Sacred Stotras & Deities

భావనోపనిషద్

శ్రీగురుః సర్వకారణభూతా శక్తిః ॥1॥

కేన నవరంధ్రరూపో దేహః।
నవశక్తిరూపం శ్రీచక్రమ।
వారాహీ పితృరూపా।
కురుకుల్లా బలిదేవతా మాతా।
పురుషార్థాః సాగరాః।
దేహో నవరత్నద్వీపః।
ఆధారనవకముద్రా: శక్తయః।
త్వగాదిసప్తధాతుభిర-నేకైః సం​యుఀక్తాః సంకల్పాః కల్పతరవః।
తేజ: కల్పకోద్యానం।రసనయా భావ్యమానా మధురామ్లతిక్త-కటుకషాయలవణభేదాః షడ్రసాః షడృతవః ।
క్రియాశక్తిః పీఠం।
కుండలినీ జ్ఞానశక్తిర్గృహం। ఇచ్ఛాశక్తిర్మహాత్రిపురసుందరీ।
జ్ఞాతా హోతా జ్ఞానమగ్నిః జ్ఞేయం హవిః। జ్ఞాతృజ్ఞానజ్ఞేయానామభేదభావనం శ్రీచక్రపూజనం। నియతిసహితాః శ్ర్​ఋంగారాదయో నవ రసా అణిమాదయః। కామక్రోధలోభమోహమద-మాత్సర్యపుణ్యపాపమయా బ్రాహ్మయాద్యష్టశక్తయః । పృథివ్యప్తేజోవాయ్వాకాశశ్రోత్రత్వక్చక్షుర్జిహ్వాఘ్రాణవా-క్పాణిపాదపాయూపస్థమనోవికారాః షోడశ శక్తయః ।
వచనాదానగమనవిసర్గానందహానోపేక్షాబుద్ధయో-ఽనంగకుసుమాదిశక్తయోఽష్టౌ।
అలంబుసా కుహూర్విశ్వోదరీ వరుణా హస్తిజిహ్వా యశస్వత్యశ్వినీ గాంధారీ పూషా శంఖినీ సరస్వతీడా పింగలా సుషుమ్నా చేతి చతుర్దశ నాడ్యః। సర్వసంక్షోభిణ్యాదిచతుర్దశారగా దేవతాః। ప్రాణాపానవ్యానోదానసమాననాగకూర్మకృకరదేవదత్తధనంజయా ఇతి దశ వాయవః ।
సర్వసిద్ధి-ప్రదా దేవ్యో బహిర్దశారగా దేవతాః। ఏతద్వాయుదశకసంసర్గోపాథిభేదేన రేచకపూరకశోషకదాహక-ప్లావకా అమృతమితి ప్రాణముఖ్యత్వేన పంచవిధోఽస్తి ।
క్షారకో దారకః క్షోభకో మోహకో జృంభక ఇత్యపాలనముఖ్యత్వేన పంచవిధోఽస్తి ।
తేన మనుష్యాణాం మోహకో దాహకో భక్ష్యభోజ్యలేహ్యచోష్యపేయా-త్మకం చతుర్విధమన్నం పాచయతి।
ఏతా దశ వహ్నికలాః సర్వాత్వాద్యంతర్దశారగా దేవతాః। శీతోష్ణసుఖదుఃఖేచ్ఛాసత్త్వరజస్తమోగుణా వశిన్యాదిశక్తయోఽష్టౌ।
శబ్దస్పర్​శరూపరసగంధాః పంచతన్మాత్రాః పంచ పుష్పబాణా మన ఇక్షుధనుః।
వశ్యో బాణో రాగః పాశః।
ద్వేషోఽంకుశః।
అవ్యక్తమహత్తత్త్వమహదహంకార ఇతి కామేశ్వరీవజ్నేశ్వరీభగమాలిన్యోఽంతస్త్రికోణాగ్నగా దేవతాః ।
పంచదశతిథిరూపేణ కాలస్య పరిణామావలోకనస్థితిః పంచదశ నిత్యా శ్రద్ధానురూపాధిదేవతా।
తయోః కామేశ్వరీ సదానందఘనా పరిపూర్ణస్వాత్మైక్యరూపా దేవతా ॥2॥

