సమాన కపి తన స్త్రవత సోనిత రాజహీం।
మర్దహిం నిసాచర కటక భట బలవంత ఘన జిమి గాజహీమ్ ॥
మారహిం చపేటన్హి డాటి దాతన్హ కాటి లాతన్హ మీజహీం।
చిక్కరహిం మర్కట భాలు ఛల బల కరహిం జేహిం ఖల ఛీజహీమ్ ॥
ధరి గాల ఫారహిం ఉర బిదారహిం గల అఁతావరి మేలహీం।
ప్రహలాదపతి జను బిబిధ తను ధరి సమర అంగన ఖేలహీమ్ ॥
ధరు మారు కాటు పఛారు ఘోర గిరా గగన మహి భరి రహీ।
జయ రామ జో తృన తే కులిస కర కులిస తే కర తృన సహీ ॥

దో. నిజ దల బిచలత దేఖేసి బీస భుజాఁ దస చాప।
రథ చఢ఼ఇ చలేఉ దసానన ఫిరహు ఫిరహు కరి దాప ॥ 81 ॥

ధాయు పరమ క్రుద్ధ దసకంధర। సన్ముఖ చలే హూహ దై బందర ॥
గహి కర పాదప ఉపల పహారా। డారేన్హి తా పర ఏకహిం బారా ॥
లాగహిం సైల బజ్ర తన తాసూ। ఖండ ఖండ హోఇ ఫూటహిం ఆసూ ॥
చలా న అచల రహా రథ రోపీ। రన దుర్మద రావన అతి కోపీ ॥
ఇత ఉత ఝపటి దపటి కపి జోధా। మర్దై లాగ భయు అతి క్రోధా ॥
చలే పరాఇ భాలు కపి నానా। త్రాహి త్రాహి అంగద హనుమానా ॥
పాహి పాహి రఘుబీర గోసాఈ। యహ ఖల ఖాఇ కాల కీ నాఈ ॥
తేహి దేఖే కపి సకల పరానే। దసహుఁ చాప సాయక సంధానే ॥

ఛం. సంధాని ధను సర నికర ఛాడ఼ఏసి ఉరగ జిమి ఉడ఼ఇ లాగహీం।
రహే పూరి సర ధరనీ గగన దిసి బిదసి కహఁ కపి భాగహీమ్ ॥
భయో అతి కోలాహల బికల కపి దల భాలు బోలహిం ఆతురే।
రఘుబీర కరునా సింధు ఆరత బంధు జన రచ్ఛక హరే ॥

దో. నిజ దల బికల దేఖి కటి కసి నిషంగ ధను హాథ।
లఛిమన చలే క్రుద్ధ హోఇ నాఇ రామ పద మాథ ॥ 82 ॥

రే ఖల కా మారసి కపి భాలూ। మోహి బిలోకు తోర మైం కాలూ ॥
ఖోజత రహేఉఁ తోహి సుతఘాతీ। ఆజు నిపాతి జుడ఼ఆవుఁ ఛాతీ ॥
అస కహి ఛాడ఼ఏసి బాన ప్రచండా। లఛిమన కిఏ సకల సత ఖండా ॥
కోటిన్హ ఆయుధ రావన డారే। తిల ప్రవాన కరి కాటి నివారే ॥
పుని నిజ బానన్హ కీన్హ ప్రహారా। స్యందను భంజి సారథీ మారా ॥
సత సత సర మారే దస భాలా। గిరి సృంగన్హ జను ప్రబిసహిం బ్యాలా ॥
పుని సత సర మారా ఉర మాహీం। పరేఉ ధరని తల సుధి కఛు నాహీమ్ ॥
ఉఠా ప్రబల పుని మురుఛా జాగీ। ఛాడ఼ఇసి బ్రహ్మ దీన్హి జో సాఁగీ ॥

ఛం. సో బ్రహ్మ దత్త ప్రచండ సక్తి అనంత ఉర లాగీ సహీ।
పర్యో బీర బికల ఉఠావ దసముఖ అతుల బల మహిమా రహీ ॥
బ్రహ్మాండ భవన బిరాజ జాకేం ఏక సిర జిమి రజ కనీ।
తేహి చహ ఉఠావన మూఢ఼ రావన జాన నహిం త్రిభుఅన ధనీ ॥

దో. దేఖి పవనసుత ధాయు బోలత బచన కఠోర।
ఆవత కపిహి హన్యో తేహిం ముష్టి ప్రహార ప్రఘోర ॥ 83 ॥

జాను టేకి కపి భూమి న గిరా। ఉఠా సఁభారి బహుత రిస భరా ॥
ముఠికా ఏక తాహి కపి మారా। పరేఉ సైల జను బజ్ర ప్రహారా ॥
మురుఛా గై బహోరి సో జాగా। కపి బల బిపుల సరాహన లాగా ॥
ధిగ ధిగ మమ పౌరుష ధిగ మోహీ। జౌం తైం జిఅత రహేసి సురద్రోహీ ॥
అస కహి లఛిమన కహుఁ కపి ల్యాయో। దేఖి దసానన బిసమయ పాయో ॥
కహ రఘుబీర సముఝు జియఁ భ్రాతా। తుమ్హ కృతాంత భచ్ఛక సుర త్రాతా ॥
సునత బచన ఉఠి బైఠ కృపాలా। గీ గగన సో సకతి కరాలా ॥
పుని కోదండ బాన గహి ధాఏ। రిపు సన్ముఖ అతి ఆతుర ఆఏ ॥

ఛం. ఆతుర బహోరి బిభంజి స్యందన సూత హతి బ్యాకుల కియో।
గిర్ యో ధరని దసకంధర బికలతర బాన సత బేధ్యో హియో ॥
సారథీ దూసర ఘాలి రథ తేహి తురత లంకా లై గయో।
రఘుబీర బంధు ప్రతాప పుంజ బహోరి ప్రభు చరనన్హి నయో ॥

దో. ఉహాఁ దసానన జాగి కరి కరై లాగ కఛు జగ్య।
రామ బిరోధ బిజయ చహ సఠ హఠ బస అతి అగ్య ॥ 84 ॥

ఇహాఁ బిభీషన సబ సుధి పాఈ। సపది జాఇ రఘుపతిహి సునాఈ ॥
నాథ కరి రావన ఏక జాగా। సిద్ధ భేఁ నహిం మరిహి అభాగా ॥
పఠవహు నాథ బేగి భట బందర। కరహిం బిధంస ఆవ దసకంధర ॥
ప్రాత హోత ప్రభు సుభట పఠాఏ। హనుమదాది అంగద సబ ధాఏ ॥
కౌతుక కూది చఢ఼ఏ కపి లంకా। పైఠే రావన భవన అసంకా ॥
జగ్య కరత జబహీం సో దేఖా। సకల కపిన్హ భా క్రోధ బిసేషా ॥
రన తే నిలజ భాజి గృహ ఆవా। ఇహాఁ ఆఇ బక ధ్యాన లగావా ॥
అస కహి అంగద మారా లాతా। చితవ న సఠ స్వారథ మన రాతా ॥

ఛం. నహిం చితవ జబ కరి కోప కపి గహి దసన లాతన్హ మారహీం।
ధరి కేస నారి నికారి బాహేర తేఽతిదీన పుకారహీమ్ ॥
తబ ఉఠేఉ క్రుద్ధ కృతాంత సమ గహి చరన బానర డారీ।
ఏహి బీచ కపిన్హ బిధంస కృత మఖ దేఖి మన మహుఁ హారీ ॥

దో. జగ్య బిధంసి కుసల కపి ఆఏ రఘుపతి పాస।
చలేఉ నిసాచర క్రుర్ద్ధ హోఇ త్యాగి జివన కై ఆస ॥ 85 ॥

చలత హోహిం అతి అసుభ భయంకర। బైఠహిం గీధ ఉడ఼ఆఇ సిరన్హ పర ॥
భయు కాలబస కాహు న మానా। కహేసి బజావహు జుద్ధ నిసానా ॥
చలీ తమీచర అనీ అపారా। బహు గజ రథ పదాతి అసవారా ॥
ప్రభు సన్ముఖ ధాఏ ఖల కైంసేం। సలభ సమూహ అనల కహఁ జైంసేమ్ ॥
ఇహాఁ దేవతన్హ అస్తుతి కీన్హీ। దారున బిపతి హమహి ఏహిం దీన్హీ ॥
అబ జని రామ ఖేలావహు ఏహీ। అతిసయ దుఖిత హోతి బైదేహీ ॥
దేవ బచన సుని ప్రభు ముసకానా। ఉఠి రఘుబీర సుధారే బానా।
జటా జూట దృఢ఼ బాఁధై మాథే। సోహహిం సుమన బీచ బిచ గాథే ॥
అరున నయన బారిద తను స్యామా। అఖిల లోక లోచనాభిరామా ॥
కటితట పరికర కస్యో నిషంగా। కర కోదండ కఠిన సారంగా ॥

ఛం. సారంగ కర సుందర నిషంగ సిలీముఖాకర కటి కస్యో।
భుజదండ పీన మనోహరాయత ఉర ధరాసుర పద లస్యో ॥
కహ దాస తులసీ జబహిం ప్రభు సర చాప కర ఫేరన లగే।
బ్రహ్మాండ దిగ్గజ కమఠ అహి మహి సింధు భూధర డగమగే ॥

దో. సోభా దేఖి హరషి సుర బరషహిం సుమన అపార।
జయ జయ జయ కరునానిధి ఛబి బల గున ఆగార ॥ 86 ॥

ఏహీం బీచ నిసాచర అనీ। కసమసాత ఆఈ అతి ఘనీ।
దేఖి చలే సన్ముఖ కపి భట్టా। ప్రలయకాల కే జను ఘన ఘట్టా ॥
బహు కృపాన తరవారి చమంకహిం। జను దహఁ దిసి దామినీం దమంకహిమ్ ॥
గజ రథ తురగ చికార కఠోరా। గర్జహిం మనహుఁ బలాహక ఘోరా ॥
కపి లంగూర బిపుల నభ ఛాఏ। మనహుఁ ఇంద్రధను ఉఏ సుహాఏ ॥
ఉఠి ధూరి మానహుఁ జలధారా। బాన బుంద భై బృష్టి అపారా ॥
దుహుఁ దిసి పర్బత కరహిం ప్రహారా। బజ్రపాత జను బారహిం బారా ॥
రఘుపతి కోఽపి బాన ఝరి లాఈ। ఘాయల భై నిసిచర సముదాఈ ॥
లాగత బాన బీర చిక్కరహీం। ఘుర్మి ఘుర్మి జహఁ తహఁ మహి పరహీమ్ ॥
స్త్రవహిం సైల జను నిర్ఝర భారీ। సోనిత సరి కాదర భయకారీ ॥

ఛం. కాదర భయంకర రుధిర సరితా చలీ పరమ అపావనీ।
దౌ కూల దల రథ రేత చక్ర అబర్త బహతి భయావనీ ॥
జల జంతుగజ పదచర తురగ ఖర బిబిధ బాహన కో గనే।
సర సక్తి తోమర సర్ప చాప తరంగ చర్మ కమఠ ఘనే ॥

దో. బీర పరహిం జను తీర తరు మజ్జా బహు బహ ఫేన।
కాదర దేఖి డరహిం తహఁ సుభటన్హ కే మన చేన ॥ 87 ॥

మజ్జహి భూత పిసాచ బేతాలా। ప్రమథ మహా ఝోటింగ కరాలా ॥
కాక కంక లై భుజా ఉడ఼ఆహీం। ఏక తే ఛీని ఏక లై ఖాహీమ్ ॥
ఏక కహహిం ఐసిఉ సౌంఘాఈ। సఠహు తుమ్హార దరిద్ర న జాఈ ॥
కహఁరత భట ఘాయల తట గిరే। జహఁ తహఁ మనహుఁ అర్ధజల పరే ॥
ఖైంచహిం గీధ ఆఁత తట భే। జను బంసీ ఖేలత చిత దే ॥
బహు భట బహహిం చఢ఼ఏ ఖగ జాహీం। జను నావరి ఖేలహిం సరి మాహీమ్ ॥
జోగిని భరి భరి ఖప్పర సంచహిం। భూత పిసాచ బధూ నభ నంచహిమ్ ॥
భట కపాల కరతాల బజావహిం। చాముండా నానా బిధి గావహిమ్ ॥
జంబుక నికర కటక్కట కట్టహిం। ఖాహిం హుఆహిం అఘాహిం దపట్టహిమ్ ॥
కోటిన్హ రుండ ముండ బిను డోల్లహిం। సీస పరే మహి జయ జయ బోల్లహిమ్ ॥

ఛం. బోల్లహిం జో జయ జయ ముండ రుండ ప్రచండ సిర బిను ధావహీం।
ఖప్పరిన్హ ఖగ్గ అలుజ్ఝి జుజ్ఝహిం సుభట భటన్హ ఢహావహీమ్ ॥
బానర నిసాచర నికర మర్దహిం రామ బల దర్పిత భే।
సంగ్రామ అంగన సుభట సోవహిం రామ సర నికరన్హి హే ॥

దో. రావన హృదయఁ బిచారా భా నిసిచర సంఘార।
మైం అకేల కపి భాలు బహు మాయా కరౌం అపార ॥ 88 ॥

దేవన్హ ప్రభుహి పయాదేం దేఖా। ఉపజా ఉర అతి ఛోభ బిసేషా ॥
సురపతి నిజ రథ తురత పఠావా। హరష సహిత మాతలి లై ఆవా ॥
తేజ పుంజ రథ దిబ్య అనూపా। హరషి చఢ఼ఏ కోసలపుర భూపా ॥
చంచల తురగ మనోహర చారీ। అజర అమర మన సమ గతికారీ ॥
రథారూఢ఼ రఘునాథహి దేఖీ। ధాఏ కపి బలు పాఇ బిసేషీ ॥
సహీ న జాఇ కపిన్హ కై మారీ। తబ రావన మాయా బిస్తారీ ॥
సో మాయా రఘుబీరహి బాఁచీ। లఛిమన కపిన్హ సో మానీ సాఁచీ ॥
దేఖీ కపిన్హ నిసాచర అనీ। అనుజ సహిత బహు కోసలధనీ ॥

ఛం. బహు రామ లఛిమన దేఖి మర్కట భాలు మన అతి అపడరే।
జను చిత్ర లిఖిత సమేత లఛిమన జహఁ సో తహఁ చితవహిం ఖరే ॥
నిజ సేన చకిత బిలోకి హఁసి సర చాప సజి కోసల ధనీ।
మాయా హరీ హరి నిమిష మహుఁ హరషీ సకల మర్కట అనీ ॥

దో. బహురి రామ సబ తన చితి బోలే బచన గఁభీర।
ద్వందజుద్ధ దేఖహు సకల శ్రమిత భే అతి బీర ॥ 89 ॥

అస కహి రథ రఘునాథ చలావా। బిప్ర చరన పంకజ సిరు నావా ॥
తబ లంకేస క్రోధ ఉర ఛావా। గర్జత తర్జత సన్ముఖ ధావా ॥
జీతేహు జే భట సంజుగ మాహీం। సును తాపస మైం తిన్హ సమ నాహీమ్ ॥
రావన నామ జగత జస జానా। లోకప జాకేం బందీఖానా ॥
ఖర దూషన బిరాధ తుమ్హ మారా। బధేహు బ్యాధ ఇవ బాలి బిచారా ॥
నిసిచర నికర సుభట సంఘారేహు। కుంభకరన ఘననాదహి మారేహు ॥
ఆజు బయరు సబు లేఉఁ నిబాహీ। జౌం రన భూప భాజి నహిం జాహీమ్ ॥
ఆజు కరుఁ ఖలు కాల హవాలే। పరేహు కఠిన రావన కే పాలే ॥
సుని దుర్బచన కాలబస జానా। బిహఁసి బచన కహ కృపానిధానా ॥
సత్య సత్య సబ తవ ప్రభుతాఈ। జల్పసి జని దేఖాఉ మనుసాఈ ॥

ఛం. జని జల్పనా కరి సుజసు నాసహి నీతి సునహి కరహి ఛమా।
సంసార మహఁ పూరుష త్రిబిధ పాటల రసాల పనస సమా ॥
ఏక సుమనప్రద ఏక సుమన ఫల ఏక ఫలి కేవల లాగహీం।
ఏక కహహిం కహహిం కరహిం అపర ఏక కరహిం కహత న బాగహీమ్ ॥

దో. రామ బచన సుని బిహఁసా మోహి సిఖావత గ్యాన।
బయరు కరత నహిం తబ డరే అబ లాగే ప్రియ ప్రాన ॥ 90 ॥

కహి దుర్బచన క్రుద్ధ దసకంధర। కులిస సమాన లాగ ఛాఁడ఼ఐ సర ॥
నానాకార సిలీముఖ ధాఏ। దిసి అరు బిదిస గగన మహి ఛాఏ ॥
పావక సర ఛాఁడ఼ఏఉ రఘుబీరా। ఛన మహుఁ జరే నిసాచర తీరా ॥
ఛాడ఼ఇసి తీబ్ర సక్తి ఖిసిఆఈ। బాన సంగ ప్రభు ఫేరి చలాఈ ॥
కోటిక చక్ర త్రిసూల పబారై। బిను ప్రయాస ప్రభు కాటి నివారై ॥
నిఫల హోహిం రావన సర కైసేం। ఖల కే సకల మనోరథ జైసేమ్ ॥
తబ సత బాన సారథీ మారేసి। పరేఉ భూమి జయ రామ పుకారేసి ॥
రామ కృపా కరి సూత ఉఠావా। తబ ప్రభు పరమ క్రోధ కహుఁ పావా ॥

ఛం. భే క్రుద్ధ జుద్ధ బిరుద్ధ రఘుపతి త్రోన సాయక కసమసే।
కోదండ ధుని అతి చండ సుని మనుజాద సబ మారుత గ్రసే ॥
మఁదోదరీ ఉర కంప కంపతి కమఠ భూ భూధర త్రసే।
చిక్కరహిం దిగ్గజ దసన గహి మహి దేఖి కౌతుక సుర హఁసే ॥

దో. తానేఉ చాప శ్రవన లగి ఛాఁడ఼ఏ బిసిఖ కరాల।
రామ మారగన గన చలే లహలహాత జను బ్యాల ॥ 91 ॥

చలే బాన సపచ్ఛ జను ఉరగా। ప్రథమహిం హతేఉ సారథీ తురగా ॥
రథ బిభంజి హతి కేతు పతాకా। గర్జా అతి అంతర బల థాకా ॥
తురత ఆన రథ చఢ఼ఇ ఖిసిఆనా। అస్త్ర సస్త్ర ఛాఁడ఼ఏసి బిధి నానా ॥
బిఫల హోహిం సబ ఉద్యమ తాకే। జిమి పరద్రోహ నిరత మనసా కే ॥
తబ రావన దస సూల చలావా। బాజి చారి మహి మారి గిరావా ॥
తురగ ఉఠాఇ కోఽపి రఘునాయక। ఖైంచి సరాసన ఛాఁడ఼ఏ సాయక ॥
రావన సిర సరోజ బనచారీ। చలి రఘుబీర సిలీముఖ ధారీ ॥
దస దస బాన భాల దస మారే। నిసరి గే చలే రుధిర పనారే ॥
స్త్రవత రుధిర ధాయు బలవానా। ప్రభు పుని కృత ధను సర సంధానా ॥
తీస తీర రఘుబీర పబారే। భుజన్హి సమేత సీస మహి పారే ॥
కాటతహీం పుని భే నబీనే। రామ బహోరి భుజా సిర ఛీనే ॥
ప్రభు బహు బార బాహు సిర హే। కటత ఝటితి పుని నూతన భే ॥
పుని పుని ప్రభు కాటత భుజ సీసా। అతి కౌతుకీ కోసలాధీసా ॥
రహే ఛాఇ నభ సిర అరు బాహూ। మానహుఁ అమిత కేతు అరు రాహూ ॥

ఛం. జను రాహు కేతు అనేక నభ పథ స్త్రవత సోనిత ధావహీం।
రఘుబీర తీర ప్రచండ లాగహిం భూమి గిరన న పావహీమ్ ॥
ఏక ఏక సర సిర నికర ఛేదే నభ ఉడ఼త ఇమి సోహహీం।
జను కోఽపి దినకర కర నికర జహఁ తహఁ బిధుంతుద పోహహీమ్ ॥

దో. జిమి జిమి ప్రభు హర తాసు సిర తిమి తిమి హోహిం అపార।
సేవత బిషయ బిబర్ధ జిమి నిత నిత నూతన మార ॥ 92 ॥

దసముఖ దేఖి సిరన్హ కై బాఢ఼ఈ। బిసరా మరన భీ రిస గాఢ఼ఈ ॥
గర్జేఉ మూఢ఼ మహా అభిమానీ। ధాయు దసహు సరాసన తానీ ॥
సమర భూమి దసకంధర కోప్యో। బరషి బాన రఘుపతి రథ తోప్యో ॥
దండ ఏక రథ దేఖి న పరేఊ। జను నిహార మహుఁ దినకర దురేఊ ॥
హాహాకార సురన్హ జబ కీన్హా। తబ ప్రభు కోఽపి కారముక లీన్హా ॥
సర నివారి రిపు కే సిర కాటే। తే దిసి బిదిస గగన మహి పాటే ॥
కాటే సిర నభ మారగ ధావహిం। జయ జయ ధుని కరి భయ ఉపజావహిమ్ ॥
కహఁ లఛిమన సుగ్రీవ కపీసా। కహఁ రఘుబీర కోసలాధీసా ॥

ఛం. కహఁ రాము కహి సిర నికర ధాఏ దేఖి మర్కట భజి చలే।
సంధాని ధను రఘుబంసమని హఁసి సరన్హి సిర బేధే భలే ॥
సిర మాలికా కర కాలికా గహి బృంద బృందన్హి బహు మిలీం।
కరి రుధిర సరి మజ్జను మనహుఁ సంగ్రామ బట పూజన చలీమ్ ॥

దో. పుని దసకంఠ క్రుద్ధ హోఇ ఛాఁడ఼ఈ సక్తి ప్రచండ।
చలీ బిభీషన సన్ముఖ మనహుఁ కాల కర దండ ॥ 93 ॥

ఆవత దేఖి సక్తి అతి ఘోరా। ప్రనతారతి భంజన పన మోరా ॥
తురత బిభీషన పాఛేం మేలా। సన్ముఖ రామ సహేఉ సోఇ సేలా ॥
లాగి సక్తి మురుఛా కఛు భీ। ప్రభు కృత ఖేల సురన్హ బికలీ ॥
దేఖి బిభీషన ప్రభు శ్రమ పాయో। గహి కర గదా క్రుద్ధ హోఇ ధాయో ॥
రే కుభాగ్య సఠ మంద కుబుద్ధే। తైం సుర నర ముని నాగ బిరుద్ధే ॥
సాదర సివ కహుఁ సీస చఢ఼ఆఏ। ఏక ఏక కే కోటిన్హ పాఏ ॥
తేహి కారన ఖల అబ లగి బాఁచ్యో। అబ తవ కాలు సీస పర నాచ్యో ॥
రామ బిముఖ సఠ చహసి సంపదా। అస కహి హనేసి మాఝ ఉర గదా ॥

ఛం. ఉర మాఝ గదా ప్రహార ఘోర కఠోర లాగత మహి పర్ యో।
దస బదన సోనిత స్త్రవత పుని సంభారి ధాయో రిస భర్ యో ॥
ద్వౌ భిరే అతిబల మల్లజుద్ధ బిరుద్ధ ఏకు ఏకహి హనై।
రఘుబీర బల దర్పిత బిభీషను ఘాలి నహిం తా కహుఁ గనై ॥

దో. ఉమా బిభీషను రావనహి సన్ముఖ చితవ కి కాఉ।
సో అబ భిరత కాల జ్యోం శ్రీరఘుబీర ప్రభాఉ ॥ 94 ॥

దేఖా శ్రమిత బిభీషను భారీ। ధాయు హనూమాన గిరి ధారీ ॥
రథ తురంగ సారథీ నిపాతా। హృదయ మాఝ తేహి మారేసి లాతా ॥
ఠాఢ఼ రహా అతి కంపిత గాతా। గయు బిభీషను జహఁ జనత్రాతా ॥
పుని రావన కపి హతేఉ పచారీ। చలేఉ గగన కపి పూఁఛ పసారీ ॥
గహిసి పూఁఛ కపి సహిత ఉడ఼ఆనా। పుని ఫిరి భిరేఉ ప్రబల హనుమానా ॥
లరత అకాస జుగల సమ జోధా। ఏకహి ఏకు హనత కరి క్రోధా ॥
సోహహిం నభ ఛల బల బహు కరహీం। కజ్జల గిరి సుమేరు జను లరహీమ్ ॥
బుధి బల నిసిచర పరి న పార్ యో। తబ మారుత సుత ప్రభు సంభార్ యో ॥

ఛం. సంభారి శ్రీరఘుబీర ధీర పచారి కపి రావను హన్యో।
మహి పరత పుని ఉఠి లరత దేవన్హ జుగల కహుఁ జయ జయ భన్యో ॥
హనుమంత సంకట దేఖి మర్కట భాలు క్రోధాతుర చలే।
రన మత్త రావన సకల సుభట ప్రచండ భుజ బల దలమలే ॥

దో. తబ రఘుబీర పచారే ధాఏ కీస ప్రచండ।
కపి బల ప్రబల దేఖి తేహిం కీన్హ ప్రగట పాషండ ॥ 95 ॥

అంతరధాన భయు ఛన ఏకా। పుని ప్రగటే ఖల రూప అనేకా ॥
రఘుపతి కటక భాలు కపి జేతే। జహఁ తహఁ ప్రగట దసానన తేతే ॥
దేఖే కపిన్హ అమిత దససీసా। జహఁ తహఁ భజే భాలు అరు కీసా ॥
భాగే బానర ధరహిం న ధీరా। త్రాహి త్రాహి లఛిమన రఘుబీరా ॥
దహఁ దిసి ధావహిం కోటిన్హ రావన। గర్జహిం ఘోర కఠోర భయావన ॥
డరే సకల సుర చలే పరాఈ। జయ కై ఆస తజహు అబ భాఈ ॥
సబ సుర జితే ఏక దసకంధర। అబ బహు భే తకహు గిరి కందర ॥
రహే బిరంచి సంభు ముని గ్యానీ। జిన్హ జిన్హ ప్రభు మహిమా కఛు జానీ ॥

ఛం. జానా ప్రతాప తే రహే నిర్భయ కపిన్హ రిపు మానే ఫురే।
చలే బిచలి మర్కట భాలు సకల కృపాల పాహి భయాతురే ॥
హనుమంత అంగద నీల నల అతిబల లరత రన బాఁకురే।
మర్దహిం దసానన కోటి కోటిన్హ కపట భూ భట అంకురే ॥

దో. సుర బానర దేఖే బికల హఁస్యో కోసలాధీస।
సజి సారంగ ఏక సర హతే సకల దససీస ॥ 96 ॥

ప్రభు ఛన మహుఁ మాయా సబ కాటీ। జిమి రబి ఉఏఁ జాహిం తమ ఫాటీ ॥
రావను ఏకు దేఖి సుర హరషే। ఫిరే సుమన బహు ప్రభు పర బరషే ॥
భుజ ఉఠాఇ రఘుపతి కపి ఫేరే। ఫిరే ఏక ఏకన్హ తబ టేరే ॥
ప్రభు బలు పాఇ భాలు కపి ధాఏ। తరల తమకి సంజుగ మహి ఆఏ ॥
అస్తుతి కరత దేవతన్హి దేఖేం। భయుఁ ఏక మైం ఇన్హ కే లేఖేమ్ ॥
సఠహు సదా తుమ్హ మోర మరాయల। అస కహి కోఽపి గగన పర ధాయల ॥
హాహాకార కరత సుర భాగే। ఖలహు జాహు కహఁ మోరేం ఆగే ॥
దేఖి బికల సుర అంగద ధాయో। కూది చరన గహి భూమి గిరాయో ॥

ఛం. గహి భూమి పార్ యో లాత మార్ యో బాలిసుత ప్రభు పహిం గయో।
సంభారి ఉఠి దసకంఠ ఘోర కఠోర రవ గర్జత భయో ॥
కరి దాప చాప చఢ఼ఆఇ దస సంధాని సర బహు బరషీ।
కిఏ సకల భట ఘాయల భయాకుల దేఖి నిజ బల హరషీ ॥

దో. తబ రఘుపతి రావన కే సీస భుజా సర చాప।
కాటే బహుత బఢ఼ఏ పుని జిమి తీరథ కర పాప। 97 ॥

సిర భుజ బాఢ఼ఇ దేఖి రిపు కేరీ। భాలు కపిన్హ రిస భీ ఘనేరీ ॥
మరత న మూఢ఼ కటేఉ భుజ సీసా। ధాఏ కోఽపి భాలు భట కీసా ॥
బాలితనయ మారుతి నల నీలా। బానరరాజ దుబిద బలసీలా ॥
బిటప మహీధర కరహిం ప్రహారా। సోఇ గిరి తరు గహి కపిన్హ సో మారా ॥
ఏక నఖన్హి రిపు బపుష బిదారీ। భాగి చలహిం ఏక లాతన్హ మారీ ॥
తబ నల నీల సిరన్హి చఢ఼ఇ గయూ। నఖన్హి లిలార బిదారత భయూ ॥
రుధిర దేఖి బిషాద ఉర భారీ। తిన్హహి ధరన కహుఁ భుజా పసారీ ॥
గహే న జాహిం కరన్హి పర ఫిరహీం। జను జుగ మధుప కమల బన చరహీమ్ ॥
కోఽపి కూది ద్వౌ ధరేసి బహోరీ। మహి పటకత భజే భుజా మరోరీ ॥
పుని సకోప దస ధను కర లీన్హే। సరన్హి మారి ఘాయల కపి కీన్హే ॥
హనుమదాది మురుఛిత కరి బందర। పాఇ ప్రదోష హరష దసకంధర ॥
మురుఛిత దేఖి సకల కపి బీరా। జామవంత ధాయు రనధీరా ॥
సంగ భాలు భూధర తరు ధారీ। మారన లగే పచారి పచారీ ॥
భయు క్రుద్ధ రావన బలవానా। గహి పద మహి పటకి భట నానా ॥
దేఖి భాలుపతి నిజ దల ఘాతా। కోఽపి మాఝ ఉర మారేసి లాతా ॥

ఛం. ఉర లాత ఘాత ప్రచండ లాగత బికల రథ తే మహి పరా।
గహి భాలు బీసహుఁ కర మనహుఁ కమలన్హి బసే నిసి మధుకరా ॥
మురుఛిత బిలోకి బహోరి పద హతి భాలుపతి ప్రభు పహిం గయౌ।
నిసి జాని స్యందన ఘాలి తేహి తబ సూత జతను కరత భయో ॥

దో. మురుఛా బిగత భాలు కపి సబ ఆఏ ప్రభు పాస।
నిసిచర సకల రావనహి ఘేరి రహే అతి త్రాస ॥ 98 ॥

మాసపారాయణ, ఛబ్బీసవాఁ విశ్రామ
తేహీ నిసి సీతా పహిం జాఈ। త్రిజటా కహి సబ కథా సునాఈ ॥
సిర భుజ బాఢ఼ఇ సునత రిపు కేరీ। సీతా ఉర భి త్రాస ఘనేరీ ॥
ముఖ మలీన ఉపజీ మన చింతా। త్రిజటా సన బోలీ తబ సీతా ॥
హోఇహి కహా కహసి కిన మాతా। కేహి బిధి మరిహి బిస్వ దుఖదాతా ॥
రఘుపతి సర సిర కటేహుఁ న మరీ। బిధి బిపరీత చరిత సబ కరీ ॥
మోర అభాగ్య జిఆవత ఓహీ। జేహిం హౌ హరి పద కమల బిఛోహీ ॥
జేహిం కృత కపట కనక మృగ ఝూఠా। అజహుఁ సో దైవ మోహి పర రూఠా ॥
జేహిం బిధి మోహి దుఖ దుసహ సహాఏ। లఛిమన కహుఁ కటు బచన కహాఏ ॥
రఘుపతి బిరహ సబిష సర భారీ। తకి తకి మార బార బహు మారీ ॥
ఐసేహుఁ దుఖ జో రాఖ మమ ప్రానా। సోఇ బిధి తాహి జిఆవ న ఆనా ॥
బహు బిధి కర బిలాప జానకీ। కరి కరి సురతి కృపానిధాన కీ ॥
కహ త్రిజటా సును రాజకుమారీ। ఉర సర లాగత మరి సురారీ ॥
ప్రభు తాతే ఉర హతి న తేహీ। ఏహి కే హృదయఁ బసతి బైదేహీ ॥

ఛం. ఏహి కే హృదయఁ బస జానకీ జానకీ ఉర మమ బాస హై।
మమ ఉదర భుఅన అనేక లాగత బాన సబ కర నాస హై ॥
సుని బచన హరష బిషాద మన అతి దేఖి పుని త్రిజటాఁ కహా।
అబ మరిహి రిపు ఏహి బిధి సునహి సుందరి తజహి సంసయ మహా ॥

దో. కాటత సిర హోఇహి బికల ఛుటి జాఇహి తవ ధ్యాన।
తబ రావనహి హృదయ మహుఁ మరిహహిం రాము సుజాన ॥ 99 ॥

అస కహి బహుత భాఁతి సముఝాఈ। పుని త్రిజటా నిజ భవన సిధాఈ ॥
రామ సుభాఉ సుమిరి బైదేహీ। ఉపజీ బిరహ బిథా అతి తేహీ ॥
నిసిహి ససిహి నిందతి బహు భాఁతీ। జుగ సమ భీ సిరాతి న రాతీ ॥
కరతి బిలాప మనహిం మన భారీ। రామ బిరహఁ జానకీ దుఖారీ ॥
జబ అతి భయు బిరహ ఉర దాహూ। ఫరకేఉ బామ నయన అరు బాహూ ॥
సగున బిచారి ధరీ మన ధీరా। అబ మిలిహహిం కృపాల రఘుబీరా ॥
ఇహాఁ అర్ధనిసి రావను జాగా। నిజ సారథి సన ఖీఝన లాగా ॥
సఠ రనభూమి ఛడ఼ఆఇసి మోహీ। ధిగ ధిగ అధమ మందమతి తోహీ ॥
తేహిం పద గహి బహు బిధి సముఝావా। భౌరు భేఁ రథ చఢ఼ఇ పుని ధావా ॥
సుని ఆగవను దసానన కేరా। కపి దల ఖరభర భయు ఘనేరా ॥
జహఁ తహఁ భూధర బిటప ఉపారీ। ధాఏ కటకటాఇ భట భారీ ॥

ఛం. ధాఏ జో మర్కట బికట భాలు కరాల కర భూధర ధరా।
అతి కోప కరహిం ప్రహార మారత భజి చలే రజనీచరా ॥
బిచలాఇ దల బలవంత కీసన్హ ఘేరి పుని రావను లియో।
చహుఁ దిసి చపేటన్హి మారి నఖన్హి బిదారి తను బ్యాకుల కియో ॥

దో. దేఖి మహా మర్కట ప్రబల రావన కీన్హ బిచార।
అంతరహిత హోఇ నిమిష మహుఁ కృత మాయా బిస్తార ॥ 100 ॥

ఛం. జబ కీన్హ తేహిం పాషండ। భే ప్రగట జంతు ప్రచండ ॥
బేతాల భూత పిసాచ। కర ధరేం ధను నారాచ ॥ 1 ॥

జోగిని గహేం కరబాల। ఏక హాథ మనుజ కపాల ॥
కరి సద్య సోనిత పాన। నాచహిం కరహిం బహు గాన ॥ 2 ॥

ధరు మారు బోలహిం ఘోర। రహి పూరి ధుని చహుఁ ఓర ॥
ముఖ బాఇ ధావహిం ఖాన। తబ లగే కీస పరాన ॥ 3 ॥

జహఁ జాహిం మర్కట భాగి। తహఁ బరత దేఖహిం ఆగి ॥
భే బికల బానర భాలు। పుని లాగ బరషై బాలు ॥ 4 ॥

జహఁ తహఁ థకిత కరి కీస। గర్జేఉ బహురి దససీస ॥
లఛిమన కపీస సమేత। భే సకల బీర అచేత ॥ 5 ॥

హా రామ హా రఘునాథ। కహి సుభట మీజహిం హాథ ॥
ఏహి బిధి సకల బల తోరి। తేహిం కీన్హ కపట బహోరి ॥ 6 ॥

ప్రగటేసి బిపుల హనుమాన। ధాఏ గహే పాషాన ॥
తిన్హ రాము ఘేరే జాఇ। చహుఁ దిసి బరూథ బనాఇ ॥ 7 ॥

మారహు ధరహు జని జాఇ। కటకటహిం పూఁఛ ఉఠాఇ ॥
దహఁ దిసి లఁగూర బిరాజ। తేహిం మధ్య కోసలరాజ ॥ 8 ॥

ఛం. తేహిం మధ్య కోసలరాజ సుందర స్యామ తన సోభా లహీ।
జను ఇంద్రధనుష అనేక కీ బర బారి తుంగ తమాలహీ ॥
ప్రభు దేఖి హరష బిషాద ఉర సుర బదత జయ జయ జయ కరీ।
రఘుబీర ఏకహి తీర కోఽపి నిమేష మహుఁ మాయా హరీ ॥ 1 ॥

మాయా బిగత కపి భాలు హరషే బిటప గిరి గహి సబ ఫిరే।
సర నికర ఛాడ఼ఏ రామ రావన బాహు సిర పుని మహి గిరే ॥
శ్రీరామ రావన సమర చరిత అనేక కల్ప జో గావహీం।
సత సేష సారద నిగమ కబి తేఉ తదపి పార న పావహీమ్ ॥ 2 ॥

దో. తాకే గున గన కఛు కహే జడ఼మతి తులసీదాస।
జిమి నిజ బల అనురూప తే మాఛీ ఉడ఼ఇ అకాస ॥ 101(క) ॥

కాటే సిర భుజ బార బహు మరత న భట లంకేస।
ప్రభు క్రీడ఼త సుర సిద్ధ ముని బ్యాకుల దేఖి కలేస ॥ 101(ఖ) ॥

