Sacred Stotras & Deities

ప్రశ్నోపనిషద్ - షష్ఠః ప్రశ్నః

షష్ఠః ప్రశ్నః

అథ హైనం సుకేశా భారద్వాజః పప్రచ్ఛ -
భగవన్‌ హిరణ్యనాభః కౌసల్యో రాజపుత్రో మాముపేత్యైతం ప్రశ్నమపృచ్ఛత -
షోడశకలం భారద్వాజ పురుషం-వేఀత్థ। తమహం కుమారంబ్రువం నాహమిమం-వేఀద యధ్యహమిమమవేదిషం కథం తే నావక్ష్యమితి ।
సమూలో వా ఏష పరిశుష్యతి యోఽనృతమభివదతి। తస్మాన్నార్​హమ్యనృతం-వఀక్తుం‌। స తూష్ణీం రథమారుహ్య ప్రవవ్రాజ। తం త్వా పృచ్ఛామి క్వాసౌ పురుష ఇతి ॥1॥

తస్మై స హోవాచ ।
ఇహైవాంతఃశరీరే సోభ్య స పురుషో యస్మిన్నతాః షోడశకలాః ప్రభవంతీతి ॥2॥

స ఈక్షాంచక్రే। కస్మిన్నహముత్క్రాంత ఉత్క్రాంతో భవిష్యామి కస్మిన్ వా ప్రతిష్ఠితే ప్రతిష్టస్యామీతి ॥3॥

స ప్రాణమసృజత। ప్రాణాచ్ఛ్రద్ధాం ఖం-వాఀయుర్జ్యోతిరాపః పృథివీంద్రియం మనోఽన్నమన్నాద్వీర్యం తపో మంత్రాః కర్మలోకా లోకేషు చ నామ చ ॥4॥

స యథేమా నధ్యః స్యందమానాః సముద్రాయణాః సముద్రం ప్రాప్యాస్తం గచ్ఛంతి భిధ్యేతే తాసాం నామరుపే సముద్ర ఇత్యేవం ప్రోచ్యతే।
ఏవమేవాస్య పరిద్రష్టురిమాః షోడశకలాః పురుషాయణాః పురుషం ప్రాప్యాస్తం గచ్ఛంతి భిధ్యేతే చాసాం నామరుపే పురుష ఇత్యేవం ప్రోచ్యతే స ఏషోఽకలోఽమృతో భవతి తదేష శ్లోకః ॥5॥

అరా ఇవ రథనాభౌ కలా యస్మిన్ ప్రతిష్ఠితాః।
తం-వేఀధ్యం పురుషం-వేఀద యథా మా వో మృత్యుః పరివ్యథా ఇతి ॥6॥

తాన్‌ హోవాచైతావదేవాహమేతత్‌ పరం బ్రహ్మ వేద। నాతః పరమస్తీతి ॥7॥

తే తమర్చయంతస్త్వం హి నః పితా యోఽస్మాకమవిధ్యాయాః పరం పారం తారయసీతి।
నమః పరమృషిభ్యో నమః పరమృషిభ్యః ॥8॥

పంచమః ప్రశ్నఃప్రశ్నోపనిషద్ - పంచ ప్రశ్నః

అథ హైనం సైబ్యః సత్యకామః పప్రచ్ఛ।
స యో హ వై తద్ వగవన్మనుష్యేషు ప్రాయణాంతమోంకారమభిధ్యాయీత కతమం-వాఀవ స తేన లోకం జయతీతి ॥1॥

తస్మై స హోవాచ ఏతద్ వై సత్యకామ పరం చాపరం చ బ్రహ్మ యదోంకారః।
తస్మాద్ విద్వానేతేనైవాయతనేనైకతరమన్వేతి ॥2॥

స యధ్యేకమాత్రమభిధ్యాయీత స తేనైవ సం​వేఀదితస్తూర్ణమేవ జగత్యాభిసంపధ్యతే।
తమృచో మనుష్యలోకముపనయంతే స తత్ర తపసా బ్రహ్మచర్యేణ శ్రద్ధయా సంపన్నో మహిమానమనుభవతి ॥3॥

అథ యది ద్విమాత్రేణ మనసి సంపద్యతే సోఽంతరిక్షం-యఀజుర్భిరున్నీయతే సోమలోకం‌।
స సోమలోకే విభుతిమనుభూయ పునరావర్తతే ॥4॥

యః పునరేతం త్రిమాత్రేణోమిత్యేతేనైవాక్షరేణ పరం పురుషమభిధ్యాయీత స తేజసి సూర్యే సంపన్నః।
యథా పాదోదరస్త్వచా వినిర్భుచ్యత ఏవం హ వై స పాప్మనా వినిర్భుక్తః స సామభిరున్నీయతే బ్రహ్మలోకం స ఏతస్మాజ్జీవఘనాత్పరాత్పరం పురిశయం పురుషమీక్షతే తదేతౌ శ్లోకౌ భవతః ॥5॥

తిస్రో మాత్రా మృత్యుమత్యః ప్రయుక్తా అన్యోన్యసక్తాః అనవిప్రయుక్తాః।
క్రియాసు బాహ్యాంతరమధ్యమాసు సమ్యక్ప్రయుక్తాసు న కంపతే జ్ఞః ॥6॥

ఋగ్భిరేతం-యఀజుర్భిరంతరిక్షం సామభిర్యత్తత్కవయో వేదయంతే।
తమోంకారేణైవాయతనేనాన్వేతి విద్వాన్‌ యత్తచ్ఛాంతమజరమమృతమభయం పరం చేతి ॥7॥

ప్రశ్నోపనిషద్ - చతుర్థః ప్రశ్నః

చతుర్థః ప్రశ్నః

అథ హైనం సౌర్యాయణి గార్గ్యః పప్రచ్ఛ।
భగవన్నేతస్మిన్‌ పురుషే కాని స్వపంతి కాన్యస్మింజాగ్రతి కతర ఏష దేవః స్వప్నాన్‌ పశ్యతి కస్యైతత్సుఖం భవతి కస్మిన్ను సర్వే సంప్రతిష్ఠితా భవంతీతి ॥1॥

తస్మై స హోవాచ। యథ గార్గ్య మరీచయోఽర్కస్యాస్తం గచ్ఛతః సర్వా ఏతస్మింస్తేజోమండల ఏకీభవంతి।
తాః పునః పునరుదయతః ప్రచరంత్యేవం హ వై తత్‌ సర్వం పరే దేవే మనస్యేకీభవతి।
తేన తర్​హ్యేష పురుషో న శృణోతి న పశ్యతి న జిఘ్రతి న రసయతే న స్పృశతే నాభివదతే నాదత్తే నానందయతే న విసృజతే నేయాయతే స్వపితీత్యాచక్షతే ॥2॥