సలిలమితి సౌహిత్యకారణం సత్త్వమ్ । కర్తవ్యమకర్తవ్యమితి భావనాయుక్త ఉపచారః।
అస్తి నాస్తీతి కర్తవ్యతా ఉపచారః। బాహ్యాభ్యంత:కరణానాం రూపగ్రహణయోగ్యతాఽస్త్విత్యావాహనం।
తస్య వాహ్యాభ్యంతఃకరణానామేకరూపవిషయగ్రహణమాసనం।
రక్తశుక్లపదైకీకరణం పాద్యం।
ఉజ్జ్వలదా-మోదానందాసనదానమర్ఘ్యం।
స్వచ్ఛం స్వత:సిద్ధమిత్యాచమనీయం। చిచ్చంద్రమయీతి సర్వాంగస్త్రవణం స్నానం। చిదగ్నిస్వరూపపరమానందశక్తిస్ఫురణం-వఀస్త్రం। ప్రత్యేకం సప్తవింశతిధా భిన్నత్వేనేచ్ఛాజ్ఞాన-క్రియాత్మకబ్రహ్మగ్రంథిమద్రసతంతుబ్రహ్మనాడీ బ్రహ్మసూత్రం।
స్వవ్యతిరిక్తవస్తుసంగరహితస్మరణం-విఀభూషణం। స్వచ్ఛస్వపరిపూర్ణతాస్మరణం గంధః ।
సమస్తవిషయాణాం మనసః స్థైర్యేణానుసంధానం కుసుమమ్ । తేషామేవ సర్వదా స్వీకరణం ధూపః । పవనావచ్ఛిన్నోర్ధ్వగ్వలనసచ్చిదుల్కాకాశదేహో దీపః । సమస్తయాతాయా-తవర్జ్యం నైవేద్యమ్ । అవస్థాత్రయాణామేకీకరణం తాంబూలం। మూలాధారాదాబ్రహ్మరంధ్రపర్యంతం బ్రహ్మరంధ్రాదా-మూలాధారపర్యంతం గతాగతరూపేణ ప్రాదక్షిణ్యం। తుర్యావస్థా నమస్కారః ।
దేహశూన్యప్రమాతృతానిమజ్జనం బలిహరణం।
సత్యమస్తి కర్తవ్యమకర్తవ్యమౌదాసీన్యనిత్యాత్మవిలాపనం హోమః।
స్వయం తత్పాదుకా-నిమజ్జనం పరిపూర్ణధ్యానం॥3॥

ఏవం ముహూర్తత్రయం భావనాపరో జీవన్ముక్తో భవతి।
తస్య దేవతాత్మైక్యసిద్ధిః।
చింతితకార్యాణ్య-యత్నేన సిద్ధయంతి।
స ఏవ శివయోగీతి కథ్యతే ॥4॥

మాండూక్య ఉపనిషద్

ఓం భ॒ద్రం కర్ణే॑భిః శృణు॒యామ॑ దేవాః । భ॒ద్రం ప॑శ్యేమా॒క్షభి॒-ర్యజ॑త్రాః । స్థి॒రైరంగై᳚స్తుష్టు॒వాగ్ం స॑స్త॒నూభిః॑ । వ్యశే॑మ దే॒వహి॑తం॒-యఀదాయుః॑ । స్వ॒స్తి న॒ ఇంద్రో॑ వృ॒ద్ధశ్ర॑వాః । స్వ॒స్తి నః॑ పూ॒షా వి॒శ్వవే॑దాః । స్వ॒స్తి న॒స్తార్క్ష్యో॒ అరి॑ష్టనేమిః । స్వ॒స్తి నో॒ బృహ॒స్పతి॑-ర్దధాతు ॥
ఓం శాంతిః॒ శాంతిః॒ శాంతిః॑ ॥