కాటత బఢ఼హిం సీస సముదాఈ। జిమి ప్రతి లాభ లోభ అధికాఈ ॥
మరి న రిపు శ్రమ భయు బిసేషా। రామ బిభీషన తన తబ దేఖా ॥
ఉమా కాల మర జాకీం ఈఛా। సో ప్రభు జన కర ప్రీతి పరీఛా ॥
సును సరబగ్య చరాచర నాయక। ప్రనతపాల సుర ముని సుఖదాయక ॥
నాభికుండ పియూష బస యాకేం। నాథ జిఅత రావను బల తాకేమ్ ॥
సునత బిభీషన బచన కృపాలా। హరషి గహే కర బాన కరాలా ॥
అసుభ హోన లాగే తబ నానా। రోవహిం ఖర సృకాల బహు స్వానా ॥
బోలహి ఖగ జగ ఆరతి హేతూ। ప్రగట భే నభ జహఁ తహఁ కేతూ ॥
దస దిసి దాహ హోన అతి లాగా। భయు పరబ బిను రబి ఉపరాగా ॥
మందోదరి ఉర కంపతి భారీ। ప్రతిమా స్త్రవహిం నయన మగ బారీ ॥

ఛం. ప్రతిమా రుదహిం పబిపాత నభ అతి బాత బహ డోలతి మహీ।
బరషహిం బలాహక రుధిర కచ రజ అసుభ అతి సక కో కహీ ॥
ఉతపాత అమిత బిలోకి నభ సుర బికల బోలహి జయ జే।
సుర సభయ జాని కృపాల రఘుపతి చాప సర జోరత భే ॥

దో. ఖైచి సరాసన శ్రవన లగి ఛాడ఼ఏ సర ఏకతీస।
రఘునాయక సాయక చలే మానహుఁ కాల ఫనీస ॥ 102 ॥

సాయక ఏక నాభి సర సోషా। అపర లగే భుజ సిర కరి రోషా ॥
లై సిర బాహు చలే నారాచా। సిర భుజ హీన రుండ మహి నాచా ॥
ధరని ధసి ధర ధావ ప్రచండా। తబ సర హతి ప్రభు కృత దుఇ ఖండా ॥
గర్జేఉ మరత ఘోర రవ భారీ। కహాఁ రాము రన హతౌం పచారీ ॥
డోలీ భూమి గిరత దసకంధర। ఛుభిత సింధు సరి దిగ్గజ భూధర ॥
ధరని పరేఉ ద్వౌ ఖండ బఢ఼ఆఈ। చాపి భాలు మర్కట సముదాఈ ॥
మందోదరి ఆగేం భుజ సీసా। ధరి సర చలే జహాఁ జగదీసా ॥
ప్రబిసే సబ నిషంగ మహు జాఈ। దేఖి సురన్హ దుందుభీం బజాఈ ॥
తాసు తేజ సమాన ప్రభు ఆనన। హరషే దేఖి సంభు చతురానన ॥
జయ జయ ధుని పూరీ బ్రహ్మండా। జయ రఘుబీర ప్రబల భుజదండా ॥
బరషహి సుమన దేవ ముని బృందా। జయ కృపాల జయ జయతి ముకుందా ॥

ఛం. జయ కృపా కంద ముకంద ద్వంద హరన సరన సుఖప్రద ప్రభో।
ఖల దల బిదారన పరమ కారన కారునీక సదా బిభో ॥
సుర సుమన బరషహిం హరష సంకుల బాజ దుందుభి గహగహీ।
సంగ్రామ అంగన రామ అంగ అనంగ బహు సోభా లహీ ॥
సిర జటా ముకుట ప్రసూన బిచ బిచ అతి మనోహర రాజహీం।
జను నీలగిరి పర తడ఼ఇత పటల సమేత ఉడ఼ఉగన భ్రాజహీమ్ ॥
భుజదండ సర కోదండ ఫేరత రుధిర కన తన అతి బనే।
జను రాయమునీం తమాల పర బైఠీం బిపుల సుఖ ఆపనే ॥

దో. కృపాదృష్టి కరి ప్రభు అభయ కిఏ సుర బృంద।
భాలు కీస సబ హరషే జయ సుఖ ధామ ముకంద ॥ 103 ॥

పతి సిర దేఖత మందోదరీ। మురుఛిత బికల ధరని ఖసి పరీ ॥
జుబతి బృంద రోవత ఉఠి ధాఈం। తేహి ఉఠాఇ రావన పహిం ఆఈ ॥
పతి గతి దేఖి తే కరహిం పుకారా। ఛూటే కచ నహిం బపుష సఁభారా ॥
ఉర తాడ఼నా కరహిం బిధి నానా। రోవత కరహిం ప్రతాప బఖానా ॥
తవ బల నాథ డోల నిత ధరనీ। తేజ హీన పావక ససి తరనీ ॥
సేష కమఠ సహి సకహిం న భారా। సో తను భూమి పరేఉ భరి ఛారా ॥
బరున కుబేర సురేస సమీరా। రన సన్ముఖ ధరి కాహుఁ న ధీరా ॥
భుజబల జితేహు కాల జమ సాఈం। ఆజు పరేహు అనాథ కీ నాఈమ్ ॥
జగత బిదిత తుమ్హారీ ప్రభుతాఈ। సుత పరిజన బల బరని న జాఈ ॥
రామ బిముఖ అస హాల తుమ్హారా। రహా న కౌ కుల రోవనిహారా ॥
తవ బస బిధి ప్రపంచ సబ నాథా। సభయ దిసిప నిత నావహిం మాథా ॥
అబ తవ సిర భుజ జంబుక ఖాహీం। రామ బిముఖ యహ అనుచిత నాహీమ్ ॥
కాల బిబస పతి కహా న మానా। అగ జగ నాథు మనుజ కరి జానా ॥

ఛం. జాన్యో మనుజ కరి దనుజ కానన దహన పావక హరి స్వయం।
జేహి నమత సివ బ్రహ్మాది సుర పియ భజేహు నహిం కరునామయమ్ ॥
ఆజన్మ తే పరద్రోహ రత పాపౌఘమయ తవ తను అయం।
తుమ్హహూ దియో నిజ ధామ రామ నమామి బ్రహ్మ నిరామయమ్ ॥

దో. అహహ నాథ రఘునాథ సమ కృపాసింధు నహిం ఆన।
జోగి బృంద దుర్లభ గతి తోహి దీన్హి భగవాన ॥ 104 ॥

మందోదరీ బచన సుని కానా। సుర ముని సిద్ధ సబన్హి సుఖ మానా ॥
అజ మహేస నారద సనకాదీ। జే మునిబర పరమారథబాదీ ॥
భరి లోచన రఘుపతిహి నిహారీ। ప్రేమ మగన సబ భే సుఖారీ ॥
రుదన కరత దేఖీం సబ నారీ। గయు బిభీషను మన దుఖ భారీ ॥
బంధు దసా బిలోకి దుఖ కీన్హా। తబ ప్రభు అనుజహి ఆయసు దీన్హా ॥
లఛిమన తేహి బహు బిధి సముఝాయో। బహురి బిభీషన ప్రభు పహిం ఆయో ॥
కృపాదృష్టి ప్రభు తాహి బిలోకా। కరహు క్రియా పరిహరి సబ సోకా ॥
కీన్హి క్రియా ప్రభు ఆయసు మానీ। బిధివత దేస కాల జియఁ జానీ ॥

దో. మందోదరీ ఆది సబ దేఇ తిలాంజలి తాహి।
భవన గీ రఘుపతి గున గన బరనత మన మాహి ॥ 105 ॥

ఆఇ బిభీషన పుని సిరు నాయో। కృపాసింధు తబ అనుజ బోలాయో ॥
తుమ్హ కపీస అంగద నల నీలా। జామవంత మారుతి నయసీలా ॥
సబ మిలి జాహు బిభీషన సాథా। సారేహు తిలక కహేఉ రఘునాథా ॥
పితా బచన మైం నగర న ఆవుఁ। ఆపు సరిస కపి అనుజ పఠావుఁ ॥
తురత చలే కపి సుని ప్రభు బచనా। కీన్హీ జాఇ తిలక కీ రచనా ॥
సాదర సింహాసన బైఠారీ। తిలక సారి అస్తుతి అనుసారీ ॥
జోరి పాని సబహీం సిర నాఏ। సహిత బిభీషన ప్రభు పహిం ఆఏ ॥
తబ రఘుబీర బోలి కపి లీన్హే। కహి ప్రియ బచన సుఖీ సబ కీన్హే ॥

ఛం. కిఏ సుఖీ కహి బానీ సుధా సమ బల తుమ్హారేం రిపు హయో।
పాయో బిభీషన రాజ తిహుఁ పుర జసు తుమ్హారో నిత నయో ॥
మోహి సహిత సుభ కీరతి తుమ్హారీ పరమ ప్రీతి జో గాఇహైం।
సంసార సింధు అపార పార ప్రయాస బిను నర పాఇహైమ్ ॥

దో. ప్రభు కే బచన శ్రవన సుని నహిం అఘాహిం కపి పుంజ।
బార బార సిర నావహిం గహహిం సకల పద కంజ ॥ 106 ॥

పుని ప్రభు బోలి లియు హనుమానా। లంకా జాహు కహేఉ భగవానా ॥
సమాచార జానకిహి సునావహు। తాసు కుసల లై తుమ్హ చలి ఆవహు ॥
తబ హనుమంత నగర మహుఁ ఆఏ। సుని నిసిచరీ నిసాచర ధాఏ ॥
బహు ప్రకార తిన్హ పూజా కీన్హీ। జనకసుతా దేఖాఇ పుని దీన్హీ ॥
దూరహి తే ప్రనామ కపి కీన్హా। రఘుపతి దూత జానకీం చీన్హా ॥
కహహు తాత ప్రభు కృపానికేతా। కుసల అనుజ కపి సేన సమేతా ॥
సబ బిధి కుసల కోసలాధీసా। మాతు సమర జీత్యో దససీసా ॥
అబిచల రాజు బిభీషన పాయో। సుని కపి బచన హరష ఉర ఛాయో ॥

ఛం. అతి హరష మన తన పులక లోచన సజల కహ పుని పుని రమా।
కా దేఉఁ తోహి త్రేలోక మహుఁ కపి కిమపి నహిం బానీ సమా ॥
సును మాతు మైం పాయో అఖిల జగ రాజు ఆజు న సంసయం।
రన జీతి రిపుదల బంధు జుత పస్యామి రామమనామయమ్ ॥

దో. సును సుత సదగున సకల తవ హృదయఁ బసహుఁ హనుమంత।
సానుకూల కోసలపతి రహహుఁ సమేత అనంత ॥ 107 ॥

అబ సోఇ జతన కరహు తుమ్హ తాతా। దేఖౌం నయన స్యామ మృదు గాతా ॥
తబ హనుమాన రామ పహిం జాఈ। జనకసుతా కై కుసల సునాఈ ॥
సుని సందేసు భానుకులభూషన। బోలి లిఏ జుబరాజ బిభీషన ॥
మారుతసుత కే సంగ సిధావహు। సాదర జనకసుతహి లై ఆవహు ॥
తురతహిం సకల గే జహఁ సీతా। సేవహిం సబ నిసిచరీం బినీతా ॥
బేగి బిభీషన తిన్హహి సిఖాయో। తిన్హ బహు బిధి మజ్జన కరవాయో ॥
బహు ప్రకార భూషన పహిరాఏ। సిబికా రుచిర సాజి పుని ల్యాఏ ॥
తా పర హరషి చఢ఼ఈ బైదేహీ। సుమిరి రామ సుఖధామ సనేహీ ॥
బేతపాని రచ్ఛక చహుఁ పాసా। చలే సకల మన పరమ హులాసా ॥
దేఖన భాలు కీస సబ ఆఏ। రచ్ఛక కోఽపి నివారన ధాఏ ॥
కహ రఘుబీర కహా మమ మానహు। సీతహి సఖా పయాదేం ఆనహు ॥
దేఖహుఁ కపి జననీ కీ నాఈం। బిహసి కహా రఘునాథ గోసాఈ ॥
సుని ప్రభు బచన భాలు కపి హరషే। నభ తే సురన్హ సుమన బహు బరషే ॥
సీతా ప్రథమ అనల మహుఁ రాఖీ। ప్రగట కీన్హి చహ అంతర సాఖీ ॥

దో. తేహి కారన కరునానిధి కహే కఛుక దుర్బాద।
సునత జాతుధానీం సబ లాగీం కరై బిషాద ॥ 108 ॥

ప్రభు కే బచన సీస ధరి సీతా। బోలీ మన క్రమ బచన పునీతా ॥
లఛిమన హోహు ధరమ కే నేగీ। పావక ప్రగట కరహు తుమ్హ బేగీ ॥
సుని లఛిమన సీతా కై బానీ। బిరహ బిబేక ధరమ నితి సానీ ॥
లోచన సజల జోరి కర దోఊ। ప్రభు సన కఛు కహి సకత న ఓఊ ॥
దేఖి రామ రుఖ లఛిమన ధాఏ। పావక ప్రగటి కాఠ బహు లాఏ ॥
పావక ప్రబల దేఖి బైదేహీ। హృదయఁ హరష నహిం భయ కఛు తేహీ ॥
జౌం మన బచ క్రమ మమ ఉర మాహీం। తజి రఘుబీర ఆన గతి నాహీమ్ ॥
తౌ కృసాను సబ కై గతి జానా। మో కహుఁ హౌ శ్రీఖండ సమానా ॥

ఛం. శ్రీఖండ సమ పావక ప్రబేస కియో సుమిరి ప్రభు మైథిలీ।
జయ కోసలేస మహేస బందిత చరన రతి అతి నిర్మలీ ॥
ప్రతిబింబ అరు లౌకిక కలంక ప్రచండ పావక మహుఁ జరే।
ప్రభు చరిత కాహుఁ న లఖే నభ సుర సిద్ధ ముని దేఖహిం ఖరే ॥ 1 ॥

ధరి రూప పావక పాని గహి శ్రీ సత్య శ్రుతి జగ బిదిత జో।
జిమి ఛీరసాగర ఇందిరా రామహి సమర్పీ ఆని సో ॥
సో రామ బామ బిభాగ రాజతి రుచిర అతి సోభా భలీ।
నవ నీల నీరజ నికట మానహుఁ కనక పంకజ కీ కలీ ॥ 2 ॥

దో. బరషహిం సుమన హరషి సున బాజహిం గగన నిసాన।
గావహిం కింనర సురబధూ నాచహిం చఢ఼ఈం బిమాన ॥ 109(క) ॥

జనకసుతా సమేత ప్రభు సోభా అమిత అపార।
దేఖి భాలు కపి హరషే జయ రఘుపతి సుఖ సార ॥ 109(ఖ) ॥

తబ రఘుపతి అనుసాసన పాఈ। మాతలి చలేఉ చరన సిరు నాఈ ॥
ఆఏ దేవ సదా స్వారథీ। బచన కహహిం జను పరమారథీ ॥
దీన బంధు దయాల రఘురాయా। దేవ కీన్హి దేవన్హ పర దాయా ॥
బిస్వ ద్రోహ రత యహ ఖల కామీ। నిజ అఘ గయు కుమారగగామీ ॥
తుమ్హ సమరూప బ్రహ్మ అబినాసీ। సదా ఏకరస సహజ ఉదాసీ ॥
అకల అగున అజ అనఘ అనామయ। అజిత అమోఘసక్తి కరునామయ ॥
మీన కమఠ సూకర నరహరీ। బామన పరసురామ బపు ధరీ ॥
జబ జబ నాథ సురన్హ దుఖు పాయో। నానా తను ధరి తుమ్హిఁ నసాయో ॥
యహ ఖల మలిన సదా సురద్రోహీ। కామ లోభ మద రత అతి కోహీ ॥
అధమ సిరోమని తవ పద పావా। యహ హమరే మన బిసమయ ఆవా ॥
హమ దేవతా పరమ అధికారీ। స్వారథ రత ప్రభు భగతి బిసారీ ॥
భవ ప్రబాహఁ సంతత హమ పరే। అబ ప్రభు పాహి సరన అనుసరే ॥

దో. కరి బినతీ సుర సిద్ధ సబ రహే జహఁ తహఁ కర జోరి।
అతి సప్రేమ తన పులకి బిధి అస్తుతి కరత బహోరి ॥ 110 ॥

ఛం. జయ రామ సదా సుఖధామ హరే। రఘునాయక సాయక చాప ధరే ॥
భవ బారన దారన సింహ ప్రభో। గున సాగర నాగర నాథ బిభో ॥
తన కామ అనేక అనూప ఛబీ। గున గావత సిద్ధ మునీంద్ర కబీ ॥
జసు పావన రావన నాగ మహా। ఖగనాథ జథా కరి కోప గహా ॥
జన రంజన భంజన సోక భయం। గతక్రోధ సదా ప్రభు బోధమయమ్ ॥
అవతార ఉదార అపార గునం। మహి భార బిభంజన గ్యానఘనమ్ ॥
అజ బ్యాపకమేకమనాది సదా। కరునాకర రామ నమామి ముదా ॥
రఘుబంస బిభూషన దూషన హా। కృత భూప బిభీషన దీన రహా ॥
గున గ్యాన నిధాన అమాన అజం। నిత రామ నమామి బిభుం బిరజమ్ ॥
భుజదండ ప్రచండ ప్రతాప బలం। ఖల బృంద నికంద మహా కుసలమ్ ॥
బిను కారన దీన దయాల హితం। ఛబి ధామ నమామి రమా సహితమ్ ॥
భవ తారన కారన కాజ పరం। మన సంభవ దారున దోష హరమ్ ॥
సర చాప మనోహర త్రోన ధరం। జరజారున లోచన భూపబరమ్ ॥
సుఖ మందిర సుందర శ్రీరమనం। మద మార ముధా మమతా సమనమ్ ॥
అనవద్య అఖండ న గోచర గో। సబరూప సదా సబ హోఇ న గో ॥
ఇతి బేద బదంతి న దంతకథా। రబి ఆతప భిన్నమభిన్న జథా ॥
కృతకృత్య బిభో సబ బానర ఏ। నిరఖంతి తవానన సాదర ఏ ॥
ధిగ జీవన దేవ సరీర హరే। తవ భక్తి బినా భవ భూలి పరే ॥
అబ దీన దయాల దయా కరిఐ। మతి మోరి బిభేదకరీ హరిఐ ॥
జేహి తే బిపరీత క్రియా కరిఐ। దుఖ సో సుఖ మాని సుఖీ చరిఐ ॥
ఖల ఖండన మండన రమ్య ఛమా। పద పంకజ సేవిత సంభు ఉమా ॥
నృప నాయక దే బరదానమిదం। చరనాంబుజ ప్రేమ సదా సుభదమ్ ॥

దో. బినయ కీన్హి చతురానన ప్రేమ పులక అతి గాత।
సోభాసింధు బిలోకత లోచన నహీం అఘాత ॥ 111 ॥

తేహి అవసర దసరథ తహఁ ఆఏ। తనయ బిలోకి నయన జల ఛాఏ ॥
అనుజ సహిత ప్రభు బందన కీన్హా। ఆసిరబాద పితాఁ తబ దీన్హా ॥
తాత సకల తవ పున్య ప్రభ్AU। జీత్యోం అజయ నిసాచర ర్AU ॥
సుని సుత బచన ప్రీతి అతి బాఢ఼ఈ। నయన సలిల రోమావలి ఠాఢ఼ఈ ॥
రఘుపతి ప్రథమ ప్రేమ అనుమానా। చితి పితహి దీన్హేఉ దృఢ఼ గ్యానా ॥
తాతే ఉమా మోచ్ఛ నహిం పాయో। దసరథ భేద భగతి మన లాయో ॥
సగునోపాసక మోచ్ఛ న లేహీం। తిన్హ కహుఁ రామ భగతి నిజ దేహీమ్ ॥
బార బార కరి ప్రభుహి ప్రనామా। దసరథ హరషి గే సురధామా ॥

దో. అనుజ జానకీ సహిత ప్రభు కుసల కోసలాధీస।
సోభా దేఖి హరషి మన అస్తుతి కర సుర ఈస ॥ 112 ॥

ఛం. జయ రామ సోభా ధామ। దాయక ప్రనత బిశ్రామ ॥
ధృత త్రోన బర సర చాప। భుజదండ ప్రబల ప్రతాప ॥ 1 ॥

జయ దూషనారి ఖరారి। మర్దన నిసాచర ధారి ॥
యహ దుష్ట మారేఉ నాథ। భే దేవ సకల సనాథ ॥ 2 ॥

జయ హరన ధరనీ భార। మహిమా ఉదార అపార ॥
జయ రావనారి కృపాల। కిఏ జాతుధాన బిహాల ॥ 3 ॥

లంకేస అతి బల గర్బ। కిఏ బస్య సుర గంధర్బ ॥
ముని సిద్ధ నర ఖగ నాగ। హఠి పంథ సబ కేం లాగ ॥ 4 ॥

పరద్రోహ రత అతి దుష్ట। పాయో సో ఫలు పాపిష్ట ॥
అబ సునహు దీన దయాల। రాజీవ నయన బిసాల ॥ 5 ॥

మోహి రహా అతి అభిమాన। నహిం కౌ మోహి సమాన ॥
అబ దేఖి ప్రభు పద కంజ। గత మాన ప్రద దుఖ పుంజ ॥ 6 ॥

కౌ బ్రహ్మ నిర్గున ధ్యావ। అబ్యక్త జేహి శ్రుతి గావ ॥
మోహి భావ కోసల భూప। శ్రీరామ సగున సరూప ॥ 7 ॥

బైదేహి అనుజ సమేత। మమ హృదయఁ కరహు నికేత ॥
మోహి జానిఏ నిజ దాస। దే భక్తి రమానివాస ॥ 8 ॥

దే భక్తి రమానివాస త్రాస హరన సరన సుఖదాయకం।
సుఖ ధామ రామ నమామి కామ అనేక ఛబి రఘునాయకమ్ ॥
సుర బృంద రంజన ద్వంద భంజన మనుజ తను అతులితబలం।
బ్రహ్మాది సంకర సేబ్య రామ నమామి కరునా కోమలమ్ ॥

దో. అబ కరి కృపా బిలోకి మోహి ఆయసు దేహు కృపాల।
కాహ కరౌం సుని ప్రియ బచన బోలే దీనదయాల ॥ 113 ॥

సును సురపతి కపి భాలు హమారే। పరే భూమి నిసచరన్హి జే మారే ॥
మమ హిత లాగి తజే ఇన్హ ప్రానా। సకల జిఆఉ సురేస సుజానా ॥
సును ఖగేస ప్రభు కై యహ బానీ। అతి అగాధ జానహిం ముని గ్యానీ ॥
ప్రభు సక త్రిభుఅన మారి జిఆఈ। కేవల సక్రహి దీన్హి బడ఼ఆఈ ॥
సుధా బరషి కపి భాలు జిఆఏ। హరషి ఉఠే సబ ప్రభు పహిం ఆఏ ॥
సుధాబృష్టి భై దుహు దల ఊపర। జిఏ భాలు కపి నహిం రజనీచర ॥
రామాకార భే తిన్హ కే మన। ముక్త భే ఛూటే భవ బంధన ॥
సుర అంసిక సబ కపి అరు రీఛా। జిఏ సకల రఘుపతి కీం ఈఛా ॥
రామ సరిస కో దీన హితకారీ। కీన్హే ముకుత నిసాచర ఝారీ ॥
ఖల మల ధామ కామ రత రావన। గతి పాఈ జో మునిబర పావ న ॥

దో. సుమన బరషి సబ సుర చలే చఢ఼ఇ చఢ఼ఇ రుచిర బిమాన।
దేఖి సుఅవసరు ప్రభు పహిం ఆయు సంభు సుజాన ॥ 114(క) ॥

పరమ ప్రీతి కర జోరి జుగ నలిన నయన భరి బారి।
పులకిత తన గదగద గిరాఁ బినయ కరత త్రిపురారి ॥ 114(ఖ) ॥

ఛం. మామభిరక్షయ రఘుకుల నాయక। ధృత బర చాప రుచిర కర సాయక ॥
మోహ మహా ఘన పటల ప్రభంజన। సంసయ బిపిన అనల సుర రంజన ॥ 1 ॥

అగున సగున గున మందిర సుందర। భ్రమ తమ ప్రబల ప్రతాప దివాకర ॥
కామ క్రోధ మద గజ పంచానన। బసహు నిరంతర జన మన కానన ॥ 2 ॥

బిషయ మనోరథ పుంజ కంజ బన। ప్రబల తుషార ఉదార పార మన ॥
భవ బారిధి మందర పరమం దర। బారయ తారయ సంసృతి దుస్తర ॥ 3 ॥

స్యామ గాత రాజీవ బిలోచన। దీన బంధు ప్రనతారతి మోచన ॥
అనుజ జానకీ సహిత నిరంతర। బసహు రామ నృప మమ ఉర అంతర ॥ 4 ॥

ముని రంజన మహి మండల మండన। తులసిదాస ప్రభు త్రాస బిఖండన ॥ 5 ॥

దో. నాథ జబహిం కోసలపురీం హోఇహి తిలక తుమ్హార।
కృపాసింధు మైం ఆఉబ దేఖన చరిత ఉదార ॥ 115 ॥

కరి బినతీ జబ సంభు సిధాఏ। తబ ప్రభు నికట బిభీషను ఆఏ ॥
నాఇ చరన సిరు కహ మృదు బానీ। బినయ సునహు ప్రభు సారఁగపానీ ॥
సకుల సదల ప్రభు రావన మార్ యో। పావన జస త్రిభువన బిస్తార్ యో ॥
దీన మలీన హీన మతి జాతీ। మో పర కృపా కీన్హి బహు భాఁతీ ॥
అబ జన గృహ పునీత ప్రభు కీజే। మజ్జను కరిఅ సమర శ్రమ ఛీజే ॥
దేఖి కోస మందిర సంపదా। దేహు కృపాల కపిన్హ కహుఁ ముదా ॥
సబ బిధి నాథ మోహి అపనాఇఅ। పుని మోహి సహిత అవధపుర జాఇఅ ॥
సునత బచన మృదు దీనదయాలా। సజల భే ద్వౌ నయన బిసాలా ॥

దో. తోర కోస గృహ మోర సబ సత్య బచన సును భ్రాత।
భరత దసా సుమిరత మోహి నిమిష కల్ప సమ జాత ॥ 116(క) ॥

తాపస బేష గాత కృస జపత నిరంతర మోహి।
దేఖౌం బేగి సో జతను కరు సఖా నిహోరుఁ తోహి ॥ 116(ఖ) ॥

బీతేం అవధి జాఉఁ జౌం జిఅత న పావుఁ బీర।
సుమిరత అనుజ ప్రీతి ప్రభు పుని పుని పులక సరీర ॥ 116(గ) ॥

కరేహు కల్ప భరి రాజు తుమ్హ మోహి సుమిరేహు మన మాహిం।
పుని మమ ధామ పాఇహహు జహాఁ సంత సబ జాహిమ్ ॥ 116(ఘ) ॥

సునత బిభీషన బచన రామ కే। హరషి గహే పద కృపాధామ కే ॥
బానర భాలు సకల హరషానే। గహి ప్రభు పద గున బిమల బఖానే ॥
బహురి బిభీషన భవన సిధాయో। మని గన బసన బిమాన భరాయో ॥
లై పుష్పక ప్రభు ఆగేం రాఖా। హఁసి కరి కృపాసింధు తబ భాషా ॥
చఢ఼ఇ బిమాన సును సఖా బిభీషన। గగన జాఇ బరషహు పట భూషన ॥
నభ పర జాఇ బిభీషన తబహీ। బరషి దిఏ మని అంబర సబహీ ॥
జోఇ జోఇ మన భావి సోఇ లేహీం। మని ముఖ మేలి డారి కపి దేహీమ్ ॥
హఁసే రాము శ్రీ అనుజ సమేతా। పరమ కౌతుకీ కృపా నికేతా ॥

దో. ముని జేహి ధ్యాన న పావహిం నేతి నేతి కహ బేద।
కృపాసింధు సోఇ కపిన్హ సన కరత అనేక బినోద ॥ 117(క) ॥

ఉమా జోగ జప దాన తప నానా మఖ బ్రత నేమ।
రామ కృపా నహి కరహిం తసి జసి నిష్కేవల ప్రేమ ॥ 117(ఖ) ॥

భాలు కపిన్హ పట భూషన పాఏ। పహిరి పహిరి రఘుపతి పహిం ఆఏ ॥
నానా జినస దేఖి సబ కీసా। పుని పుని హఁసత కోసలాధీసా ॥
చితి సబన్హి పర కీన్హి దాయా। బోలే మృదుల బచన రఘురాయా ॥
తుమ్హరేం బల మైం రావను మార్ యో। తిలక బిభీషన కహఁ పుని సార్ యో ॥
నిజ నిజ గృహ అబ తుమ్హ సబ జాహూ। సుమిరేహు మోహి డరపహు జని కాహూ ॥
సునత బచన ప్రేమాకుల బానర। జోరి పాని బోలే సబ సాదర ॥
ప్రభు జోఇ కహహు తుమ్హహి సబ సోహా। హమరే హోత బచన సుని మోహా ॥
దీన జాని కపి కిఏ సనాథా। తుమ్హ త్రేలోక ఈస రఘునాథా ॥
సుని ప్రభు బచన లాజ హమ మరహీం। మసక కహూఁ ఖగపతి హిత కరహీమ్ ॥
దేఖి రామ రుఖ బానర రీఛా। ప్రేమ మగన నహిం గృహ కై ఈఛా ॥

దో. ప్రభు ప్రేరిత కపి భాలు సబ రామ రూప ఉర రాఖి।
హరష బిషాద సహిత చలే బినయ బిబిధ బిధి భాషి ॥ 118(క) ॥

కపిపతి నీల రీఛపతి అంగద నల హనుమాన।
సహిత బిభీషన అపర జే జూథప కపి బలవాన ॥ 118(ఖ) ॥

దో. కహి న సకహిం కఛు ప్రేమ బస భరి భరి లోచన బారి।
సన్ముఖ చితవహిం రామ తన నయన నిమేష నివారి ॥ 118(గ) ॥

ఽ
అతిసయ ప్రీతి దేఖ రఘురాఈ। లిన్హే సకల బిమాన చఢ఼ఆఈ ॥
మన మహుఁ బిప్ర చరన సిరు నాయో। ఉత్తర దిసిహి బిమాన చలాయో ॥
చలత బిమాన కోలాహల హోఈ। జయ రఘుబీర కహి సబు కోఈ ॥
సింహాసన అతి ఉచ్చ మనోహర। శ్రీ సమేత ప్రభు బైఠై తా పర ॥
రాజత రాము సహిత భామినీ। మేరు సృంగ జను ఘన దామినీ ॥
రుచిర బిమాను చలేఉ అతి ఆతుర। కీన్హీ సుమన బృష్టి హరషే సుర ॥
పరమ సుఖద చలి త్రిబిధ బయారీ। సాగర సర సరి నిర్మల బారీ ॥
సగున హోహిం సుందర చహుఁ పాసా। మన ప్రసన్న నిర్మల నభ ఆసా ॥
కహ రఘుబీర దేఖు రన సీతా। లఛిమన ఇహాఁ హత్యో ఇఁద్రజీతా ॥
హనూమాన అంగద కే మారే। రన మహి పరే నిసాచర భారే ॥
కుంభకరన రావన ద్వౌ భాఈ। ఇహాఁ హతే సుర ముని దుఖదాఈ ॥

దో. ఇహాఁ సేతు బాఁధ్యో అరు థాపేఉఁ సివ సుఖ ధామ।
సీతా సహిత కృపానిధి సంభుహి కీన్హ ప్రనామ ॥ 119(క) ॥

జహఁ జహఁ కృపాసింధు బన కీన్హ బాస బిశ్రామ।
సకల దేఖాఏ జానకిహి కహే సబన్హి కే నామ ॥ 119(ఖ) ॥

తురత బిమాన తహాఁ చలి ఆవా। దండక బన జహఁ పరమ సుహావా ॥
కుంభజాది మునినాయక నానా। గే రాము సబ కేం అస్థానా ॥
సకల రిషిన్హ సన పాఇ అసీసా। చిత్రకూట ఆఏ జగదీసా ॥
తహఁ కరి మునిన్హ కేర సంతోషా। చలా బిమాను తహాఁ తే చోఖా ॥
బహురి రామ జానకిహి దేఖాఈ। జమునా కలి మల హరని సుహాఈ ॥
పుని దేఖీ సురసరీ పునీతా। రామ కహా ప్రనామ కరు సీతా ॥
తీరథపతి పుని దేఖు ప్రయాగా। నిరఖత జన్మ కోటి అఘ భాగా ॥
దేఖు పరమ పావని పుని బేనీ। హరని సోక హరి లోక నిసేనీ ॥
పుని దేఖు అవధపురీ అతి పావని। త్రిబిధ తాప భవ రోగ నసావని ॥ ।

దో. సీతా సహిత అవధ కహుఁ కీన్హ కృపాల ప్రనామ।
సజల నయన తన పులకిత పుని పుని హరషిత రామ ॥ 120(క) ॥

పుని ప్రభు ఆఇ త్రిబేనీం హరషిత మజ్జను కీన్హ।
కపిన్హ సహిత బిప్రన్హ కహుఁ దాన బిబిధ బిధి దీన్హ ॥ 120(ఖ) ॥

ప్రభు హనుమంతహి కహా బుఝాఈ। ధరి బటు రూప అవధపుర జాఈ ॥
భరతహి కుసల హమారి సునాఏహు। సమాచార లై తుమ్హ చలి ఆఏహు ॥
తురత పవనసుత గవనత భయు। తబ ప్రభు భరద్వాజ పహిం గయూ ॥
నానా బిధి ముని పూజా కీన్హీ। అస్తుతీ కరి పుని ఆసిష దీన్హీ ॥
ముని పద బంది జుగల కర జోరీ। చఢ఼ఇ బిమాన ప్రభు చలే బహోరీ ॥
ఇహాఁ నిషాద సునా ప్రభు ఆఏ। నావ నావ కహఁ లోగ బోలాఏ ॥
సురసరి నాఘి జాన తబ ఆయో। ఉతరేఉ తట ప్రభు ఆయసు పాయో ॥
తబ సీతాఁ పూజీ సురసరీ। బహు ప్రకార పుని చరనన్హి పరీ ॥
దీన్హి అసీస హరషి మన గంగా। సుందరి తవ అహివాత అభంగా ॥
సునత గుహా ధాయు ప్రేమాకుల। ఆయు నికట పరమ సుఖ సంకుల ॥
ప్రభుహి సహిత బిలోకి బైదేహీ। పరేఉ అవని తన సుధి నహిం తేహీ ॥
ప్రీతి పరమ బిలోకి రఘురాఈ। హరషి ఉఠాఇ లియో ఉర లాఈ ॥

ఛం. లియో హృదయఁ లాఇ కృపా నిధాన సుజాన రాయఁ రమాపతీ।
బైఠారి పరమ సమీప బూఝీ కుసల సో కర బీనతీ।
అబ కుసల పద పంకజ బిలోకి బిరంచి సంకర సేబ్య జే।
సుఖ ధామ పూరనకామ రామ నమామి రామ నమామి తే ॥ 1 ॥

సబ భాఁతి అధమ నిషాద సో హరి భరత జ్యోం ఉర లాఇయో।
మతిమంద తులసీదాస సో ప్రభు మోహ బస బిసరాఇయో ॥
యహ రావనారి చరిత్ర పావన రామ పద రతిప్రద సదా।
కామాదిహర బిగ్యానకర సుర సిద్ధ ముని గావహిం ముదా ॥ 2 ॥

దో. సమర బిజయ రఘుబీర కే చరిత జే సునహిం సుజాన।
బిజయ బిబేక బిభూతి నిత తిన్హహి దేహిం భగవాన ॥ 121(క) ॥

యహ కలికాల మలాయతన మన కరి దేఖు బిచార।
శ్రీరఘునాథ నామ తజి నాహిన ఆన అధార ॥ 121(ఖ) ॥

మాసపారాయణ, సత్తాఈసవాఁ విశ్రామ
ఇతి శ్రీమద్రామచరితమానసే సకలకలికలుషవిధ్వంసనే
షష్ఠః సోపానః సమాప్తః।
(లంకాకాండ సమాప్త)

శ్రీ రామ చరిత మానస - సుందరకాండ

శ్రీజానకీవల్లభో విజయతే
శ్రీరామచరితమానస
పంచమ సోపాన (సుందరకాండ)

శాంతం శాశ్వతమప్రమేయమనఘం నిర్వాణశాంతిప్రదం
బ్రహ్మాశంభుఫణీంద్రసేవ్యమనిశం వేదాంతవేద్యం విభుమ్ ।
రామాఖ్యం జగదీశ్వరం సురగురుం మాయామనుష్యం హరిం
వందేఽహం కరుణాకరం రఘువరం భూపాలచూడ఼ఆమణిమ్ ॥ 1 ॥

నాన్యా స్పృహా రఘుపతే హృదయేఽస్మదీయే
సత్యం వదామి చ భవానఖిలాంతరాత్మా।
భక్తిం ప్రయచ్ఛ రఘుపుంగవ నిర్భరాం మే
కామాదిదోషరహితం కురు మానసం చ ॥ 2 ॥

అతులితబలధామం హేమశైలాభదేహం
దనుజవనకృశానుం జ్ఞానినామగ్రగణ్యం।
సకలగుణనిధానం వానరాణామధీశం
రఘుపతిప్రియభక్తం వాతజాతం నమామి ॥ 3 ॥

జామవంత కే బచన సుహాఏ। సుని హనుమంత హృదయ అతి భాఏ ॥
తబ లగి మోహి పరిఖేహు తుమ్హ భాఈ। సహి దుఖ కంద మూల ఫల ఖాఈ ॥
జబ లగి ఆవౌం సీతహి దేఖీ। హోఇహి కాజు మోహి హరష బిసేషీ ॥
యహ కహి నాఇ సబన్హి కహుఁ మాథా। చలేఉ హరషి హియఁ ధరి రఘునాథా ॥
సింధు తీర ఏక భూధర సుందర। కౌతుక కూది చఢ఼ఏఉ తా ఊపర ॥
బార బార రఘుబీర సఁభారీ। తరకేఉ పవనతనయ బల భారీ ॥
జేహిం గిరి చరన దేఇ హనుమంతా। చలేఉ సో గా పాతాల తురంతా ॥
జిమి అమోఘ రఘుపతి కర బానా। ఏహీ భాఁతి చలేఉ హనుమానా ॥
జలనిధి రఘుపతి దూత బిచారీ। తైం మైనాక హోహి శ్రమహారీ ॥