ప్రాణాగ్రయ ఏవైతస్మిన్‌ పురే జాగ్రతి।
గార్​హపత్యో హ వా ఏషోఽపానో వ్యానోఽన్వాహార్యపచనో యద్ గార్​హపత్యాత్‌ ప్రణీయతే ప్రణయనాదాహవనీయః ప్రాణః ॥3॥

యదుచ్ఛ్వాసనిఃశ్వాసావేతావాహుతీ సమం నయతీతి స సమానః।
మనో హ వావ యజమానః ఇష్టఫలమేవోదానః స ఏనం-యఀజమానమహరహర్బ్రహ్మ గమయతి ॥4॥

అత్రైష దేవః స్వప్నే మహిమానమనుభవతి।
యద్ దృష్టం దృష్టమనుపశ్యతి శ్రుతం శ్రుతమేవార్థమనుశృణోతి దేశదిగంతరైశ్చ ప్రత్యనుభూతం పునః పునః ప్రత్యనుభవతి దృష్టం చాదృష్టం చ శ్రుతం చాశ్రుతం చానుభూతం చాననుభూతం చ సచ్చాసచ్చ సర్వం పశ్యతి సర్వః పస్యతి ॥5॥

స యదా తేజసాభిభూతో భవత్యత్రైష దేవః స్వప్నాన్ న పశ్యత్యథ యదైతస్మిఞ్శరీరే ఏతత్సుఖం భవతి ॥6॥

స యథా సోభ్య వయాంసి వసోవృక్షం సంప్రతిష్ఠంతే ఏవం హ వై తత్‌ సర్వం పర ఆత్మని సంప్రతిష్ఠతే ॥7॥

పృథివీ చ పృథివీమాత్రా చాపశ్చాపోమాత్రా చ తేజశ్చ తేజోమాత్రా చ వాయుశ్చ వాయుమాత్రా చాకాశశ్చాకాశమాత్రా చ చక్షుశ్చ ద్రష్టవ్యం చ శ్రోత్రం చ శ్రోతవ్యం చ ఘ్రాణం చ ఘ్రాతవ్యం చ రసశ్చ రసయితవ్యం చ త్వక్చ స్పర్​శయితవ్యం చ వాక్చ వక్తవ్యం చ హస్తౌ చాదాతవ్యం చోపస్థశ్చానందయితవ్యం చ పాయుశ్చ విసర్జయితవ్యం చ యాదౌ చ గంతవ్యం చ మనశ్చ మంతవ్యం చ బుద్ధిశ్చ బోద్ధవ్యం చాహంకారశ్చాహంకర్తవ్యం చ చిత్తం చ చేతయితవ్యం చ తేజశ్చ విద్యోతయితవ్యం చ ప్రాణశ్చ విద్యారయితవ్యం చ ॥8॥

ఏష హి ద్రష్ట స్ప్రష్టా శ్రోతా ఘ్రాతా రసయితా మంతా బోద్ధా కర్తా విజ్ఞానాత్మా పురుషః।
స పరేఽక్షర ఆత్మని సంప్రతిష్ఠతే ॥9॥

పరమేవాక్షరం ప్రతిపద్యతే స యో హ వై తదచ్ఛాయమశరీరమ్లోహితం శుభ్రమక్షరం-వేఀదయతే యస్తు సోమ్య స సర్వజ్ఞః సర్వో భవతి తదేష శ్లోకః ॥10॥

విజ్ఞానాత్మా సహ దేవైశ్చ సర్వైః ప్రాణా భుతాని సంప్రతిష్ఠంతి యత్ర।
తదక్షరం-వేఀదయతే యస్తు సోమ్య స సర్వజ్ఞః సర్వమేవావివేశేతి ॥11॥

ప్రశ్నోపనిషద్ - త్రితీయః ప్రశ్నః

తృతీయః ప్రశ్నః

అథ హైనం కౌశల్యశ్చాశ్వలాయనః పప్రచ్ఛ।
భగవన్‌ కుత ఏష ప్రాణో జాయతే కథమాయాత్యస్మిఞ్శరీర ఆత్మానం-వాఀ ప్రవిభజ్య కథం ప్రతిష్ఠతే కేనోత్క్రమతే కథం బహ్యమభిధతే కథమధ్యాత్మమితి ॥1॥

తస్మై స హోవాచాతిప్రశ్చాన్‌ పృచ్ఛసి బ్రహ్మిష్ఠోఽసీతి తస్మాత్తేఽహం బ్రవీమి ॥2॥

ఆత్మన ఏష ప్రాణో జాయతే యథైషా పురుషే ఛాయైతస్మిన్నేతదాతతం మనోకృతేనాయాత్యస్మిఞ్శరీరే ॥3॥

యథా సమ్రాదేవాధికృతాన్‌ వినియుంక్తే।
ఏతన్‌ గ్రామానోతాన్‌ గ్రామానధితిష్ఠస్వేత్యేవమేవైష ప్రాణ ఇతరాన్‌ ప్రాణాన్‌ పృథక్‌పృథగేవ సన్నిధత్తే ॥4॥

పాయూపస్థేఽపానం చక్షుఃశ్రోత్రే ముఖనాసికాభ్యాం ప్రాణః స్వయం ప్రాతిష్ఠతే మధ్యే తు సమానః।
ఏష హ్యేతద్ధుతమన్నం సమం నయతి తస్మాదేతాః సప్తార్చిషో భవంతి ॥5॥

హృది హ్యేష ఆత్మా।
అత్రైతదేకశతం నాడీనాం తాసాం శతం శతమేకైకస్యాం ద్వాసప్తతిర్ద్వాసప్తతిః ప్రతిశాఖానాడీసహస్రాణి భవంత్యాసు వ్యానశ్చరతి ॥6॥

అథైకయోర్ధ్వ ఉదానః పుణ్యేన పుణ్యం-లోఀకం నయతి।
పాపేన పాపముభాభ్యామేవ మనుష్యలోకం‌ ॥7॥

ఆదిత్యో హ వై బాహ్యః ప్రాణ ఉదయత్యేష హ్యేనం చాక్షుషం ప్రాణమనుగృహ్ణానః।
పృథివ్యాం-యాఀ దేవతా సైషా పురుషస్యాపానమవష్టభ్యాంతరా యదాకాశః స సమానో వాయుర్వ్యానః ॥8॥

తేజో హ వావ ఉదానస్తస్మాదుపశాంతతేజాః పునర్భవమింద్రియైర్మనసి సంపద్యమానైః ॥9॥

యచ్చిత్తస్తేనైష ప్రాణమాయాతి ప్రాణస్తేజసా యుక్తః।
సహాత్మనా యథాసంకల్పితం-లోఀకం నయతి ॥10॥