॥ అథ మాండూక్యోపనిషత్ ॥

హరిః ఓమ్ ।
ఓమిత్యేతదక్షరమిదగ్ం సర్వం తస్యోపవ్యాఖ్యానం
భూతం భవద్ భవిష్యదితి సర్వమోంకార ఏవ
యచ్చాన్యత్ త్రికాలాతీతం తదప్యోంకార ఏవ ॥ 1 ॥

సర్వగ్ం హ్యేతద్ బ్రహ్మాయమాత్మా బ్రహ్మ సోఽయమాత్మా చతుష్పాత్ ॥ 2 ॥

జాగరితస్థానో బహిష్ప్రజ్ఞః సప్తాంగ ఏకోనవింశతిముఖః
స్థూలభుగ్వైశ్వానరః ప్రథమః పాదః ॥ 3 ॥

స్వప్నస్థానోఽంతఃప్రజ్ఞః సప్తాంగ ఏకోనవింశతిముఖః
ప్రవివిక్తభుక్తైజసో ద్వితీయః పాదః ॥ 4 ॥

యత్ర సుప్తో న కంచన కామం కామయతే న కంచన స్వప్నం
పశ్యతి తత్ సుషుప్తమ్ । సుషుప్తస్థాన ఏకీభూతః ప్రజ్ఞానఘన
ఏవానందమయో హ్యానందభుక్ చేతోముఖః ప్రాజ్ఞస్తృతీయః పాదః ॥ 5 ॥

ఏష సర్వేశ్వరః ఏష సర్వజ్ఞ ఏషోఽంతర్యామ్యేష యోనిః సర్వస్య
ప్రభవాప్యయౌ హి భూతానామ్ ॥ 6 ॥

నాంతఃప్రజ్ఞం న బహిష్ప్రజ్ఞం నోభయతఃప్రజ్ఞం న ప్రజ్ఞానఘనం
న ప్రజ్ఞం నాప్రజ్ఞమ్ । అదృష్టమవ్యవహార్యమగ్రాహ్యమలక్షణం
అచింత్యమవ్యపదేశ్యమేకాత్మప్రత్యయసారం ప్రపంచోపశమం
శాంతం శివమద్వైతం చతుర్థం మన్యంతే స ఆత్మా స విజ్ఞేయః ॥ 7 ॥

సోఽయమాత్మాధ్యక్షరమోంకారోఽధిమాత్రం పాదా మాత్రా మాత్రాశ్చ పాదా
అకార ఉకారో మకార ఇతి ॥ 8 ॥

జాగరితస్థానో వైశ్వానరోఽకారః ప్రథమా మాత్రాఽఽప్తేరాదిమత్త్వాద్
వాఽఽప్నోతి హ వై సర్వాన్ కామానాదిశ్చ భవతి య ఏవం-వేఀద ॥ 9 ॥

స్వప్నస్థానస్తైజస ఉకారో ద్వితీయా మాత్రోత్కర్​షాత్
ఉభయత్వాద్వోత్కర్​షతి హ వై జ్ఞానసంతతిం సమానశ్చ భవతి
నాస్యాబ్రహ్మవిత్కులే భవతి య ఏవం-వేఀద ॥ 10 ॥

సుషుప్తస్థానః ప్రాజ్ఞో మకారస్తృతీయా మాత్రా మితేరపీతేర్వా
మినోతి హ వా ఇదం సర్వమపీతిశ్చ భవతి య ఏవం-వేఀద ॥ 11 ॥