దో. హనూమాన తేహి పరసా కర పుని కీన్హ ప్రనామ।
రామ కాజు కీన్హేం బిను మోహి కహాఁ బిశ్రామ ॥ 1 ॥

జాత పవనసుత దేవన్హ దేఖా। జానైం కహుఁ బల బుద్ధి బిసేషా ॥
సురసా నామ అహిన్హ కై మాతా। పఠిన్హి ఆఇ కహీ తేహిం బాతా ॥
ఆజు సురన్హ మోహి దీన్హ అహారా। సునత బచన కహ పవనకుమారా ॥
రామ కాజు కరి ఫిరి మైం ఆవౌం। సీతా కి సుధి ప్రభుహి సునావౌమ్ ॥
తబ తవ బదన పైఠిహుఁ ఆఈ। సత్య కహుఁ మోహి జాన దే మాఈ ॥
కబనేహుఁ జతన దేఇ నహిం జానా। గ్రససి న మోహి కహేఉ హనుమానా ॥
జోజన భరి తేహిం బదను పసారా। కపి తను కీన్హ దుగున బిస్తారా ॥
సోరహ జోజన ముఖ తేహిం ఠయూ। తురత పవనసుత బత్తిస భయూ ॥
జస జస సురసా బదను బఢ఼ఆవా। తాసు దూన కపి రూప దేఖావా ॥
సత జోజన తేహిం ఆనన కీన్హా। అతి లఘు రూప పవనసుత లీన్హా ॥
బదన పిఠి పుని బాహేర ఆవా। మాగా బిదా తాహి సిరు నావా ॥
మోహి సురన్హ జేహి లాగి పఠావా। బుధి బల మరము తోర మై పావా ॥

దో. రామ కాజు సబు కరిహహు తుమ్హ బల బుద్ధి నిధాన।
ఆసిష దేహ గీ సో హరషి చలేఉ హనుమాన ॥ 2 ॥

నిసిచరి ఏక సింధు మహుఁ రహీ। కరి మాయా నభు కే ఖగ గహీ ॥
జీవ జంతు జే గగన ఉడ఼ఆహీం। జల బిలోకి తిన్హ కై పరిఛాహీమ్ ॥
గహి ఛాహఁ సక సో న ఉడ఼ఆఈ। ఏహి బిధి సదా గగనచర ఖాఈ ॥
సోఇ ఛల హనూమాన కహఁ కీన్హా। తాసు కపటు కపి తురతహిం చీన్హా ॥
తాహి మారి మారుతసుత బీరా। బారిధి పార గయు మతిధీరా ॥
తహాఁ జాఇ దేఖీ బన సోభా। గుంజత చంచరీక మధు లోభా ॥
నానా తరు ఫల ఫూల సుహాఏ। ఖగ మృగ బృంద దేఖి మన భాఏ ॥
సైల బిసాల దేఖి ఏక ఆగేం। తా పర ధాఇ చఢేఉ భయ త్యాగేమ్ ॥
ఉమా న కఛు కపి కై అధికాఈ। ప్రభు ప్రతాప జో కాలహి ఖాఈ ॥
గిరి పర చఢి లంకా తేహిం దేఖీ। కహి న జాఇ అతి దుర్గ బిసేషీ ॥
అతి ఉతంగ జలనిధి చహు పాసా। కనక కోట కర పరమ ప్రకాసా ॥
ఛం=కనక కోట బిచిత్ర మని కృత సుందరాయతనా ఘనా।
చుహట్ట హట్ట సుబట్ట బీథీం చారు పుర బహు బిధి బనా ॥
గజ బాజి ఖచ్చర నికర పదచర రథ బరూథిన్హ కో గనై ॥
బహురూప నిసిచర జూథ అతిబల సేన బరనత నహిం బనై ॥ 1 ॥

బన బాగ ఉపబన బాటికా సర కూప బాపీం సోహహీం।
నర నాగ సుర గంధర్బ కన్యా రూప ముని మన మోహహీమ్ ॥
కహుఁ మాల దేహ బిసాల సైల సమాన అతిబల గర్జహీం।
నానా అఖారేన్హ భిరహిం బహు బిధి ఏక ఏకన్హ తర్జహీమ్ ॥ 2 ॥

కరి జతన భట కోటిన్హ బికట తన నగర చహుఁ దిసి రచ్ఛహీం।
కహుఁ మహిష మానషు ధేను ఖర అజ ఖల నిసాచర భచ్ఛహీమ్ ॥
ఏహి లాగి తులసీదాస ఇన్హ కీ కథా కఛు ఏక హై కహీ।
రఘుబీర సర తీరథ సరీరన్హి త్యాగి గతి పైహహిం సహీ ॥ 3 ॥

దో. పుర రఖవారే దేఖి బహు కపి మన కీన్హ బిచార।
అతి లఘు రూప ధరౌం నిసి నగర కరౌం పిసార ॥ 3 ॥

మసక సమాన రూప కపి ధరీ। లంకహి చలేఉ సుమిరి నరహరీ ॥
నామ లంకినీ ఏక నిసిచరీ। సో కహ చలేసి మోహి నిందరీ ॥
జానేహి నహీం మరము సఠ మోరా। మోర అహార జహాఁ లగి చోరా ॥
ముఠికా ఏక మహా కపి హనీ। రుధిర బమత ధరనీం ఢనమనీ ॥
పుని సంభారి ఉఠి సో లంకా। జోరి పాని కర బినయ సంసకా ॥
జబ రావనహి బ్రహ్మ బర దీన్హా। చలత బిరంచి కహా మోహి చీన్హా ॥
బికల హోసి తైం కపి కేం మారే। తబ జానేసు నిసిచర సంఘారే ॥
తాత మోర అతి పున్య బహూతా। దేఖేఉఁ నయన రామ కర దూతా ॥

దో. తాత స్వర్గ అపబర్గ సుఖ ధరిఅ తులా ఏక అంగ।
తూల న తాహి సకల మిలి జో సుఖ లవ సతసంగ ॥ 4 ॥

ప్రబిసి నగర కీజే సబ కాజా। హృదయఁ రాఖి కౌసలపుర రాజా ॥
గరల సుధా రిపు కరహిం మితాఈ। గోపద సింధు అనల సితలాఈ ॥
గరుడ఼ సుమేరు రేనూ సమ తాహీ। రామ కృపా కరి చితవా జాహీ ॥
అతి లఘు రూప ధరేఉ హనుమానా। పైఠా నగర సుమిరి భగవానా ॥
మందిర మందిర ప్రతి కరి సోధా। దేఖే జహఁ తహఁ అగనిత జోధా ॥
గయు దసానన మందిర మాహీం। అతి బిచిత్ర కహి జాత సో నాహీమ్ ॥
సయన కిఏ దేఖా కపి తేహీ। మందిర మహుఁ న దీఖి బైదేహీ ॥
భవన ఏక పుని దీఖ సుహావా। హరి మందిర తహఁ భిన్న బనావా ॥

దో. రామాయుధ అంకిత గృహ సోభా బరని న జాఇ।
నవ తులసికా బృంద తహఁ దేఖి హరషి కపిరాఇ ॥ 5 ॥

లంకా నిసిచర నికర నివాసా। ఇహాఁ కహాఁ సజ్జన కర బాసా ॥
మన మహుఁ తరక కరై కపి లాగా। తేహీం సమయ బిభీషను జాగా ॥
రామ రామ తేహిం సుమిరన కీన్హా। హృదయఁ హరష కపి సజ్జన చీన్హా ॥
ఏహి సన హఠి కరిహుఁ పహిచానీ। సాధు తే హోఇ న కారజ హానీ ॥
బిప్ర రుప ధరి బచన సునాఏ। సునత బిభీషణ ఉఠి తహఁ ఆఏ ॥
కరి ప్రనామ పూఁఛీ కుసలాఈ। బిప్ర కహహు నిజ కథా బుఝాఈ ॥
కీ తుమ్హ హరి దాసన్హ మహఁ కోఈ। మోరేం హృదయ ప్రీతి అతి హోఈ ॥
కీ తుమ్హ రాము దీన అనురాగీ। ఆయహు మోహి కరన బడ఼భాగీ ॥

దో. తబ హనుమంత కహీ సబ రామ కథా నిజ నామ।
సునత జుగల తన పులక మన మగన సుమిరి గున గ్రామ ॥ 6 ॥

సునహు పవనసుత రహని హమారీ। జిమి దసనన్హి మహుఁ జీభ బిచారీ ॥
తాత కబహుఁ మోహి జాని అనాథా। కరిహహిం కృపా భానుకుల నాథా ॥
తామస తను కఛు సాధన నాహీం। ప్రీతి న పద సరోజ మన మాహీమ్ ॥
అబ మోహి భా భరోస హనుమంతా। బిను హరికృపా మిలహిం నహిం సంతా ॥
జౌ రఘుబీర అనుగ్రహ కీన్హా। తౌ తుమ్హ మోహి దరసు హఠి దీన్హా ॥
సునహు బిభీషన ప్రభు కై రీతీ। కరహిం సదా సేవక పర ప్రీతీ ॥
కహహు కవన మైం పరమ కులీనా। కపి చంచల సబహీం బిధి హీనా ॥
ప్రాత లేఇ జో నామ హమారా। తేహి దిన తాహి న మిలై అహారా ॥

దో. అస మైం అధమ సఖా సును మోహూ పర రఘుబీర।
కీన్హీ కృపా సుమిరి గున భరే బిలోచన నీర ॥ 7 ॥

జానతహూఁ అస స్వామి బిసారీ। ఫిరహిం తే కాహే న హోహిం దుఖారీ ॥
ఏహి బిధి కహత రామ గున గ్రామా। పావా అనిర్బాచ్య బిశ్రామా ॥
పుని సబ కథా బిభీషన కహీ। జేహి బిధి జనకసుతా తహఁ రహీ ॥
తబ హనుమంత కహా సును భ్రాతా। దేఖీ చహుఁ జానకీ మాతా ॥
జుగుతి బిభీషన సకల సునాఈ। చలేఉ పవనసుత బిదా కరాఈ ॥
కరి సోఇ రూప గయు పుని తహవాఁ। బన అసోక సీతా రహ జహవాఁ ॥
దేఖి మనహి మహుఁ కీన్హ ప్రనామా। బైఠేహిం బీతి జాత నిసి జామా ॥
కృస తన సీస జటా ఏక బేనీ। జపతి హృదయఁ రఘుపతి గున శ్రేనీ ॥

దో. నిజ పద నయన దిఏఁ మన రామ పద కమల లీన।
పరమ దుఖీ భా పవనసుత దేఖి జానకీ దీన ॥ 8 ॥

తరు పల్లవ మహుఁ రహా లుకాఈ। కరి బిచార కరౌం కా భాఈ ॥
తేహి అవసర రావను తహఁ ఆవా। సంగ నారి బహు కిఏఁ బనావా ॥
బహు బిధి ఖల సీతహి సముఝావా। సామ దాన భయ భేద దేఖావా ॥
కహ రావను సును సుముఖి సయానీ। మందోదరీ ఆది సబ రానీ ॥
తవ అనుచరీం కరుఁ పన మోరా। ఏక బార బిలోకు మమ ఓరా ॥
తృన ధరి ఓట కహతి బైదేహీ। సుమిరి అవధపతి పరమ సనేహీ ॥
సును దసముఖ ఖద్యోత ప్రకాసా। కబహుఁ కి నలినీ కరి బికాసా ॥
అస మన సముఝు కహతి జానకీ। ఖల సుధి నహిం రఘుబీర బాన కీ ॥
సఠ సూనే హరి ఆనేహి మోహి। అధమ నిలజ్జ లాజ నహిం తోహీ ॥

దో. ఆపుహి సుని ఖద్యోత సమ రామహి భాను సమాన।
పరుష బచన సుని కాఢ఼ఇ అసి బోలా అతి ఖిసిఆన ॥ 9 ॥

సీతా తైం మమ కృత అపమానా। కటిహుఁ తవ సిర కఠిన కృపానా ॥
నాహిం త సపది మాను మమ బానీ। సుముఖి హోతి న త జీవన హానీ ॥
స్యామ సరోజ దామ సమ సుందర। ప్రభు భుజ కరి కర సమ దసకంధర ॥
సో భుజ కంఠ కి తవ అసి ఘోరా। సును సఠ అస ప్రవాన పన మోరా ॥
చంద్రహాస హరు మమ పరితాపం। రఘుపతి బిరహ అనల సంజాతమ్ ॥
సీతల నిసిత బహసి బర ధారా। కహ సీతా హరు మమ దుఖ భారా ॥
సునత బచన పుని మారన ధావా। మయతనయాఁ కహి నీతి బుఝావా ॥
కహేసి సకల నిసిచరిన్హ బోలాఈ। సీతహి బహు బిధి త్రాసహు జాఈ ॥
మాస దివస మహుఁ కహా న మానా। తౌ మైం మారబి కాఢ఼ఇ కృపానా ॥

దో. భవన గయు దసకంధర ఇహాఁ పిసాచిని బృంద।
సీతహి త్రాస దేఖావహి ధరహిం రూప బహు మంద ॥ 10 ॥

త్రిజటా నామ రాచ్ఛసీ ఏకా। రామ చరన రతి నిపున బిబేకా ॥
సబన్హౌ బోలి సునాఏసి సపనా। సీతహి సేఇ కరహు హిత అపనా ॥
సపనేం బానర లంకా జారీ। జాతుధాన సేనా సబ మారీ ॥
ఖర ఆరూఢ఼ నగన దససీసా। ముండిత సిర ఖండిత భుజ బీసా ॥
ఏహి బిధి సో దచ్ఛిన దిసి జాఈ। లంకా మనహుఁ బిభీషన పాఈ ॥
నగర ఫిరీ రఘుబీర దోహాఈ। తబ ప్రభు సీతా బోలి పఠాఈ ॥
యహ సపనా మేం కహుఁ పుకారీ। హోఇహి సత్య గేఁ దిన చారీ ॥
తాసు బచన సుని తే సబ డరీం। జనకసుతా కే చరనన్హి పరీమ్ ॥

దో. జహఁ తహఁ గీం సకల తబ సీతా కర మన సోచ।
మాస దివస బీతేం మోహి మారిహి నిసిచర పోచ ॥ 11 ॥

త్రిజటా సన బోలీ కర జోరీ। మాతు బిపతి సంగిని తైం మోరీ ॥
తజౌం దేహ కరు బేగి ఉపాఈ। దుసహు బిరహు అబ నహిం సహి జాఈ ॥
ఆని కాఠ రచు చితా బనాఈ। మాతు అనల పుని దేహి లగాఈ ॥
సత్య కరహి మమ ప్రీతి సయానీ। సునై కో శ్రవన సూల సమ బానీ ॥
సునత బచన పద గహి సముఝాఏసి। ప్రభు ప్రతాప బల సుజసు సునాఏసి ॥
నిసి న అనల మిల సును సుకుమారీ। అస కహి సో నిజ భవన సిధారీ ॥
కహ సీతా బిధి భా ప్రతికూలా। మిలహి న పావక మిటిహి న సూలా ॥
దేఖిఅత ప్రగట గగన అంగారా। అవని న ఆవత ఏకు తారా ॥
పావకమయ ససి స్త్రవత న ఆగీ। మానహుఁ మోహి జాని హతభాగీ ॥
సునహి బినయ మమ బిటప అసోకా। సత్య నామ కరు హరు మమ సోకా ॥
నూతన కిసలయ అనల సమానా। దేహి అగిని జని కరహి నిదానా ॥
దేఖి పరమ బిరహాకుల సీతా। సో ఛన కపిహి కలప సమ బీతా ॥

సో. కపి కరి హృదయఁ బిచార దీన్హి ముద్రికా డారీ తబ।
జను అసోక అంగార దీన్హి హరషి ఉఠి కర గహేఉ ॥ 12 ॥

తబ దేఖీ ముద్రికా మనోహర। రామ నామ అంకిత అతి సుందర ॥
చకిత చితవ ముదరీ పహిచానీ। హరష బిషాద హృదయఁ అకులానీ ॥
జీతి కో సకి అజయ రఘురాఈ। మాయా తేం అసి రచి నహిం జాఈ ॥
సీతా మన బిచార కర నానా। మధుర బచన బోలేఉ హనుమానా ॥
రామచంద్ర గున బరనైం లాగా। సునతహిం సీతా కర దుఖ భాగా ॥
లాగీం సునైం శ్రవన మన లాఈ। ఆదిహు తేం సబ కథా సునాఈ ॥
శ్రవనామృత జేహిం కథా సుహాఈ। కహి సో ప్రగట హోతి కిన భాఈ ॥
తబ హనుమంత నికట చలి గయూ। ఫిరి బైంఠీం మన బిసమయ భయూ ॥
రామ దూత మైం మాతు జానకీ। సత్య సపథ కరునానిధాన కీ ॥
యహ ముద్రికా మాతు మైం ఆనీ। దీన్హి రామ తుమ్హ కహఁ సహిదానీ ॥
నర బానరహి సంగ కహు కైసేం। కహి కథా భి సంగతి జైసేమ్ ॥

దో. కపి కే బచన సప్రేమ సుని ఉపజా మన బిస్వాస ॥
జానా మన క్రమ బచన యహ కృపాసింధు కర దాస ॥ 13 ॥

హరిజన జాని ప్రీతి అతి గాఢ఼ఈ। సజల నయన పులకావలి బాఢ఼ఈ ॥
బూడ఼త బిరహ జలధి హనుమానా। భయు తాత మోం కహుఁ జలజానా ॥
అబ కహు కుసల జాఉఁ బలిహారీ। అనుజ సహిత సుఖ భవన ఖరారీ ॥
కోమలచిత కృపాల రఘురాఈ। కపి కేహి హేతు ధరీ నిఠురాఈ ॥
సహజ బాని సేవక సుఖ దాయక। కబహుఁక సురతి కరత రఘునాయక ॥
కబహుఁ నయన మమ సీతల తాతా। హోఇహహి నిరఖి స్యామ మృదు గాతా ॥
బచను న ఆవ నయన భరే బారీ। అహహ నాథ హౌం నిపట బిసారీ ॥
దేఖి పరమ బిరహాకుల సీతా। బోలా కపి మృదు బచన బినీతా ॥
మాతు కుసల ప్రభు అనుజ సమేతా। తవ దుఖ దుఖీ సుకృపా నికేతా ॥
జని జననీ మానహు జియఁ ఊనా। తుమ్హ తే ప్రేము రామ కేం దూనా ॥

దో. రఘుపతి కర సందేసు అబ సును జననీ ధరి ధీర।
అస కహి కపి గద గద భయు భరే బిలోచన నీర ॥ 14 ॥

కహేఉ రామ బియోగ తవ సీతా। మో కహుఁ సకల భే బిపరీతా ॥
నవ తరు కిసలయ మనహుఁ కృసానూ। కాలనిసా సమ నిసి ససి భానూ ॥
కుబలయ బిపిన కుంత బన సరిసా। బారిద తపత తేల జను బరిసా ॥
జే హిత రహే కరత తేఇ పీరా। ఉరగ స్వాస సమ త్రిబిధ సమీరా ॥
కహేహూ తేం కఛు దుఖ ఘటి హోఈ। కాహి కహౌం యహ జాన న కోఈ ॥
తత్త్వ ప్రేమ కర మమ అరు తోరా। జానత ప్రియా ఏకు మను మోరా ॥
సో మను సదా రహత తోహి పాహీం। జాను ప్రీతి రసు ఏతేనహి మాహీమ్ ॥
ప్రభు సందేసు సునత బైదేహీ। మగన ప్రేమ తన సుధి నహిం తేహీ ॥
కహ కపి హృదయఁ ధీర ధరు మాతా। సుమిరు రామ సేవక సుఖదాతా ॥
ఉర ఆనహు రఘుపతి ప్రభుతాఈ। సుని మమ బచన తజహు కదరాఈ ॥

దో. నిసిచర నికర పతంగ సమ రఘుపతి బాన కృసాను।
జననీ హృదయఁ ధీర ధరు జరే నిసాచర జాను ॥ 15 ॥

జౌం రఘుబీర హోతి సుధి పాఈ। కరతే నహిం బిలంబు రఘురాఈ ॥
రామబాన రబి ఉఏఁ జానకీ। తమ బరూథ కహఁ జాతుధాన కీ ॥
అబహిం మాతు మైం జాఉఁ లవాఈ। ప్రభు ఆయసు నహిం రామ దోహాఈ ॥
కఛుక దివస జననీ ధరు ధీరా। కపిన్హ సహిత ఐహహిం రఘుబీరా ॥
నిసిచర మారి తోహి లై జైహహిం। తిహుఁ పుర నారదాది జసు గైహహిమ్ ॥
హైం సుత కపి సబ తుమ్హహి సమానా। జాతుధాన అతి భట బలవానా ॥
మోరేం హృదయ పరమ సందేహా। సుని కపి ప్రగట కీన్హ నిజ దేహా ॥
కనక భూధరాకార సరీరా। సమర భయంకర అతిబల బీరా ॥
సీతా మన భరోస తబ భయూ। పుని లఘు రూప పవనసుత లయూ ॥

దో. సును మాతా సాఖామృగ నహిం బల బుద్ధి బిసాల।
ప్రభు ప్రతాప తేం గరుడ఼హి ఖాఇ పరమ లఘు బ్యాల ॥ 16 ॥

మన సంతోష సునత కపి బానీ। భగతి ప్రతాప తేజ బల సానీ ॥
ఆసిష దీన్హి రామప్రియ జానా। హోహు తాత బల సీల నిధానా ॥
అజర అమర గుననిధి సుత హోహూ। కరహుఁ బహుత రఘునాయక ఛోహూ ॥
కరహుఁ కృపా ప్రభు అస సుని కానా। నిర్భర ప్రేమ మగన హనుమానా ॥
బార బార నాఏసి పద సీసా। బోలా బచన జోరి కర కీసా ॥
అబ కృతకృత్య భయుఁ మైం మాతా। ఆసిష తవ అమోఘ బిఖ్యాతా ॥
సునహు మాతు మోహి అతిసయ భూఖా। లాగి దేఖి సుందర ఫల రూఖా ॥
సును సుత కరహిం బిపిన రఖవారీ। పరమ సుభట రజనీచర భారీ ॥
తిన్హ కర భయ మాతా మోహి నాహీం। జౌం తుమ్హ సుఖ మానహు మన మాహీమ్ ॥

దో. దేఖి బుద్ధి బల నిపున కపి కహేఉ జానకీం జాహు।
రఘుపతి చరన హృదయఁ ధరి తాత మధుర ఫల ఖాహు ॥ 17 ॥

చలేఉ నాఇ సిరు పైఠేఉ బాగా। ఫల ఖాఏసి తరు తోరైం లాగా ॥
రహే తహాఁ బహు భట రఖవారే। కఛు మారేసి కఛు జాఇ పుకారే ॥
నాథ ఏక ఆవా కపి భారీ। తేహిం అసోక బాటికా ఉజారీ ॥
ఖాఏసి ఫల అరు బిటప ఉపారే। రచ్ఛక మర్ది మర్ది మహి డారే ॥
సుని రావన పఠే భట నానా। తిన్హహి దేఖి గర్జేఉ హనుమానా ॥
సబ రజనీచర కపి సంఘారే। గే పుకారత కఛు అధమారే ॥
పుని పఠయు తేహిం అచ్ఛకుమారా। చలా సంగ లై సుభట అపారా ॥
ఆవత దేఖి బిటప గహి తర్జా। తాహి నిపాతి మహాధుని గర్జా ॥

దో. కఛు మారేసి కఛు మర్దేసి కఛు మిలేసి ధరి ధూరి।
కఛు పుని జాఇ పుకారే ప్రభు మర్కట బల భూరి ॥ 18 ॥

సుని సుత బధ లంకేస రిసానా। పఠేసి మేఘనాద బలవానా ॥
మారసి జని సుత బాంధేసు తాహీ। దేఖిఅ కపిహి కహాఁ కర ఆహీ ॥
చలా ఇంద్రజిత అతులిత జోధా। బంధు నిధన సుని ఉపజా క్రోధా ॥
కపి దేఖా దారున భట ఆవా। కటకటాఇ గర్జా అరు ధావా ॥
అతి బిసాల తరు ఏక ఉపారా। బిరథ కీన్హ లంకేస కుమారా ॥
రహే మహాభట తాకే సంగా। గహి గహి కపి మర్ది నిజ అంగా ॥
తిన్హహి నిపాతి తాహి సన బాజా। భిరే జుగల మానహుఁ గజరాజా।
ముఠికా మారి చఢ఼ఆ తరు జాఈ। తాహి ఏక ఛన మురుఛా ఆఈ ॥
ఉఠి బహోరి కీన్హిసి బహు మాయా। జీతి న జాఇ ప్రభంజన జాయా ॥

దో. బ్రహ్మ అస్త్ర తేహిం సాఁధా కపి మన కీన్హ బిచార।
జౌం న బ్రహ్మసర మానుఁ మహిమా మిటి అపార ॥ 19 ॥

బ్రహ్మబాన కపి కహుఁ తేహి మారా। పరతిహుఁ బార కటకు సంఘారా ॥
తేహి దేఖా కపి మురుఛిత భయూ। నాగపాస బాఁధేసి లై గయూ ॥
జాసు నామ జపి సునహు భవానీ। భవ బంధన కాటహిం నర గ్యానీ ॥
తాసు దూత కి బంధ తరు ఆవా। ప్రభు కారజ లగి కపిహిం బఁధావా ॥
కపి బంధన సుని నిసిచర ధాఏ। కౌతుక లాగి సభాఁ సబ ఆఏ ॥
దసముఖ సభా దీఖి కపి జాఈ। కహి న జాఇ కఛు అతి ప్రభుతాఈ ॥
కర జోరేం సుర దిసిప బినీతా। భృకుటి బిలోకత సకల సభీతా ॥
దేఖి ప్రతాప న కపి మన సంకా। జిమి అహిగన మహుఁ గరుడ఼ అసంకా ॥

దో. కపిహి బిలోకి దసానన బిహసా కహి దుర్బాద।
సుత బధ సురతి కీన్హి పుని ఉపజా హృదయఁ బిషాద ॥ 20 ॥

కహ లంకేస కవన తైం కీసా। కేహిం కే బల ఘాలేహి బన ఖీసా ॥
కీ ధౌం శ్రవన సునేహి నహిం మోహీ। దేఖుఁ అతి అసంక సఠ తోహీ ॥
మారే నిసిచర కేహిం అపరాధా। కహు సఠ తోహి న ప్రాన కి బాధా ॥
సున రావన బ్రహ్మాండ నికాయా। పాఇ జాసు బల బిరచిత మాయా ॥
జాకేం బల బిరంచి హరి ఈసా। పాలత సృజత హరత దససీసా।
జా బల సీస ధరత సహసానన। అండకోస సమేత గిరి కానన ॥
ధరి జో బిబిధ దేహ సురత్రాతా। తుమ్హ తే సఠన్హ సిఖావను దాతా।
హర కోదండ కఠిన జేహి భంజా। తేహి సమేత నృప దల మద గంజా ॥
ఖర దూషన త్రిసిరా అరు బాలీ। బధే సకల అతులిత బలసాలీ ॥

దో. జాకే బల లవలేస తేం జితేహు చరాచర ఝారి।
తాసు దూత మైం జా కరి హరి ఆనేహు ప్రియ నారి ॥ 21 ॥

జానుఁ మైం తుమ్హారి ప్రభుతాఈ। సహసబాహు సన పరీ లరాఈ ॥
సమర బాలి సన కరి జసు పావా। సుని కపి బచన బిహసి బిహరావా ॥
ఖాయుఁ ఫల ప్రభు లాగీ భూఁఖా। కపి సుభావ తేం తోరేఉఁ రూఖా ॥
సబ కేం దేహ పరమ ప్రియ స్వామీ। మారహిం మోహి కుమారగ గామీ ॥
జిన్హ మోహి మారా తే మైం మారే। తేహి పర బాఁధేఉ తనయఁ తుమ్హారే ॥
మోహి న కఛు బాఁధే కి లాజా। కీన్హ చహుఁ నిజ ప్రభు కర కాజా ॥
బినతీ కరుఁ జోరి కర రావన। సునహు మాన తజి మోర సిఖావన ॥
దేఖహు తుమ్హ నిజ కులహి బిచారీ। భ్రమ తజి భజహు భగత భయ హారీ ॥
జాకేం డర అతి కాల డేరాఈ। జో సుర అసుర చరాచర ఖాఈ ॥
తాసోం బయరు కబహుఁ నహిం కీజై। మోరే కహేం జానకీ దీజై ॥

దో. ప్రనతపాల రఘునాయక కరునా సింధు ఖరారి।
గేఁ సరన ప్రభు రాఖిహైం తవ అపరాధ బిసారి ॥ 22 ॥

రామ చరన పంకజ ఉర ధరహూ। లంకా అచల రాజ తుమ్హ కరహూ ॥
రిషి పులిస్త జసు బిమల మంయకా। తేహి ససి మహుఁ జని హోహు కలంకా ॥
రామ నామ బిను గిరా న సోహా। దేఖు బిచారి త్యాగి మద మోహా ॥
బసన హీన నహిం సోహ సురారీ। సబ భూషణ భూషిత బర నారీ ॥
రామ బిముఖ సంపతి ప్రభుతాఈ। జాఇ రహీ పాఈ బిను పాఈ ॥
సజల మూల జిన్హ సరితన్హ నాహీం। బరషి గే పుని తబహిం సుఖాహీమ్ ॥
సును దసకంఠ కహుఁ పన రోపీ। బిముఖ రామ త్రాతా నహిం కోపీ ॥
సంకర సహస బిష్ను అజ తోహీ। సకహిం న రాఖి రామ కర ద్రోహీ ॥

దో. మోహమూల బహు సూల ప్రద త్యాగహు తమ అభిమాన।
భజహు రామ రఘునాయక కృపా సింధు భగవాన ॥ 23 ॥

జదపి కహి కపి అతి హిత బానీ। భగతి బిబేక బిరతి నయ సానీ ॥
బోలా బిహసి మహా అభిమానీ। మిలా హమహి కపి గుర బడ఼ గ్యానీ ॥
మృత్యు నికట ఆఈ ఖల తోహీ। లాగేసి అధమ సిఖావన మోహీ ॥
ఉలటా హోఇహి కహ హనుమానా। మతిభ్రమ తోర ప్రగట మైం జానా ॥
సుని కపి బచన బహుత ఖిసిఆనా। బేగి న హరహుఁ మూఢ఼ కర ప్రానా ॥
సునత నిసాచర మారన ధాఏ। సచివన్హ సహిత బిభీషను ఆఏ।
నాఇ సీస కరి బినయ బహూతా। నీతి బిరోధ న మారిఅ దూతా ॥
ఆన దండ కఛు కరిఅ గోసాఁఈ। సబహీం కహా మంత్ర భల భాఈ ॥
సునత బిహసి బోలా దసకంధర। అంగ భంగ కరి పఠిఅ బందర ॥
దో. కపి కేం మమతా పూఁఛ పర సబహి కహుఁ సముఝాఇ।
తేల బోరి పట బాఁధి పుని పావక దేహు లగాఇ ॥ 24 ॥

పూఁఛహీన బానర తహఁ జాఇహి। తబ సఠ నిజ నాథహి లి ఆఇహి ॥
జిన్హ కై కీన్హసి బహుత బడ఼ఆఈ। దేఖేఉఁûమైం తిన్హ కై ప్రభుతాఈ ॥
బచన సునత కపి మన ముసుకానా। భి సహాయ సారద మైం జానా ॥
జాతుధాన సుని రావన బచనా। లాగే రచైం మూఢ఼ సోఇ రచనా ॥
రహా న నగర బసన ఘృత తేలా। బాఢ఼ఈ పూఁఛ కీన్హ కపి ఖేలా ॥
కౌతుక కహఁ ఆఏ పురబాసీ। మారహిం చరన కరహిం బహు హాఁసీ ॥
బాజహిం ఢోల దేహిం సబ తారీ। నగర ఫేరి పుని పూఁఛ ప్రజారీ ॥
పావక జరత దేఖి హనుమంతా। భయు పరమ లఘు రుప తురంతా ॥
నిబుకి చఢ఼ఏఉ కపి కనక అటారీం। భీ సభీత నిసాచర నారీమ్ ॥

దో. హరి ప్రేరిత తేహి అవసర చలే మరుత ఉనచాస।
అట్టహాస కరి గర్జ఼ఆ కపి బఢ఼ఇ లాగ అకాస ॥ 25 ॥

దేహ బిసాల పరమ హరుఆఈ। మందిర తేం మందిర చఢ఼ ధాఈ ॥
జరి నగర భా లోగ బిహాలా। ఝపట లపట బహు కోటి కరాలా ॥
తాత మాతు హా సునిఅ పుకారా। ఏహి అవసర కో హమహి ఉబారా ॥
హమ జో కహా యహ కపి నహిం హోఈ। బానర రూప ధరేం సుర కోఈ ॥
సాధు అవగ్యా కర ఫలు ఐసా। జరి నగర అనాథ కర జైసా ॥
జారా నగరు నిమిష ఏక మాహీం। ఏక బిభీషన కర గృహ నాహీమ్ ॥
తా కర దూత అనల జేహిం సిరిజా। జరా న సో తేహి కారన గిరిజా ॥
ఉలటి పలటి లంకా సబ జారీ। కూది పరా పుని సింధు మఝారీ ॥

దో. పూఁఛ బుఝాఇ ఖోఇ శ్రమ ధరి లఘు రూప బహోరి।
జనకసుతా కే ఆగేం ఠాఢ఼ భయు కర జోరి ॥ 26 ॥

మాతు మోహి దీజే కఛు చీన్హా। జైసేం రఘునాయక మోహి దీన్హా ॥
చూడ఼ఆమని ఉతారి తబ దయూ। హరష సమేత పవనసుత లయూ ॥
కహేహు తాత అస మోర ప్రనామా। సబ ప్రకార ప్రభు పూరనకామా ॥
దీన దయాల బిరిదు సంభారీ। హరహు నాథ మమ సంకట భారీ ॥
తాత సక్రసుత కథా సునాఏహు। బాన ప్రతాప ప్రభుహి సముఝాఏహు ॥
మాస దివస మహుఁ నాథు న ఆవా। తౌ పుని మోహి జిఅత నహిం పావా ॥
కహు కపి కేహి బిధి రాఖౌం ప్రానా। తుమ్హహూ తాత కహత అబ జానా ॥
తోహి దేఖి సీతలి భి ఛాతీ। పుని మో కహుఁ సోఇ దిను సో రాతీ ॥

దో. జనకసుతహి సముఝాఇ కరి బహు బిధి ధీరజు దీన్హ।
చరన కమల సిరు నాఇ కపి గవను రామ పహిం కీన్హ ॥ 27 ॥

చలత మహాధుని గర్జేసి భారీ। గర్భ స్త్రవహిం సుని నిసిచర నారీ ॥
నాఘి సింధు ఏహి పారహి ఆవా। సబద కిలకిలా కపిన్హ సునావా ॥
హరషే సబ బిలోకి హనుమానా। నూతన జన్మ కపిన్హ తబ జానా ॥
ముఖ ప్రసన్న తన తేజ బిరాజా। కీన్హేసి రామచంద్ర కర కాజా ॥
మిలే సకల అతి భే సుఖారీ। తలఫత మీన పావ జిమి బారీ ॥
చలే హరషి రఘునాయక పాసా। పూఁఛత కహత నవల ఇతిహాసా ॥
తబ మధుబన భీతర సబ ఆఏ। అంగద సంమత మధు ఫల ఖాఏ ॥
రఖవారే జబ బరజన లాగే। ముష్టి ప్రహార హనత సబ భాగే ॥

దో. జాఇ పుకారే తే సబ బన ఉజార జుబరాజ।
సుని సుగ్రీవ హరష కపి కరి ఆఏ ప్రభు కాజ ॥ 28 ॥

జౌం న హోతి సీతా సుధి పాఈ। మధుబన కే ఫల సకహిం కి ఖాఈ ॥
ఏహి బిధి మన బిచార కర రాజా। ఆఇ గే కపి సహిత సమాజా ॥
ఆఇ సబన్హి నావా పద సీసా। మిలేఉ సబన్హి అతి ప్రేమ కపీసా ॥
పూఁఛీ కుసల కుసల పద దేఖీ। రామ కృపాఁ భా కాజు బిసేషీ ॥
నాథ కాజు కీన్హేఉ హనుమానా। రాఖే సకల కపిన్హ కే ప్రానా ॥
సుని సుగ్రీవ బహురి తేహి మిలేఊ। కపిన్హ సహిత రఘుపతి పహిం చలేఊ।
రామ కపిన్హ జబ ఆవత దేఖా। కిఏఁ కాజు మన హరష బిసేషా ॥
ఫటిక సిలా బైఠే ద్వౌ భాఈ। పరే సకల కపి చరనన్హి జాఈ ॥

దో. ప్రీతి సహిత సబ భేటే రఘుపతి కరునా పుంజ।
పూఁఛీ కుసల నాథ అబ కుసల దేఖి పద కంజ ॥ 29 ॥

జామవంత కహ సును రఘురాయా। జా పర నాథ కరహు తుమ్హ దాయా ॥
తాహి సదా సుభ కుసల నిరంతర। సుర నర ముని ప్రసన్న తా ఊపర ॥
సోఇ బిజీ బినీ గున సాగర। తాసు సుజసు త్రేలోక ఉజాగర ॥
ప్రభు కీం కృపా భయు సబు కాజూ। జన్మ హమార సుఫల భా ఆజూ ॥
నాథ పవనసుత కీన్హి జో కరనీ। సహసహుఁ ముఖ న జాఇ సో బరనీ ॥
పవనతనయ కే చరిత సుహాఏ। జామవంత రఘుపతిహి సునాఏ ॥
సునత కృపానిధి మన అతి భాఏ। పుని హనుమాన హరషి హియఁ లాఏ ॥
కహహు తాత కేహి భాఁతి జానకీ। రహతి కరతి రచ్ఛా స్వప్రాన కీ ॥