య ఏవం-విఀద్వాన్‌ ప్రాణం-వేఀద।
న హాస్య ప్రజా హీయతేఽమృతో భవతి తదేషః శ్లోకః ॥11॥

ఉత్పత్తిమాయతిం స్థానం-విఀభుత్వం చైవ పంచధా।
అధ్యాత్మం చైవ ప్రాణస్య విజ్ఞాయామృతమశ్నుతే విజ్ఞాయామృతమశ్నుత ఇతి ॥12॥

ప్రశ్నోపనిషద్ - ద్వితీయః ప్రశ్నః

ద్వితీయః ప్రశ్నః

అథ హైనం భార్గవో వైదర్భిః పప్రచ్ఛ।
భగవన్‌ కత్యేవ దేవాః ప్రజాం-విఀధారయంతే కతర ఏతత్ప్రకాశయంతే కః పునరేషాం-వఀరిష్ఠః ఇతి ॥1॥

తస్మై స హోవాచాకాశో హ వా ఏష దేవో వాయురగ్నిరాపః పృథివీ వాఙ్మనశ్చక్షుః శ్రోత్రం చ।
తే ప్రకాశ్యాభివదంతి వయమేతద్బాణమవష్టభ్య విధారయామః ॥2॥

తాన్‌ వరిష్ఠః ప్రాణ ఉవాచ।
మా మోహమాపద్యథ అహమేవైతత్పంచధాత్మానం ప్రవిభజ్యైతద్బాణమవష్టభ్య విధారయామీతి తేఽశ్రద్దధానా బభూవుః ॥3॥

సోఽభిమానాదూర్ధ్వముత్క్రామత ఇవ తస్మిన్నుత్క్రామత్యథేతరే సర్వ ఏవోత్క్రామంతే తస్మింశ్చ ప్రతిష్ఠమానే సర్వ ఏవ ప్రతిష్ఠంతే।
తద్యథా మక్షికా మధుకరరాజానముత్క్రామంతం సర్వ ఏవోత్క్రామంతే తస్మింశ్చ ప్రతిష్ఠమానే సర్వ ఏవ ప్రతిష్టంత ఏవం‌ వాఙ్మనష్చక్షుః శ్రోత్రం చ తే ప్రీతాః ప్రాణం స్తున్వంతి ॥4॥

ఏషోఽగ్నిస్తపత్యేష సూర్య ఏష పర్జన్యో మఘవానేష వాయుః।
ఏష పృథివీ రయిర్దేవః సదసచ్చామృతం చ యత్‌ ॥5॥

అరా ఇవ రథనాభౌ ప్రాణే సర్వం ప్రతిష్ఠితం‌।
ఋచో యజూషి సామాని యజ్ఞః క్షత్రం బ్రహ్మ చ ॥6॥

ప్రజాపతిశ్చరసి గర్భే త్వమేవ ప్రతిజాయసే।
తుభ్యం ప్రాణ ప్రజాస్త్విమా బలిం హరంతి యః ప్రాణైః ప్రతితిష్ఠసి ॥7॥

దేవానామసి వహ్నితమః పితృణాం ప్రథమా స్వధా।
ఋషీణాం చరితం సత్యమథర్వాంగిరసామసి ॥8॥

ఇంద్రస్త్వం ప్రాణ తేజసా రుద్రోఽసి పరిరక్షితా।
త్వమంతరిక్షే చరసి సూర్యస్త్వం జ్యోతిషాం పతిః ॥9॥

యదా త్వమభివర్​షస్యథేమాః ప్రాణ తే ప్రజాః।
ఆనందరూపాస్తిష్ఠంతి కామాయాన్నం భవిష్యతీతి ॥10॥

వ్రాత్యస్త్వం ప్రాణైకర్​షరత్తా విశ్వస్య సత్పతిః।
వయమాద్యస్య దాతారః పితా త్వం మాతరిశ్వ నః ॥11॥

యా తే తనూర్వాచి ప్రతిష్ఠితా యా శ్రోత్రే యా చ చక్షుషి।
యా చ మనసి సంతతా శివాం తాం కురూ మోత్క్రమీః ॥12॥

ప్రాణస్యేదం-వఀశే సర్వం త్రిదివే యత్‌ ప్రతిష్ఠితం‌।
మాతేవ పుత్రాన్‌ రక్షస్వ శ్రీశ్చ ప్రజ్ఞాం చ విధేహి న ఇతి ॥13॥

ప్రశ్నోపనిషద్ - ప్రథమః ప్రశ్నః

ప్రథమః ప్రశ్నః

ఓం నమః పరమాత్మనే । హరిః ఓమ్ ॥

సుకేశా చ భారద్వాజః శైబ్యశ్చ సత్యకామః సౌర్యాయణీ చ గార్గ్యః కౌసల్యశ్చాశ్వలాయనో భార్గవో వైదర్భిః కబంధీ కాత్యాయనస్తే హైతే బ్రహ్మపరా బ్రహ్మనిష్ఠాః పరం బ్రహ్మాన్వేషమాణాః ఏష హ వై తత్సర్వం-వఀక్ష్యతీతి తే హ సమిత్పాణయో భగవంతం పిప్పలాదముపసన్నాః ॥1॥

తాన్‌ హ స ఋషిరువాచ భూయ ఏవ తపసా బ్రహ్మచర్యేణ శ్రద్ధయా సం​వఀత్సరం సం​వఀత్స్యథ యథాకామం ప్రశ్నాన్‌ పృచ్ఛత యది విజ్ఞాస్యామః సర్వం హ వో వక్షామ ఇతి ॥2॥

అథ కబంధీ కాత్యాయన ఉపేత్య పప్రచ్ఛ భగవన్‌ కుతో హ వా ఇమాః ప్రజాః ప్రజాయంత ఇతి ॥3॥

తస్మై స హోవాచ-
ప్రజాకామో వై ప్రజాపతిః స తపోఽతప్యత స తపస్తప్త్వా స మిథునముత్పాదయతే।
రయిం చ ప్రాణంచేతి ఏతౌ మే బహుధా ప్రజాః కరిష్యత ఇతి ॥4॥

ఆదిత్యో హ వై ప్రాణో రయిరేవ చంద్రమాః రయిర్వా ఏతత్‌ సర్వం-యఀన్మూర్తం చామూర్తం చ తస్మాన్మూర్తిరేవ రయిః ॥5॥

అథాదిత్య ఉదయన్ యత్ ప్రాచీం దిశం ప్రవిశతి తేన ప్రాచ్యాన్‌ ప్రాణాన్‌ రశ్మిషు సన్నిధత్తే।
యద్దక్షిణాం-యఀత్‌ ప్రతీచీం-యఀదుదీచీం-యఀదధో యదూర్ధ్వం-యఀదంతరా దిశో యత్సర్వం ప్రకాశయతి తేన సర్వాన్‌ ప్రాణాన్‌ రశ్మిషు సన్నిధత్తే ॥6॥