అమాత్రశ్చతుర్థోఽవ్యవహార్యః ప్రపంచోపశమః శివోఽద్వైత
ఏవమోంకార ఆత్మైవ సం​విఀశత్యాత్మనాఽఽత్మానం-యఀ ఏవం-వేఀద ॥ 12 ॥

॥ ఇతి మాండూక్యోపనిషత్ సమాప్తా ॥

శ్రీ సూర్యోపనిషద్

ఓం భ॒ద్రం కర్ణే॑భిః శృణు॒యామ॑ దేవాః । భ॒ద్రం ప॑శ్యేమా॒క్షభి॒ర్యజ॑త్రాః । స్థి॒రైరంగై᳚స్తుష్టు॒వాగ్ం స॑స్త॒నూభిః॑ । వ్యశే॑మ దే॒వహి॑తం॒-యఀదాయుః॑ । స్వ॒స్తి న॒ ఇంద్రో॑ వృ॒ద్ధశ్ర॑వాః । స్వ॒స్తి నః॑ పూ॒షా వి॒శ్వవే॑దాః । స్వ॒స్తి న॒స్తార్క్ష్యో॒ అరి॑ష్టనేమిః । స్వ॒స్తి నో॒ బృహ॒స్పతి॑ర్దధాతు । ఓం శాంతిః॒ శాంతిః॒ శాంతిః॑ ॥

ఓం అథ సూర్యాథర్వాంగిరసం-వ్యాఀ᳚ఖ్యాస్యా॒మః । బ్రహ్మా ఋ॒షిః । గాయ॑త్రీ ఛం॒దః । ఆది॑త్యో దే॒వతా । హంసః॑ సో॒ఽహమగ్నినారాయణ యు॑క్తం బీ॒జమ్ । హృల్లే॑ఖా శ॒క్తిః । వియదాదిసర్గసం​యుఀ ॑క్తం కీ॒లకమ్ । చతుర్విధపురుషార్థ సిద్ధ్యర్థే వి॑నియో॒గః ।

షట్‍స్వరారూఢే॑న బీజే॒న షడం॑గం ర॒క్తాంబు॑జసంస్థి॒తం సప్తాశ్వ॑రథి॒నం హిర॑ణ్యవ॒ర్ణం చ॑తుర్భు॒జం పద్మద్వయాఽభయవర॑దహ॒స్తం కాలచక్ర॑ప్రణేతా॒రం శ్రీసూర్యనారాయ॒ణం-యఀ ఏ॑వం-వేఀ॒ద స వై బ్రా᳚హ్మ॒ణః ।

ఓం భూర్భువః॒ సువః॑ । తత్స॑వి॒తుర్వరే᳚ణ్యం॒ భర్గో॑ దే॒వస్య॑ ధీమహి । ధియో॒ యో నః॑ ప్రచో॒దయా᳚త్ । సూర్య॑ ఆ॒త్మా జగ॑తస్త॒స్థుష॑శ్చ । సూర్యా॒ద్వై ఖల్వి॒మాని॒ భూతా॑ని॒ జాయం॑తే । సూర్యా᳚ద్య॒జ్ఞః పర్జన్యో᳚ఽన్నమా॒త్మా ।

నమ॑స్తే ఆదిత్య । త్వమే॒వ ప్ర॒త్యక్షం॒ కర్మ॑ కర్తాసి । త్వమే॒వ ప్ర॒త్యక్షం॒ బ్రహ్మా॑ఽసి । త్వమే॒వ ప్ర॒త్యక్షం॒-విఀష్ణు॑రసి । త్వమే॒వ ప్ర॒త్యక్షం॒ రుద్రో॑ఽసి । త్వమే॒వ ప్ర॒త్యక్ష॒మృగ॑సి । త్వమే॒వ ప్ర॒త్యక్షం॒-యఀజు॑రసి । త్వమే॒వ ప్ర॒త్యక్షం॒ సామా॑సి । త్వమే॒వ ప్ర॒త్యక్ష॒మథ॑ర్వాసి । త్వమే॒వ సర్వం॑ ఛందో॒ఽసి । ఆ॒ది॒త్యాద్వా॑యుర్జా॒యతే । ఆ॒ది॒త్యాద్భూ॑మిర్జా॒యతే । ఆ॒ది॒త్యాదాపో॑ జాయం॒తే । ఆ॒ది॒త్యాజ్జ్యోతి॑ర్జాయ॒తే ।
ఆ॒ది॒త్యాద్వ్యోమ దిశో॑ జాయం॒తే ।