దో. నామ పాహరు దివస నిసి ధ్యాన తుమ్హార కపాట।
లోచన నిజ పద జంత్రిత జాహిం ప్రాన కేహిం బాట ॥ 30 ॥

చలత మోహి చూడ఼ఆమని దీన్హీ। రఘుపతి హృదయఁ లాఇ సోఇ లీన్హీ ॥
నాథ జుగల లోచన భరి బారీ। బచన కహే కఛు జనకకుమారీ ॥
అనుజ సమేత గహేహు ప్రభు చరనా। దీన బంధు ప్రనతారతి హరనా ॥
మన క్రమ బచన చరన అనురాగీ। కేహి అపరాధ నాథ హౌం త్యాగీ ॥
అవగున ఏక మోర మైం మానా। బిఛురత ప్రాన న కీన్హ పయానా ॥
నాథ సో నయనన్హి కో అపరాధా। నిసరత ప్రాన కరిహిం హఠి బాధా ॥
బిరహ అగిని తను తూల సమీరా। స్వాస జరి ఛన మాహిం సరీరా ॥
నయన స్త్రవహి జలు నిజ హిత లాగీ। జరైం న పావ దేహ బిరహాగీ।
సీతా కే అతి బిపతి బిసాలా। బినహిం కహేం భలి దీనదయాలా ॥

దో. నిమిష నిమిష కరునానిధి జాహిం కలప సమ బీతి।
బేగి చలియ ప్రభు ఆనిఅ భుజ బల ఖల దల జీతి ॥ 31 ॥

సుని సీతా దుఖ ప్రభు సుఖ అయనా। భరి ఆఏ జల రాజివ నయనా ॥
బచన కాఁయ మన మమ గతి జాహీ। సపనేహుఁ బూఝిఅ బిపతి కి తాహీ ॥
కహ హనుమంత బిపతి ప్రభు సోఈ। జబ తవ సుమిరన భజన న హోఈ ॥
కేతిక బాత ప్రభు జాతుధాన కీ। రిపుహి జీతి ఆనిబీ జానకీ ॥
సును కపి తోహి సమాన ఉపకారీ। నహిం కౌ సుర నర ముని తనుధారీ ॥
ప్రతి ఉపకార కరౌం కా తోరా। సనముఖ హోఇ న సకత మన మోరా ॥
సును సుత ఉరిన మైం నాహీం। దేఖేఉఁ కరి బిచార మన మాహీమ్ ॥
పుని పుని కపిహి చితవ సురత్రాతా। లోచన నీర పులక అతి గాతా ॥

దో. సుని ప్రభు బచన బిలోకి ముఖ గాత హరషి హనుమంత।
చరన పరేఉ ప్రేమాకుల త్రాహి త్రాహి భగవంత ॥ 32 ॥

బార బార ప్రభు చహి ఉఠావా। ప్రేమ మగన తేహి ఉఠబ న భావా ॥
ప్రభు కర పంకజ కపి కేం సీసా। సుమిరి సో దసా మగన గౌరీసా ॥
సావధాన మన కరి పుని సంకర। లాగే కహన కథా అతి సుందర ॥
కపి ఉఠాఇ ప్రభు హృదయఁ లగావా। కర గహి పరమ నికట బైఠావా ॥
కహు కపి రావన పాలిత లంకా। కేహి బిధి దహేఉ దుర్గ అతి బంకా ॥
ప్రభు ప్రసన్న జానా హనుమానా। బోలా బచన బిగత అభిమానా ॥
సాఖామృగ కే బడ఼ఇ మనుసాఈ। సాఖా తేం సాఖా పర జాఈ ॥
నాఘి సింధు హాటకపుర జారా। నిసిచర గన బిధి బిపిన ఉజారా।
సో సబ తవ ప్రతాప రఘురాఈ। నాథ న కఛూ మోరి ప్రభుతాఈ ॥

దో. తా కహుఁ ప్రభు కఛు అగమ నహిం జా పర తుమ్హ అనుకుల।
తబ ప్రభావఁ బడ఼వానలహిం జారి సకి ఖలు తూల ॥ 33 ॥

నాథ భగతి అతి సుఖదాయనీ। దేహు కృపా కరి అనపాయనీ ॥
సుని ప్రభు పరమ సరల కపి బానీ। ఏవమస్తు తబ కహేఉ భవానీ ॥
ఉమా రామ సుభాఉ జేహిం జానా। తాహి భజను తజి భావ న ఆనా ॥
యహ సంవాద జాసు ఉర ఆవా। రఘుపతి చరన భగతి సోఇ పావా ॥
సుని ప్రభు బచన కహహిం కపిబృందా। జయ జయ జయ కృపాల సుఖకందా ॥
తబ రఘుపతి కపిపతిహి బోలావా। కహా చలైం కర కరహు బనావా ॥
అబ బిలంబు కేహి కారన కీజే। తురత కపిన్హ కహుఁ ఆయసు దీజే ॥
కౌతుక దేఖి సుమన బహు బరషీ। నభ తేం భవన చలే సుర హరషీ ॥

దో. కపిపతి బేగి బోలాఏ ఆఏ జూథప జూథ।
నానా బరన అతుల బల బానర భాలు బరూథ ॥ 34 ॥

ప్రభు పద పంకజ నావహిం సీసా। గరజహిం భాలు మహాబల కీసా ॥
దేఖీ రామ సకల కపి సేనా। చితి కృపా కరి రాజివ నైనా ॥
రామ కృపా బల పాఇ కపిందా। భే పచ్ఛజుత మనహుఁ గిరిందా ॥
హరషి రామ తబ కీన్హ పయానా। సగున భే సుందర సుభ నానా ॥
జాసు సకల మంగలమయ కీతీ। తాసు పయాన సగున యహ నీతీ ॥
ప్రభు పయాన జానా బైదేహీం। ఫరకి బామ అఁగ జను కహి దేహీమ్ ॥
జోఇ జోఇ సగున జానకిహి హోఈ। అసగున భయు రావనహి సోఈ ॥
చలా కటకు కో బరనైం పారా। గర్జహి బానర భాలు అపారా ॥
నఖ ఆయుధ గిరి పాదపధారీ। చలే గగన మహి ఇచ్ఛాచారీ ॥
కేహరినాద భాలు కపి కరహీం। డగమగాహిం దిగ్గజ చిక్కరహీమ్ ॥

ఛం. చిక్కరహిం దిగ్గజ డోల మహి గిరి లోల సాగర ఖరభరే।
మన హరష సభ గంధర్బ సుర ముని నాగ కిన్నర దుఖ టరే ॥
కటకటహిం మర్కట బికట భట బహు కోటి కోటిన్హ ధావహీం।
జయ రామ ప్రబల ప్రతాప కోసలనాథ గున గన గావహీమ్ ॥ 1 ॥

సహి సక న భార ఉదార అహిపతి బార బారహిం మోహీ।
గహ దసన పుని పుని కమఠ పృష్ట కఠోర సో కిమి సోహీ ॥
రఘుబీర రుచిర ప్రయాన ప్రస్థితి జాని పరమ సుహావనీ।
జను కమఠ ఖర్పర సర్పరాజ సో లిఖత అబిచల పావనీ ॥ 2 ॥

దో. ఏహి బిధి జాఇ కృపానిధి ఉతరే సాగర తీర।
జహఁ తహఁ లాగే ఖాన ఫల భాలు బిపుల కపి బీర ॥ 35 ॥

ఉహాఁ నిసాచర రహహిం ససంకా। జబ తే జారి గయు కపి లంకా ॥
నిజ నిజ గృహఁ సబ కరహిం బిచారా। నహిం నిసిచర కుల కేర ఉబారా ॥
జాసు దూత బల బరని న జాఈ। తేహి ఆఏఁ పుర కవన భలాఈ ॥
దూతన్హి సన సుని పురజన బానీ। మందోదరీ అధిక అకులానీ ॥
రహసి జోరి కర పతి పగ లాగీ। బోలీ బచన నీతి రస పాగీ ॥
కంత కరష హరి సన పరిహరహూ। మోర కహా అతి హిత హియఁ ధరహు ॥
సముఝత జాసు దూత కి కరనీ। స్త్రవహీం గర్భ రజనీచర ధరనీ ॥
తాసు నారి నిజ సచివ బోలాఈ। పఠవహు కంత జో చహహు భలాఈ ॥
తబ కుల కమల బిపిన దుఖదాఈ। సీతా సీత నిసా సమ ఆఈ ॥
సునహు నాథ సీతా బిను దీన్హేం। హిత న తుమ్హార సంభు అజ కీన్హేమ్ ॥

దో. -రామ బాన అహి గన సరిస నికర నిసాచర భేక।
జబ లగి గ్రసత న తబ లగి జతను కరహు తజి టేక ॥ 36 ॥

శ్రవన సునీ సఠ తా కరి బానీ। బిహసా జగత బిదిత అభిమానీ ॥
సభయ సుభాఉ నారి కర సాచా। మంగల మహుఁ భయ మన అతి కాచా ॥
జౌం ఆవి మర్కట కటకాఈ। జిఅహిం బిచారే నిసిచర ఖాఈ ॥
కంపహిం లోకప జాకీ త్రాసా। తాసు నారి సభీత బడ఼ఇ హాసా ॥
అస కహి బిహసి తాహి ఉర లాఈ। చలేఉ సభాఁ మమతా అధికాఈ ॥
మందోదరీ హృదయఁ కర చింతా। భయు కంత పర బిధి బిపరీతా ॥
బైఠేఉ సభాఁ ఖబరి అసి పాఈ। సింధు పార సేనా సబ ఆఈ ॥
బూఝేసి సచివ ఉచిత మత కహహూ। తే సబ హఁసే మష్ట కరి రహహూ ॥
జితేహు సురాసుర తబ శ్రమ నాహీం। నర బానర కేహి లేఖే మాహీ ॥

దో. సచివ బైద గుర తీని జౌం ప్రియ బోలహిం భయ ఆస।
రాజ ధర్మ తన తీని కర హోఇ బేగిహీం నాస ॥ 37 ॥

సోఇ రావన కహుఁ బని సహాఈ। అస్తుతి కరహిం సునాఇ సునాఈ ॥
అవసర జాని బిభీషను ఆవా। భ్రాతా చరన సీసు తేహిం నావా ॥
పుని సిరు నాఇ బైఠ నిజ ఆసన। బోలా బచన పాఇ అనుసాసన ॥
జౌ కృపాల పూఁఛిహు మోహి బాతా। మతి అనురుప కహుఁ హిత తాతా ॥
జో ఆపన చాహై కల్యానా। సుజసు సుమతి సుభ గతి సుఖ నానా ॥
సో పరనారి లిలార గోసాఈం। తజు చుథి కే చంద కి నాఈ ॥
చౌదహ భువన ఏక పతి హోఈ। భూతద్రోహ తిష్టి నహిం సోఈ ॥
గున సాగర నాగర నర జోఊ। అలప లోభ భల కహి న కోఊ ॥

దో. కామ క్రోధ మద లోభ సబ నాథ నరక కే పంథ।
సబ పరిహరి రఘుబీరహి భజహు భజహిం జేహి సంత ॥ 38 ॥

తాత రామ నహిం నర భూపాలా। భువనేస్వర కాలహు కర కాలా ॥
బ్రహ్మ అనామయ అజ భగవంతా। బ్యాపక అజిత అనాది అనంతా ॥
గో ద్విజ ధేను దేవ హితకారీ। కృపాసింధు మానుష తనుధారీ ॥
జన రంజన భంజన ఖల బ్రాతా। బేద ధర్మ రచ్ఛక సును భ్రాతా ॥
తాహి బయరు తజి నాఇఅ మాథా। ప్రనతారతి భంజన రఘునాథా ॥
దేహు నాథ ప్రభు కహుఁ బైదేహీ। భజహు రామ బిను హేతు సనేహీ ॥
సరన గేఁ ప్రభు తాహు న త్యాగా। బిస్వ ద్రోహ కృత అఘ జేహి లాగా ॥
జాసు నామ త్రయ తాప నసావన। సోఇ ప్రభు ప్రగట సముఝు జియఁ రావన ॥

దో. బార బార పద లాగుఁ బినయ కరుఁ దససీస।
పరిహరి మాన మోహ మద భజహు కోసలాధీస ॥ 39(క) ॥

ముని పులస్తి నిజ సిష్య సన కహి పఠీ యహ బాత।
తురత సో మైం ప్రభు సన కహీ పాఇ సుఅవసరు తాత ॥ 39(ఖ) ॥

మాల్యవంత అతి సచివ సయానా। తాసు బచన సుని అతి సుఖ మానా ॥
తాత అనుజ తవ నీతి బిభూషన। సో ఉర ధరహు జో కహత బిభీషన ॥
రిపు ఉతకరష కహత సఠ దోఊ। దూరి న కరహు ఇహాఁ హి కోఊ ॥
మాల్యవంత గృహ గయు బహోరీ। కహి బిభీషను పుని కర జోరీ ॥
సుమతి కుమతి సబ కేం ఉర రహహీం। నాథ పురాన నిగమ అస కహహీమ్ ॥
జహాఁ సుమతి తహఁ సంపతి నానా। జహాఁ కుమతి తహఁ బిపతి నిదానా ॥
తవ ఉర కుమతి బసీ బిపరీతా। హిత అనహిత మానహు రిపు ప్రీతా ॥
కాలరాతి నిసిచర కుల కేరీ। తేహి సీతా పర ప్రీతి ఘనేరీ ॥

దో. తాత చరన గహి మాగుఁ రాఖహు మోర దులార।
సీత దేహు రామ కహుఁ అహిత న హోఇ తుమ్హార ॥ 40 ॥

బుధ పురాన శ్రుతి సంమత బానీ। కహీ బిభీషన నీతి బఖానీ ॥
సునత దసానన ఉఠా రిసాఈ। ఖల తోహి నికట ముత్యు అబ ఆఈ ॥
జిఅసి సదా సఠ మోర జిఆవా। రిపు కర పచ్ఛ మూఢ఼ తోహి భావా ॥
కహసి న ఖల అస కో జగ మాహీం। భుజ బల జాహి జితా మైం నాహీ ॥
మమ పుర బసి తపసిన్హ పర ప్రీతీ। సఠ మిలు జాఇ తిన్హహి కహు నీతీ ॥
అస కహి కీన్హేసి చరన ప్రహారా। అనుజ గహే పద బారహిం బారా ॥
ఉమా సంత కి ఇహి బడ఼ఆఈ। మంద కరత జో కరి భలాఈ ॥
తుమ్హ పితు సరిస భలేహిం మోహి మారా। రాము భజేం హిత నాథ తుమ్హారా ॥
సచివ సంగ లై నభ పథ గయూ। సబహి సునాఇ కహత అస భయూ ॥
దో0=రాము సత్యసంకల్ప ప్రభు సభా కాలబస తోరి।

మై రఘుబీర సరన అబ జాఉఁ దేహు జని ఖోరి ॥ 41 ॥

అస కహి చలా బిభీషను జబహీం। ఆయూహీన భే సబ తబహీమ్ ॥
సాధు అవగ్యా తురత భవానీ। కర కల్యాన అఖిల కై హానీ ॥
రావన జబహిం బిభీషన త్యాగా। భయు బిభవ బిను తబహిం అభాగా ॥
చలేఉ హరషి రఘునాయక పాహీం। కరత మనోరథ బహు మన మాహీమ్ ॥
దేఖిహుఁ జాఇ చరన జలజాతా। అరున మృదుల సేవక సుఖదాతా ॥
జే పద పరసి తరీ రిషినారీ। దండక కానన పావనకారీ ॥
జే పద జనకసుతాఁ ఉర లాఏ। కపట కురంగ సంగ ధర ధాఏ ॥
హర ఉర సర సరోజ పద జేఈ। అహోభాగ్య మై దేఖిహుఁ తేఈ ॥
దో0= జిన్హ పాయన్హ కే పాదుకన్హి భరతు రహే మన లాఇ।

తే పద ఆజు బిలోకిహుఁ ఇన్హ నయనన్హి అబ జాఇ ॥ 42 ॥

ఏహి బిధి కరత సప్రేమ బిచారా। ఆయు సపది సింధు ఏహిం పారా ॥
కపిన్హ బిభీషను ఆవత దేఖా। జానా కౌ రిపు దూత బిసేషా ॥
తాహి రాఖి కపీస పహిం ఆఏ। సమాచార సబ తాహి సునాఏ ॥
కహ సుగ్రీవ సునహు రఘురాఈ। ఆవా మిలన దసానన భాఈ ॥
కహ ప్రభు సఖా బూఝిఐ కాహా। కహి కపీస సునహు నరనాహా ॥
జాని న జాఇ నిసాచర మాయా। కామరూప కేహి కారన ఆయా ॥
భేద హమార లేన సఠ ఆవా। రాఖిఅ బాఁధి మోహి అస భావా ॥
సఖా నీతి తుమ్హ నీకి బిచారీ। మమ పన సరనాగత భయహారీ ॥
సుని ప్రభు బచన హరష హనుమానా। సరనాగత బచ్ఛల భగవానా ॥
దో0=సరనాగత కహుఁ జే తజహిం నిజ అనహిత అనుమాని।

తే నర పావఁర పాపమయ తిన్హహి బిలోకత హాని ॥ 43 ॥

కోటి బిప్ర బధ లాగహిం జాహూ। ఆఏఁ సరన తజుఁ నహిం తాహూ ॥
సనముఖ హోఇ జీవ మోహి జబహీం। జన్మ కోటి అఘ నాసహిం తబహీమ్ ॥
పాపవంత కర సహజ సుభ్AU। భజను మోర తేహి భావ న క్AU ॥
జౌం పై దుష్టహృదయ సోఇ హోఈ। మోరేం సనముఖ ఆవ కి సోఈ ॥
నిర్మల మన జన సో మోహి పావా। మోహి కపట ఛల ఛిద్ర న భావా ॥
భేద లేన పఠవా దససీసా। తబహుఁ న కఛు భయ హాని కపీసా ॥
జగ మహుఁ సఖా నిసాచర జేతే। లఛిమను హని నిమిష మహుఁ తేతే ॥
జౌం సభీత ఆవా సరనాఈ। రఖిహుఁ తాహి ప్రాన కీ నాఈ ॥
దో0=ఉభయ భాఁతి తేహి ఆనహు హఁసి కహ కృపానికేత।

జయ కృపాల కహి చలే అంగద హనూ సమేత ॥ 44 ॥

సాదర తేహి ఆగేం కరి బానర। చలే జహాఁ రఘుపతి కరునాకర ॥
దూరిహి తే దేఖే ద్వౌ భ్రాతా। నయనానంద దాన కే దాతా ॥
బహురి రామ ఛబిధామ బిలోకీ। రహేఉ ఠటుకి ఏకటక పల రోకీ ॥
భుజ ప్రలంబ కంజారున లోచన। స్యామల గాత ప్రనత భయ మోచన ॥
సింఘ కంధ ఆయత ఉర సోహా। ఆనన అమిత మదన మన మోహా ॥
నయన నీర పులకిత అతి గాతా। మన ధరి ధీర కహీ మృదు బాతా ॥
నాథ దసానన కర మైం భ్రాతా। నిసిచర బంస జనమ సురత్రాతా ॥
సహజ పాపప్రియ తామస దేహా। జథా ఉలూకహి తమ పర నేహా ॥

దో. శ్రవన సుజసు సుని ఆయుఁ ప్రభు భంజన భవ భీర।
త్రాహి త్రాహి ఆరతి హరన సరన సుఖద రఘుబీర ॥ 45 ॥

అస కహి కరత దండవత దేఖా। తురత ఉఠే ప్రభు హరష బిసేషా ॥
దీన బచన సుని ప్రభు మన భావా। భుజ బిసాల గహి హృదయఁ లగావా ॥
అనుజ సహిత మిలి ఢిగ బైఠారీ। బోలే బచన భగత భయహారీ ॥
కహు లంకేస సహిత పరివారా। కుసల కుఠాహర బాస తుమ్హారా ॥
ఖల మండలీం బసహు దిను రాతీ। సఖా ధరమ నిబహి కేహి భాఁతీ ॥
మైం జానుఁ తుమ్హారి సబ రీతీ। అతి నయ నిపున న భావ అనీతీ ॥
బరు భల బాస నరక కర తాతా। దుష్ట సంగ జని దేఇ బిధాతా ॥
అబ పద దేఖి కుసల రఘురాయా। జౌం తుమ్హ కీన్హ జాని జన దాయా ॥

దో. తబ లగి కుసల న జీవ కహుఁ సపనేహుఁ మన బిశ్రామ।
జబ లగి భజత న రామ కహుఁ సోక ధామ తజి కామ ॥ 46 ॥

తబ లగి హృదయఁ బసత ఖల నానా। లోభ మోహ మచ్ఛర మద మానా ॥
జబ లగి ఉర న బసత రఘునాథా। ధరేం చాప సాయక కటి భాథా ॥
మమతా తరున తమీ అఁధిఆరీ। రాగ ద్వేష ఉలూక సుఖకారీ ॥
తబ లగి బసతి జీవ మన మాహీం। జబ లగి ప్రభు ప్రతాప రబి నాహీమ్ ॥
అబ మైం కుసల మిటే భయ భారే। దేఖి రామ పద కమల తుమ్హారే ॥
తుమ్హ కృపాల జా పర అనుకూలా। తాహి న బ్యాప త్రిబిధ భవ సూలా ॥
మైం నిసిచర అతి అధమ సుభ్AU। సుభ ఆచరను కీన్హ నహిం క్AU ॥
జాసు రూప ముని ధ్యాన న ఆవా। తేహిం ప్రభు హరషి హృదయఁ మోహి లావా ॥

దో. -అహోభాగ్య మమ అమిత అతి రామ కృపా సుఖ పుంజ।
దేఖేఉఁ నయన బిరంచి సిబ సేబ్య జుగల పద కంజ ॥ 47 ॥

సునహు సఖా నిజ కహుఁ సుభ్AU। జాన భుసుండి సంభు గిరిజ్AU ॥
జౌం నర హోఇ చరాచర ద్రోహీ। ఆవే సభయ సరన తకి మోహీ ॥
తజి మద మోహ కపట ఛల నానా। కరుఁ సద్య తేహి సాధు సమానా ॥
జననీ జనక బంధు సుత దారా। తను ధను భవన సుహ్రద పరివారా ॥
సబ కై మమతా తాగ బటోరీ। మమ పద మనహి బాఁధ బరి డోరీ ॥
సమదరసీ ఇచ్ఛా కఛు నాహీం। హరష సోక భయ నహిం మన మాహీమ్ ॥
అస సజ్జన మమ ఉర బస కైసేం। లోభీ హృదయఁ బసి ధను జైసేమ్ ॥
తుమ్హ సారిఖే సంత ప్రియ మోరేం। ధరుఁ దేహ నహిం ఆన నిహోరేమ్ ॥

దో. సగున ఉపాసక పరహిత నిరత నీతి దృఢ఼ నేమ।
తే నర ప్రాన సమాన మమ జిన్హ కేం ద్విజ పద ప్రేమ ॥ 48 ॥

సును లంకేస సకల గున తోరేం। తాతేం తుమ్హ అతిసయ ప్రియ మోరేమ్ ॥
రామ బచన సుని బానర జూథా। సకల కహహిం జయ కృపా బరూథా ॥
సునత బిభీషను ప్రభు కై బానీ। నహిం అఘాత శ్రవనామృత జానీ ॥
పద అంబుజ గహి బారహిం బారా। హృదయఁ సమాత న ప్రేము అపారా ॥
సునహు దేవ సచరాచర స్వామీ। ప్రనతపాల ఉర అంతరజామీ ॥
ఉర కఛు ప్రథమ బాసనా రహీ। ప్రభు పద ప్రీతి సరిత సో బహీ ॥
అబ కృపాల నిజ భగతి పావనీ। దేహు సదా సివ మన భావనీ ॥
ఏవమస్తు కహి ప్రభు రనధీరా। మాగా తురత సింధు కర నీరా ॥
జదపి సఖా తవ ఇచ్ఛా నాహీం। మోర దరసు అమోఘ జగ మాహీమ్ ॥
అస కహి రామ తిలక తేహి సారా। సుమన బృష్టి నభ భీ అపారా ॥

దో. రావన క్రోధ అనల నిజ స్వాస సమీర ప్రచండ।
జరత బిభీషను రాఖేఉ దీన్హేహు రాజు అఖండ ॥ 49(క) ॥

జో సంపతి సివ రావనహి దీన్హి దిఏఁ దస మాథ।
సోఇ సంపదా బిభీషనహి సకుచి దీన్హ రఘునాథ ॥ 49(ఖ) ॥

అస ప్రభు ఛాడ఼ఇ భజహిం జే ఆనా। తే నర పసు బిను పూఁఛ బిషానా ॥
నిజ జన జాని తాహి అపనావా। ప్రభు సుభావ కపి కుల మన భావా ॥
పుని సర్బగ్య సర్బ ఉర బాసీ। సర్బరూప సబ రహిత ఉదాసీ ॥
బోలే బచన నీతి ప్రతిపాలక। కారన మనుజ దనుజ కుల ఘాలక ॥
సును కపీస లంకాపతి బీరా। కేహి బిధి తరిఅ జలధి గంభీరా ॥
సంకుల మకర ఉరగ ఝష జాతీ। అతి అగాధ దుస్తర సబ భాఁతీ ॥
కహ లంకేస సునహు రఘునాయక। కోటి సింధు సోషక తవ సాయక ॥
జద్యపి తదపి నీతి అసి గాఈ। బినయ కరిఅ సాగర సన జాఈ ॥

దో. ప్రభు తుమ్హార కులగుర జలధి కహిహి ఉపాయ బిచారి।
బిను ప్రయాస సాగర తరిహి సకల భాలు కపి ధారి ॥ 50 ॥

సఖా కహీ తుమ్హ నీకి ఉపాఈ। కరిఅ దైవ జౌం హోఇ సహాఈ ॥
మంత్ర న యహ లఛిమన మన భావా। రామ బచన సుని అతి దుఖ పావా ॥
నాథ దైవ కర కవన భరోసా। సోషిఅ సింధు కరిఅ మన రోసా ॥
కాదర మన కహుఁ ఏక అధారా। దైవ దైవ ఆలసీ పుకారా ॥
సునత బిహసి బోలే రఘుబీరా। ఐసేహిం కరబ ధరహు మన ధీరా ॥
అస కహి ప్రభు అనుజహి సముఝాఈ। సింధు సమీప గే రఘురాఈ ॥
ప్రథమ ప్రనామ కీన్హ సిరు నాఈ। బైఠే పుని తట దర్భ డసాఈ ॥
జబహిం బిభీషన ప్రభు పహిం ఆఏ। పాఛేం రావన దూత పఠాఏ ॥

దో. సకల చరిత తిన్హ దేఖే ధరేం కపట కపి దేహ।
ప్రభు గున హృదయఁ సరాహహిం సరనాగత పర నేహ ॥ 51 ॥

ప్రగట బఖానహిం రామ సుభ్AU। అతి సప్రేమ గా బిసరి దుర్AU ॥
రిపు కే దూత కపిన్హ తబ జానే। సకల బాఁధి కపీస పహిం ఆనే ॥
కహ సుగ్రీవ సునహు సబ బానర। అంగ భంగ కరి పఠవహు నిసిచర ॥
సుని సుగ్రీవ బచన కపి ధాఏ। బాఁధి కటక చహు పాస ఫిరాఏ ॥
బహు ప్రకార మారన కపి లాగే। దీన పుకారత తదపి న త్యాగే ॥
జో హమార హర నాసా కానా। తేహి కోసలాధీస కై ఆనా ॥
సుని లఛిమన సబ నికట బోలాఏ। దయా లాగి హఁసి తురత ఛోడాఏ ॥
రావన కర దీజహు యహ పాతీ। లఛిమన బచన బాచు కులఘాతీ ॥

దో. కహేహు ముఖాగర మూఢ఼ సన మమ సందేసు ఉదార।
సీతా దేఇ మిలేహు న త ఆవా కాల తుమ్హార ॥ 52 ॥

తురత నాఇ లఛిమన పద మాథా। చలే దూత బరనత గున గాథా ॥
కహత రామ జసు లంకాఁ ఆఏ। రావన చరన సీస తిన్హ నాఏ ॥
బిహసి దసానన పూఁఛీ బాతా। కహసి న సుక ఆపని కుసలాతా ॥
పుని కహు ఖబరి బిభీషన కేరీ। జాహి మృత్యు ఆఈ అతి నేరీ ॥
కరత రాజ లంకా సఠ త్యాగీ। హోఇహి జబ కర కీట అభాగీ ॥
పుని కహు భాలు కీస కటకాఈ। కఠిన కాల ప్రేరిత చలి ఆఈ ॥
జిన్హ కే జీవన కర రఖవారా। భయు మృదుల చిత సింధు బిచారా ॥
కహు తపసిన్హ కై బాత బహోరీ। జిన్హ కే హృదయఁ త్రాస అతి మోరీ ॥

దో. -కీ భి భేంట కి ఫిరి గే శ్రవన సుజసు సుని మోర।
కహసి న రిపు దల తేజ బల బహుత చకిత చిత తోర ॥ 53 ॥

నాథ కృపా కరి పూఁఛేహు జైసేం। మానహు కహా క్రోధ తజి తైసేమ్ ॥
మిలా జాఇ జబ అనుజ తుమ్హారా। జాతహిం రామ తిలక తేహి సారా ॥
రావన దూత హమహి సుని కానా। కపిన్హ బాఁధి దీన్హే దుఖ నానా ॥
శ్రవన నాసికా కాటై లాగే। రామ సపథ దీన్హే హమ త్యాగే ॥
పూఁఛిహు నాథ రామ కటకాఈ। బదన కోటి సత బరని న జాఈ ॥
నానా బరన భాలు కపి ధారీ। బికటానన బిసాల భయకారీ ॥
జేహిం పుర దహేఉ హతేఉ సుత తోరా। సకల కపిన్హ మహఁ తేహి బలు థోరా ॥
అమిత నామ భట కఠిన కరాలా। అమిత నాగ బల బిపుల బిసాలా ॥

దో. ద్విబిద మయంద నీల నల అంగద గద బికటాసి।
దధిముఖ కేహరి నిసఠ సఠ జామవంత బలరాసి ॥ 54 ॥

ఏ కపి సబ సుగ్రీవ సమానా। ఇన్హ సమ కోటిన్హ గని కో నానా ॥
రామ కృపాఁ అతులిత బల తిన్హహీం। తృన సమాన త్రేలోకహి గనహీమ్ ॥
అస మైం సునా శ్రవన దసకంధర। పదుమ అఠారహ జూథప బందర ॥
నాథ కటక మహఁ సో కపి నాహీం। జో న తుమ్హహి జీతై రన మాహీమ్ ॥
పరమ క్రోధ మీజహిం సబ హాథా। ఆయసు పై న దేహిం రఘునాథా ॥
సోషహిం సింధు సహిత ఝష బ్యాలా। పూరహీం న త భరి కుధర బిసాలా ॥
మర్ది గర్ద మిలవహిం దససీసా। ఐసేఇ బచన కహహిం సబ కీసా ॥
గర్జహిం తర్జహిం సహజ అసంకా। మానహు గ్రసన చహత హహిం లంకా ॥

దో. -సహజ సూర కపి భాలు సబ పుని సిర పర ప్రభు రామ।
రావన కాల కోటి కహు జీతి సకహిం సంగ్రామ ॥ 55 ॥

రామ తేజ బల బుధి బిపులాఈ। తబ భ్రాతహి పూఁఛేఉ నయ నాగర ॥
తాసు బచన సుని సాగర పాహీం। మాగత పంథ కృపా మన మాహీమ్ ॥
సునత బచన బిహసా దససీసా। జౌం అసి మతి సహాయ కృత కీసా ॥
సహజ భీరు కర బచన దృఢ఼ఆఈ। సాగర సన ఠానీ మచలాఈ ॥
మూఢ఼ మృషా కా కరసి బడ఼ఆఈ। రిపు బల బుద్ధి థాహ మైం పాఈ ॥
సచివ సభీత బిభీషన జాకేం। బిజయ బిభూతి కహాఁ జగ తాకేమ్ ॥
సుని ఖల బచన దూత రిస బాఢ఼ఈ। సమయ బిచారి పత్రికా కాఢ఼ఈ ॥
రామానుజ దీన్హీ యహ పాతీ। నాథ బచాఇ జుడ఼ఆవహు ఛాతీ ॥
బిహసి బామ కర లీన్హీ రావన। సచివ బోలి సఠ లాగ బచావన ॥

దో. -బాతన్హ మనహి రిఝాఇ సఠ జని ఘాలసి కుల ఖీస।
రామ బిరోధ న ఉబరసి సరన బిష్ను అజ ఈస ॥ 56(క) ॥

కీ తజి మాన అనుజ ఇవ ప్రభు పద పంకజ భృంగ।
హోహి కి రామ సరానల ఖల కుల సహిత పతంగ ॥ 56(ఖ) ॥

సునత సభయ మన ముఖ ముసుకాఈ। కహత దసానన సబహి సునాఈ ॥
భూమి పరా కర గహత అకాసా। లఘు తాపస కర బాగ బిలాసా ॥
కహ సుక నాథ సత్య సబ బానీ। సముఝహు ఛాడ఼ఇ ప్రకృతి అభిమానీ ॥
సునహు బచన మమ పరిహరి క్రోధా। నాథ రామ సన తజహు బిరోధా ॥
అతి కోమల రఘుబీర సుభ్AU। జద్యపి అఖిల లోక కర ర్AU ॥
మిలత కృపా తుమ్హ పర ప్రభు కరిహీ। ఉర అపరాధ న ఏకు ధరిహీ ॥
జనకసుతా రఘునాథహి దీజే। ఏతనా కహా మోర ప్రభు కీజే।
జబ తేహిం కహా దేన బైదేహీ। చరన ప్రహార కీన్హ సఠ తేహీ ॥
నాఇ చరన సిరు చలా సో తహాఁ। కృపాసింధు రఘునాయక జహాఁ ॥
కరి ప్రనాము నిజ కథా సునాఈ। రామ కృపాఁ ఆపని గతి పాఈ ॥
రిషి అగస్తి కీం సాప భవానీ। రాఛస భయు రహా ముని గ్యానీ ॥
బంది రామ పద బారహిం బారా। ముని నిజ ఆశ్రమ కహుఁ పగు ధారా ॥

దో. బినయ న మానత జలధి జడ఼ గే తీన దిన బీతి।
బోలే రామ సకోప తబ భయ బిను హోఇ న ప్రీతి ॥ 57 ॥

లఛిమన బాన సరాసన ఆనూ। సోషౌం బారిధి బిసిఖ కృసానూ ॥
సఠ సన బినయ కుటిల సన ప్రీతీ। సహజ కృపన సన సుందర నీతీ ॥
మమతా రత సన గ్యాన కహానీ। అతి లోభీ సన బిరతి బఖానీ ॥
క్రోధిహి సమ కామిహి హరి కథా। ఊసర బీజ బేఁ ఫల జథా ॥
అస కహి రఘుపతి చాప చఢ఼ఆవా। యహ మత లఛిమన కే మన భావా ॥
సంఘానేఉ ప్రభు బిసిఖ కరాలా। ఉఠీ ఉదధి ఉర అంతర జ్వాలా ॥
మకర ఉరగ ఝష గన అకులానే। జరత జంతు జలనిధి జబ జానే ॥
కనక థార భరి మని గన నానా। బిప్ర రూప ఆయు తజి మానా ॥

దో. కాటేహిం పి కదరీ ఫరి కోటి జతన కౌ సీంచ।
బినయ న మాన ఖగేస సును డాటేహిం పి నవ నీచ ॥ 58 ॥

సభయ సింధు గహి పద ప్రభు కేరే। ఛమహు నాథ సబ అవగున మేరే ॥
గగన సమీర అనల జల ధరనీ। ఇన్హ కి నాథ సహజ జడ఼ కరనీ ॥
తవ ప్రేరిత మాయాఁ ఉపజాఏ। సృష్టి హేతు సబ గ్రంథని గాఏ ॥
ప్రభు ఆయసు జేహి కహఁ జస అహీ। సో తేహి భాఁతి రహే సుఖ లహీ ॥
ప్రభు భల కీన్హీ మోహి సిఖ దీన్హీ। మరజాదా పుని తుమ్హరీ కీన్హీ ॥
ఢోల గవాఁర సూద్ర పసు నారీ। సకల తాడ఼నా కే అధికారీ ॥
ప్రభు ప్రతాప మైం జాబ సుఖాఈ। ఉతరిహి కటకు న మోరి బడ఼ఆఈ ॥
ప్రభు అగ్యా అపేల శ్రుతి గాఈ। కరౌం సో బేగి జౌ తుమ్హహి సోహాఈ ॥

దో. సునత బినీత బచన అతి కహ కృపాల ముసుకాఇ।
జేహి బిధి ఉతరై కపి కటకు తాత సో కహహు ఉపాఇ ॥ 59 ॥

నాథ నీల నల కపి ద్వౌ భాఈ। లరికాఈ రిషి ఆసిష పాఈ ॥
తిన్హ కే పరస కిఏఁ గిరి భారే। తరిహహిం జలధి ప్రతాప తుమ్హారే ॥
మైం పుని ఉర ధరి ప్రభుతాఈ। కరిహుఁ బల అనుమాన సహాఈ ॥
ఏహి బిధి నాథ పయోధి బఁధాఇఅ। జేహిం యహ సుజసు లోక తిహుఁ గాఇఅ ॥
ఏహి సర మమ ఉత్తర తట బాసీ। హతహు నాథ ఖల నర అఘ రాసీ ॥
సుని కృపాల సాగర మన పీరా। తురతహిం హరీ రామ రనధీరా ॥
దేఖి రామ బల పౌరుష భారీ। హరషి పయోనిధి భయు సుఖారీ ॥
సకల చరిత కహి ప్రభుహి సునావా। చరన బంది పాథోధి సిధావా ॥