స ఏష వైశ్వానరో విశ్వరుపః ప్రాణోఽగ్నిరుదయతే।
తదేతద్ ఋచాఽభ్యుక్తం‌ ॥7॥

విశ్వరూపం హరిణం జాతవేదసం పరాయణం జ్యోతిరేకం తపంతం‌।
సహస్రరశ్మిః శతధా వర్తమానః ప్రాణః ప్రజానాముదయత్యేష సూర్యః ॥8॥

సం​వఀత్సరో వై ప్రజాపతిః స్తస్యాయనే దక్షిణంచోత్తరం చ।
తద్యే హ వై తదిష్టాపూర్తే కృతమిత్యుపాసతే తే చాంద్రమసమేవ లోకమభిజయంతే త ఏవ పునరావర్తంతే।
తస్మాదేత ఋషయః ప్రజాకామా దక్షిణం ప్రతిపద్యంతే। ఏష హ వై రయిర్యః పితృయాణః ॥9॥

అథోత్తరేణ తపసా బ్రహ్మచర్యేణ శ్రద్ధయా విద్యయాత్మానమన్విష్యాదిత్యమభిజయంతే।
ఏతద్వై ప్రాణానామాయతనమేతదమృతమభయమేతత్‌ పరాయణమేతస్మాన్న పునరావర్తంత ఇత్యేష నిరోధః। తదేష శ్లోకః ॥10॥

పంచపాదం పితరం ద్వాదశాకృతిం దివ ఆహుః పరే అర్ధే పురీషిణం‌।
అథేమే అన్య ఉ పరే విచక్షణం సప్తచక్రే షడర ఆహురర్పితమితి ॥11॥

మాసో వై ప్రజాపతిస్తస్య కృష్ణపక్శ ఏవ రయిః శుక్లః ప్రణస్తస్మాదేత ఋషయః శుక్ల ఇష్టం కుర్వంతీతర ఇతరస్మిన్‌ ॥12॥

అహోరాత్రో వై ప్రజాపతిస్తస్యాహరేవ ప్రాణో రాత్రిరేవ రయిః।
ప్రాణం-వాఀ ఏతే ప్రస్కందంతి యే దివా రత్యా సం​యుఀజ్యంతే బ్రహ్మచర్యమేవ తద్యద్రాత్రౌ రత్యా సం​యుఀజ్యంతే ॥13॥

అన్నం-వైఀ ప్రజాపతిస్తతో హ వై తద్రేతస్తస్మాదిమాః ప్రజాః ప్రజాయంత ఇతి ॥14॥

తద్యే హ వై తత్ప్రజాపతివ్రతం చరంతి తే మిథునముత్పాదయంతే।
తేషామేవైష బ్రహ్మలోకో యేషాం తపో బ్రహ్మచర్యం-యేఀషు సత్యం ప్రతిష్ఠితం‌ ॥15॥

తేషామసౌ విరజో బ్రహ్మలోకో న యేషు జిహ్మమనృతం న మాయా చేతి ॥16॥

కఠోపనిషద్ - అధ్యాయ 2, వళ్ళీ 3

అధ్యాయ 2
వల్లీ 3

ఊర్ధ్వమూలోఽవాక్‍శాఖ ఏషోఽశ్వత్థః సనాతనః।
తదేవ శుక్రం తద్ బ్రహ్మ తదేవామృతముచ్యతే।
తస్మిం​ల్లోఀకాః శ్రితాః సర్వే తదు నాత్యేతి కశ్చన। ఏతద్వై తత్‌ ॥1॥

యదిదం కిం చ జగత్సర్వం ప్రాణ ఏజతి నిఃసృతం‌।
మహద్ భయం-వఀజ్రముద్యతం-యఀ ఏతద్విదురమృతాస్తే భవంతి ॥2॥

భయాదస్యాగ్నిస్తపతి భయాత్తపతి సూర్యః।
భయాదింద్రశ్చ వాయుశ్చ మృత్యుర్ధావతి పంచమః ॥3॥

ఇహ చేదశకద్‌బోద్ధుం ప్రాక్ శరీరస్య విస్రసః।
తతః సర్గేషు లోకేషు శరీరత్వాయ కల్పతే ॥4॥

యథాఽఽదర్​శే తథాఽఽత్మని యథా స్వప్నే తథా పితృలోకే।
యథాఽప్సు పరీవ దదృశే తథా గంధర్వలోకే ఛాయాతపయోరివ బ్రహ్మలోకే ॥5॥

ఇంద్రియాణాం పృథగ్భావముదయాస్తమయౌ చ యత్‌।
పృథగుత్పద్యమానానాం మత్వా ధీరో న శోచతి ॥6॥

ఇంద్రియేభ్యః పరం మనో మనసః సత్త్వముత్తమం‌।
సత్త్వాదధి మహానాత్మా మహతోఽవ్యక్తముత్తమం‌ ॥7॥

అవ్యక్తాత్తు పరః పురుషో వ్యాపకోఽలింగ ఏవ చ।
యం జ్ఞాత్వా ముచ్యతే జంతురమృతత్వం చ గచ్ఛతి ॥8॥

న సందృశే తిష్ఠతి రూపమస్య న చక్షుషా పశ్యతి కశ్చనైనం‌।
హృదా మనీషా మనసాఽభిక్లృప్తో య ఏతద్విదురమృతాస్తే భవంతి ॥9॥

యదా పంచావతిష్ఠంతే జ్ఞానాని మనసా సహ।
బుద్ధిశ్చ న విచేష్టతే తామాహుః పరమాం గతిం‌ ॥10॥

తాం-యోఀగమితి మన్యంతే స్థిరామింద్రియధారణాం‌।
అప్రమత్తస్తదా భవతి యోగో హి ప్రభవాప్యయౌ ॥11॥

నైవ వాచా న మనసా ప్రాప్తుం శక్యో న చక్షుషా।
అస్తీతి బ్రువతోఽన్యత్ర కథం తదుపలభ్యతే ॥12॥

అస్తీత్యేవోపలబ్ధవ్యస్తత్త్వభావేన చోభయోః।
అస్తీత్యేవోపలబ్ధస్య తత్త్వభావః ప్రసీదతి ॥13॥

యదా సర్వే ప్రముచ్యంతే కామా యేఽస్య హృది శ్రితాః।
అథ మర్త్యోఽమృతో భవత్యత్ర బ్రహ్మ సమశ్నుతే ॥14॥

యథా సర్వే ప్రభిద్యంతే హృదయస్యేహ గ్రంథయః।
అథ మర్త్యోఽమృతో భవత్యేతావద్ధ్యనుశాసనం‌ ॥15॥

శతం చైకా చ హృదయస్య నాడ్యస్తాసాం మూర్ధానమభినిఃసృతైకా।
తయోర్ధ్వమాయన్నమృతత్వమేతి విశ్వఙ్ఙన్యా ఉత్క్రమణే భవంతి ॥16॥