ఛం. నిజ భవన గవనేఉ సింధు శ్రీరఘుపతిహి యహ మత భాయూ।
యహ చరిత కలి మలహర జథామతి దాస తులసీ గాయూ ॥
సుఖ భవన సంసయ సమన దవన బిషాద రఘుపతి గున గనా ॥
తజి సకల ఆస భరోస గావహి సునహి సంతత సఠ మనా ॥

దో. సకల సుమంగల దాయక రఘునాయక గున గాన।
సాదర సునహిం తే తరహిం భవ సింధు బినా జలజాన ॥ 60 ॥

మాసపారాయణ, చౌబీసవాఁ విశ్రామ
ఇతి శ్రీమద్రామచరితమానసే సకలకలికలుషవిధ్వంసనే
పంచమః సోపానః సమాప్తః ।
(సుందరకాండ సమాప్త)

కఠోపనిషద్ - అధ్యాయ 2, వళ్ళీ 1

అధ్యాయ 2
వల్లీ 1

పరాంచిఖాని వ్యతృణత్స్వయంభూస్తస్మాత్పరాఙ్పశ్యతి నాంతరాత్మన్‌।
కశ్చిద్ధీరః ప్రత్యగాత్మానమైషదావృత్తచక్షురమృతత్వమిచ్ఛన్‌ ॥1॥

పరాచః కామాననుయంతి బాలాస్తే మృత్యోర్యంతి వితతస్య పాశం‌।
అథ ధీరా అమృతత్వం-విఀదిత్వా ధ్రువమధ్రువేష్విహ న ప్రార్థయంతే ॥2॥

యేన రూపం రసం గంధం శబ్దాన్స్పర్​శాంశ్చ మైథునాన్‌।
ఏతేనైవ విజానాతి కిమత్ర పరిశిష్యతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥3॥

స్వప్నాంతం జాగరితాంతం చోభౌ యేనానుపశ్యతి।
మహాంతం-విఀభుమాత్మానం మత్వా ధీరో న శోచతి ॥4॥

య ఇమం మధ్వదం-వేఀద ఆత్మానం జీవమంతికాత్‌।
ఈశానం భూతభవ్యస్య న తతో విజుగుప్సతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥5॥

యః పూర్వం తపసో జాతమద్‌భ్యః పూర్వమజాయత।
గుహాం ప్రవిశ్య తిష్ఠంతం-యోఀ భూతేభిర్వ్యపశ్యత। ఏతద్వై తత్‌ ॥6॥

యా ప్రాణేన సంభవత్యదితిర్దేవతామయీ।
గుహాం ప్రవిశ్య తిష్ఠంతీం-యాఀ భూతేభిర్వ్యజాయత। ఏతద్వై తత్‌ ॥7॥

అరణ్యోర్నిహితో జాతవేదా గర్భ ఇవ సుభృతో గర్భిణీభిః।
దివే దివే ఈడ్యో జాగృవద్భిర్​హవిష్మద్భిర్మనుష్యేభిరగ్నిః। ఏతద్వై తత్‌ ॥8॥

యతశ్చోదేతి సూర్యోఽస్తం-యఀత్ర చ గచ్ఛతి।
తం దేవాః సర్వేఽర్పితాస్తదు నాత్యేతి కశ్చన। ఏతద్వై తత్‌ ॥9॥

యదేవేహ తదముత్ర యదముత్ర తదన్విహ।
మృత్యోః స మృత్యుమాప్నోతి య ఇహ నానేవ పశ్యతి ॥10॥

మనసైవేదమాప్తవ్యం నేహ నానాఽస్తి కించన।
మృత్యోః స మృత్యుం గచ్ఛతి య ఇహ నానేవ పశ్యతి ॥11॥

అంగుష్ఠమాత్రః పురుషో మధ్య ఆత్మని తిష్ఠతి।
ఈశానో భూతభవ్యస్య న తతో విజుగుప్సతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥12॥

అంగుష్ఠమాత్రః పురుషో జ్యోతిరివాధూమకః।
ఈశానో భూతభవ్యస్య స ఏవాద్య స ఉ శ్వః। ఏతద్వై తత్‌ ॥13॥

యథోదకం దుర్గం-వృఀష్టం పర్వతేషు విధావతి।
ఏవం ధర్మాన్పృథక్‌ పశ్యంస్తానేవానువిధావతి ॥14॥

యథోదకం శుద్ధే శుద్ధమాసిక్తం తాదృగేవ భవతి।
ఏవం మునేర్విజానత ఆత్మా భవతి గౌతమ ॥15॥

శ్రీ రామ చరిత మానస - కిష్కింధాకాండ

శ్రీగణేశాయ నమః
శ్రీజానకీవల్లభో విజయతే
శ్రీరామచరితమానస
చతుర్థ సోపాన (కిష్కింధాకాండ)

కుందేందీవరసుందరావతిబలౌ విజ్ఞానధామావుభౌ
శోభాఢ్యౌ వరధన్వినౌ శ్రుతినుతౌ గోవిప్రవృందప్రియౌ।
మాయామానుషరూపిణౌ రఘువరౌ సద్ధర్మవర్మౌం హితౌ
సీతాన్వేషణతత్పరౌ పథిగతౌ భక్తిప్రదౌ తౌ హి నః ॥ 1 ॥

బ్రహ్మాంభోధిసముద్భవం కలిమలప్రధ్వంసనం చావ్యయం
శ్రీమచ్ఛంభుముఖేందుసుందరవరే సంశోభితం సర్వదా।
సంసారామయభేషజం సుఖకరం శ్రీజానకీజీవనం
ధన్యాస్తే కృతినః పిబంతి సతతం శ్రీరామనామామృతమ్ ॥ 2 ॥

సో. ముక్తి జన్మ మహి జాని గ్యాన ఖాని అఘ హాని కర
జహఁ బస సంభు భవాని సో కాసీ సేఇఅ కస న ॥
జరత సకల సుర బృంద బిషమ గరల జేహిం పాన కియ।
తేహి న భజసి మన మంద కో కృపాల సంకర సరిస ॥
ఆగేం చలే బహురి రఘురాయా। రిష్యమూక పరవత నిఅరాయా ॥
తహఁ రహ సచివ సహిత సుగ్రీవా। ఆవత దేఖి అతుల బల సీంవా ॥
అతి సభీత కహ సును హనుమానా। పురుష జుగల బల రూప నిధానా ॥
ధరి బటు రూప దేఖు తైం జాఈ। కహేసు జాని జియఁ సయన బుఝాఈ ॥
పఠే బాలి హోహిం మన మైలా। భాగౌం తురత తజౌం యహ సైలా ॥
బిప్ర రూప ధరి కపి తహఁ గయూ। మాథ నాఇ పూఛత అస భయూ ॥
కో తుమ్హ స్యామల గౌర సరీరా। ఛత్రీ రూప ఫిరహు బన బీరా ॥
కఠిన భూమి కోమల పద గామీ। కవన హేతు బిచరహు బన స్వామీ ॥
మృదుల మనోహర సుందర గాతా। సహత దుసహ బన ఆతప బాతా ॥
కీ తుమ్హ తీని దేవ మహఁ కోఊ। నర నారాయన కీ తుమ్హ దోఊ ॥

దో. జగ కారన తారన భవ భంజన ధరనీ భార।
కీ తుమ్హ అకిల భువన పతి లీన్హ మనుజ అవతార ॥ 1 ॥

కోసలేస దసరథ కే జాఏ । హమ పితు బచన మాని బన ఆఏ ॥
నామ రామ లఛిమన దూ భాఈ। సంగ నారి సుకుమారి సుహాఈ ॥
ఇహాఁ హరి నిసిచర బైదేహీ। బిప్ర ఫిరహిం హమ ఖోజత తేహీ ॥
ఆపన చరిత కహా హమ గాఈ। కహహు బిప్ర నిజ కథా బుఝాఈ ॥
ప్రభు పహిచాని పరేఉ గహి చరనా। సో సుఖ ఉమా నహిం బరనా ॥
పులకిత తన ముఖ ఆవ న బచనా। దేఖత రుచిర బేష కై రచనా ॥
పుని ధీరజు ధరి అస్తుతి కీన్హీ। హరష హృదయఁ నిజ నాథహి చీన్హీ ॥
మోర న్యాఉ మైం పూఛా సాఈం। తుమ్హ పూఛహు కస నర కీ నాఈమ్ ॥
తవ మాయా బస ఫిరుఁ భులానా। తా తే మైం నహిం ప్రభు పహిచానా ॥

దో. ఏకు మైం మంద మోహబస కుటిల హృదయ అగ్యాన।
పుని ప్రభు మోహి బిసారేఉ దీనబంధు భగవాన ॥ 2 ॥

జదపి నాథ బహు అవగున మోరేం। సేవక ప్రభుహి పరై జని భోరేమ్ ॥
నాథ జీవ తవ మాయాఁ మోహా। సో నిస్తరి తుమ్హారేహిం ఛోహా ॥
తా పర మైం రఘుబీర దోహాఈ। జానుఁ నహిం కఛు భజన ఉపాఈ ॥
సేవక సుత పతి మాతు భరోసేం। రహి అసోచ బని ప్రభు పోసేమ్ ॥
అస కహి పరేఉ చరన అకులాఈ। నిజ తను ప్రగటి ప్రీతి ఉర ఛాఈ ॥
తబ రఘుపతి ఉఠాఇ ఉర లావా। నిజ లోచన జల సీంచి జుడ఼ఆవా ॥
సును కపి జియఁ మానసి జని ఊనా। తైం మమ ప్రియ లఛిమన తే దూనా ॥
సమదరసీ మోహి కహ సబ కోఊ। సేవక ప్రియ అనన్యగతి సోఊ ॥

దో. సో అనన్య జాకేం అసి మతి న టరి హనుమంత।
మైం సేవక సచరాచర రూప స్వామి భగవంత ॥ 3 ॥

దేఖి పవన సుత పతి అనుకూలా। హృదయఁ హరష బీతీ సబ సూలా ॥
నాథ సైల పర కపిపతి రహీ। సో సుగ్రీవ దాస తవ అహీ ॥
తేహి సన నాథ మయత్రీ కీజే। దీన జాని తేహి అభయ కరీజే ॥
సో సీతా కర ఖోజ కరాఇహి। జహఁ తహఁ మరకట కోటి పఠాఇహి ॥
ఏహి బిధి సకల కథా సముఝాఈ। లిఏ దుఔ జన పీఠి చఢ఼ఆఈ ॥
జబ సుగ్రీవఁ రామ కహుఁ దేఖా। అతిసయ జన్మ ధన్య కరి లేఖా ॥
సాదర మిలేఉ నాఇ పద మాథా। భైంటేఉ అనుజ సహిత రఘునాథా ॥
కపి కర మన బిచార ఏహి రీతీ। కరిహహిం బిధి మో సన ఏ ప్రీతీ ॥

దో. తబ హనుమంత ఉభయ దిసి కీ సబ కథా సునాఇ ॥
పావక సాఖీ దేఇ కరి జోరీ ప్రీతీ దృఢ఼ఆఇ ॥ 4 ॥

కీన్హీ ప్రీతి కఛు బీచ న రాఖా। లఛమిన రామ చరిత సబ భాషా ॥
కహ సుగ్రీవ నయన భరి బారీ। మిలిహి నాథ మిథిలేసకుమారీ ॥
మంత్రిన్హ సహిత ఇహాఁ ఏక బారా। బైఠ రహేఉఁ మైం కరత బిచారా ॥
గగన పంథ దేఖీ మైం జాతా। పరబస పరీ బహుత బిలపాతా ॥
రామ రామ హా రామ పుకారీ। హమహి దేఖి దీన్హేఉ పట డారీ ॥
మాగా రామ తురత తేహిం దీన్హా। పట ఉర లాఇ సోచ అతి కీన్హా ॥
కహ సుగ్రీవ సునహు రఘుబీరా। తజహు సోచ మన ఆనహు ధీరా ॥
సబ ప్రకార కరిహుఁ సేవకాఈ। జేహి బిధి మిలిహి జానకీ ఆఈ ॥

దో. సఖా బచన సుని హరషే కృపాసిధు బలసీంవ।
కారన కవన బసహు బన మోహి కహహు సుగ్రీవ ॥ 5 ॥

నాత బాలి అరు మైం ద్వౌ భాఈ। ప్రీతి రహీ కఛు బరని న జాఈ ॥
మయ సుత మాయావీ తేహి న్AUఁ। ఆవా సో ప్రభు హమరేం గ్AUఁ ॥
అర్ధ రాతి పుర ద్వార పుకారా। బాలీ రిపు బల సహై న పారా ॥
ధావా బాలి దేఖి సో భాగా। మైం పుని గయుఁ బంధు సఁగ లాగా ॥
గిరిబర గుహాఁ పైఠ సో జాఈ। తబ బాలీం మోహి కహా బుఝాఈ ॥
పరిఖేసు మోహి ఏక పఖవారా। నహిం ఆవౌం తబ జానేసు మారా ॥
మాస దివస తహఁ రహేఉఁ ఖరారీ। నిసరీ రుధిర ధార తహఁ భారీ ॥
బాలి హతేసి మోహి మారిహి ఆఈ। సిలా దేఇ తహఁ చలేఉఁ పరాఈ ॥
మంత్రిన్హ పుర దేఖా బిను సాఈం। దీన్హేఉ మోహి రాజ బరిఆఈ ॥
బాలి తాహి మారి గృహ ఆవా। దేఖి మోహి జియఁ భేద బఢ఼ఆవా ॥
రిపు సమ మోహి మారేసి అతి భారీ। హరి లీన్హేసి సర్బసు అరు నారీ ॥
తాకేం భయ రఘుబీర కృపాలా। సకల భువన మైం ఫిరేఉఁ బిహాలా ॥
ఇహాఁ సాప బస ఆవత నాహీం। తదపి సభీత రహుఁ మన మాహీఁ ॥
సుని సేవక దుఖ దీనదయాలా। ఫరకి ఉఠీం ద్వై భుజా బిసాలా ॥

దో. సును సుగ్రీవ మారిహుఁ బాలిహి ఏకహిం బాన।
బ్రహ్మ రుద్ర సరనాగత గేఁ న ఉబరిహిం ప్రాన ॥ 6 ॥

జే న మిత్ర దుఖ హోహిం దుఖారీ। తిన్హహి బిలోకత పాతక భారీ ॥
నిజ దుఖ గిరి సమ రజ కరి జానా। మిత్రక దుఖ రజ మేరు సమానా ॥
జిన్హ కేం అసి మతి సహజ న ఆఈ। తే సఠ కత హఠి కరత మితాఈ ॥
కుపథ నివారి సుపంథ చలావా। గున ప్రగటే అవగునన్హి దురావా ॥
దేత లేత మన సంక న ధరీ। బల అనుమాన సదా హిత కరీ ॥
బిపతి కాల కర సతగున నేహా। శ్రుతి కహ సంత మిత్ర గున ఏహా ॥
ఆగేం కహ మృదు బచన బనాఈ। పాఛేం అనహిత మన కుటిలాఈ ॥
జా కర చిత అహి గతి సమ భాఈ। అస కుమిత్ర పరిహరేహి భలాఈ ॥
సేవక సఠ నృప కృపన కునారీ। కపటీ మిత్ర సూల సమ చారీ ॥
సఖా సోచ త్యాగహు బల మోరేం। సబ బిధి ఘటబ కాజ మైం తోరేమ్ ॥
కహ సుగ్రీవ సునహు రఘుబీరా। బాలి మహాబల అతి రనధీరా ॥
దుందుభీ అస్థి తాల దేఖరాఏ। బిను ప్రయాస రఘునాథ ఢహాఏ ॥
దేఖి అమిత బల బాఢ఼ఈ ప్రీతీ। బాలి బధబ ఇన్హ భి పరతీతీ ॥
బార బార నావి పద సీసా। ప్రభుహి జాని మన హరష కపీసా ॥
ఉపజా గ్యాన బచన తబ బోలా। నాథ కృపాఁ మన భయు అలోలా ॥
సుఖ సంపతి పరివార బడ఼ఆఈ। సబ పరిహరి కరిహుఁ సేవకాఈ ॥
ఏ సబ రామభగతి కే బాధక। కహహిం సంత తబ పద అవరాధక ॥
సత్రు మిత్ర సుఖ దుఖ జగ మాహీం। మాయా కృత పరమారథ నాహీమ్ ॥
బాలి పరమ హిత జాసు ప్రసాదా। మిలేహు రామ తుమ్హ సమన బిషాదా ॥
సపనేం జేహి సన హోఇ లరాఈ। జాగేం సముఝత మన సకుచాఈ ॥
అబ ప్రభు కృపా కరహు ఏహి భాఁతీ। సబ తజి భజను కరౌం దిన రాతీ ॥
సుని బిరాగ సంజుత కపి బానీ। బోలే బిహఁసి రాము ధనుపానీ ॥
జో కఛు కహేహు సత్య సబ సోఈ। సఖా బచన మమ మృషా న హోఈ ॥
నట మరకట ఇవ సబహి నచావత। రాము ఖగేస బేద అస గావత ॥
లై సుగ్రీవ సంగ రఘునాథా। చలే చాప సాయక గహి హాథా ॥
తబ రఘుపతి సుగ్రీవ పఠావా। గర్జేసి జాఇ నికట బల పావా ॥
సునత బాలి క్రోధాతుర ధావా। గహి కర చరన నారి సముఝావా ॥
సును పతి జిన్హహి మిలేఉ సుగ్రీవా। తే ద్వౌ బంధు తేజ బల సీంవా ॥
కోసలేస సుత లఛిమన రామా। కాలహు జీతి సకహిం సంగ్రామా ॥

దో. కహ బాలి సును భీరు ప్రియ సమదరసీ రఘునాథ।
జౌం కదాచి మోహి మారహిం తౌ పుని హౌఁ సనాథ ॥ 7 ॥

అస కహి చలా మహా అభిమానీ। తృన సమాన సుగ్రీవహి జానీ ॥
భిరే ఉభౌ బాలీ అతి తర్జా । ముఠికా మారి మహాధుని గర్జా ॥
తబ సుగ్రీవ బికల హోఇ భాగా। ముష్టి ప్రహార బజ్ర సమ లాగా ॥
మైం జో కహా రఘుబీర కృపాలా। బంధు న హోఇ మోర యహ కాలా ॥
ఏకరూప తుమ్హ భ్రాతా దోఊ। తేహి భ్రమ తేం నహిం మారేఉఁ సోఊ ॥
కర పరసా సుగ్రీవ సరీరా। తను భా కులిస గీ సబ పీరా ॥
మేలీ కంఠ సుమన కై మాలా। పఠవా పుని బల దేఇ బిసాలా ॥
పుని నానా బిధి భీ లరాఈ। బిటప ఓట దేఖహిం రఘురాఈ ॥

దో. బహు ఛల బల సుగ్రీవ కర హియఁ హారా భయ మాని।
మారా బాలి రామ తబ హృదయ మాఝ సర తాని ॥ 8 ॥

పరా బికల మహి సర కే లాగేం। పుని ఉఠి బైఠ దేఖి ప్రభు ఆగేమ్ ॥
స్యామ గాత సిర జటా బనాఏఁ। అరున నయన సర చాప చఢ఼ఆఏఁ ॥
పుని పుని చితి చరన చిత దీన్హా। సుఫల జన్మ మానా ప్రభు చీన్హా ॥
హృదయఁ ప్రీతి ముఖ బచన కఠోరా। బోలా చితి రామ కీ ఓరా ॥
ధర్మ హేతు అవతరేహు గోసాఈ। మారేహు మోహి బ్యాధ కీ నాఈ ॥
మైం బైరీ సుగ్రీవ పిఆరా। అవగున కబన నాథ మోహి మారా ॥
అనుజ బధూ భగినీ సుత నారీ। సును సఠ కన్యా సమ ఏ చారీ ॥
ఇన్హహి కుద్దష్టి బిలోకి జోఈ। తాహి బధేం కఛు పాప న హోఈ ॥
ముఢ఼ తోహి అతిసయ అభిమానా। నారి సిఖావన కరసి న కానా ॥
మమ భుజ బల ఆశ్రిత తేహి జానీ। మారా చహసి అధమ అభిమానీ ॥

దో. సునహు రామ స్వామీ సన చల న చాతురీ మోరి।
ప్రభు అజహూఁ మైం పాపీ అంతకాల గతి తోరి ॥ 9 ॥

సునత రామ అతి కోమల బానీ। బాలి సీస పరసేఉ నిజ పానీ ॥
అచల కరౌం తను రాఖహు ప్రానా। బాలి కహా సును కృపానిధానా ॥
జన్మ జన్మ ముని జతను కరాహీం। అంత రామ కహి ఆవత నాహీమ్ ॥
జాసు నామ బల సంకర కాసీ। దేత సబహి సమ గతి అవినాసీ ॥
మమ లోచన గోచర సోఇ ఆవా। బహురి కి ప్రభు అస బనిహి బనావా ॥

ఛం. సో నయన గోచర జాసు గున నిత నేతి కహి శ్రుతి గావహీం।
జితి పవన మన గో నిరస కరి ముని ధ్యాన కబహుఁక పావహీమ్ ॥
మోహి జాని అతి అభిమాన బస ప్రభు కహేఉ రాఖు సరీరహీ।
అస కవన సఠ హఠి కాటి సురతరు బారి కరిహి బబూరహీ ॥ 1 ॥

అబ నాథ కరి కరునా బిలోకహు దేహు జో బర మాగూఁ।
జేహిం జోని జన్మౌం కర్మ బస తహఁ రామ పద అనురాగూఁ ॥
యహ తనయ మమ సమ బినయ బల కల్యానప్రద ప్రభు లీజిఐ।
గహి బాహఁ సుర నర నాహ ఆపన దాస అంగద కీజిఐ ॥ 2 ॥

దో. రామ చరన దృఢ఼ ప్రీతి కరి బాలి కీన్హ తను త్యాగ।
సుమన మాల జిమి కంఠ తే గిరత న జాని నాగ ॥ 10 ॥

రామ బాలి నిజ ధామ పఠావా। నగర లోగ సబ బ్యాకుల ధావా ॥
నానా బిధి బిలాప కర తారా। ఛూటే కేస న దేహ సఁభారా ॥
తారా బికల దేఖి రఘురాయా । దీన్హ గ్యాన హరి లీన్హీ మాయా ॥
ఛితి జల పావక గగన సమీరా। పంచ రచిత అతి అధమ సరీరా ॥
ప్రగట సో తను తవ ఆగేం సోవా। జీవ నిత్య కేహి లగి తుమ్హ రోవా ॥
ఉపజా గ్యాన చరన తబ లాగీ। లీన్హేసి పరమ భగతి బర మాగీ ॥
ఉమా దారు జోషిత కీ నాఈ। సబహి నచావత రాము గోసాఈ ॥
తబ సుగ్రీవహి ఆయసు దీన్హా। మృతక కర్మ బిధిబత సబ కీన్హా ॥
రామ కహా అనుజహి సముఝాఈ। రాజ దేహు సుగ్రీవహి జాఈ ॥
రఘుపతి చరన నాఇ కరి మాథా। చలే సకల ప్రేరిత రఘునాథా ॥

దో. లఛిమన తురత బోలాఏ పురజన బిప్ర సమాజ।
రాజు దీన్హ సుగ్రీవ కహఁ అంగద కహఁ జుబరాజ ॥ 11 ॥

ఉమా రామ సమ హిత జగ మాహీం। గురు పితు మాతు బంధు ప్రభు నాహీమ్ ॥
సుర నర ముని సబ కై యహ రీతీ। స్వారథ లాగి కరహిం సబ ప్రీతీ ॥
బాలి త్రాస బ్యాకుల దిన రాతీ। తన బహు బ్రన చింతాఁ జర ఛాతీ ॥
సోఇ సుగ్రీవ కీన్హ కపిర్AU। అతి కృపాల రఘుబీర సుభ్AU ॥
జానతహుఁ అస ప్రభు పరిహరహీం। కాహే న బిపతి జాల నర పరహీమ్ ॥
పుని సుగ్రీవహి లీన్హ బోలాఈ। బహు ప్రకార నృపనీతి సిఖాఈ ॥
కహ ప్రభు సును సుగ్రీవ హరీసా। పుర న జాఉఁ దస చారి బరీసా ॥
గత గ్రీషమ బరషా రితు ఆఈ। రహిహుఁ నికట సైల పర ఛాఈ ॥
అంగద సహిత కరహు తుమ్హ రాజూ। సంతత హృదయ ధరేహు మమ కాజూ ॥
జబ సుగ్రీవ భవన ఫిరి ఆఏ। రాము ప్రబరషన గిరి పర ఛాఏ ॥

దో. ప్రథమహిం దేవన్హ గిరి గుహా రాఖేఉ రుచిర బనాఇ।
రామ కృపానిధి కఛు దిన బాస కరహింగే ఆఇ ॥ 12 ॥

సుందర బన కుసుమిత అతి సోభా। గుంజత మధుప నికర మధు లోభా ॥
కంద మూల ఫల పత్ర సుహాఏ। భే బహుత జబ తే ప్రభు ఆఏ ॥
దేఖి మనోహర సైల అనూపా। రహే తహఁ అనుజ సహిత సురభూపా ॥
మధుకర ఖగ మృగ తను ధరి దేవా। కరహిం సిద్ధ ముని ప్రభు కై సేవా ॥
మంగలరుప భయు బన తబ తే । కీన్హ నివాస రమాపతి జబ తే ॥
ఫటిక సిలా అతి సుభ్ర సుహాఈ। సుఖ ఆసీన తహాఁ ద్వౌ భాఈ ॥
కహత అనుజ సన కథా అనేకా। భగతి బిరతి నృపనీతి బిబేకా ॥
బరషా కాల మేఘ నభ ఛాఏ। గరజత లాగత పరమ సుహాఏ ॥

దో. లఛిమన దేఖు మోర గన నాచత బారిద పైఖి।
గృహీ బిరతి రత హరష జస బిష్ను భగత కహుఁ దేఖి ॥ 13 ॥

ఘన ఘమండ నభ గరజత ఘోరా। ప్రియా హీన డరపత మన మోరా ॥
దామిని దమక రహ న ఘన మాహీం। ఖల కై ప్రీతి జథా థిర నాహీమ్ ॥
బరషహిం జలద భూమి నిఅరాఏఁ। జథా నవహిం బుధ బిద్యా పాఏఁ ॥
బూఁద అఘాత సహహిం గిరి కైంసేమ్ । ఖల కే బచన సంత సహ జైసేమ్ ॥
ఛుద్ర నదీం భరి చలీం తోరాఈ। జస థోరేహుఁ ధన ఖల ఇతరాఈ ॥
భూమి పరత భా ఢాబర పానీ। జను జీవహి మాయా లపటానీ ॥
సమిటి సమిటి జల భరహిం తలావా। జిమి సదగున సజ్జన పహిం ఆవా ॥
సరితా జల జలనిధి మహుఁ జాఈ। హోఈ అచల జిమి జివ హరి పాఈ ॥

దో. హరిత భూమి తృన సంకుల సముఝి పరహిం నహిం పంథ।
జిమి పాఖండ బాద తేం గుప్త హోహిం సదగ్రంథ ॥ 14 ॥

దాదుర ధుని చహు దిసా సుహాఈ। బేద పఢ఼హిం జను బటు సముదాఈ ॥
నవ పల్లవ భే బిటప అనేకా। సాధక మన జస మిలేం బిబేకా ॥
అర్క జబాస పాత బిను భయూ। జస సురాజ ఖల ఉద్యమ గయూ ॥
ఖోజత కతహుఁ మిలి నహిం ధూరీ। కరి క్రోధ జిమి ధరమహి దూరీ ॥
ససి సంపన్న సోహ మహి కైసీ। ఉపకారీ కై సంపతి జైసీ ॥
నిసి తమ ఘన ఖద్యోత బిరాజా। జను దంభిన్హ కర మిలా సమాజా ॥
మహాబృష్టి చలి ఫూటి కిఆరీమ్ । జిమి సుతంత్ర భేఁ బిగరహిం నారీమ్ ॥
కృషీ నిరావహిం చతుర కిసానా। జిమి బుధ తజహిం మోహ మద మానా ॥
దేఖిఅత చక్రబాక ఖగ నాహీం। కలిహి పాఇ జిమి ధర్మ పరాహీమ్ ॥
ఊషర బరషి తృన నహిం జామా। జిమి హరిజన హియఁ ఉపజ న కామా ॥
బిబిధ జంతు సంకుల మహి భ్రాజా। ప్రజా బాఢ఼ జిమి పాఇ సురాజా ॥
జహఁ తహఁ రహే పథిక థకి నానా। జిమి ఇంద్రియ గన ఉపజేం గ్యానా ॥

దో. కబహుఁ ప్రబల బహ మారుత జహఁ తహఁ మేఘ బిలాహిం।
జిమి కపూత కే ఉపజేం కుల సద్ధర్మ నసాహిమ్ ॥ 15(క) ॥

కబహుఁ దివస మహఁ నిబిడ఼ తమ కబహుఁక ప్రగట పతంగ।
బినసి ఉపజి గ్యాన జిమి పాఇ కుసంగ సుసంగ ॥ 15(ఖ) ॥

బరషా బిగత సరద రితు ఆఈ। లఛిమన దేఖహు పరమ సుహాఈ ॥
ఫూలేం కాస సకల మహి ఛాఈ। జను బరషాఁ కృత ప్రగట బుఢ఼ఆఈ ॥
ఉదిత అగస్తి పంథ జల సోషా। జిమి లోభహి సోషి సంతోషా ॥
సరితా సర నిర్మల జల సోహా। సంత హృదయ జస గత మద మోహా ॥
రస రస సూఖ సరిత సర పానీ। మమతా త్యాగ కరహిం జిమి గ్యానీ ॥
జాని సరద రితు ఖంజన ఆఏ। పాఇ సమయ జిమి సుకృత సుహాఏ ॥
పంక న రేను సోహ అసి ధరనీ। నీతి నిపున నృప కై జసి కరనీ ॥
జల సంకోచ బికల భిఁ మీనా। అబుధ కుటుంబీ జిమి ధనహీనా ॥
బిను ధన నిర్మల సోహ అకాసా। హరిజన ఇవ పరిహరి సబ ఆసా ॥
కహుఁ కహుఁ బృష్టి సారదీ థోరీ। కౌ ఏక పావ భగతి జిమి మోరీ ॥

దో. చలే హరషి తజి నగర నృప తాపస బనిక భిఖారి।
జిమి హరిభగత పాఇ శ్రమ తజహి ఆశ్రమీ చారి ॥ 16 ॥

సుఖీ మీన జే నీర అగాధా। జిమి హరి సరన న ఏకు బాధా ॥
ఫూలేం కమల సోహ సర కైసా। నిర్గున బ్రహ్మ సగున భేఁ జైసా ॥
గుంజత మధుకర ముఖర అనూపా। సుందర ఖగ రవ నానా రూపా ॥
చక్రబాక మన దుఖ నిసి పైఖీ। జిమి దుర్జన పర సంపతి దేఖీ ॥
చాతక రటత తృషా అతి ఓహీ। జిమి సుఖ లహి న సంకరద్రోహీ ॥
సరదాతప నిసి ససి అపహరీ। సంత దరస జిమి పాతక టరీ ॥
దేఖి ఇందు చకోర సముదాఈ। చితవతహిం జిమి హరిజన హరి పాఈ ॥
మసక దంస బీతే హిమ త్రాసా। జిమి ద్విజ ద్రోహ కిఏఁ కుల నాసా ॥

దో. భూమి జీవ సంకుల రహే గే సరద రితు పాఇ।
సదగుర మిలే జాహిం జిమి సంసయ భ్రమ సముదాఇ ॥ 17 ॥

బరషా గత నిర్మల రితు ఆఈ। సుధి న తాత సీతా కై పాఈ ॥
ఏక బార కైసేహుఁ సుధి జానౌం। కాలహు జీత నిమిష మహుఁ ఆనౌమ్ ॥
కతహుఁ రహు జౌం జీవతి హోఈ। తాత జతన కరి ఆనేఉఁ సోఈ ॥
సుగ్రీవహుఁ సుధి మోరి బిసారీ। పావా రాజ కోస పుర నారీ ॥
జేహిం సాయక మారా మైం బాలీ। తేహిం సర హతౌం మూఢ఼ కహఁ కాలీ ॥
జాసు కృపాఁ ఛూటహీం మద మోహా। తా కహుఁ ఉమా కి సపనేహుఁ కోహా ॥
జానహిం యహ చరిత్ర ముని గ్యానీ। జిన్హ రఘుబీర చరన రతి మానీ ॥
లఛిమన క్రోధవంత ప్రభు జానా। ధనుష చఢ఼ఆఇ గహే కర బానా ॥

దో. తబ అనుజహి సముఝావా రఘుపతి కరునా సీంవ ॥
భయ దేఖాఇ లై ఆవహు తాత సఖా సుగ్రీవ ॥ 18 ॥

ఇహాఁ పవనసుత హృదయఁ బిచారా। రామ కాజు సుగ్రీవఁ బిసారా ॥
నికట జాఇ చరనన్హి సిరు నావా। చారిహు బిధి తేహి కహి సముఝావా ॥
సుని సుగ్రీవఁ పరమ భయ మానా। బిషయఁ మోర హరి లీన్హేఉ గ్యానా ॥
అబ మారుతసుత దూత సమూహా। పఠవహు జహఁ తహఁ బానర జూహా ॥
కహహు పాఖ మహుఁ ఆవ న జోఈ। మోరేం కర తా కర బధ హోఈ ॥
తబ హనుమంత బోలాఏ దూతా। సబ కర కరి సనమాన బహూతా ॥
భయ అరు ప్రీతి నీతి దేఖాఈ। చలే సకల చరనన్హి సిర నాఈ ॥
ఏహి అవసర లఛిమన పుర ఆఏ। క్రోధ దేఖి జహఁ తహఁ కపి ధాఏ ॥

దో. ధనుష చఢ఼ఆఇ కహా తబ జారి కరుఁ పుర ఛార।
బ్యాకుల నగర దేఖి తబ ఆయు బాలికుమార ॥ 19 ॥

చరన నాఇ సిరు బినతీ కీన్హీ। లఛిమన అభయ బాఁహ తేహి దీన్హీ ॥
క్రోధవంత లఛిమన సుని కానా। కహ కపీస అతి భయఁ అకులానా ॥
సును హనుమంత సంగ లై తారా। కరి బినతీ సముఝాఉ కుమారా ॥
తారా సహిత జాఇ హనుమానా। చరన బంది ప్రభు సుజస బఖానా ॥
కరి బినతీ మందిర లై ఆఏ। చరన పఖారి పలఁగ బైఠాఏ ॥
తబ కపీస చరనన్హి సిరు నావా। గహి భుజ లఛిమన కంఠ లగావా ॥
నాథ బిషయ సమ మద కఛు నాహీం। ముని మన మోహ కరి ఛన మాహీమ్ ॥
సునత బినీత బచన సుఖ పావా। లఛిమన తేహి బహు బిధి సముఝావా ॥
పవన తనయ సబ కథా సునాఈ। జేహి బిధి గే దూత సముదాఈ ॥

దో. హరషి చలే సుగ్రీవ తబ అంగదాది కపి సాథ।
రామానుజ ఆగేం కరి ఆఏ జహఁ రఘునాథ ॥ 20 ॥

నాఇ చరన సిరు కహ కర జోరీ। నాథ మోహి కఛు నాహిన ఖోరీ ॥
అతిసయ ప్రబల దేవ తబ మాయా। ఛూటి రామ కరహు జౌం దాయా ॥
బిషయ బస్య సుర నర ముని స్వామీ। మైం పావఁర పసు కపి అతి కామీ ॥
నారి నయన సర జాహి న లాగా। ఘోర క్రోధ తమ నిసి జో జాగా ॥
లోభ పాఁస జేహిం గర న బఁధాయా। సో నర తుమ్హ సమాన రఘురాయా ॥
యహ గున సాధన తేం నహిం హోఈ। తుమ్హరీ కృపాఁ పావ కోఇ కోఈ ॥
తబ రఘుపతి బోలే ముసకాఈ। తుమ్హ ప్రియ మోహి భరత జిమి భాఈ ॥
అబ సోఇ జతను కరహు మన లాఈ। జేహి బిధి సీతా కై సుధి పాఈ ॥

దో. ఏహి బిధి హోత బతకహీ ఆఏ బానర జూథ।
నానా బరన సకల దిసి దేఖిఅ కీస బరుథ ॥ 21 ॥

బానర కటక ఉమా మేం దేఖా। సో మూరుఖ జో కరన చహ లేఖా ॥
ఆఇ రామ పద నావహిం మాథా। నిరఖి బదను సబ హోహిం సనాథా ॥
అస కపి ఏక న సేనా మాహీం। రామ కుసల జేహి పూఛీ నాహీమ్ ॥
యహ కఛు నహిం ప్రభు కి అధికాఈ। బిస్వరూప బ్యాపక రఘురాఈ ॥
ఠాఢ఼ఏ జహఁ తహఁ ఆయసు పాఈ। కహ సుగ్రీవ సబహి సముఝాఈ ॥
రామ కాజు అరు మోర నిహోరా। బానర జూథ జాహు చహుఁ ఓరా ॥
జనకసుతా కహుఁ ఖోజహు జాఈ। మాస దివస మహఁ ఆఏహు భాఈ ॥
అవధి మేటి జో బిను సుధి పాఏఁ। ఆవి బనిహి సో మోహి మరాఏఁ ॥

దో. బచన సునత సబ బానర జహఁ తహఁ చలే తురంత ।
తబ సుగ్రీవఁ బోలాఏ అంగద నల హనుమంత ॥ 22 ॥

సునహు నీల అంగద హనుమానా। జామవంత మతిధీర సుజానా ॥
సకల సుభట మిలి దచ్ఛిన జాహూ। సీతా సుధి పూఁఛేఉ సబ కాహూ ॥
మన క్రమ బచన సో జతన బిచారేహు। రామచంద్ర కర కాజు సఁవారేహు ॥
భాను పీఠి సేఇఅ ఉర ఆగీ। స్వామిహి సర్బ భావ ఛల త్యాగీ ॥
తజి మాయా సేఇఅ పరలోకా। మిటహిం సకల భవ సంభవ సోకా ॥
దేహ ధరే కర యహ ఫలు భాఈ। భజిఅ రామ సబ కామ బిహాఈ ॥
సోఇ గునగ్య సోఈ బడ఼భాగీ । జో రఘుబీర చరన అనురాగీ ॥
ఆయసు మాగి చరన సిరు నాఈ। చలే హరషి సుమిరత రఘురాఈ ॥
పాఛేం పవన తనయ సిరు నావా। జాని కాజ ప్రభు నికట బోలావా ॥
పరసా సీస సరోరుహ పానీ। కరముద్రికా దీన్హి జన జానీ ॥
బహు ప్రకార సీతహి సముఝాఏహు। కహి బల బిరహ బేగి తుమ్హ ఆఏహు ॥
హనుమత జన్మ సుఫల కరి మానా। చలేఉ హృదయఁ ధరి కృపానిధానా ॥
జద్యపి ప్రభు జానత సబ బాతా। రాజనీతి రాఖత సురత్రాతా ॥