అంగుష్ఠమాత్రః పురుషోఽంతరాత్మా సదా జనానాం హృదయే సంనివిష్టః।
తం స్వాచ్ఛరీరాత్ప్రవృహేన్ముంజాదివేషీకాం ధైర్యేణ।
తం-విఀద్యాచ్ఛుక్రమమృతం తం-విఀద్యాచ్ఛుక్రమమృతమితి ॥17॥

మృత్యుప్రోక్తాం నచికేతోఽథ లబ్ధ్వా విద్యామేతాం-యోఀగవిధిం చ కృత్స్నం‌।
బ్రహ్మప్రాప్తో విరజోఽభూద్విమృత్యు రన్యోఽప్యేవం-యోఀ విదధ్యాత్మమేవ ॥18॥

కఠోపనిషద్ - అధ్యాయ 2, వళ్ళీ 2

అధ్యాయ 2
వల్లీ 2

పురమేకాదశద్వారమజస్యావక్రచేతసః।
అనుష్ఠాయ న శోచతి విముక్తశ్చ విముచ్యతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥1॥

హంసః శుచిషద్వసురాంతరిక్షసద్ధోతా వేదిషదతిథిర్దురోణసత్‌।
నృషద్వరసదృతసద్వ్యోమసదబ్జా గోజా ఋతజా అద్రిజా ఋతం బృహత్‌ ॥2॥

ఊర్ధ్వం ప్రాణమున్నయత్యపానం ప్రత్యగస్యతి।
మధ్యే వామనమాసీనం-విఀశ్వే దేవా ఉపాసతే ॥3॥

అస్య విస్రంసమానస్య శరీరస్థస్య దేహినః।
దేహాద్విముచ్యమానస్య కిమత్ర పరిశిష్యతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥4॥

న ప్రాణేన నాపానేన మర్త్యో జీవతి కశ్చన।
ఇతరేణ తు జీవంతి యస్మిన్నేతావుపాశ్రితౌ ॥5॥

హంత త ఇదం ప్రవక్ష్యామి గుహ్యం బ్రహ్మ సనాతనం‌।
యథా చ మరణం ప్రాప్య ఆత్మా భవతి గౌతమ ॥6॥

యోనిమన్యే ప్రపద్యంతే శరీరత్వాయ దేహినః।
స్థాణుమన్యేఽనుసం​యంఀతి యథాకర్మ యథాశ్రుతం‌ ॥7॥

య ఏష సుప్తేషు జాగర్తి కామం కామం పురుషో నిర్మిమాణః।
తదేవ శుక్రం తద్ బ్రహ్మ తదేవామృతముచ్యతే।
తస్మిం​ల్లోఀకాః శ్రితాః సర్వే తదు నాత్యేతి కశ్చన। ఏతద్వై తత్‌ ॥8॥

అగ్నిర్యథైకో భువనం ప్రవిష్టో రూపం రూపం ప్రతిరూపో బభూవ।
ఏకస్తథా సర్వభూతాంతరాత్మా రూపం రూపం ప్రతిరూపో బహిశ్చ ॥9॥

వాయుర్యథైకో భువనం ప్రవిష్టో రూపం రూపం ప్రతిరూపో బభూవ।
ఏకస్తథా సర్వభూతాంతరాత్మా రూపం రూపం ప్రతిరూపో బహిశ్చ ॥10॥

సూర్యో యథా సర్వలోకస్య చక్షుర్న లిప్యతే చాక్షుషైర్బహ్యిదోషైః।
ఏకస్తథా సర్వభూతాంతరాత్మా న లిప్యతే లోకదుఃఖేన బాహ్యః ॥11॥

ఏకో వశీ సర్వభూతాంతరాత్మా ఏకం రూపం బహుధా యః కరోతి।
తమాత్మస్థం-యేఀఽనుపశ్యంతి ధీరాస్తేషాం సుఖం శాశ్వతం నేతరేషాం‌ ॥12॥

నిత్యోఽనిత్యానాం చేతనశ్చేతనానామేకో బహూనాం-యోఀ విదధాతి కామాన్‌।
తమాత్మస్థం-యేఀఽనుపశ్యంతి ధీరాస్తేషాం శాంతిః శాశ్వతీ నేతరేషాం‌ ॥13॥

తదేతదితి మన్యంతేఽనిర్దేశ్యం పరమం సుఖం‌।
కథం ను తద్విజానీయాం కిము భాతి విభాతి వా ॥14॥

న తత్ర సూర్యో భాతి న చంద్రతారకం నేమా విద్యుతో భాంతి కుతోఽయమగ్నిః।
తమేవ భాంతమనుభాతి సర్వం తస్య భాసా సర్వమిదం-విఀభాతి ॥15॥

కఠోపనిషద్ - అధ్యాయ 2, వళ్ళీ 1

అధ్యాయ 2
వల్లీ 1

పరాంచిఖాని వ్యతృణత్స్వయంభూస్తస్మాత్పరాఙ్పశ్యతి నాంతరాత్మన్‌।
కశ్చిద్ధీరః ప్రత్యగాత్మానమైషదావృత్తచక్షురమృతత్వమిచ్ఛన్‌ ॥1॥

పరాచః కామాననుయంతి బాలాస్తే మృత్యోర్యంతి వితతస్య పాశం‌।
అథ ధీరా అమృతత్వం-విఀదిత్వా ధ్రువమధ్రువేష్విహ న ప్రార్థయంతే ॥2॥

యేన రూపం రసం గంధం శబ్దాన్స్పర్​శాంశ్చ మైథునాన్‌।
ఏతేనైవ విజానాతి కిమత్ర పరిశిష్యతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥3॥

స్వప్నాంతం జాగరితాంతం చోభౌ యేనానుపశ్యతి।
మహాంతం-విఀభుమాత్మానం మత్వా ధీరో న శోచతి ॥4॥

య ఇమం మధ్వదం-వేఀద ఆత్మానం జీవమంతికాత్‌।
ఈశానం భూతభవ్యస్య న తతో విజుగుప్సతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥5॥

యః పూర్వం తపసో జాతమద్‌భ్యః పూర్వమజాయత।
గుహాం ప్రవిశ్య తిష్ఠంతం-యోఀ భూతేభిర్వ్యపశ్యత। ఏతద్వై తత్‌ ॥6॥

యా ప్రాణేన సంభవత్యదితిర్దేవతామయీ।
గుహాం ప్రవిశ్య తిష్ఠంతీం-యాఀ భూతేభిర్వ్యజాయత। ఏతద్వై తత్‌ ॥7॥

అరణ్యోర్నిహితో జాతవేదా గర్భ ఇవ సుభృతో గర్భిణీభిః।
దివే దివే ఈడ్యో జాగృవద్భిర్​హవిష్మద్భిర్మనుష్యేభిరగ్నిః। ఏతద్వై తత్‌ ॥8॥