దో. చలే సకల బన ఖోజత సరితా సర గిరి ఖోహ।
రామ కాజ లయలీన మన బిసరా తన కర ఛోహ ॥ 23 ॥

కతహుఁ హోఇ నిసిచర సైం భేటా। ప్రాన లేహిం ఏక ఏక చపేటా ॥
బహు ప్రకార గిరి కానన హేరహిం। కౌ ముని మిలత తాహి సబ ఘేరహిమ్ ॥
లాగి తృషా అతిసయ అకులానే। మిలి న జల ఘన గహన భులానే ॥
మన హనుమాన కీన్హ అనుమానా। మరన చహత సబ బిను జల పానా ॥
చఢ఼ఇ గిరి సిఖర చహూఁ దిసి దేఖా। భూమి బిబిర ఏక కౌతుక పేఖా ॥
చక్రబాక బక హంస ఉడ఼ఆహీం। బహుతక ఖగ ప్రబిసహిం తేహి మాహీమ్ ॥
గిరి తే ఉతరి పవనసుత ఆవా। సబ కహుఁ లై సోఇ బిబర దేఖావా ॥
ఆగేం కై హనుమంతహి లీన్హా। పైఠే బిబర బిలంబు న కీన్హా ॥

దో. దీఖ జాఇ ఉపవన బర సర బిగసిత బహు కంజ।
మందిర ఏక రుచిర తహఁ బైఠి నారి తప పుంజ ॥ 24 ॥

దూరి తే తాహి సబన్హి సిర నావా। పూఛేం నిజ బృత్తాంత సునావా ॥
తేహిం తబ కహా కరహు జల పానా। ఖాహు సురస సుందర ఫల నానా ॥
మజ్జను కీన్హ మధుర ఫల ఖాఏ। తాసు నికట పుని సబ చలి ఆఏ ॥
తేహిం సబ ఆపని కథా సునాఈ। మైం అబ జాబ జహాఁ రఘురాఈ ॥
మూదహు నయన బిబర తజి జాహూ। పైహహు సీతహి జని పఛితాహూ ॥
నయన మూది పుని దేఖహిం బీరా। ఠాఢ఼ఏ సకల సింధు కేం తీరా ॥
సో పుని గీ జహాఁ రఘునాథా। జాఇ కమల పద నాఏసి మాథా ॥
నానా భాఁతి బినయ తేహిం కీన్హీ। అనపాయనీ భగతి ప్రభు దీన్హీ ॥

దో. బదరీబన కహుఁ సో గీ ప్రభు అగ్యా ధరి సీస ।
ఉర ధరి రామ చరన జుగ జే బందత అజ ఈస ॥ 25 ॥

ఇహాఁ బిచారహిం కపి మన మాహీం। బీతీ అవధి కాజ కఛు నాహీమ్ ॥
సబ మిలి కహహిం పరస్పర బాతా। బిను సుధి లేఁ కరబ కా భ్రాతా ॥
కహ అంగద లోచన భరి బారీ। దుహుఁ ప్రకార భి మృత్యు హమారీ ॥
ఇహాఁ న సుధి సీతా కై పాఈ। ఉహాఁ గేఁ మారిహి కపిరాఈ ॥
పితా బధే పర మారత మోహీ। రాఖా రామ నిహోర న ఓహీ ॥
పుని పుని అంగద కహ సబ పాహీం। మరన భయు కఛు సంసయ నాహీమ్ ॥
అంగద బచన సునత కపి బీరా। బోలి న సకహిం నయన బహ నీరా ॥
ఛన ఏక సోచ మగన హోఇ రహే। పుని అస వచన కహత సబ భే ॥
హమ సీతా కై సుధి లిన్హేం బినా। నహిం జైంహైం జుబరాజ ప్రబీనా ॥
అస కహి లవన సింధు తట జాఈ। బైఠే కపి సబ దర్భ డసాఈ ॥
జామవంత అంగద దుఖ దేఖీ। కహిం కథా ఉపదేస బిసేషీ ॥
తాత రామ కహుఁ నర జని మానహు। నిర్గున బ్రహ్మ అజిత అజ జానహు ॥

దో. నిజ ఇచ్ఛా ప్రభు అవతరి సుర మహి గో ద్విజ లాగి।
సగున ఉపాసక సంగ తహఁ రహహిం మోచ్ఛ సబ త్యాగి ॥ 26 ॥

ఏహి బిధి కథా కహహి బహు భాఁతీ గిరి కందరాఁ సునీ సంపాతీ ॥
బాహేర హోఇ దేఖి బహు కీసా। మోహి అహార దీన్హ జగదీసా ॥
ఆజు సబహి కహఁ భచ్ఛన కరూఁ। దిన బహు చలే అహార బిను మరూఁ ॥
కబహుఁ న మిల భరి ఉదర అహారా। ఆజు దీన్హ బిధి ఏకహిం బారా ॥
డరపే గీధ బచన సుని కానా। అబ భా మరన సత్య హమ జానా ॥
కపి సబ ఉఠే గీధ కహఁ దేఖీ। జామవంత మన సోచ బిసేషీ ॥
కహ అంగద బిచారి మన మాహీం। ధన్య జటాయూ సమ కౌ నాహీమ్ ॥
రామ కాజ కారన తను త్యాగీ । హరి పుర గయు పరమ బడ఼ భాగీ ॥
సుని ఖగ హరష సోక జుత బానీ । ఆవా నికట కపిన్హ భయ మానీ ॥
తిన్హహి అభయ కరి పూఛేసి జాఈ। కథా సకల తిన్హ తాహి సునాఈ ॥
సుని సంపాతి బంధు కై కరనీ। రఘుపతి మహిమా బధుబిధి బరనీ ॥

దో. మోహి లై జాహు సింధుతట దేఉఁ తిలాంజలి తాహి ।
బచన సహాఇ కరవి మైం పైహహు ఖోజహు జాహి ॥ 27 ॥

అనుజ క్రియా కరి సాగర తీరా। కహి నిజ కథా సునహు కపి బీరా ॥
హమ ద్వౌ బంధు ప్రథమ తరునాఈ । గగన గే రబి నికట ఉడాఈ ॥
తేజ న సహి సక సో ఫిరి ఆవా । మై అభిమానీ రబి నిఅరావా ॥
జరే పంఖ అతి తేజ అపారా । పరేఉఁ భూమి కరి ఘోర చికారా ॥
ముని ఏక నామ చంద్రమా ఓహీ। లాగీ దయా దేఖీ కరి మోహీ ॥
బహు ప్రకార తేంహి గ్యాన సునావా । దేహి జనిత అభిమానీ ఛడ఼ఆవా ॥
త్రేతాఁ బ్రహ్మ మనుజ తను ధరిహీ। తాసు నారి నిసిచర పతి హరిహీ ॥
తాసు ఖోజ పఠిహి ప్రభూ దూతా। తిన్హహి మిలేం తైం హోబ పునీతా ॥
జమిహహిం పంఖ కరసి జని చింతా । తిన్హహి దేఖాఇ దేహేసు తైం సీతా ॥
ముని కి గిరా సత్య భి ఆజూ । సుని మమ బచన కరహు ప్రభు కాజూ ॥
గిరి త్రికూట ఊపర బస లంకా । తహఁ రహ రావన సహజ అసంకా ॥
తహఁ అసోక ఉపబన జహఁ రహీ ॥ సీతా బైఠి సోచ రత అహీ ॥
దో. మైం దేఖుఁ తుమ్హ నాహి గీఘహి దష్టి అపార ॥
బూఢ భయుఁ న త కరతేఉఁ కఛుక సహాయ తుమ్హార ॥ 28 ॥

జో నాఘి సత జోజన సాగర । కరి సో రామ కాజ మతి ఆగర ॥
మోహి బిలోకి ధరహు మన ధీరా । రామ కృపాఁ కస భయు సరీరా ॥
పాపిఉ జా కర నామ సుమిరహీం। అతి అపార భవసాగర తరహీమ్ ॥
తాసు దూత తుమ్హ తజి కదరాఈ। రామ హృదయఁ ధరి కరహు ఉపాఈ ॥
అస కహి గరుడ఼ గీధ జబ గయూ। తిన్హ కేం మన అతి బిసమయ భయూ ॥
నిజ నిజ బల సబ కాహూఁ భాషా। పార జాఇ కర సంసయ రాఖా ॥
జరఠ భయుఁ అబ కహి రిఛేసా। నహిం తన రహా ప్రథమ బల లేసా ॥
జబహిం త్రిబిక్రమ భే ఖరారీ। తబ మైం తరున రహేఉఁ బల భారీ ॥

దో. బలి బాఁధత ప్రభు బాఢేఉ సో తను బరని న జాఈ।
ఉభయ ధరీ మహఁ దీన్హీ సాత ప్రదచ్ఛిన ధాఇ ॥ 29 ॥

అంగద కహి జాఉఁ మైం పారా। జియఁ సంసయ కఛు ఫిరతీ బారా ॥
జామవంత కహ తుమ్హ సబ లాయక। పఠిఅ కిమి సబ హీ కర నాయక ॥
కహి రీఛపతి సును హనుమానా। కా చుప సాధి రహేహు బలవానా ॥
పవన తనయ బల పవన సమానా। బుధి బిబేక బిగ్యాన నిధానా ॥
కవన సో కాజ కఠిన జగ మాహీం। జో నహిం హోఇ తాత తుమ్హ పాహీమ్ ॥
రామ కాజ లగి తబ అవతారా। సునతహిం భయు పర్వతాకారా ॥
కనక బరన తన తేజ బిరాజా। మానహు అపర గిరిన్హ కర రాజా ॥
సింహనాద కరి బారహిం బారా। లీలహీం నాషుఁ జలనిధి ఖారా ॥
సహిత సహాయ రావనహి మారీ। ఆనుఁ ఇహాఁ త్రికూట ఉపారీ ॥
జామవంత మైం పూఁఛుఁ తోహీ। ఉచిత సిఖావను దీజహు మోహీ ॥
ఏతనా కరహు తాత తుమ్హ జాఈ। సీతహి దేఖి కహహు సుధి ఆఈ ॥
తబ నిజ భుజ బల రాజివ నైనా। కౌతుక లాగి సంగ కపి సేనా ॥

ఛం. -కపి సేన సంగ సఁఘారి నిసిచర రాము సీతహి ఆనిహైం।
త్రైలోక పావన సుజసు సుర ముని నారదాది బఖానిహైమ్ ॥
జో సునత గావత కహత సముఝత పరమ పద నర పావీ।
రఘుబీర పద పాథోజ మధుకర దాస తులసీ గావీ ॥

దో. భవ భేషజ రఘునాథ జసు సునహి జే నర అరు నారి।
తిన్హ కర సకల మనోరథ సిద్ధ కరిహి త్రిసిరారి ॥ 30(క) ॥

సో. నీలోత్పల తన స్యామ కామ కోటి సోభా అధిక।
సునిఅ తాసు గున గ్రామ జాసు నామ అఘ ఖగ బధిక ॥ 30(ఖ) ॥

మాసపారాయణ, తేఈసవాఁ విశ్రామ
ఇతి శ్రీమద్రామచరితమానసే సకలకలికలుషవిధ్వంసనే
చతుర్థ సోపానః సమాప్తః।
(కిష్కింధాకాండ సమాప్త)

కఠోపనిషద్ - అధ్యాయ 1, వళ్ళీ 3

అధ్యాయ 1
వల్లీ 3

ఋతం పిబంతౌ సుకృతస్య లోకే గుహాం ప్రవిష్టౌ పరమే పరార్ధే।
ఛాయాతపౌ బ్రహ్మవిదో వదంతి పంచాగ్నయో యే చ త్రిణాచికేతాః ॥1॥

యః సేతురీజానానామక్షరం బ్రహ్మ యత్పరం‌।
అభయం తితీర్​షతాం పారం నాచికేతం శకేమహి ॥2॥

ఆత్మానం రథినం-విఀద్ధి శరీరం రథమేవ తు।
బుద్ధిం తు సారథిం-విఀద్ధి మనః ప్రగ్రహమేవ చ ॥3॥

ఇంద్రియాణి హయానాహుర్విషయాంస్తేషు గోచరాన్‌।
ఆత్మేంద్రియమనోయుక్తం భోక్తేత్యాహుర్మనీషిణః ॥4॥

యస్త్వవిజ్ఞానవాన్భవత్యయుక్తేన మనసా సదా
తస్యేంద్రియాణ్యవశ్యాని దుష్టాశ్వా ఇవ సారథేః ॥5॥

యస్తు విజ్ఞానవాన్భవతి యుక్తేన మనసా సదా
తస్యేంద్రియాణి వశ్యాని సదశ్వా ఇవ సారథేః ॥6॥

యస్త్వవిజ్ఞానవాన్భవత్యమనస్కః సదాఽశుచిః।
న స తత్పదమాప్నోతి సంసారం చాధిగచ్ఛతి ॥7॥

యస్తు విజ్ఞానవాన్భవతి సమనస్కః సదా శుచిః।
స తు తత్పదమాప్నోతి యస్మాద్ భూయో న జాయతే ॥8॥

విజ్ఞానసారథిర్యస్తు మనః ప్రగ్రహవాన్నరః।
సోఽధ్వనః పారమాప్నోతి తద్విష్ణోః పరమం పదం‌ ॥9॥

ఇంద్రియేభ్యః పరా హ్యర్థా అర్థేభ్యశ్చ పరం మనః।
మనసస్తు పరా బుద్ధిర్బుద్ధేరాత్మా మహాన్పరః ॥10॥

మహతః పరమవ్యక్తమవ్యక్తాత్పురుషః పరః।
పురుషాన్న పరం కించిత్సా కాష్ఠా సా పరా గతిః ॥11॥

ఏష సర్వేషు భూతేషు గూఢోఽఽత్మా న ప్రకాశతే।
దృశ్యతే త్వగ్ర్యయా బుద్ధ్యా సూక్ష్మయా సూక్ష్మదర్​శిభిః ॥12॥

యచ్ఛేద్వాఙ్మనసీ ప్రాజ్ఞస్తద్యచ్ఛేజ్జ్ఞాన ఆత్మని।
జ్ఞానమాత్మని మహతి నియచ్ఛేత్తద్యచ్ఛేచ్ఛాంత ఆత్మని ॥13॥

ఉత్తిష్ఠత జాగ్రత ప్రాప్య వరాన్నిబోధత।
క్షురస్య ధారా నిశితా దురత్యయా దుర్గం పథస్తత్కవయో వదంతి ॥14॥

అశబ్దమస్పర్​శమరూపమవ్యయం తథాఽరసం నిత్యమగంధవచ్చ యత్‌।
అనాద్యనంతం మహతః పరం ధ్రువం నిచాయ్య తన్మృత్యుముఖాత్‌ ప్రముచ్యతే ॥15॥

నాచికేతముపాఖ్యానం మృత్యుప్రోక్తం సనాతనం‌।
ఉక్త్వా శ్రుత్వా చ మేధావీ బ్రహ్మలోకే మహీయతే ॥16॥

య ఇమం పరమం గుహ్యం శ్రావయేద్‌ బ్రహ్మసంసది।
ప్రయతః శ్రాద్ధకాలే వా తదానంత్యాయ కల్పతే।
తదానంత్యాయ కల్పత ఇతి ॥17॥

శ్రీ రామ చరిత మానస - అరణ్యకాండ

శ్రీ గణేశాయ నమః
శ్రీ జానకీవల్లభో విజయతే
శ్రీ రామచరితమానస
తృతీయ సోపాన (అరణ్యకాండ)

మూలం ధర్మతరోర్వివేకజలధేః పూర్ణేందుమానందదం
వైరాగ్యాంబుజభాస్కరం హ్యఘఘనధ్వాంతాపహం తాపహం।
మోహాంభోధరపూగపాటనవిధౌ స్వఃసంభవం శంకరం
వందే బ్రహ్మకులం కలంకశమనం శ్రీరామభూపప్రియమ్ ॥ 1 ॥

సాంద్రానందపయోదసౌభగతనుం పీతాంబరం సుందరం
పాణౌ బాణశరాసనం కటిలసత్తూణీరభారం వరం
రాజీవాయతలోచనం ధృతజటాజూటేన సంశోభితం
సీతాలక్ష్మణసంయుతం పథిగతం రామాభిరామం భజే ॥ 2 ॥

సో. ఉమా రామ గున గూఢ఼ పండిత ముని పావహిం బిరతి।
పావహిం మోహ బిమూఢ఼ జే హరి బిముఖ న ధర్మ రతి ॥
పుర నర భరత ప్రీతి మైం గాఈ। మతి అనురూప అనూప సుహాఈ ॥
అబ ప్రభు చరిత సునహు అతి పావన। కరత జే బన సుర నర ముని భావన ॥
ఏక బార చుని కుసుమ సుహాఏ। నిజ కర భూషన రామ బనాఏ ॥
సీతహి పహిరాఏ ప్రభు సాదర। బైఠే ఫటిక సిలా పర సుందర ॥
సురపతి సుత ధరి బాయస బేషా। సఠ చాహత రఘుపతి బల దేఖా ॥
జిమి పిపీలికా సాగర థాహా। మహా మందమతి పావన చాహా ॥
సీతా చరన చౌంచ హతి భాగా। మూఢ఼ మందమతి కారన కాగా ॥
చలా రుధిర రఘునాయక జానా। సీంక ధనుష సాయక సంధానా ॥

దో. అతి కృపాల రఘునాయక సదా దీన పర నేహ।
తా సన ఆఇ కీన్హ ఛలు మూరఖ అవగున గేహ ॥ 1 ॥

ప్రేరిత మంత్ర బ్రహ్మసర ధావా। చలా భాజి బాయస భయ పావా ॥
ధరి నిజ రుప గయు పితు పాహీం। రామ బిముఖ రాఖా తేహి నాహీమ్ ॥
భా నిరాస ఉపజీ మన త్రాసా। జథా చక్ర భయ రిషి దుర్బాసా ॥
బ్రహ్మధామ సివపుర సబ లోకా। ఫిరా శ్రమిత బ్యాకుల భయ సోకా ॥
కాహూఁ బైఠన కహా న ఓహీ। రాఖి కో సకి రామ కర ద్రోహీ ॥
మాతు మృత్యు పితు సమన సమానా। సుధా హోఇ బిష సును హరిజానా ॥
మిత్ర కరి సత రిపు కై కరనీ। తా కహఁ బిబుధనదీ బైతరనీ ॥
సబ జగు తాహి అనలహు తే తాతా। జో రఘుబీర బిముఖ సును భ్రాతా ॥
నారద దేఖా బికల జయంతా। లాగి దయా కోమల చిత సంతా ॥
పఠవా తురత రామ పహిం తాహీ। కహేసి పుకారి ప్రనత హిత పాహీ ॥
ఆతుర సభయ గహేసి పద జాఈ। త్రాహి త్రాహి దయాల రఘురాఈ ॥
అతులిత బల అతులిత ప్రభుతాఈ। మైం మతిమంద జాని నహిం పాఈ ॥
నిజ కృత కర్మ జనిత ఫల పాయుఁ। అబ ప్రభు పాహి సరన తకి ఆయుఁ ॥
సుని కృపాల అతి ఆరత బానీ। ఏకనయన కరి తజా భవానీ ॥

సో. కీన్హ మోహ బస ద్రోహ జద్యపి తేహి కర బధ ఉచిత।
ప్రభు ఛాడ఼ఏఉ కరి ఛోహ కో కృపాల రఘుబీర సమ ॥ 2 ॥

రఘుపతి చిత్రకూట బసి నానా। చరిత కిఏ శ్రుతి సుధా సమానా ॥
బహురి రామ అస మన అనుమానా। హోఇహి భీర సబహిం మోహి జానా ॥
సకల మునిన్హ సన బిదా కరాఈ। సీతా సహిత చలే ద్వౌ భాఈ ॥
అత్రి కే ఆశ్రమ జబ ప్రభు గయూ। సునత మహాముని హరషిత భయూ ॥
పులకిత గాత అత్రి ఉఠి ధాఏ। దేఖి రాము ఆతుర చలి ఆఏ ॥
కరత దండవత ముని ఉర లాఏ। ప్రేమ బారి ద్వౌ జన అన్హవాఏ ॥
దేఖి రామ ఛబి నయన జుడ఼ఆనే। సాదర నిజ ఆశ్రమ తబ ఆనే ॥
కరి పూజా కహి బచన సుహాఏ। దిఏ మూల ఫల ప్రభు మన భాఏ ॥

సో. ప్రభు ఆసన ఆసీన భరి లోచన సోభా నిరఖి।
మునిబర పరమ ప్రబీన జోరి పాని అస్తుతి కరత ॥ 3 ॥

ఛం. నమామి భక్త వత్సలం। కృపాలు శీల కోమలమ్ ॥
భజామి తే పదాంబుజం। అకామినాం స్వధామదమ్ ॥
నికామ శ్యామ సుందరం। భవాంబునాథ మందరమ్ ॥
ప్రఫుల్ల కంజ లోచనం। మదాది దోష మోచనమ్ ॥
ప్రలంబ బాహు విక్రమం। ప్రభోఽప్రమేయ వైభవమ్ ॥
నిషంగ చాప సాయకం। ధరం త్రిలోక నాయకమ్ ॥
దినేశ వంశ మండనం। మహేశ చాప ఖండనమ్ ॥
మునీంద్ర సంత రంజనం। సురారి వృంద భంజనమ్ ॥
మనోజ వైరి వందితం। అజాది దేవ సేవితమ్ ॥
విశుద్ధ బోధ విగ్రహం। సమస్త దూషణాపహమ్ ॥
నమామి ఇందిరా పతిం। సుఖాకరం సతాం గతిమ్ ॥
భజే సశక్తి సానుజం। శచీ పతిం ప్రియానుజమ్ ॥
త్వదంఘ్రి మూల యే నరాః। భజంతి హీన మత్సరా ॥
పతంతి నో భవార్ణవే। వితర్క వీచి సంకులే ॥
వివిక్త వాసినః సదా। భజంతి ముక్తయే ముదా ॥
నిరస్య ఇంద్రియాదికం। ప్రయాంతి తే గతిం స్వకమ్ ॥
తమేకమభ్దుతం ప్రభుం। నిరీహమీశ్వరం విభుమ్ ॥
జగద్గురుం చ శాశ్వతం। తురీయమేవ కేవలమ్ ॥
భజామి భావ వల్లభం। కుయోగినాం సుదుర్లభమ్ ॥
స్వభక్త కల్ప పాదపం। సమం సుసేవ్యమన్వహమ్ ॥
అనూప రూప భూపతిం। నతోఽహముర్విజా పతిమ్ ॥
ప్రసీద మే నమామి తే। పదాబ్జ భక్తి దేహి మే ॥
పఠంతి యే స్తవం ఇదం। నరాదరేణ తే పదమ్ ॥
వ్రజంతి నాత్ర సంశయం। త్వదీయ భక్తి సంయుతా ॥

దో. బినతీ కరి ముని నాఇ సిరు కహ కర జోరి బహోరి।
చరన సరోరుహ నాథ జని కబహుఁ తజై మతి మోరి ॥ 4 ॥

శ్రీ గణేశాయ నమః
శ్రీ జానకీవల్లభో విజయతే
శ్రీ రామచరితమానస
----------
తృతీయ సోపాన
(అరణ్యకాండ)
శ్లోక
మూలం ధర్మతరోర్వివేకజలధేః పూర్ణేందుమానందదం
వైరాగ్యాంబుజభాస్కరం హ్యఘఘనధ్వాంతాపహం తాపహం।
మోహాంభోధరపూగపాటనవిధౌ స్వఃసంభవం శంకరం
వందే బ్రహ్మకులం కలంకశమనం శ్రీరామభూపప్రియమ్ ॥ 1 ॥

సాంద్రానందపయోదసౌభగతనుం పీతాంబరం సుందరం
పాణౌ బాణశరాసనం కటిలసత్తూణీరభారం వరం
రాజీవాయతలోచనం ధృతజటాజూటేన సంశోభితం
సీతాలక్ష్మణసంయుతం పథిగతం రామాభిరామం భజే ॥ 2 ॥

సో. ఉమా రామ గున గూఢ఼ పండిత ముని పావహిం బిరతి।
పావహిం మోహ బిమూఢ఼ జే హరి బిముఖ న ధర్మ రతి ॥
పుర నర భరత ప్రీతి మైం గాఈ। మతి అనురూప అనూప సుహాఈ ॥
అబ ప్రభు చరిత సునహు అతి పావన। కరత జే బన సుర నర ముని భావన ॥
ఏక బార చుని కుసుమ సుహాఏ। నిజ కర భూషన రామ బనాఏ ॥
సీతహి పహిరాఏ ప్రభు సాదర। బైఠే ఫటిక సిలా పర సుందర ॥
సురపతి సుత ధరి బాయస బేషా। సఠ చాహత రఘుపతి బల దేఖా ॥
జిమి పిపీలికా సాగర థాహా। మహా మందమతి పావన చాహా ॥
సీతా చరన చౌంచ హతి భాగా। మూఢ఼ మందమతి కారన కాగా ॥
చలా రుధిర రఘునాయక జానా। సీంక ధనుష సాయక సంధానా ॥

దో. అతి కృపాల రఘునాయక సదా దీన పర నేహ।
తా సన ఆఇ కీన్హ ఛలు మూరఖ అవగున గేహ ॥ 1 ॥

ప్రేరిత మంత్ర బ్రహ్మసర ధావా। చలా భాజి బాయస భయ పావా ॥
ధరి నిజ రుప గయు పితు పాహీం। రామ బిముఖ రాఖా తేహి నాహీమ్ ॥
భా నిరాస ఉపజీ మన త్రాసా। జథా చక్ర భయ రిషి దుర్బాసా ॥
బ్రహ్మధామ సివపుర సబ లోకా। ఫిరా శ్రమిత బ్యాకుల భయ సోకా ॥
కాహూఁ బైఠన కహా న ఓహీ। రాఖి కో సకి రామ కర ద్రోహీ ॥
మాతు మృత్యు పితు సమన సమానా। సుధా హోఇ బిష సును హరిజానా ॥
మిత్ర కరి సత రిపు కై కరనీ। తా కహఁ బిబుధనదీ బైతరనీ ॥
సబ జగు తాహి అనలహు తే తాతా। జో రఘుబీర బిముఖ సును భ్రాతా ॥
నారద దేఖా బికల జయంతా। లాగి దయా కోమల చిత సంతా ॥
పఠవా తురత రామ పహిం తాహీ। కహేసి పుకారి ప్రనత హిత పాహీ ॥
ఆతుర సభయ గహేసి పద జాఈ। త్రాహి త్రాహి దయాల రఘురాఈ ॥
అతులిత బల అతులిత ప్రభుతాఈ। మైం మతిమంద జాని నహిం పాఈ ॥
నిజ కృత కర్మ జనిత ఫల పాయుఁ। అబ ప్రభు పాహి సరన తకి ఆయుఁ ॥
సుని కృపాల అతి ఆరత బానీ। ఏకనయన కరి తజా భవానీ ॥

సో. కీన్హ మోహ బస ద్రోహ జద్యపి తేహి కర బధ ఉచిత।
ప్రభు ఛాడ఼ఏఉ కరి ఛోహ కో కృపాల రఘుబీర సమ ॥ 2 ॥

రఘుపతి చిత్రకూట బసి నానా। చరిత కిఏ శ్రుతి సుధా సమానా ॥
బహురి రామ అస మన అనుమానా। హోఇహి భీర సబహిం మోహి జానా ॥
సకల మునిన్హ సన బిదా కరాఈ। సీతా సహిత చలే ద్వౌ భాఈ ॥
అత్రి కే ఆశ్రమ జబ ప్రభు గయూ। సునత మహాముని హరషిత భయూ ॥
పులకిత గాత అత్రి ఉఠి ధాఏ। దేఖి రాము ఆతుర చలి ఆఏ ॥
కరత దండవత ముని ఉర లాఏ। ప్రేమ బారి ద్వౌ జన అన్హవాఏ ॥
దేఖి రామ ఛబి నయన జుడ఼ఆనే। సాదర నిజ ఆశ్రమ తబ ఆనే ॥
కరి పూజా కహి బచన సుహాఏ। దిఏ మూల ఫల ప్రభు మన భాఏ ॥

సో. ప్రభు ఆసన ఆసీన భరి లోచన సోభా నిరఖి।
మునిబర పరమ ప్రబీన జోరి పాని అస్తుతి కరత ॥ 3 ॥

ఛం. నమామి భక్త వత్సలం। కృపాలు శీల కోమలమ్ ॥
భజామి తే పదాంబుజం। అకామినాం స్వధామదమ్ ॥
నికామ శ్యామ సుందరం। భవాంబునాథ మందరమ్ ॥
ప్రఫుల్ల కంజ లోచనం। మదాది దోష మోచనమ్ ॥
ప్రలంబ బాహు విక్రమం। ప్రభోఽప్రమేయ వైభవమ్ ॥
నిషంగ చాప సాయకం। ధరం త్రిలోక నాయకమ్ ॥
దినేశ వంశ మండనం। మహేశ చాప ఖండనమ్ ॥
మునీంద్ర సంత రంజనం। సురారి వృంద భంజనమ్ ॥
మనోజ వైరి వందితం। అజాది దేవ సేవితమ్ ॥
విశుద్ధ బోధ విగ్రహం। సమస్త దూషణాపహమ్ ॥
నమామి ఇందిరా పతిం। సుఖాకరం సతాం గతిమ్ ॥
భజే సశక్తి సానుజం। శచీ పతిం ప్రియానుజమ్ ॥
త్వదంఘ్రి మూల యే నరాః। భజంతి హీన మత్సరా ॥
పతంతి నో భవార్ణవే। వితర్క వీచి సంకులే ॥
వివిక్త వాసినః సదా। భజంతి ముక్తయే ముదా ॥
నిరస్య ఇంద్రియాదికం। ప్రయాంతి తే గతిం స్వకమ్ ॥
తమేకమభ్దుతం ప్రభుం। నిరీహమీశ్వరం విభుమ్ ॥
జగద్గురుం చ శాశ్వతం। తురీయమేవ కేవలమ్ ॥
భజామి భావ వల్లభం। కుయోగినాం సుదుర్లభమ్ ॥
స్వభక్త కల్ప పాదపం। సమం సుసేవ్యమన్వహమ్ ॥
అనూప రూప భూపతిం। నతోఽహముర్విజా పతిమ్ ॥
ప్రసీద మే నమామి తే। పదాబ్జ భక్తి దేహి మే ॥
పఠంతి యే స్తవం ఇదం। నరాదరేణ తే పదమ్ ॥
వ్రజంతి నాత్ర సంశయం। త్వదీయ భక్తి సంయుతా ॥

దో. బినతీ కరి ముని నాఇ సిరు కహ కర జోరి బహోరి।
చరన సరోరుహ నాథ జని కబహుఁ తజై మతి మోరి ॥ 4 ॥

అనుసుఇయా కే పద గహి సీతా। మిలీ బహోరి సుసీల బినీతా ॥
రిషిపతినీ మన సుఖ అధికాఈ। ఆసిష దేఇ నికట బైఠాఈ ॥
దిబ్య బసన భూషన పహిరాఏ। జే నిత నూతన అమల సుహాఏ ॥
కహ రిషిబధూ సరస మృదు బానీ। నారిధర్మ కఛు బ్యాజ బఖానీ ॥
మాతు పితా భ్రాతా హితకారీ। మితప్రద సబ సును రాజకుమారీ ॥
అమిత దాని భర్తా బయదేహీ। అధమ సో నారి జో సేవ న తేహీ ॥
ధీరజ ధర్మ మిత్ర అరు నారీ। ఆపద కాల పరిఖిఅహిం చారీ ॥
బృద్ధ రోగబస జడ఼ ధనహీనా। అధం బధిర క్రోధీ అతి దీనా ॥
ఐసేహు పతి కర కిఏఁ అపమానా। నారి పావ జమపుర దుఖ నానా ॥
ఏకి ధర్మ ఏక బ్రత నేమా। కాయఁ బచన మన పతి పద ప్రేమా ॥
జగ పతి బ్రతా చారి బిధి అహహిం। బేద పురాన సంత సబ కహహిమ్ ॥
ఉత్తమ కే అస బస మన మాహీం। సపనేహుఁ ఆన పురుష జగ నాహీమ్ ॥
మధ్యమ పరపతి దేఖి కైసేం। భ్రాతా పితా పుత్ర నిజ జైంసేమ్ ॥
ధర్మ బిచారి సముఝి కుల రహీ। సో నికిష్ట త్రియ శ్రుతి అస కహీ ॥
బిను అవసర భయ తేం రహ జోఈ। జానేహు అధమ నారి జగ సోఈ ॥
పతి బంచక పరపతి రతి కరీ। రౌరవ నరక కల్ప సత పరీ ॥
ఛన సుఖ లాగి జనమ సత కోటి। దుఖ న సముఝ తేహి సమ కో ఖోటీ ॥
బిను శ్రమ నారి పరమ గతి లహీ। పతిబ్రత ధర్మ ఛాడ఼ఇ ఛల గహీ ॥
పతి ప్రతికుల జనమ జహఁ జాఈ। బిధవా హోఈ పాఈ తరునాఈ ॥

సో. సహజ అపావని నారి పతి సేవత సుభ గతి లహి।
జసు గావత శ్రుతి చారి అజహు తులసికా హరిహి ప్రియ ॥ 5క ॥

సను సీతా తవ నామ సుమిర నారి పతిబ్రత కరహి।
తోహి ప్రానప్రియ రామ కహిఉఁ కథా సంసార హిత ॥ 5ఖ ॥

సుని జానకీం పరమ సుఖు పావా। సాదర తాసు చరన సిరు నావా ॥
తబ ముని సన కహ కృపానిధానా। ఆయసు హోఇ జాఉఁ బన ఆనా ॥
సంతత మో పర కృపా కరేహూ। సేవక జాని తజేహు జని నేహూ ॥
ధర్మ ధురంధర ప్రభు కై బానీ। సుని సప్రేమ బోలే ముని గ్యానీ ॥
జాసు కృపా అజ సివ సనకాదీ। చహత సకల పరమారథ బాదీ ॥
తే తుమ్హ రామ అకామ పిఆరే। దీన బంధు మృదు బచన ఉచారే ॥
అబ జానీ మైం శ్రీ చతురాఈ। భజీ తుమ్హహి సబ దేవ బిహాఈ ॥
జేహి సమాన అతిసయ నహిం కోఈ। తా కర సీల కస న అస హోఈ ॥
కేహి బిధి కహౌం జాహు అబ స్వామీ। కహహు నాథ తుమ్హ అంతరజామీ ॥
అస కహి ప్రభు బిలోకి ముని ధీరా। లోచన జల బహ పులక సరీరా ॥

ఛం. తన పులక నిర్భర ప్రేమ పురన నయన ముఖ పంకజ దిఏ।
మన గ్యాన గున గోతీత ప్రభు మైం దీఖ జప తప కా కిఏ ॥
జప జోగ ధర్మ సమూహ తేం నర భగతి అనుపమ పావీ।
రధుబీర చరిత పునీత నిసి దిన దాస తులసీ గావీ ॥

దో. కలిమల సమన దమన మన రామ సుజస సుఖమూల।
సాదర సునహి జే తిన్హ పర రామ రహహిం అనుకూల ॥ 6(క) ॥

సో. కఠిన కాల మల కోస ధర్మ న గ్యాన న జోగ జప।
పరిహరి సకల భరోస రామహి భజహిం తే చతుర నర ॥ 6(ఖ) ॥

ముని పద కమల నాఇ కరి సీసా। చలే బనహి సుర నర ముని ఈసా ॥
ఆగే రామ అనుజ పుని పాఛేం। ముని బర బేష బనే అతి కాఛేమ్ ॥
ఉమయ బీచ శ్రీ సోహి కైసీ। బ్రహ్మ జీవ బిచ మాయా జైసీ ॥
సరితా బన గిరి అవఘట ఘాటా। పతి పహిచానీ దేహిం బర బాటా ॥
జహఁ జహఁ జాహి దేవ రఘురాయా। కరహిం మేధ తహఁ తహఁ నభ ఛాయా ॥
మిలా అసుర బిరాధ మగ జాతా। ఆవతహీం రఘువీర నిపాతా ॥
తురతహిం రుచిర రూప తేహిం పావా। దేఖి దుఖీ నిజ ధామ పఠావా ॥
పుని ఆఏ జహఁ ముని సరభంగా। సుందర అనుజ జానకీ సంగా ॥

దో. దేఖీ రామ ముఖ పంకజ మునిబర లోచన భృంగ।
సాదర పాన కరత అతి ధన్య జన్మ సరభంగ ॥ 7 ॥

కహ ముని సును రఘుబీర కృపాలా। సంకర మానస రాజమరాలా ॥
జాత రహేఉఁ బిరంచి కే ధామా। సునేఉఁ శ్రవన బన ఐహహిం రామా ॥
చితవత పంథ రహేఉఁ దిన రాతీ। అబ ప్రభు దేఖి జుడ఼ఆనీ ఛాతీ ॥
నాథ సకల సాధన మైం హీనా। కీన్హీ కృపా జాని జన దీనా ॥
సో కఛు దేవ న మోహి నిహోరా। నిజ పన రాఖేఉ జన మన చోరా ॥
తబ లగి రహహు దీన హిత లాగీ। జబ లగి మిలౌం తుమ్హహి తను త్యాగీ ॥
జోగ జగ్య జప తప బ్రత కీన్హా। ప్రభు కహఁ దేఇ భగతి బర లీన్హా ॥
ఏహి బిధి సర రచి ముని సరభంగా। బైఠే హృదయఁ ఛాడ఼ఇ సబ సంగా ॥

దో. సీతా అనుజ సమేత ప్రభు నీల జలద తను స్యామ।
మమ హియఁ బసహు నిరంతర సగునరుప శ్రీరామ ॥ 8 ॥

అస కహి జోగ అగిని తను జారా। రామ కృపాఁ బైకుంఠ సిధారా ॥
తాతే ముని హరి లీన న భయూ। ప్రథమహిం భేద భగతి బర లయూ ॥
రిషి నికాయ మునిబర గతి దేఖి। సుఖీ భే నిజ హృదయఁ బిసేషీ ॥
అస్తుతి కరహిం సకల ముని బృందా। జయతి ప్రనత హిత కరునా కందా ॥
పుని రఘునాథ చలే బన ఆగే। మునిబర బృంద బిపుల సఁగ లాగే ॥
అస్థి సమూహ దేఖి రఘురాయా। పూఛీ మునిన్హ లాగి అతి దాయా ॥
జానతహుఁ పూఛిఅ కస స్వామీ। సబదరసీ తుమ్హ అంతరజామీ ॥
నిసిచర నికర సకల ముని ఖాఏ। సుని రఘుబీర నయన జల ఛాఏ ॥

దో. నిసిచర హీన కరుఁ మహి భుజ ఉఠాఇ పన కీన్హ।
సకల మునిన్హ కే ఆశ్రమన్హి జాఇ జాఇ సుఖ దీన్హ ॥ 9 ॥

ముని అగస్తి కర సిష్య సుజానా। నామ సుతీఛన రతి భగవానా ॥
మన క్రమ బచన రామ పద సేవక। సపనేహుఁ ఆన భరోస న దేవక ॥
ప్రభు ఆగవను శ్రవన సుని పావా। కరత మనోరథ ఆతుర ధావా ॥
హే బిధి దీనబంధు రఘురాయా। మో సే సఠ పర కరిహహిం దాయా ॥
సహిత అనుజ మోహి రామ గోసాఈ। మిలిహహిం నిజ సేవక కీ నాఈ ॥
మోరే జియఁ భరోస దృఢ఼ నాహీం। భగతి బిరతి న గ్యాన మన మాహీమ్ ॥
నహిం సతసంగ జోగ జప జాగా। నహిం దృఢ఼ చరన కమల అనురాగా ॥
ఏక బాని కరునానిధాన కీ। సో ప్రియ జాకేం గతి న ఆన కీ ॥
హోఇహైం సుఫల ఆజు మమ లోచన। దేఖి బదన పంకజ భవ మోచన ॥
నిర్భర ప్రేమ మగన ముని గ్యానీ। కహి న జాఇ సో దసా భవానీ ॥
దిసి అరు బిదిసి పంథ నహిం సూఝా। కో మైం చలేఉఁ కహాఁ నహిం బూఝా ॥
కబహుఁక ఫిరి పాఛేం పుని జాఈ। కబహుఁక నృత్య కరి గున గాఈ ॥
అబిరల ప్రేమ భగతి ముని పాఈ। ప్రభు దేఖైం తరు ఓట లుకాఈ ॥
అతిసయ ప్రీతి దేఖి రఘుబీరా। ప్రగటే హృదయఁ హరన భవ భీరా ॥
ముని మగ మాఝ అచల హోఇ బైసా। పులక సరీర పనస ఫల జైసా ॥
తబ రఘునాథ నికట చలి ఆఏ। దేఖి దసా నిజ జన మన భాఏ ॥
మునిహి రామ బహు భాఁతి జగావా। జాగ న ధ్యానజనిత సుఖ పావా ॥
భూప రూప తబ రామ దురావా। హృదయఁ చతుర్భుజ రూప దేఖావా ॥
ముని అకులాఇ ఉఠా తబ కైసేం। బికల హీన మని ఫని బర జైసేమ్ ॥
ఆగేం దేఖి రామ తన స్యామా। సీతా అనుజ సహిత సుఖ ధామా ॥
పరేఉ లకుట ఇవ చరనన్హి లాగీ। ప్రేమ మగన మునిబర బడ఼భాగీ ॥
భుజ బిసాల గహి లిఏ ఉఠాఈ। పరమ ప్రీతి రాఖే ఉర లాఈ ॥
మునిహి మిలత అస సోహ కృపాలా। కనక తరుహి జను భేంట తమాలా ॥
రామ బదను బిలోక ముని ఠాఢ఼ఆ। మానహుఁ చిత్ర మాఝ లిఖి కాఢ఼ఆ ॥

దో. తబ ముని హృదయఁ ధీర ధీర గహి పద బారహిం బార।
నిజ ఆశ్రమ ప్రభు ఆని కరి పూజా బిబిధ ప్రకార ॥ 10 ॥

కహ ముని ప్రభు సును బినతీ మోరీ। అస్తుతి కరౌం కవన బిధి తోరీ ॥
మహిమా అమిత మోరి మతి థోరీ। రబి సన్ముఖ ఖద్యోత అఁజోరీ ॥
శ్యామ తామరస దామ శరీరం। జటా ముకుట పరిధన మునిచీరమ్ ॥
పాణి చాప శర కటి తూణీరం। నౌమి నిరంతర శ్రీరఘువీరమ్ ॥
మోహ విపిన ఘన దహన కృశానుః। సంత సరోరుహ కానన భానుః ॥
నిశిచర కరి వరూథ మృగరాజః। త్రాతు సదా నో భవ ఖగ బాజః ॥
అరుణ నయన రాజీవ సువేశం। సీతా నయన చకోర నిశేశమ్ ॥
హర హ్రది మానస బాల మరాలం। నౌమి రామ ఉర బాహు విశాలమ్ ॥
సంశయ సర్ప గ్రసన ఉరగాదః। శమన సుకర్కశ తర్క విషాదః ॥
భవ భంజన రంజన సుర యూథః। త్రాతు సదా నో కృపా వరూథః ॥
నిర్గుణ సగుణ విషమ సమ రూపం। జ్ఞాన గిరా గోతీతమనూపమ్ ॥
అమలమఖిలమనవద్యమపారం। నౌమి రామ భంజన మహి భారమ్ ॥
భక్త కల్పపాదప ఆరామః। తర్జన క్రోధ లోభ మద కామః ॥
అతి నాగర భవ సాగర సేతుః। త్రాతు సదా దినకర కుల కేతుః ॥
అతులిత భుజ ప్రతాప బల ధామః। కలి మల విపుల విభంజన నామః ॥
ధర్మ వర్మ నర్మద గుణ గ్రామః। సంతత శం తనోతు మమ రామః ॥
జదపి బిరజ బ్యాపక అబినాసీ। సబ కే హృదయఁ నిరంతర బాసీ ॥
తదపి అనుజ శ్రీ సహిత ఖరారీ। బసతు మనసి మమ కాననచారీ ॥
జే జానహిం తే జానహుఁ స్వామీ। సగున అగున ఉర అంతరజామీ ॥
జో కోసల పతి రాజివ నయనా। కరు సో రామ హృదయ మమ అయనా।
అస అభిమాన జాఇ జని భోరే। మైం సేవక రఘుపతి పతి మోరే ॥
సుని ముని బచన రామ మన భాఏ। బహురి హరషి మునిబర ఉర లాఏ ॥
పరమ ప్రసన్న జాను ముని మోహీ। జో బర మాగహు దేఉ సో తోహీ ॥
ముని కహ మై బర కబహుఁ న జాచా। సముఝి న పరి ఝూఠ కా సాచా ॥
తుమ్హహి నీక లాగై రఘురాఈ। సో మోహి దేహు దాస సుఖదాఈ ॥
అబిరల భగతి బిరతి బిగ్యానా। హోహు సకల గున గ్యాన నిధానా ॥
ప్రభు జో దీన్హ సో బరు మైం పావా। అబ సో దేహు మోహి జో భావా ॥

దో. అనుజ జానకీ సహిత ప్రభు చాప బాన ధర రామ।
మమ హియ గగన ఇందు ఇవ బసహు సదా నిహకామ ॥ 11 ॥

ఏవమస్తు కరి రమానివాసా। హరషి చలే కుభంజ రిషి పాసా ॥
బహుత దివస గుర దరసన పాఏఁ। భే మోహి ఏహిం ఆశ్రమ ఆఏఁ ॥
అబ ప్రభు సంగ జాఉఁ గుర పాహీం। తుమ్హ కహఁ నాథ నిహోరా నాహీమ్ ॥
దేఖి కృపానిధి ముని చతురాఈ। లిఏ సంగ బిహసై ద్వౌ భాఈ ॥
పంథ కహత నిజ భగతి అనూపా। ముని ఆశ్రమ పహుఁచే సురభూపా ॥
తురత సుతీఛన గుర పహిం గయూ। కరి దండవత కహత అస భయూ ॥
నాథ కౌసలాధీస కుమారా। ఆఏ మిలన జగత ఆధారా ॥
రామ అనుజ సమేత బైదేహీ। నిసి దిను దేవ జపత హహు జేహీ ॥
సునత అగస్తి తురత ఉఠి ధాఏ। హరి బిలోకి లోచన జల ఛాఏ ॥
ముని పద కమల పరే ద్వౌ భాఈ। రిషి అతి ప్రీతి లిఏ ఉర లాఈ ॥
సాదర కుసల పూఛి ముని గ్యానీ। ఆసన బర బైఠారే ఆనీ ॥
పుని కరి బహు ప్రకార ప్రభు పూజా। మోహి సమ భాగ్యవంత నహిం దూజా ॥
జహఁ లగి రహే అపర ముని బృందా। హరషే సబ బిలోకి సుఖకందా ॥

దో. ముని సమూహ మహఁ బైఠే సన్ముఖ సబ కీ ఓర।
సరద ఇందు తన చితవత మానహుఁ నికర చకోర ॥ 12 ॥

తబ రఘుబీర కహా ముని పాహీం। తుమ్హ సన ప్రభు దురావ కఛు నాహీ ॥
తుమ్హ జానహు జేహి కారన ఆయుఁ। తాతే తాత న కహి సముఝాయుఁ ॥
అబ సో మంత్ర దేహు ప్రభు మోహీ। జేహి ప్రకార మారౌం మునిద్రోహీ ॥
ముని ముసకానే సుని ప్రభు బానీ। పూఛేహు నాథ మోహి కా జానీ ॥
తుమ్హరేఇఁ భజన ప్రభావ అఘారీ। జానుఁ మహిమా కఛుక తుమ్హారీ ॥
ఊమరి తరు బిసాల తవ మాయా। ఫల బ్రహ్మాండ అనేక నికాయా ॥
జీవ చరాచర జంతు సమానా। భీతర బసహి న జానహిం ఆనా ॥
తే ఫల భచ్ఛక కఠిన కరాలా। తవ భయఁ డరత సదా సౌ కాలా ॥
తే తుమ్హ సకల లోకపతి సాఈం। పూఁఛేహు మోహి మనుజ కీ నాఈమ్ ॥
యహ బర మాగుఁ కృపానికేతా। బసహు హృదయఁ శ్రీ అనుజ సమేతా ॥
అబిరల భగతి బిరతి సతసంగా। చరన సరోరుహ ప్రీతి అభంగా ॥
జద్యపి బ్రహ్మ అఖండ అనంతా। అనుభవ గమ్య భజహిం జేహి సంతా ॥
అస తవ రూప బఖానుఁ జానుఁ। ఫిరి ఫిరి సగున బ్రహ్మ రతి మానుఁ ॥
సంతత దాసన్హ దేహు బడ఼ఆఈ। తాతేం మోహి పూఁఛేహు రఘురాఈ ॥
హై ప్రభు పరమ మనోహర ఠ్AUఁ। పావన పంచబటీ తేహి న్AUఁ ॥
దండక బన పునీత ప్రభు కరహూ। ఉగ్ర సాప మునిబర కర హరహూ ॥
బాస కరహు తహఁ రఘుకుల రాయా। కీజే సకల మునిన్హ పర దాయా ॥
చలే రామ ముని ఆయసు పాఈ। తురతహిం పంచబటీ నిఅరాఈ ॥

దో. గీధరాజ సైం భైంట భి బహు బిధి ప్రీతి బఢ఼ఆఇ ॥
గోదావరీ నికట ప్రభు రహే పరన గృహ ఛాఇ ॥ 13 ॥

జబ తే రామ కీన్హ తహఁ బాసా। సుఖీ భే ముని బీతీ త్రాసా ॥
గిరి బన నదీం తాల ఛబి ఛాఏ। దిన దిన ప్రతి అతి హౌహిం సుహాఏ ॥
ఖగ మృగ బృంద అనందిత రహహీం। మధుప మధుర గంజత ఛబి లహహీమ్ ॥
సో బన బరని న సక అహిరాజా। జహాఁ ప్రగట రఘుబీర బిరాజా ॥
ఏక బార ప్రభు సుఖ ఆసీనా। లఛిమన బచన కహే ఛలహీనా ॥
సుర నర ముని సచరాచర సాఈం। మైం పూఛుఁ నిజ ప్రభు కీ నాఈ ॥
మోహి సముఝాఇ కహహు సోఇ దేవా। సబ తజి కరౌం చరన రజ సేవా ॥
కహహు గ్యాన బిరాగ అరు మాయా। కహహు సో భగతి కరహు జేహిం దాయా ॥

దో. ఈస్వర జీవ భేద ప్రభు సకల కహౌ సముఝాఇ ॥
జాతేం హోఇ చరన రతి సోక మోహ భ్రమ జాఇ ॥ 14 ॥

థోరేహి మహఁ సబ కహుఁ బుఝాఈ। సునహు తాత మతి మన చిత లాఈ ॥
మైం అరు మోర తోర తైం మాయా। జేహిం బస కీన్హే జీవ నికాయా ॥
గో గోచర జహఁ లగి మన జాఈ। సో సబ మాయా జానేహు భాఈ ॥
తేహి కర భేద సునహు తుమ్హ సోఊ। బిద్యా అపర అబిద్యా దోఊ ॥
ఏక దుష్ట అతిసయ దుఖరూపా। జా బస జీవ పరా భవకూపా ॥
ఏక రచి జగ గున బస జాకేం। ప్రభు ప్రేరిత నహిం నిజ బల తాకేమ్ ॥
గ్యాన మాన జహఁ ఏకు నాహీం। దేఖ బ్రహ్మ సమాన సబ మాహీ ॥
కహిఅ తాత సో పరమ బిరాగీ। తృన సమ సిద్ధి తీని గున త్యాగీ ॥

దో. మాయా ఈస న ఆపు కహుఁ జాన కహిఅ సో జీవ।
బంధ మోచ్ఛ ప్రద సర్బపర మాయా ప్రేరక సీవ ॥ 15 ॥

ధర్మ తేం బిరతి జోగ తేం గ్యానా। గ్యాన మోచ్ఛప్రద బేద బఖానా ॥
జాతేం బేగి ద్రవుఁ మైం భాఈ। సో మమ భగతి భగత సుఖదాఈ ॥
సో సుతంత్ర అవలంబ న ఆనా। తేహి ఆధీన గ్యాన బిగ్యానా ॥
భగతి తాత అనుపమ సుఖమూలా। మిలి జో సంత హోఇఁ అనుకూలా ॥
భగతి కి సాధన కహుఁ బఖానీ। సుగమ పంథ మోహి పావహిం ప్రానీ ॥
ప్రథమహిం బిప్ర చరన అతి ప్రీతీ। నిజ నిజ కర్మ నిరత శ్రుతి రీతీ ॥
ఏహి కర ఫల పుని బిషయ బిరాగా। తబ మమ ధర్మ ఉపజ అనురాగా ॥
శ్రవనాదిక నవ భక్తి దృఢ఼ఆహీం। మమ లీలా రతి అతి మన మాహీమ్ ॥
సంత చరన పంకజ అతి ప్రేమా। మన క్రమ బచన భజన దృఢ఼ నేమా ॥
గురు పితు మాతు బంధు పతి దేవా। సబ మోహి కహఁ జానే దృఢ఼ సేవా ॥
మమ గున గావత పులక సరీరా। గదగద గిరా నయన బహ నీరా ॥
కామ ఆది మద దంభ న జాకేం। తాత నిరంతర బస మైం తాకేమ్ ॥

దో. బచన కర్మ మన మోరి గతి భజను కరహిం నిఃకామ ॥
తిన్హ కే హృదయ కమల మహుఁ కరుఁ సదా బిశ్రామ ॥ 16 ॥

భగతి జోగ సుని అతి సుఖ పావా। లఛిమన ప్రభు చరనన్హి సిరు నావా ॥
ఏహి బిధి గే కఛుక దిన బీతీ। కహత బిరాగ గ్యాన గున నీతీ ॥
సూపనఖా రావన కై బహినీ। దుష్ట హృదయ దారున జస అహినీ ॥
పంచబటీ సో గి ఏక బారా। దేఖి బికల భి జుగల కుమారా ॥
భ్రాతా పితా పుత్ర ఉరగారీ। పురుష మనోహర నిరఖత నారీ ॥
హోఇ బికల సక మనహి న రోకీ। జిమి రబిమని ద్రవ రబిహి బిలోకీ ॥
రుచిర రుప ధరి ప్రభు పహిం జాఈ। బోలీ బచన బహుత ముసుకాఈ ॥
తుమ్హ సమ పురుష న మో సమ నారీ। యహ సఁజోగ బిధి రచా బిచారీ ॥
మమ అనురూప పురుష జగ మాహీం। దేఖేఉఁ ఖోజి లోక తిహు నాహీమ్ ॥
తాతే అబ లగి రహిఉఁ కుమారీ। మను మానా కఛు తుమ్హహి నిహారీ ॥
సీతహి చితి కహీ ప్రభు బాతా। అహి కుఆర మోర లఘు భ్రాతా ॥
గి లఛిమన రిపు భగినీ జానీ। ప్రభు బిలోకి బోలే మృదు బానీ ॥
సుందరి సును మైం ఉన్హ కర దాసా। పరాధీన నహిం తోర సుపాసా ॥
ప్రభు సమర్థ కోసలపుర రాజా। జో కఛు కరహిం ఉనహి సబ ఛాజా ॥
సేవక సుఖ చహ మాన భిఖారీ। బ్యసనీ ధన సుభ గతి బిభిచారీ ॥
లోభీ జసు చహ చార గుమానీ। నభ దుహి దూధ చహత ఏ ప్రానీ ॥
పుని ఫిరి రామ నికట సో ఆఈ। ప్రభు లఛిమన పహిం బహురి పఠాఈ ॥
లఛిమన కహా తోహి సో బరీ। జో తృన తోరి లాజ పరిహరీ ॥
తబ ఖిసిఆని రామ పహిం గీ। రూప భయంకర ప్రగటత భీ ॥
సీతహి సభయ దేఖి రఘురాఈ। కహా అనుజ సన సయన బుఝాఈ ॥

దో. లఛిమన అతి లాఘవఁ సో నాక కాన బిను కీన్హి।
తాకే కర రావన కహఁ మనౌ చునౌతీ దీన్హి ॥ 17 ॥

నాక కాన బిను భి బికరారా। జను స్త్రవ సైల గైరు కై ధారా ॥
ఖర దూషన పహిం గి బిలపాతా। ధిగ ధిగ తవ పౌరుష బల భ్రాతా ॥
తేహి పూఛా సబ కహేసి బుఝాఈ। జాతుధాన సుని సేన బనాఈ ॥
ధాఏ నిసిచర నికర బరూథా। జను సపచ్ఛ కజ్జల గిరి జూథా ॥
నానా బాహన నానాకారా। నానాయుధ ధర ఘోర అపారా ॥
సుపనఖా ఆగేం కరి లీనీ। అసుభ రూప శ్రుతి నాసా హీనీ ॥
అసగున అమిత హోహిం భయకారీ। గనహిం న మృత్యు బిబస సబ ఝారీ ॥
గర్జహి తర్జహిం గగన ఉడ఼ఆహీం। దేఖి కటకు భట అతి హరషాహీమ్ ॥
కౌ కహ జిఅత ధరహు ద్వౌ భాఈ। ధరి మారహు తియ లేహు ఛడ఼ఆఈ ॥
ధూరి పూరి నభ మండల రహా। రామ బోలాఇ అనుజ సన కహా ॥
లై జానకిహి జాహు గిరి కందర। ఆవా నిసిచర కటకు భయంకర ॥
రహేహు సజగ సుని ప్రభు కై బానీ। చలే సహిత శ్రీ సర ధను పానీ ॥
దేఖి రామ రిపుదల చలి ఆవా। బిహసి కఠిన కోదండ చఢ఼ఆవా ॥

ఛం. కోదండ కఠిన చఢ఼ఆఇ సిర జట జూట బాఁధత సోహ క్యోం।
మరకత సయల పర లరత దామిని కోటి సోం జుగ భుజగ జ్యోమ్ ॥
కటి కసి నిషంగ బిసాల భుజ గహి చాప బిసిఖ సుధారి కై ॥
చితవత మనహుఁ మృగరాజ ప్రభు గజరాజ ఘటా నిహారి కై ॥

సో. ఆఇ గే బగమేల ధరహు ధరహు ధావత సుభట।
జథా బిలోకి అకేల బాల రబిహి ఘేరత దనుజ ॥ 18 ॥

ప్రభు బిలోకి సర సకహిం న డారీ। థకిత భీ రజనీచర ధారీ ॥
సచివ బోలి బోలే ఖర దూషన। యహ కౌ నృపబాలక నర భూషన ॥
నాగ అసుర సుర నర ముని జేతే। దేఖే జితే హతే హమ కేతే ॥
హమ భరి జన్మ సునహు సబ భాఈ। దేఖీ నహిం అసి సుందరతాఈ ॥
జద్యపి భగినీ కీన్హ కురూపా। బధ లాయక నహిం పురుష అనూపా ॥
దేహు తురత నిజ నారి దురాఈ। జీఅత భవన జాహు ద్వౌ భాఈ ॥
మోర కహా తుమ్హ తాహి సునావహు। తాసు బచన సుని ఆతుర ఆవహు ॥
దూతన్హ కహా రామ సన జాఈ। సునత రామ బోలే ముసకాఈ ॥
హమ ఛత్రీ మృగయా బన కరహీం। తుమ్హ సే ఖల మృగ ఖౌజత ఫిరహీమ్ ॥
రిపు బలవంత దేఖి నహిం డరహీం। ఏక బార కాలహు సన లరహీమ్ ॥
జద్యపి మనుజ దనుజ కుల ఘాలక। ముని పాలక ఖల సాలక బాలక ॥
జౌం న హోఇ బల ఘర ఫిరి జాహూ। సమర బిముఖ మైం హతుఁ న కాహూ ॥
రన చఢ఼ఇ కరిఅ కపట చతురాఈ। రిపు పర కృపా పరమ కదరాఈ ॥
దూతన్హ జాఇ తురత సబ కహేఊ। సుని ఖర దూషన ఉర అతి దహేఊ ॥
ఛం. ఉర దహేఉ కహేఉ కి ధరహు ధాఏ బికట భట రజనీచరా।
సర చాప తోమర సక్తి సూల కృపాన పరిఘ పరసు ధరా ॥
ప్రభు కీన్హ ధనుష టకోర ప్రథమ కఠోర ఘోర భయావహా।
భే బధిర బ్యాకుల జాతుధాన న గ్యాన తేహి అవసర రహా ॥

దో. సావధాన హోఇ ధాఏ జాని సబల ఆరాతి।
లాగే బరషన రామ పర అస్త్ర సస్త్ర బహు భాఁతి ॥ 19(క) ॥

తిన్హ కే ఆయుధ తిల సమ కరి కాటే రఘుబీర।
తాని సరాసన శ్రవన లగి పుని ఛాఁడ఼ఏ నిజ తీర ॥ 19(ఖ) ॥

ఛం. తబ చలే జాన బబాన కరాల। ఫుంకరత జను బహు బ్యాల ॥
కోపేఉ సమర శ్రీరామ। చలే బిసిఖ నిసిత నికామ ॥
అవలోకి ఖరతర తీర। మురి చలే నిసిచర బీర ॥
భే క్రుద్ధ తీనిఉ భాఇ। జో భాగి రన తే జాఇ ॥
తేహి బధబ హమ నిజ పాని। ఫిరే మరన మన మహుఁ ఠాని ॥
ఆయుధ అనేక ప్రకార। సనముఖ తే కరహిం ప్రహార ॥
రిపు పరమ కోపే జాని। ప్రభు ధనుష సర సంధాని ॥
ఛాఁడ఼ఏ బిపుల నారాచ। లగే కటన బికట పిసాచ ॥
ఉర సీస భుజ కర చరన। జహఁ తహఁ లగే మహి పరన ॥
చిక్కరత లాగత బాన। ధర పరత కుధర సమాన ॥
భట కటత తన సత ఖండ। పుని ఉఠత కరి పాషండ ॥
నభ ఉడ఼త బహు భుజ ముండ। బిను మౌలి ధావత రుండ ॥
ఖగ కంక కాక సృగాల। కటకటహిం కఠిన కరాల ॥

ఛం. కటకటహిం జ఼ంబుక భూత ప్రేత పిసాచ ఖర్పర సంచహీం।
బేతాల బీర కపాల తాల బజాఇ జోగిని నంచహీమ్ ॥
రఘుబీర బాన ప్రచండ ఖండహిం భటన్హ కే ఉర భుజ సిరా।
జహఁ తహఁ పరహిం ఉఠి లరహిం ధర ధరు ధరు కరహిం భయకర గిరా ॥
అంతావరీం గహి ఉడ఼త గీధ పిసాచ కర గహి ధావహీమ్ ॥
సంగ్రామ పుర బాసీ మనహుఁ బహు బాల గుడ఼ఈ ఉడ఼ఆవహీమ్ ॥
మారే పఛారే ఉర బిదారే బిపుల భట కహఁరత పరే।
అవలోకి నిజ దల బికల భట తిసిరాది ఖర దూషన ఫిరే ॥
సర సక్తి తోమర పరసు సూల కృపాన ఏకహి బారహీం।
కరి కోప శ్రీరఘుబీర పర అగనిత నిసాచర డారహీమ్ ॥
ప్రభు నిమిష మహుఁ రిపు సర నివారి పచారి డారే సాయకా।
దస దస బిసిఖ ఉర మాఝ మారే సకల నిసిచర నాయకా ॥
మహి పరత ఉఠి భట భిరత మరత న కరత మాయా అతి ఘనీ।
సుర డరత చౌదహ సహస ప్రేత బిలోకి ఏక అవధ ధనీ ॥
సుర ముని సభయ ప్రభు దేఖి మాయానాథ అతి కౌతుక కర్ యో।
దేఖహి పరసపర రామ కరి సంగ్రామ రిపుదల లరి మర్ యో ॥

దో. రామ రామ కహి తను తజహిం పావహిం పద నిర్బాన।
కరి ఉపాయ రిపు మారే ఛన మహుఁ కృపానిధాన ॥ 20(క) ॥

హరషిత బరషహిం సుమన సుర బాజహిం గగన నిసాన।
అస్తుతి కరి కరి సబ చలే సోభిత బిబిధ బిమాన ॥ 20(ఖ) ॥

జబ రఘునాథ సమర రిపు జీతే। సుర నర ముని సబ కే భయ బీతే ॥
తబ లఛిమన సీతహి లై ఆఏ। ప్రభు పద పరత హరషి ఉర లాఏ।
సీతా చితవ స్యామ మృదు గాతా। పరమ ప్రేమ లోచన న అఘాతా ॥
పంచవటీం బసి శ్రీరఘునాయక। కరత చరిత సుర ముని సుఖదాయక ॥
ధుఆఁ దేఖి ఖరదూషన కేరా। జాఇ సుపనఖాఁ రావన ప్రేరా ॥
బోలి బచన క్రోధ కరి భారీ। దేస కోస కై సురతి బిసారీ ॥
కరసి పాన సోవసి దిను రాతీ। సుధి నహిం తవ సిర పర ఆరాతీ ॥
రాజ నీతి బిను ధన బిను ధర్మా। హరిహి సమర్పే బిను సతకర్మా ॥
బిద్యా బిను బిబేక ఉపజాఏఁ। శ్రమ ఫల పఢ఼ఏ కిఏఁ అరు పాఏఁ ॥
సంగ తే జతీ కుమంత్ర తే రాజా। మాన తే గ్యాన పాన తేం లాజా ॥
ప్రీతి ప్రనయ బిను మద తే గునీ। నాసహి బేగి నీతి అస సునీ ॥

సో. రిపు రుజ పావక పాప ప్రభు అహి గనిఅ న ఛోట కరి।
అస కహి బిబిధ బిలాప కరి లాగీ రోదన కరన ॥ 21(క) ॥

దో. సభా మాఝ పరి బ్యాకుల బహు ప్రకార కహ రోఇ।
తోహి జిఅత దసకంధర మోరి కి అసి గతి హోఇ ॥ 21(ఖ) ॥

సునత సభాసద ఉఠే అకులాఈ। సముఝాఈ గహి బాహఁ ఉఠాఈ ॥
కహ లంకేస కహసి నిజ బాతా। కేఁఇఁ తవ నాసా కాన నిపాతా ॥
అవధ నృపతి దసరథ కే జాఏ। పురుష సింఘ బన ఖేలన ఆఏ ॥
సముఝి పరీ మోహి ఉన్హ కై కరనీ। రహిత నిసాచర కరిహహిం ధరనీ ॥
జిన్హ కర భుజబల పాఇ దసానన। అభయ భే బిచరత ముని కానన ॥
దేఖత బాలక కాల సమానా। పరమ ధీర ధన్వీ గున నానా ॥
అతులిత బల ప్రతాప ద్వౌ భ్రాతా। ఖల బధ రత సుర ముని సుఖదాతా ॥
సోభాధామ రామ అస నామా। తిన్హ కే సంగ నారి ఏక స్యామా ॥
రుప రాసి బిధి నారి సఁవారీ। రతి సత కోటి తాసు బలిహారీ ॥
తాసు అనుజ కాటే శ్రుతి నాసా। సుని తవ భగిని కరహిం పరిహాసా ॥
ఖర దూషన సుని లగే పుకారా। ఛన మహుఁ సకల కటక ఉన్హ మారా ॥
ఖర దూషన తిసిరా కర ఘాతా। సుని దససీస జరే సబ గాతా ॥

దో. సుపనఖహి సముఝాఇ కరి బల బోలేసి బహు భాఁతి।
గయు భవన అతి సోచబస నీద పరి నహిం రాతి ॥ 22 ॥

సుర నర అసుర నాగ ఖగ మాహీం। మోరే అనుచర కహఁ కౌ నాహీమ్ ॥
ఖర దూషన మోహి సమ బలవంతా। తిన్హహి కో మారి బిను భగవంతా ॥
సుర రంజన భంజన మహి భారా। జౌం భగవంత లీన్హ అవతారా ॥
తౌ మై జాఇ బైరు హఠి కరూఁ। ప్రభు సర ప్రాన తజేం భవ తరూఁ ॥
హోఇహి భజను న తామస దేహా। మన క్రమ బచన మంత్ర దృఢ఼ ఏహా ॥
జౌం నరరుప భూపసుత కోఊ। హరిహుఁ నారి జీతి రన దోఊ ॥
చలా అకేల జాన చఢి తహవాఁ। బస మారీచ సింధు తట జహవాఁ ॥
ఇహాఁ రామ జసి జుగుతి బనాఈ। సునహు ఉమా సో కథా సుహాఈ ॥

దో. లఛిమన గే బనహిం జబ లేన మూల ఫల కంద।
జనకసుతా సన బోలే బిహసి కృపా సుఖ బృంద ॥ 23 ॥

సునహు ప్రియా బ్రత రుచిర సుసీలా। మైం కఛు కరబి లలిత నరలీలా ॥
తుమ్హ పావక మహుఁ కరహు నివాసా। జౌ లగి కరౌం నిసాచర నాసా ॥
జబహిం రామ సబ కహా బఖానీ। ప్రభు పద ధరి హియఁ అనల సమానీ ॥
నిజ ప్రతిబింబ రాఖి తహఁ సీతా। తైసి సీల రుప సుబినీతా ॥
లఛిమనహూఁ యహ మరము న జానా। జో కఛు చరిత రచా భగవానా ॥
దసముఖ గయు జహాఁ మారీచా। నాఇ మాథ స్వారథ రత నీచా ॥
నవని నీచ కై అతి దుఖదాఈ। జిమి అంకుస ధను ఉరగ బిలాఈ ॥
భయదాయక ఖల కై ప్రియ బానీ। జిమి అకాల కే కుసుమ భవానీ ॥

దో. కరి పూజా మారీచ తబ సాదర పూఛీ బాత।
కవన హేతు మన బ్యగ్ర అతి అకసర ఆయహు తాత ॥ 24 ॥

దసముఖ సకల కథా తేహి ఆగేం। కహీ సహిత అభిమాన అభాగేమ్ ॥
హోహు కపట మృగ తుమ్హ ఛలకారీ। జేహి బిధి హరి ఆనౌ నృపనారీ ॥
తేహిం పుని కహా సునహు దససీసా। తే నరరుప చరాచర ఈసా ॥
తాసోం తాత బయరు నహిం కీజే। మారేం మరిఅ జిఆఏఁ జీజై ॥
ముని మఖ రాఖన గయు కుమారా। బిను ఫర సర రఘుపతి మోహి మారా ॥
సత జోజన ఆయుఁ ఛన మాహీం। తిన్హ సన బయరు కిఏఁ భల నాహీమ్ ॥
భి మమ కీట భృంగ కీ నాఈ। జహఁ తహఁ మైం దేఖుఁ దౌ భాఈ ॥
జౌం నర తాత తదపి అతి సూరా। తిన్హహి బిరోధి న ఆఇహి పూరా ॥

దో. జేహిం తాడ఼కా సుబాహు హతి ఖండేఉ హర కోదండ ॥
ఖర దూషన తిసిరా బధేఉ మనుజ కి అస బరిబండ ॥ 25 ॥

జాహు భవన కుల కుసల బిచారీ। సునత జరా దీన్హిసి బహు గారీ ॥
గురు జిమి మూఢ఼ కరసి మమ బోధా। కహు జగ మోహి సమాన కో జోధా ॥
తబ మారీచ హృదయఁ అనుమానా। నవహి బిరోధేం నహిం కల్యానా ॥
సస్త్రీ మర్మీ ప్రభు సఠ ధనీ। బైద బంది కబి భానస గునీ ॥
ఉభయ భాఁతి దేఖా నిజ మరనా। తబ తాకిసి రఘునాయక సరనా ॥
ఉతరు దేత మోహి బధబ అభాగేం। కస న మరౌం రఘుపతి సర లాగేమ్ ॥
అస జియఁ జాని దసానన సంగా। చలా రామ పద ప్రేమ అభంగా ॥
మన అతి హరష జనావ న తేహీ। ఆజు దేఖిహుఁ పరమ సనేహీ ॥

ఛం. నిజ పరమ ప్రీతమ దేఖి లోచన సుఫల కరి సుఖ పాఇహౌం।
శ్రీ సహిత అనుజ సమేత కృపానికేత పద మన లాఇహౌమ్ ॥
నిర్బాన దాయక క్రోధ జా కర భగతి అబసహి బసకరీ।
నిజ పాని సర సంధాని సో మోహి బధిహి సుఖసాగర హరీ ॥

దో. మమ పాఛేం ధర ధావత ధరేం సరాసన బాన।
ఫిరి ఫిరి ప్రభుహి బిలోకిహుఁ ధన్య న మో సమ ఆన ॥ 26 ॥

తేహి బన నికట దసానన గయూ। తబ మారీచ కపటమృగ భయూ ॥
అతి బిచిత్ర కఛు బరని న జాఈ। కనక దేహ మని రచిత బనాఈ ॥
సీతా పరమ రుచిర మృగ దేఖా। అంగ అంగ సుమనోహర బేషా ॥
సునహు దేవ రఘుబీర కృపాలా। ఏహి మృగ కర అతి సుందర ఛాలా ॥
సత్యసంధ ప్రభు బధి కరి ఏహీ। ఆనహు చర్మ కహతి బైదేహీ ॥
తబ రఘుపతి జానత సబ కారన। ఉఠే హరషి సుర కాజు సఁవారన ॥
మృగ బిలోకి కటి పరికర బాఁధా। కరతల చాప రుచిర సర సాఁధా ॥
ప్రభు లఛిమనిహి కహా సముఝాఈ। ఫిరత బిపిన నిసిచర బహు భాఈ ॥
సీతా కేరి కరేహు రఖవారీ। బుధి బిబేక బల సమయ బిచారీ ॥
ప్రభుహి బిలోకి చలా మృగ భాజీ। ధాఏ రాము సరాసన సాజీ ॥
నిగమ నేతి సివ ధ్యాన న పావా। మాయామృగ పాఛేం సో ధావా ॥
కబహుఁ నికట పుని దూరి పరాఈ। కబహుఁక ప్రగటి కబహుఁ ఛపాఈ ॥
ప్రగటత దురత కరత ఛల భూరీ। ఏహి బిధి ప్రభుహి గయు లై దూరీ ॥
తబ తకి రామ కఠిన సర మారా। ధరని పరేఉ కరి ఘోర పుకారా ॥
లఛిమన కర ప్రథమహిం లై నామా। పాఛేం సుమిరేసి మన మహుఁ రామా ॥
ప్రాన తజత ప్రగటేసి నిజ దేహా। సుమిరేసి రాము సమేత సనేహా ॥
అంతర ప్రేమ తాసు పహిచానా। ముని దుర్లభ గతి దీన్హి సుజానా ॥

దో. బిపుల సుమన సుర బరషహిం గావహిం ప్రభు గున గాథ।
నిజ పద దీన్హ అసుర కహుఁ దీనబంధు రఘునాథ ॥ 27 ॥