యతశ్చోదేతి సూర్యోఽస్తం-యఀత్ర చ గచ్ఛతి।
తం దేవాః సర్వేఽర్పితాస్తదు నాత్యేతి కశ్చన। ఏతద్వై తత్‌ ॥9॥

యదేవేహ తదముత్ర యదముత్ర తదన్విహ।
మృత్యోః స మృత్యుమాప్నోతి య ఇహ నానేవ పశ్యతి ॥10॥

మనసైవేదమాప్తవ్యం నేహ నానాఽస్తి కించన।
మృత్యోః స మృత్యుం గచ్ఛతి య ఇహ నానేవ పశ్యతి ॥11॥

అంగుష్ఠమాత్రః పురుషో మధ్య ఆత్మని తిష్ఠతి।
ఈశానో భూతభవ్యస్య న తతో విజుగుప్సతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥12॥

అంగుష్ఠమాత్రః పురుషో జ్యోతిరివాధూమకః।
ఈశానో భూతభవ్యస్య స ఏవాద్య స ఉ శ్వః। ఏతద్వై తత్‌ ॥13॥

యథోదకం దుర్గం-వృఀష్టం పర్వతేషు విధావతి।
ఏవం ధర్మాన్పృథక్‌ పశ్యంస్తానేవానువిధావతి ॥14॥

యథోదకం శుద్ధే శుద్ధమాసిక్తం తాదృగేవ భవతి।
ఏవం మునేర్విజానత ఆత్మా భవతి గౌతమ ॥15॥

కఠోపనిషద్ - అధ్యాయ 1, వళ్ళీ 3

అధ్యాయ 1
వల్లీ 3

ఋతం పిబంతౌ సుకృతస్య లోకే గుహాం ప్రవిష్టౌ పరమే పరార్ధే।
ఛాయాతపౌ బ్రహ్మవిదో వదంతి పంచాగ్నయో యే చ త్రిణాచికేతాః ॥1॥

యః సేతురీజానానామక్షరం బ్రహ్మ యత్పరం‌।
అభయం తితీర్​షతాం పారం నాచికేతం శకేమహి ॥2॥

ఆత్మానం రథినం-విఀద్ధి శరీరం రథమేవ తు।
బుద్ధిం తు సారథిం-విఀద్ధి మనః ప్రగ్రహమేవ చ ॥3॥

ఇంద్రియాణి హయానాహుర్విషయాంస్తేషు గోచరాన్‌।
ఆత్మేంద్రియమనోయుక్తం భోక్తేత్యాహుర్మనీషిణః ॥4॥

యస్త్వవిజ్ఞానవాన్భవత్యయుక్తేన మనసా సదా
తస్యేంద్రియాణ్యవశ్యాని దుష్టాశ్వా ఇవ సారథేః ॥5॥

యస్తు విజ్ఞానవాన్భవతి యుక్తేన మనసా సదా
తస్యేంద్రియాణి వశ్యాని సదశ్వా ఇవ సారథేః ॥6॥

యస్త్వవిజ్ఞానవాన్భవత్యమనస్కః సదాఽశుచిః।
న స తత్పదమాప్నోతి సంసారం చాధిగచ్ఛతి ॥7॥

యస్తు విజ్ఞానవాన్భవతి సమనస్కః సదా శుచిః।
స తు తత్పదమాప్నోతి యస్మాద్ భూయో న జాయతే ॥8॥

విజ్ఞానసారథిర్యస్తు మనః ప్రగ్రహవాన్నరః।
సోఽధ్వనః పారమాప్నోతి తద్విష్ణోః పరమం పదం‌ ॥9॥

ఇంద్రియేభ్యః పరా హ్యర్థా అర్థేభ్యశ్చ పరం మనః।
మనసస్తు పరా బుద్ధిర్బుద్ధేరాత్మా మహాన్పరః ॥10॥

మహతః పరమవ్యక్తమవ్యక్తాత్పురుషః పరః।
పురుషాన్న పరం కించిత్సా కాష్ఠా సా పరా గతిః ॥11॥

ఏష సర్వేషు భూతేషు గూఢోఽఽత్మా న ప్రకాశతే।
దృశ్యతే త్వగ్ర్యయా బుద్ధ్యా సూక్ష్మయా సూక్ష్మదర్​శిభిః ॥12॥

యచ్ఛేద్వాఙ్మనసీ ప్రాజ్ఞస్తద్యచ్ఛేజ్జ్ఞాన ఆత్మని।
జ్ఞానమాత్మని మహతి నియచ్ఛేత్తద్యచ్ఛేచ్ఛాంత ఆత్మని ॥13॥

ఉత్తిష్ఠత జాగ్రత ప్రాప్య వరాన్నిబోధత।
క్షురస్య ధారా నిశితా దురత్యయా దుర్గం పథస్తత్కవయో వదంతి ॥14॥

అశబ్దమస్పర్​శమరూపమవ్యయం తథాఽరసం నిత్యమగంధవచ్చ యత్‌।
అనాద్యనంతం మహతః పరం ధ్రువం నిచాయ్య తన్మృత్యుముఖాత్‌ ప్రముచ్యతే ॥15॥

నాచికేతముపాఖ్యానం మృత్యుప్రోక్తం సనాతనం‌।
ఉక్త్వా శ్రుత్వా చ మేధావీ బ్రహ్మలోకే మహీయతే ॥16॥

య ఇమం పరమం గుహ్యం శ్రావయేద్‌ బ్రహ్మసంసది।
ప్రయతః శ్రాద్ధకాలే వా తదానంత్యాయ కల్పతే।
తదానంత్యాయ కల్పత ఇతి ॥17॥

కఠోపనిషద్ - అధ్యాయ 1, వళ్ళీ 2

అధ్యాయ 1
వల్లీ 2

అన్యచ్ఛ్రేయోఽన్యదుతైవ ప్రేయస్తే ఉభే నానార్థే పురుషం సినీతః।
తయోః శ్రేయ ఆదదానస్య సాధుర్భవతి హీయతేఽర్థాద్య ఉ ప్రేయో వృణీతే ॥1॥

శ్రేయశ్చ ప్రేయశ్చ మనుష్యమేతస్తౌ సంపరీత్య వివినక్తి ధీరః।
శ్రేయో హి ధీరోఽభి ప్రేయసో వృణీతే ప్రేయో మందో యోగక్శేమాద్‌వృణీతే ॥2॥

స త్వం ప్రియాన్ప్రియరూపాంశ్చ కామానభిధ్యాయన్నచికేతోఽత్యస్రాక్షీః।
నైతాం సృంకాం-విఀత్తమయీమవాప్తో యస్యాం మజ్జంతి బహవో మనుష్యాః ॥3॥

దూరమేతే విపరీతే విషూచీ అవిద్యా యా చ విద్యేతి జ్ఞాతా।
విద్యాభీప్సినం నచికేతసం మన్యే న త్వా కామా బహవోఽలోలుపంత ॥4॥