ఖల బధి తురత ఫిరే రఘుబీరా। సోహ చాప కర కటి తూనీరా ॥
ఆరత గిరా సునీ జబ సీతా। కహ లఛిమన సన పరమ సభీతా ॥
జాహు బేగి సంకట అతి భ్రాతా। లఛిమన బిహసి కహా సును మాతా ॥
భృకుటి బిలాస సృష్టి లయ హోఈ। సపనేహుఁ సంకట పరి కి సోఈ ॥
మరమ బచన జబ సీతా బోలా। హరి ప్రేరిత లఛిమన మన డోలా ॥
బన దిసి దేవ సౌంపి సబ కాహూ। చలే జహాఁ రావన ససి రాహూ ॥
సూన బీచ దసకంధర దేఖా। ఆవా నికట జతీ కేం బేషా ॥
జాకేం డర సుర అసుర డేరాహీం। నిసి న నీద దిన అన్న న ఖాహీమ్ ॥
సో దససీస స్వాన కీ నాఈ। ఇత ఉత చితి చలా భడ఼ఇహాఈ ॥
ఇమి కుపంథ పగ దేత ఖగేసా। రహ న తేజ బుధి బల లేసా ॥
నానా బిధి కరి కథా సుహాఈ। రాజనీతి భయ ప్రీతి దేఖాఈ ॥
కహ సీతా సును జతీ గోసాఈం। బోలేహు బచన దుష్ట కీ నాఈమ్ ॥
తబ రావన నిజ రూప దేఖావా। భీ సభయ జబ నామ సునావా ॥
కహ సీతా ధరి ధీరజు గాఢ఼ఆ। ఆఇ గయు ప్రభు రహు ఖల ఠాఢ఼ఆ ॥
జిమి హరిబధుహి ఛుద్ర సస చాహా। భేసి కాలబస నిసిచర నాహా ॥
సునత బచన దససీస రిసానా। మన మహుఁ చరన బంది సుఖ మానా ॥

దో. క్రోధవంత తబ రావన లీన్హిసి రథ బైఠాఇ।
చలా గగనపథ ఆతుర భయఁ రథ హాఁకి న జాఇ ॥ 28 ॥

హా జగ ఏక బీర రఘురాయా। కేహిం అపరాధ బిసారేహు దాయా ॥
ఆరతి హరన సరన సుఖదాయక। హా రఘుకుల సరోజ దిననాయక ॥
హా లఛిమన తుమ్హార నహిం దోసా। సో ఫలు పాయుఁ కీన్హేఉఁ రోసా ॥
బిబిధ బిలాప కరతి బైదేహీ। భూరి కృపా ప్రభు దూరి సనేహీ ॥
బిపతి మోరి కో ప్రభుహి సునావా। పురోడాస చహ రాసభ ఖావా ॥
సీతా కై బిలాప సుని భారీ। భే చరాచర జీవ దుఖారీ ॥
గీధరాజ సుని ఆరత బానీ। రఘుకులతిలక నారి పహిచానీ ॥
అధమ నిసాచర లీన్హే జాఈ। జిమి మలేఛ బస కపిలా గాఈ ॥
సీతే పుత్రి కరసి జని త్రాసా। కరిహుఁ జాతుధాన కర నాసా ॥
ధావా క్రోధవంత ఖగ కైసేం। ఛూటి పబి పరబత కహుఁ జైసే ॥
రే రే దుష్ట ఠాఢ఼ కిన హోహీ। నిర్భయ చలేసి న జానేహి మోహీ ॥
ఆవత దేఖి కృతాంత సమానా। ఫిరి దసకంధర కర అనుమానా ॥
కీ మైనాక కి ఖగపతి హోఈ। మమ బల జాన సహిత పతి సోఈ ॥
జానా జరఠ జటాయూ ఏహా। మమ కర తీరథ ఛాఁడ఼ఇహి దేహా ॥
సునత గీధ క్రోధాతుర ధావా। కహ సును రావన మోర సిఖావా ॥
తజి జానకిహి కుసల గృహ జాహూ। నాహిం త అస హోఇహి బహుబాహూ ॥
రామ రోష పావక అతి ఘోరా। హోఇహి సకల సలభ కుల తోరా ॥
ఉతరు న దేత దసానన జోధా। తబహిం గీధ ధావా కరి క్రోధా ॥
ధరి కచ బిరథ కీన్హ మహి గిరా। సీతహి రాఖి గీధ పుని ఫిరా ॥
చౌచన్హ మారి బిదారేసి దేహీ। దండ ఏక భి మురుఛా తేహీ ॥
తబ సక్రోధ నిసిచర ఖిసిఆనా। కాఢ఼ఏసి పరమ కరాల కృపానా ॥
కాటేసి పంఖ పరా ఖగ ధరనీ। సుమిరి రామ కరి అదభుత కరనీ ॥
సీతహి జాని చఢ఼ఆఇ బహోరీ। చలా ఉతాఇల త్రాస న థోరీ ॥
కరతి బిలాప జాతి నభ సీతా। బ్యాధ బిబస జను మృగీ సభీతా ॥
గిరి పర బైఠే కపిన్హ నిహారీ। కహి హరి నామ దీన్హ పట డారీ ॥
ఏహి బిధి సీతహి సో లై గయూ। బన అసోక మహఁ రాఖత భయూ ॥

దో. హారి పరా ఖల బహు బిధి భయ అరు ప్రీతి దేఖాఇ।
తబ అసోక పాదప తర రాఖిసి జతన కరాఇ ॥ 29(క) ॥

నవాన్హపారాయణ, ఛఠా విశ్రామ
జేహి బిధి కపట కురంగ సఁగ ధాఇ చలే శ్రీరామ।
సో ఛబి సీతా రాఖి ఉర రటతి రహతి హరినామ ॥ 29(ఖ) ॥

రఘుపతి అనుజహి ఆవత దేఖీ। బాహిజ చింతా కీన్హి బిసేషీ ॥
జనకసుతా పరిహరిహు అకేలీ। ఆయహు తాత బచన మమ పేలీ ॥
నిసిచర నికర ఫిరహిం బన మాహీం। మమ మన సీతా ఆశ్రమ నాహీమ్ ॥
గహి పద కమల అనుజ కర జోరీ। కహేఉ నాథ కఛు మోహి న ఖోరీ ॥
అనుజ సమేత గే ప్రభు తహవాఁ। గోదావరి తట ఆశ్రమ జహవాఁ ॥
ఆశ్రమ దేఖి జానకీ హీనా। భే బికల జస ప్రాకృత దీనా ॥
హా గున ఖాని జానకీ సీతా। రూప సీల బ్రత నేమ పునీతా ॥
లఛిమన సముఝాఏ బహు భాఁతీ। పూఛత చలే లతా తరు పాఁతీ ॥
హే ఖగ మృగ హే మధుకర శ్రేనీ। తుమ్హ దేఖీ సీతా మృగనైనీ ॥
ఖంజన సుక కపోత మృగ మీనా। మధుప నికర కోకిలా ప్రబీనా ॥
కుంద కలీ దాడ఼ఇమ దామినీ। కమల సరద ససి అహిభామినీ ॥
బరున పాస మనోజ ధను హంసా। గజ కేహరి నిజ సునత ప్రసంసా ॥
శ్రీఫల కనక కదలి హరషాహీం। నేకు న సంక సకుచ మన మాహీమ్ ॥
సును జానకీ తోహి బిను ఆజూ। హరషే సకల పాఇ జను రాజూ ॥
కిమి సహి జాత అనఖ తోహి పాహీమ్ । ప్రియా బేగి ప్రగటసి కస నాహీమ్ ॥
ఏహి బిధి ఖౌజత బిలపత స్వామీ। మనహుఁ మహా బిరహీ అతి కామీ ॥
పూరనకామ రామ సుఖ రాసీ। మనుజ చరిత కర అజ అబినాసీ ॥
ఆగే పరా గీధపతి దేఖా। సుమిరత రామ చరన జిన్హ రేఖా ॥

దో. కర సరోజ సిర పరసేఉ కృపాసింధు రధుబీర ॥
నిరఖి రామ ఛబి ధామ ముఖ బిగత భీ సబ పీర ॥ 30 ॥

తబ కహ గీధ బచన ధరి ధీరా । సునహు రామ భంజన భవ భీరా ॥
నాథ దసానన యహ గతి కీన్హీ। తేహి ఖల జనకసుతా హరి లీన్హీ ॥
లై దచ్ఛిన దిసి గయు గోసాఈ। బిలపతి అతి కురరీ కీ నాఈ ॥
దరస లాగీ ప్రభు రాఖేంఉఁ ప్రానా। చలన చహత అబ కృపానిధానా ॥
రామ కహా తను రాఖహు తాతా। ముఖ ముసకాఇ కహీ తేహిం బాతా ॥
జా కర నామ మరత ముఖ ఆవా। అధము ముకుత హోఈ శ్రుతి గావా ॥
సో మమ లోచన గోచర ఆగేం। రాఖౌం దేహ నాథ కేహి ఖాఁగేఁ ॥
జల భరి నయన కహహిఁ రఘురాఈ। తాత కర్మ నిజ తే గతిం పాఈ ॥
పరహిత బస జిన్హ కే మన మాహీఁ। తిన్హ కహుఁ జగ దుర్లభ కఛు నాహీఁ ॥
తను తజి తాత జాహు మమ ధామా। దేఉఁ కాహ తుమ్హ పూరనకామా ॥

దో. సీతా హరన తాత జని కహహు పితా సన జాఇ ॥
జౌఁ మైఁ రామ త కుల సహిత కహిహి దసానన ఆఇ ॥ 31 ॥

గీధ దేహ తజి ధరి హరి రుపా। భూషన బహు పట పీత అనూపా ॥
స్యామ గాత బిసాల భుజ చారీ। అస్తుతి కరత నయన భరి బారీ ॥

ఛం. జయ రామ రూప అనూప నిర్గున సగున గున ప్రేరక సహీ।
దససీస బాహు ప్రచండ ఖండన చండ సర మండన మహీ ॥
పాథోద గాత సరోజ ముఖ రాజీవ ఆయత లోచనం।
నిత నౌమి రాము కృపాల బాహు బిసాల భవ భయ మోచనమ్ ॥ 1 ॥

బలమప్రమేయమనాదిమజమబ్యక్తమేకమగోచరం।
గోబింద గోపర ద్వంద్వహర బిగ్యానఘన ధరనీధరమ్ ॥
జే రామ మంత్ర జపంత సంత అనంత జన మన రంజనం।
నిత నౌమి రామ అకామ ప్రియ కామాది ఖల దల గంజనమ్ ॥ 2।

జేహి శ్రుతి నిరంజన బ్రహ్మ బ్యాపక బిరజ అజ కహి గావహీమ్ ॥
కరి ధ్యాన గ్యాన బిరాగ జోగ అనేక ముని జేహి పావహీమ్ ॥
సో ప్రగట కరునా కంద సోభా బృంద అగ జగ మోహీ।
మమ హృదయ పంకజ భృంగ అంగ అనంగ బహు ఛబి సోహీ ॥ 3 ॥

జో అగమ సుగమ సుభావ నిర్మల అసమ సమ సీతల సదా।
పస్యంతి జం జోగీ జతన కరి కరత మన గో బస సదా ॥
సో రామ రమా నివాస సంతత దాస బస త్రిభువన ధనీ।
మమ ఉర బసు సో సమన సంసృతి జాసు కీరతి పావనీ ॥ 4 ॥

దో. అబిరల భగతి మాగి బర గీధ గయు హరిధామ।
తేహి కీ క్రియా జథోచిత నిజ కర కీన్హీ రామ ॥ 32 ॥

కోమల చిత అతి దీనదయాలా। కారన బిను రఘునాథ కృపాలా ॥
గీధ అధమ ఖగ ఆమిష భోగీ। గతి దీన్హి జో జాచత జోగీ ॥
సునహు ఉమా తే లోగ అభాగీ। హరి తజి హోహిం బిషయ అనురాగీ ॥
పుని సీతహి ఖోజత ద్వౌ భాఈ। చలే బిలోకత బన బహుతాఈ ॥
సంకుల లతా బిటప ఘన కానన। బహు ఖగ మృగ తహఁ గజ పంచానన ॥
ఆవత పంథ కబంధ నిపాతా। తేహిం సబ కహీ సాప కై బాతా ॥
దురబాసా మోహి దీన్హీ సాపా। ప్రభు పద పేఖి మిటా సో పాపా ॥
సును గంధర్బ కహుఁ మై తోహీ। మోహి న సోహాఇ బ్రహ్మకుల ద్రోహీ ॥

దో. మన క్రమ బచన కపట తజి జో కర భూసుర సేవ।
మోహి సమేత బిరంచి సివ బస తాకేం సబ దేవ ॥ 33 ॥

సాపత తాడ఼త పరుష కహంతా। బిప్ర పూజ్య అస గావహిం సంతా ॥
పూజిఅ బిప్ర సీల గున హీనా। సూద్ర న గున గన గ్యాన ప్రబీనా ॥
కహి నిజ ధర్మ తాహి సముఝావా। నిజ పద ప్రీతి దేఖి మన భావా ॥
రఘుపతి చరన కమల సిరు నాఈ। గయు గగన ఆపని గతి పాఈ ॥
తాహి దేఇ గతి రామ ఉదారా। సబరీ కేం ఆశ్రమ పగు ధారా ॥
సబరీ దేఖి రామ గృహఁ ఆఏ। ముని కే బచన సముఝి జియఁ భాఏ ॥
సరసిజ లోచన బాహు బిసాలా। జటా ముకుట సిర ఉర బనమాలా ॥
స్యామ గౌర సుందర దౌ భాఈ। సబరీ పరీ చరన లపటాఈ ॥
ప్రేమ మగన ముఖ బచన న ఆవా। పుని పుని పద సరోజ సిర నావా ॥
సాదర జల లై చరన పఖారే। పుని సుందర ఆసన బైఠారే ॥

దో. కంద మూల ఫల సురస అతి దిఏ రామ కహుఁ ఆని।
ప్రేమ సహిత ప్రభు ఖాఏ బారంబార బఖాని ॥ 34 ॥

పాని జోరి ఆగేం భి ఠాఢ఼ఈ। ప్రభుహి బిలోకి ప్రీతి అతి బాఢ఼ఈ ॥
కేహి బిధి అస్తుతి కరౌ తుమ్హారీ। అధమ జాతి మైం జడ఼మతి భారీ ॥
అధమ తే అధమ అధమ అతి నారీ। తిన్హ మహఁ మైం మతిమంద అఘారీ ॥
కహ రఘుపతి సును భామిని బాతా। మానుఁ ఏక భగతి కర నాతా ॥
జాతి పాఁతి కుల ధర్మ బడ఼ఆఈ। ధన బల పరిజన గున చతురాఈ ॥
భగతి హీన నర సోహి కైసా। బిను జల బారిద దేఖిఅ జైసా ॥
నవధా భగతి కహుఁ తోహి పాహీం। సావధాన సును ధరు మన మాహీమ్ ॥
ప్రథమ భగతి సంతన్హ కర సంగా। దూసరి రతి మమ కథా ప్రసంగా ॥

దో. గుర పద పంకజ సేవా తీసరి భగతి అమాన।
చౌథి భగతి మమ గున గన కరి కపట తజి గాన ॥ 35 ॥

మంత్ర జాప మమ దృఢ఼ బిస్వాసా। పంచమ భజన సో బేద ప్రకాసా ॥
ఛఠ దమ సీల బిరతి బహు కరమా। నిరత నిరంతర సజ్జన ధరమా ॥
సాతవఁ సమ మోహి మయ జగ దేఖా। మోతేం సంత అధిక కరి లేఖా ॥
ఆఠవఁ జథాలాభ సంతోషా। సపనేహుఁ నహిం దేఖి పరదోషా ॥
నవమ సరల సబ సన ఛలహీనా। మమ భరోస హియఁ హరష న దీనా ॥
నవ మహుఁ ఏకు జిన్హ కే హోఈ। నారి పురుష సచరాచర కోఈ ॥
సోఇ అతిసయ ప్రియ భామిని మోరే। సకల ప్రకార భగతి దృఢ఼ తోరేమ్ ॥
జోగి బృంద దురలభ గతి జోఈ। తో కహుఁ ఆజు సులభ భి సోఈ ॥
మమ దరసన ఫల పరమ అనూపా। జీవ పావ నిజ సహజ సరూపా ॥
జనకసుతా కి సుధి భామినీ। జానహి కహు కరిబరగామినీ ॥
పంపా సరహి జాహు రఘురాఈ। తహఁ హోఇహి సుగ్రీవ మితాఈ ॥
సో సబ కహిహి దేవ రఘుబీరా। జానతహూఁ పూఛహు మతిధీరా ॥
బార బార ప్రభు పద సిరు నాఈ। ప్రేమ సహిత సబ కథా సునాఈ ॥

ఛం. కహి కథా సకల బిలోకి హరి ముఖ హృదయఁ పద పంకజ ధరే।
తజి జోగ పావక దేహ హరి పద లీన భి జహఁ నహిం ఫిరే ॥
నర బిబిధ కర్మ అధర్మ బహు మత సోకప్రద సబ త్యాగహూ।
బిస్వాస కరి కహ దాస తులసీ రామ పద అనురాగహూ ॥

దో. జాతి హీన అఘ జన్మ మహి ముక్త కీన్హి అసి నారి।
మహామంద మన సుఖ చహసి ఐసే ప్రభుహి బిసారి ॥ 36 ॥

చలే రామ త్యాగా బన సోఊ। అతులిత బల నర కేహరి దోఊ ॥
బిరహీ ఇవ ప్రభు కరత బిషాదా। కహత కథా అనేక సంబాదా ॥
లఛిమన దేఖు బిపిన కి సోభా। దేఖత కేహి కర మన నహిం ఛోభా ॥
నారి సహిత సబ ఖగ మృగ బృందా। మానహుఁ మోరి కరత హహిం నిందా ॥
హమహి దేఖి మృగ నికర పరాహీం। మృగీం కహహిం తుమ్హ కహఁ భయ నాహీమ్ ॥
తుమ్హ ఆనంద కరహు మృగ జాఏ। కంచన మృగ ఖోజన ఏ ఆఏ ॥
సంగ లాఇ కరినీం కరి లేహీం। మానహుఁ మోహి సిఖావను దేహీమ్ ॥
సాస్త్ర సుచింతిత పుని పుని దేఖిఅ। భూప సుసేవిత బస నహిం లేఖిఅ ॥
రాఖిఅ నారి జదపి ఉర మాహీం। జుబతీ సాస్త్ర నృపతి బస నాహీమ్ ॥
దేఖహు తాత బసంత సుహావా। ప్రియా హీన మోహి భయ ఉపజావా ॥

దో. బిరహ బికల బలహీన మోహి జానేసి నిపట అకేల।
సహిత బిపిన మధుకర ఖగ మదన కీన్హ బగమేల ॥ 37(క) ॥

దేఖి గయు భ్రాతా సహిత తాసు దూత సుని బాత।
డేరా కీన్హేఉ మనహుఁ తబ కటకు హటకి మనజాత ॥ 37(ఖ) ॥

బిటప బిసాల లతా అరుఝానీ। బిబిధ బితాన దిఏ జను తానీ ॥
కదలి తాల బర ధుజా పతాకా। దైఖి న మోహ ధీర మన జాకా ॥
బిబిధ భాఁతి ఫూలే తరు నానా। జను బానైత బనే బహు బానా ॥
కహుఁ కహుఁ సుందర బిటప సుహాఏ। జను భట బిలగ బిలగ హోఇ ఛాఏ ॥
కూజత పిక మానహుఁ గజ మాతే। ఢేక మహోఖ ఊఁట బిసరాతే ॥
మోర చకోర కీర బర బాజీ। పారావత మరాల సబ తాజీ ॥
తీతిర లావక పదచర జూథా। బరని న జాఇ మనోజ బరుథా ॥
రథ గిరి సిలా దుందుభీ ఝరనా। చాతక బందీ గున గన బరనా ॥
మధుకర ముఖర భేరి సహనాఈ। త్రిబిధ బయారి బసీఠీం ఆఈ ॥
చతురంగినీ సేన సఁగ లీన్హేం। బిచరత సబహి చునౌతీ దీన్హేమ్ ॥
లఛిమన దేఖత కామ అనీకా। రహహిం ధీర తిన్హ కై జగ లీకా ॥
ఏహి కేం ఏక పరమ బల నారీ। తేహి తేం ఉబర సుభట సోఇ భారీ ॥

దో. తాత తీని అతి ప్రబల ఖల కామ క్రోధ అరు లోభ।
ముని బిగ్యాన ధామ మన కరహిం నిమిష మహుఁ ఛోభ ॥ 38(క) ॥

లోభ కేం ఇచ్ఛా దంభ బల కామ కేం కేవల నారి।
క్రోధ కే పరుష బచన బల మునిబర కహహిం బిచారి ॥ 38(ఖ) ॥

గునాతీత సచరాచర స్వామీ। రామ ఉమా సబ అంతరజామీ ॥
కామిన్హ కై దీనతా దేఖాఈ। ధీరన్హ కేం మన బిరతి దృఢ఼ఆఈ ॥
క్రోధ మనోజ లోభ మద మాయా। ఛూటహిం సకల రామ కీం దాయా ॥
సో నర ఇంద్రజాల నహిం భూలా। జా పర హోఇ సో నట అనుకూలా ॥
ఉమా కహుఁ మైం అనుభవ అపనా। సత హరి భజను జగత సబ సపనా ॥
పుని ప్రభు గే సరోబర తీరా। పంపా నామ సుభగ గంభీరా ॥
సంత హృదయ జస నిర్మల బారీ। బాఁధే ఘాట మనోహర చారీ ॥
జహఁ తహఁ పిఅహిం బిబిధ మృగ నీరా। జను ఉదార గృహ జాచక భీరా ॥

దో. పురిని సబన ఓట జల బేగి న పాఇఅ మర్మ।
మాయాఛన్న న దేఖిఐ జైసే నిర్గున బ్రహ్మ ॥ 39(క) ॥

సుఖి మీన సబ ఏకరస అతి అగాధ జల మాహిం।
జథా ధర్మసీలన్హ కే దిన సుఖ సంజుత జాహిమ్ ॥ 39(ఖ) ॥

బికసే సరసిజ నానా రంగా। మధుర ముఖర గుంజత బహు భృంగా ॥
బోలత జలకుక్కుట కలహంసా। ప్రభు బిలోకి జను కరత ప్రసంసా ॥
చక్రవాక బక ఖగ సముదాఈ। దేఖత బని బరని నహిం జాఈ ॥
సుందర ఖగ గన గిరా సుహాఈ। జాత పథిక జను లేత బోలాఈ ॥
తాల సమీప మునిన్హ గృహ ఛాఏ। చహు దిసి కానన బిటప సుహాఏ ॥
చంపక బకుల కదంబ తమాలా। పాటల పనస పరాస రసాలా ॥
నవ పల్లవ కుసుమిత తరు నానా। చంచరీక పటలీ కర గానా ॥
సీతల మంద సుగంధ సుభ్AU। సంతత బహి మనోహర బ్AU ॥
కుహూ కుహూ కోకిల ధుని కరహీం। సుని రవ సరస ధ్యాన ముని టరహీమ్ ॥

దో. ఫల భారన నమి బిటప సబ రహే భూమి నిఅరాఇ।
పర ఉపకారీ పురుష జిమి నవహిం సుసంపతి పాఇ ॥ 40 ॥

దేఖి రామ అతి రుచిర తలావా। మజ్జను కీన్హ పరమ సుఖ పావా ॥
దేఖీ సుందర తరుబర ఛాయా। బైఠే అనుజ సహిత రఘురాయా ॥
తహఁ పుని సకల దేవ ముని ఆఏ। అస్తుతి కరి నిజ ధామ సిధాఏ ॥
బైఠే పరమ ప్రసన్న కృపాలా। కహత అనుజ సన కథా రసాలా ॥
బిరహవంత భగవంతహి దేఖీ। నారద మన భా సోచ బిసేషీ ॥
మోర సాప కరి అంగీకారా। సహత రామ నానా దుఖ భారా ॥
ఐసే ప్రభుహి బిలోకుఁ జాఈ। పుని న బనిహి అస అవసరు ఆఈ ॥
యహ బిచారి నారద కర బీనా। గే జహాఁ ప్రభు సుఖ ఆసీనా ॥
గావత రామ చరిత మృదు బానీ। ప్రేమ సహిత బహు భాఁతి బఖానీ ॥
కరత దండవత లిఏ ఉఠాఈ। రాఖే బహుత బార ఉర లాఈ ॥
స్వాగత పూఁఛి నికట బైఠారే। లఛిమన సాదర చరన పఖారే ॥

దో. నానా బిధి బినతీ కరి ప్రభు ప్రసన్న జియఁ జాని।
నారద బోలే బచన తబ జోరి సరోరుహ పాని ॥ 41 ॥

సునహు ఉదార సహజ రఘునాయక। సుందర అగమ సుగమ బర దాయక ॥
దేహు ఏక బర మాగుఁ స్వామీ। జద్యపి జానత అంతరజామీ ॥
జానహు ముని తుమ్హ మోర సుభ్AU। జన సన కబహుఁ కి కరుఁ దుర్AU ॥
కవన బస్తు అసి ప్రియ మోహి లాగీ। జో మునిబర న సకహు తుమ్హ మాగీ ॥
జన కహుఁ కఛు అదేయ నహిం మోరేం। అస బిస్వాస తజహు జని భోరేమ్ ॥
తబ నారద బోలే హరషాఈ । అస బర మాగుఁ కరుఁ ఢిఠాఈ ॥
జద్యపి ప్రభు కే నామ అనేకా। శ్రుతి కహ అధిక ఏక తేం ఏకా ॥
రామ సకల నామన్హ తే అధికా। హౌ నాథ అఘ ఖగ గన బధికా ॥

దో. రాకా రజనీ భగతి తవ రామ నామ సోఇ సోమ।
అపర నామ ఉడగన బిమల బసుహుఁ భగత ఉర బ్యోమ ॥ 42(క) ॥

ఏవమస్తు ముని సన కహేఉ కృపాసింధు రఘునాథ।
తబ నారద మన హరష అతి ప్రభు పద నాయు మాథ ॥ 42(ఖ) ॥

అతి ప్రసన్న రఘునాథహి జానీ। పుని నారద బోలే మృదు బానీ ॥
రామ జబహిం ప్రేరేఉ నిజ మాయా। మోహేహు మోహి సునహు రఘురాయా ॥
తబ బిబాహ మైం చాహుఁ కీన్హా। ప్రభు కేహి కారన కరై న దీన్హా ॥
సును ముని తోహి కహుఁ సహరోసా। భజహిం జే మోహి తజి సకల భరోసా ॥
కరుఁ సదా తిన్హ కై రఖవారీ। జిమి బాలక రాఖి మహతారీ ॥
గహ సిసు బచ్ఛ అనల అహి ధాఈ। తహఁ రాఖి జననీ అరగాఈ ॥
ప్రౌఢ఼ భేఁ తేహి సుత పర మాతా। ప్రీతి కరి నహిం పాఛిలి బాతా ॥
మోరే ప్రౌఢ఼ తనయ సమ గ్యానీ। బాలక సుత సమ దాస అమానీ ॥
జనహి మోర బల నిజ బల తాహీ। దుహు కహఁ కామ క్రోధ రిపు ఆహీ ॥
యహ బిచారి పండిత మోహి భజహీం। పాఏహుఁ గ్యాన భగతి నహిం తజహీమ్ ॥

దో. కామ క్రోధ లోభాది మద ప్రబల మోహ కై ధారి।
తిన్హ మహఁ అతి దారున దుఖద మాయారూపీ నారి ॥ 43 ॥

సుని ముని కహ పురాన శ్రుతి సంతా। మోహ బిపిన కహుఁ నారి బసంతా ॥
జప తప నేమ జలాశ్రయ ఝారీ। హోఇ గ్రీషమ సోషి సబ నారీ ॥
కామ క్రోధ మద మత్సర భేకా। ఇన్హహి హరషప్రద బరషా ఏకా ॥
దుర్బాసనా కుముద సముదాఈ। తిన్హ కహఁ సరద సదా సుఖదాఈ ॥
ధర్మ సకల సరసీరుహ బృందా। హోఇ హిమ తిన్హహి దహి సుఖ మందా ॥
పుని మమతా జవాస బహుతాఈ। పలుహి నారి సిసిర రితు పాఈ ॥
పాప ఉలూక నికర సుఖకారీ। నారి నిబిడ఼ రజనీ అఁధిఆరీ ॥
బుధి బల సీల సత్య సబ మీనా। బనసీ సమ త్రియ కహహిం ప్రబీనా ॥

దో. అవగున మూల సూలప్రద ప్రమదా సబ దుఖ ఖాని।
తాతే కీన్హ నివారన ముని మైం యహ జియఁ జాని ॥ 44 ॥

సుని రఘుపతి కే బచన సుహాఏ। ముని తన పులక నయన భరి ఆఏ ॥
కహహు కవన ప్రభు కై అసి రీతీ। సేవక పర మమతా అరు ప్రీతీ ॥
జే న భజహిం అస ప్రభు భ్రమ త్యాగీ। గ్యాన రంక నర మంద అభాగీ ॥
పుని సాదర బోలే ముని నారద। సునహు రామ బిగ్యాన బిసారద ॥
సంతన్హ కే లచ్ఛన రఘుబీరా। కహహు నాథ భవ భంజన భీరా ॥
సును ముని సంతన్హ కే గున కహూఁ। జిన్హ తే మైం ఉన్హ కేం బస రహూఁ ॥
షట బికార జిత అనఘ అకామా। అచల అకించన సుచి సుఖధామా ॥
అమితబోధ అనీహ మితభోగీ। సత్యసార కబి కోబిద జోగీ ॥
సావధాన మానద మదహీనా। ధీర ధర్మ గతి పరమ ప్రబీనా ॥

దో. గునాగార సంసార దుఖ రహిత బిగత సందేహ ॥
తజి మమ చరన సరోజ ప్రియ తిన్హ కహుఁ దేహ న గేహ ॥ 45 ॥

నిజ గున శ్రవన సునత సకుచాహీం। పర గున సునత అధిక హరషాహీమ్ ॥
సమ సీతల నహిం త్యాగహిం నీతీ। సరల సుభాఉ సబహిం సన ప్రీతీ ॥
జప తప బ్రత దమ సంజమ నేమా। గురు గోబింద బిప్ర పద ప్రేమా ॥
శ్రద్ధా ఛమా మయత్రీ దాయా। ముదితా మమ పద ప్రీతి అమాయా ॥
బిరతి బిబేక బినయ బిగ్యానా। బోధ జథారథ బేద పురానా ॥
దంభ మాన మద కరహిం న క్AU। భూలి న దేహిం కుమారగ ప్AU ॥
గావహిం సునహిం సదా మమ లీలా। హేతు రహిత పరహిత రత సీలా ॥
ముని సును సాధున్హ కే గున జేతే। కహి న సకహిం సారద శ్రుతి తేతే ॥

ఛం. కహి సక న సారద సేష నారద సునత పద పంకజ గహే।
అస దీనబంధు కృపాల అపనే భగత గున నిజ ముఖ కహే ॥
సిరు నాహ బారహిం బార చరనన్హి బ్రహ్మపుర నారద గే ॥
తే ధన్య తులసీదాస ఆస బిహాఇ జే హరి రఁగ రఁఏ ॥

దో. రావనారి జసు పావన గావహిం సునహిం జే లోగ।
రామ భగతి దృఢ఼ పావహిం బిను బిరాగ జప జోగ ॥ 46(క) ॥

దీప సిఖా సమ జుబతి తన మన జని హోసి పతంగ।
భజహి రామ తజి కామ మద కరహి సదా సతసంగ ॥ 46(ఖ) ॥

మాసపారాయణ, బాఈసవాఁ విశ్రామ
ఇతి శ్రీమద్రామచరితమానసే సకలకలికలుషవిధ్వంసనే
తృతీయః సోపానః సమాప్తః।
(అరణ్యకాండ సమాప్త)

కఠోపనిషద్ - అధ్యాయ 1, వళ్ళీ 2

అధ్యాయ 1
వల్లీ 2

అన్యచ్ఛ్రేయోఽన్యదుతైవ ప్రేయస్తే ఉభే నానార్థే పురుషం సినీతః।
తయోః శ్రేయ ఆదదానస్య సాధుర్భవతి హీయతేఽర్థాద్య ఉ ప్రేయో వృణీతే ॥1॥

శ్రేయశ్చ ప్రేయశ్చ మనుష్యమేతస్తౌ సంపరీత్య వివినక్తి ధీరః।
శ్రేయో హి ధీరోఽభి ప్రేయసో వృణీతే ప్రేయో మందో యోగక్శేమాద్‌వృణీతే ॥2॥

స త్వం ప్రియాన్ప్రియరూపాంశ్చ కామానభిధ్యాయన్నచికేతోఽత్యస్రాక్షీః।
నైతాం సృంకాం-విఀత్తమయీమవాప్తో యస్యాం మజ్జంతి బహవో మనుష్యాః ॥3॥

దూరమేతే విపరీతే విషూచీ అవిద్యా యా చ విద్యేతి జ్ఞాతా।
విద్యాభీప్సినం నచికేతసం మన్యే న త్వా కామా బహవోఽలోలుపంత ॥4॥

అవిద్యాయామంతరే వర్తమానాః స్వయం ధీరాః పండితమ్మన్యమానాః।
దంద్రమ్యమాణాః పరియంతి మూఢా అంధేనైవ నీయమానా యథాంధాః ॥5॥

న సాంపరాయః ప్రతిభాతి బాలం ప్రమాద్యంతం-విఀత్తమోహేన మూఢం‌।
అయం-లోఀకో నాస్తి పర ఇతి మానీ పునః పునర్వశమాపద్యతే మే ॥6॥

శ్రవణాయాపి బహుభిర్యో న లభ్యః శృణ్వంతోఽపి బహవో యం న విద్యుః।
ఆశ్చర్యో వక్తా కుశలోఽస్య లబ్ధాశ్చర్యో జ్ఞాతా కుశలానుశిష్టః ॥7॥

న నరేణావరేణ ప్రోక్త ఏష సువిజ్ఞేయో బహుధా చింత్యమానః।
అనన్యప్రోక్తే గతిరత్ర నాస్త్యణీయాన్ హ్యతర్క్యమణుప్రమాణాత్‌ ॥8॥

నైషా తర్కేణ మతిరాపనేయా ప్రోక్తాన్యేనైవ సుజ్ఞానాయ ప్రేష్ఠ।
యాం త్వమాపః సత్యధృతిర్బతాసి త్వాదృఙ నో భూయాన్నచికేతః ప్రష్టా ॥9॥

జానామ్యహం శేవధిరిత్యనిత్యం న హ్యధ్రువైః ప్రాప్యతే హి ధ్రువం తత్‌।
తతో మయా నాచికేతశ్చితోఽగ్నిరనిత్యైర్ద్రవ్యైః ప్రాప్తవానస్మి నిత్యం‌ ॥10॥

కామస్యాప్తిం జగతః ప్రతిష్ఠాం క్రతోరానంత్యమభయస్య పారం‌।
స్తోమం అహదురుగాయం ప్రతిష్ఠాం దృష్ట్వా ధృత్యా ధీరో నచికేతోఽత్యస్రాక్షీః ॥11॥

తం దుర్దర్​శం గూఢమనుప్రవిష్టం గుహాహితం గహ్వరేష్ఠం పురాణం‌।
అధ్యాత్మయోగాధిగమేన దేవం మత్వా ధీరో హర్​షశోకౌ జహాతి ॥12॥

ఏతచ్ఛ్రుత్వా సంపరిగృహ్య మర్త్యః ప్రవృహ్య ధర్మ్యమణుమేతమాప్య।
స మోదతే మోదనీయం హి లబ్ధ్వా వివృతం సద్మ నచికేతసం మన్యే ॥13॥

అన్యత్ర ధర్మాదన్యత్రాధర్మాదన్యత్రాస్మాత్కృతాకృతాత్‌।
అన్యత్ర భూతాచ్చ భవ్యాచ్చ యత్తత్పశ్యసి తద్వద ॥14॥

సర్వే వేదా యత్పదమామనంతి తపాంసి సర్వాణి చ యద్వదంతి।
యదిచ్ఛంతో బ్రహ్మచర్యం చరంతి తత్తే పదం సంగ్రహేణ బ్రవీమ్యోమిత్యేతత్‌ ॥15॥

ఏతద్‌ధ్యేవాక్షరం బ్రహ్మ ఏతద్‌ధ్యేవాక్షరం పరం‌।
ఏతద్‌ధ్యేవాక్షరం జ్ఞాత్వా యో యదిచ్ఛతి తస్య తత్‌ ॥16॥

ఏతదాలంబనం శ్రేష్ఠమేతదాలంబనం పరం‌।
ఏతదాలంబనం జ్ఞాత్వా బ్రహ్మలోకే మహీయతే ॥17॥

న జాయతే మ్రియతే వా విపశ్చిన్నాయం కుతశ్చిన్న బభూవ కశ్చిత్‌।
అజో నిత్యః శాశ్వతోఽయం పురాణో న హన్యతే హన్యమానే శరీరే ॥18॥

హంతా చేన్మన్యతే హంతుం హతశ్చేన్మన్యతే హతం‌।
ఉభౌ తౌ న విజానీతో నాయం హంతి న హన్యతే ॥19॥

అణోరణీయాన్మహతో మహీయానాత్మాస్య జంతోర్నిహితో గుహాయాం‌।
తమక్రతుః పశ్యతి వీతశోకో ధాతుప్రసాదాన్మహిమానమాత్మనః ॥20॥

ఆసీనో దూరం-వ్రఀజతి శయానో యాతి సర్వతః।
కస్తం మదామదం దేవం మదన్యో జ్ఞాతుమర్​హతి ॥21॥

అశరీరం శరీరేష్వనవస్థేష్వవస్థితం‌।
మహాంతం-విఀభుమాత్మానం మత్వా ధీరో న శోచతి ॥22॥

నాయమాత్మా ప్రవచనేన లభ్యో న మేధయా న బహునా శ్రుతేన।
యమేవైష వృణుతే తేన లభ్యస్తస్యైష ఆత్మా వివృణుతే తనూం స్వాం‌ ॥23॥

నావిరతో దుశ్చరితాన్నాశాంతో నాసమాహితః।
నాశాంతమానసో వాపి ప్రజ్ఞానేనైనమాప్నుయాత్‌ ॥24॥

యస్య బ్రహ్మ చ క్షత్రం చ ఉభే భవత ఓదనః।
మృత్యుర్యస్యోపసేచనం క ఇత్థా వేద యత్ర సః ॥25॥