అవిద్యాయామంతరే వర్తమానాః స్వయం ధీరాః పండితమ్మన్యమానాః।
దంద్రమ్యమాణాః పరియంతి మూఢా అంధేనైవ నీయమానా యథాంధాః ॥5॥

న సాంపరాయః ప్రతిభాతి బాలం ప్రమాద్యంతం-విఀత్తమోహేన మూఢం‌।
అయం-లోఀకో నాస్తి పర ఇతి మానీ పునః పునర్వశమాపద్యతే మే ॥6॥

శ్రవణాయాపి బహుభిర్యో న లభ్యః శృణ్వంతోఽపి బహవో యం న విద్యుః।
ఆశ్చర్యో వక్తా కుశలోఽస్య లబ్ధాశ్చర్యో జ్ఞాతా కుశలానుశిష్టః ॥7॥

న నరేణావరేణ ప్రోక్త ఏష సువిజ్ఞేయో బహుధా చింత్యమానః।
అనన్యప్రోక్తే గతిరత్ర నాస్త్యణీయాన్ హ్యతర్క్యమణుప్రమాణాత్‌ ॥8॥

నైషా తర్కేణ మతిరాపనేయా ప్రోక్తాన్యేనైవ సుజ్ఞానాయ ప్రేష్ఠ।
యాం త్వమాపః సత్యధృతిర్బతాసి త్వాదృఙ నో భూయాన్నచికేతః ప్రష్టా ॥9॥

జానామ్యహం శేవధిరిత్యనిత్యం న హ్యధ్రువైః ప్రాప్యతే హి ధ్రువం తత్‌।
తతో మయా నాచికేతశ్చితోఽగ్నిరనిత్యైర్ద్రవ్యైః ప్రాప్తవానస్మి నిత్యం‌ ॥10॥

కామస్యాప్తిం జగతః ప్రతిష్ఠాం క్రతోరానంత్యమభయస్య పారం‌।
స్తోమం అహదురుగాయం ప్రతిష్ఠాం దృష్ట్వా ధృత్యా ధీరో నచికేతోఽత్యస్రాక్షీః ॥11॥

తం దుర్దర్​శం గూఢమనుప్రవిష్టం గుహాహితం గహ్వరేష్ఠం పురాణం‌।
అధ్యాత్మయోగాధిగమేన దేవం మత్వా ధీరో హర్​షశోకౌ జహాతి ॥12॥

ఏతచ్ఛ్రుత్వా సంపరిగృహ్య మర్త్యః ప్రవృహ్య ధర్మ్యమణుమేతమాప్య।
స మోదతే మోదనీయం హి లబ్ధ్వా వివృతం సద్మ నచికేతసం మన్యే ॥13॥

అన్యత్ర ధర్మాదన్యత్రాధర్మాదన్యత్రాస్మాత్కృతాకృతాత్‌।
అన్యత్ర భూతాచ్చ భవ్యాచ్చ యత్తత్పశ్యసి తద్వద ॥14॥

సర్వే వేదా యత్పదమామనంతి తపాంసి సర్వాణి చ యద్వదంతి।
యదిచ్ఛంతో బ్రహ్మచర్యం చరంతి తత్తే పదం సంగ్రహేణ బ్రవీమ్యోమిత్యేతత్‌ ॥15॥

ఏతద్‌ధ్యేవాక్షరం బ్రహ్మ ఏతద్‌ధ్యేవాక్షరం పరం‌।
ఏతద్‌ధ్యేవాక్షరం జ్ఞాత్వా యో యదిచ్ఛతి తస్య తత్‌ ॥16॥

ఏతదాలంబనం శ్రేష్ఠమేతదాలంబనం పరం‌।
ఏతదాలంబనం జ్ఞాత్వా బ్రహ్మలోకే మహీయతే ॥17॥

న జాయతే మ్రియతే వా విపశ్చిన్నాయం కుతశ్చిన్న బభూవ కశ్చిత్‌।
అజో నిత్యః శాశ్వతోఽయం పురాణో న హన్యతే హన్యమానే శరీరే ॥18॥

హంతా చేన్మన్యతే హంతుం హతశ్చేన్మన్యతే హతం‌।
ఉభౌ తౌ న విజానీతో నాయం హంతి న హన్యతే ॥19॥

అణోరణీయాన్మహతో మహీయానాత్మాస్య జంతోర్నిహితో గుహాయాం‌।
తమక్రతుః పశ్యతి వీతశోకో ధాతుప్రసాదాన్మహిమానమాత్మనః ॥20॥

ఆసీనో దూరం-వ్రఀజతి శయానో యాతి సర్వతః।
కస్తం మదామదం దేవం మదన్యో జ్ఞాతుమర్​హతి ॥21॥

అశరీరం శరీరేష్వనవస్థేష్వవస్థితం‌।
మహాంతం-విఀభుమాత్మానం మత్వా ధీరో న శోచతి ॥22॥

నాయమాత్మా ప్రవచనేన లభ్యో న మేధయా న బహునా శ్రుతేన।
యమేవైష వృణుతే తేన లభ్యస్తస్యైష ఆత్మా వివృణుతే తనూం స్వాం‌ ॥23॥

నావిరతో దుశ్చరితాన్నాశాంతో నాసమాహితః।
నాశాంతమానసో వాపి ప్రజ్ఞానేనైనమాప్నుయాత్‌ ॥24॥

యస్య బ్రహ్మ చ క్షత్రం చ ఉభే భవత ఓదనః।
మృత్యుర్యస్యోపసేచనం క ఇత్థా వేద యత్ర సః ॥25॥

కఠోపనిషద్ - అధ్యాయ 1, వళ్ళీ 1

అధ్యాయ 1
వల్లీ 1

ఓం ఉశన్‌ హ వై వాజశ్రవసః సర్వవేదసం దదౌ।
తస్య హ నచికేతా నామ పుత్ర ఆస ॥1॥

తం హ కుమారం సంతం దక్షిణాసు నీయమానాసు శ్రద్ధాఽఽవివేశ। సోఽమన్యత ॥2॥

పీతోదకా జగ్ధతృణా దుగ్ధదోహా నిరింద్రియాః।
అనందా నామ తే లోకాస్తాన్స గచ్ఛతి తా దదత్‌ ॥3॥

స హోవాచ పితరం తత కస్మై మాం దాస్యసీతి।
ద్వితీయం తృతీయం తం హోవాచ మృత్యవే త్వా దదామీతి ॥4॥

బహూనామేమి ప్రథమో బహూనామేమి మధ్యమః।
కిం స్విద్యమస్య కర్తవ్యం-యఀన్మయాద్య కరిష్యతి ॥5॥

అనుపశ్య యథా పూర్వే ప్రతిపశ్య తథాఽపరే।
సస్యమివ మర్త్యః పచ్యతే సస్యమివాజాయతే పునః ॥6॥

వైశ్వానరః ప్రవిశత్యతిథిర్బ్రాహ్మణో గృహాన్‌।
తస్యైతాం శాంతిం కుర్వంతి హర వైవస్వతోదకం‌ ॥7॥

ఆశాప్రతీక్షే సంగతం సూనృతాం చేష్టాపూర్వే పుత్రపశూంశ్చ సర్వాన్‌।
ఏతద్‌ వృంక్తే పురుషస్యాల్పమేధసో యస్యానశ్నన్వసతి బ్రాహ్మణో గృహే ॥8॥

తిస్రో రాత్రీర్యదవాత్సీర్గృహే మేఽనశ్నన్బ్రహ్మన్నతిథిర్నమస్యః।
నమస్తేఽస్తు బ్రహ్మన్స్వస్తి మేఽస్తు తస్మాత్ప్రతి త్రీన్వరాన్వృణీష్వ ॥9॥

శాంతసంకల్పః సుమనా యథా స్యాద్వీతమన్యుర్గౌతమో మాభి మృత్యో।
త్వత్ప్రసృష్టం మాభివదేత్ప్రతీత ఏతత్త్రయాణాం ప్రథమం-వఀరం-వృఀణే ॥10॥

యథా పురస్తాద్‌ భవితా ప్రతీత ఔద్దాలకిరారుణిర్మత్ప్రసృష్టః।
సుఖం రాత్రీః శయితా వీతమన్యుస్త్వాం దదృశివాన్మృత్యుముఖాత్ప్రముక్తం‌ ॥11॥

స్వర్గే లోకే న భయం కించనాస్తి న తత్ర త్వం న జరయా బిభేతి।
ఉభే తీర్త్వాఽశనాయాపిపాసే శోకాతిగో మోదతే స్వర్గలోకే ॥12॥

స త్వమగ్నిం స్వర్గ్యమధ్యేషి మృత్యో ప్రబ్రూహి త్వం శ్రద్దధానాయ మహ్యం‌।
స్వర్గలోకా అమృతత్వం భజంత ఏతద్‌ ద్వితీయేన వృణే వరేణ ॥13॥

ప్ర తే బ్రవీమి తదు మే నిబోధ స్వర్గ్యమగ్నిం నచికేతః ప్రజానన్‌।
అనంతలోకాప్తిమథో ప్రతిష్ఠాం-విఀద్ధి త్వమేతం నిహితం గుహాయాం‌ ॥14॥

లోకాదిమగ్నిం తమువాచ తస్మై యా ఇష్టకా యావతీర్వా యథా వా।
స చాపి తత్ప్రత్యవదద్యథోక్తమథాస్య మృత్యుః పునరేవాహ తుష్టః ॥15॥

తమబ్రవీత్ప్రీయమాణో మహాత్మా వరం తవేహాద్య దదామి భూయః।
తవైవ నామ్నా భవితాఽయమగ్నిః సృంకాం చేమామనేకరూపాం గృహాణ ॥16॥

త్రిణాచికేతస్త్రిభిరేత్య సంధిం త్రికర్మకృత్తరతి జన్మమృత్యూ।
బ్రహ్మజజ్ఞం దేవమీడ్యం-విఀదిత్వా నిచాయ్యేమాం శాంతిమత్యంతమేతి ॥17॥

త్రిణాచికేతస్త్రయమేతద్విదిత్వా య ఏవం-విఀద్వాంశ్చినుతే నాచికేతం‌।
స మృత్యుపాశాన్పురతః ప్రణోద్య శోకాతిగో మోదతే స్వర్గలోకే ॥18॥

ఏష తేఽగ్నిర్నచికేతః స్వర్గ్యో యమవృణీథా ద్వితీయేన వరేణ।
ఏతమగ్నిం తవైవ ప్రవక్శ్యంతి జనాసస్తృతీయం-వఀరం నచికేతో వృణీష్వ ॥19॥

యేయం ప్రేతే విచికిత్సా మనుష్యేఽస్తీత్యేకే నాయమస్తీతి చైకే।
ఏతద్విద్యామనుశిష్టస్త్వయాఽహం-వఀరాణామేష వరస్తృతీయః ॥20॥

దేవైరత్రాపి విచికిత్సితం పురా న హి సువిజ్ఞేయమణురేష ధర్మః।
అన్యం-వఀరం నచికేతో వృణీష్వ మా మోపరోత్సీరతి మా సృజైనం‌ ॥21॥

దేవైరత్రాపి విచికిత్సితం కిల త్వం చ మృత్యో యన్న సుజ్ఞేయమాత్థ।
వక్తా చాస్య త్వాదృగన్యో న లభ్యో నాన్యో వరస్తుల్య ఏతస్య కశ్చిత్‌ ॥22॥

శతాయుషః పుత్రపౌత్రాన్వృణీష్వ బహూన్పశూన్హస్తిహిరణ్యమశ్వాన్‌।
భూమేర్మహదాయతనం-వృఀణీష్వ స్వయం చ జీవ శరదో యావదిచ్ఛసి ॥23॥

ఏతత్తుల్యం-యఀది మన్యసే వరం-వృఀణీష్వ విత్తం చిరజీవికాం చ।
మహాభూమౌ నచికేతస్త్వమేధి కామానాం త్వాం కామభాజం కరోమి ॥24॥

యే యే కామా దుర్లభా మర్త్యలోకే సర్వాన్కామాంశ్ఛందతః ప్రార్థయస్వ।
ఇమా రామాః సరథాః సతూర్యా న హీదృశా లంభనీయా మనుష్యైః।
ఆభిర్మత్ప్రత్తాభిః పరిచారయస్వ నచికేతో మరణం మాఽనుప్రాక్శీః ॥25॥

శ్వోభావా మర్త్యస్య యదంతకైతత్సర్వేంద్రియాణాం జరయంతి తేజః।
అపి సర్వం జీవితమల్పమేవ తవైవ వాహాస్తవ నృత్యగీతే ॥26॥

న విత్తేన తర్పణీయో మనుష్యో లప్స్యామహే విత్తమద్రాక్శ్మ చేత్త్వా।
జీవిష్యామో యావదీశిష్యసి త్వం-వఀరస్తు మే వరణీయః స ఏవ ॥27॥

అజీర్యతామమృతానాముపేత్య జీర్యన్మర్త్యః క్వధఃస్థః ప్రజానన్‌।
అభిధ్యాయన్వర్ణరతిప్రమోదానతిదీర్ఘే జీవితే కో రమేత ॥28॥

యస్మిన్నిదం-విఀచికిత్సంతి మృత్యో యత్సాంపరాయే మహతి బ్రూహి నస్తత్‌।
యోఽయం-వఀరో గూఢమనుప్రవిష్టో నాన్యం తస్మాన్నచికేతా వృణీతే ॥29॥