ఆ॒ది॒త్యాద్దే॑వా జాయం॒తే । ఆ॒ది॒త్యాద్వే॑దా జాయం॒తే । ఆ॒ది॒త్యో వా ఏ॒ష ఏ॒తన్మం॒డలం॒ తప॑తి । అ॒సావా॑ది॒త్యో బ్ర॒హ్మా । ఆ॒ది॒త్యోఽంతఃకరణ మనోబుద్ధి చిత్తా॑హంకా॒రాః । ఆ॒ది॒త్యో వై వ్యానః సమానోదానోఽపా॑నః ప్రా॒ణః ।
ఆ॒ది॒త్యో వై శ్రోత్ర త్వక్ చక్షూరస॑నఘ్రా॒ణాః । ఆ॒ది॒త్యో వై వాక్పాణిపాదపా॑యూప॒స్థాః । ఆ॒ది॒త్యో వై శబ్దస్పర్​శరూపర॑సగం॒ధాః । ఆ॒ది॒త్యో వై వచనాదానాగమన విస॑ర్గానం॒దాః । ఆనందమయో విజ్ఞానమయో విజ్ఞానఘన॑ ఆది॒త్యః । నమో మిత్రాయ భానవే మృత్యో᳚ర్మా పా॒హి । భ్రాజిష్ణవే విశ్వహేత॑వే న॒మః ।

సూర్యాద్భవంతి॑ భూతా॒ని సూర్యేణ పాలి॑తాని॒ తు । సూర్యే లయం ప్రా᳚ప్నువం॒తి యః సూర్యః సోఽహ॑మేవ॒ చ । చక్షు॑ర్నో దే॒వః స॑వి॒తా చక్షు॑ర్న ఉ॒త ప॒ర్వతః॑ । చక్షు॑ర్ధా॒తా ద॑ధాతు నః ।

ఆ॒ది॒త్యాయ॑ వి॒ద్మహే॑ సహస్రకిర॒ణాయ॑ ధీమహి । తన్నః॑ సూర్యః ప్రచో॒దయా᳚త్ ।

స॒వి॒తా ప॒శ్చాత్తా᳚త్ సవి॒తా పు॒రస్తా᳚త్ సవి॒తోత్త॒రాత్తా᳚త్ సవి॒తాఽధ॒రాత్తా᳚త్ సవి॒తా నః॑ సువతు స॒ర్వతా᳚తిగ్ం సవి॒తా నో᳚ రాసతాం దీర్ఘ॒మాయుః॑ ।

ఓమిత్యేకాక్ష॑రం బ్ర॒హ్మ । ఘృణి॒రితి॒ ద్వే అ॒క్షరే᳚ । సూర్య॒ ఇత్యక్ష॑రద్వ॒యమ్ । ఆ॒ది॒త్య ఇతి॒ త్రీణ్యక్ష॑రాణి । ఏతస్యైవ సూర్యస్యాష్టాక్ష॑రో మ॒నుః ।

యః సదాహరహ॑ర్జప॒తి స వై బ్రాహ్మ॑ణో భ॒వతి స వై బ్రాహ్మ॑ణో భ॒వతి । సూర్యాభిము॑ఖో జ॒ప్త్వా మహావ్యాధి భయా᳚త్ ప్రము॒చ్యతే । అల॑క్ష్మీర్న॒శ్యతి । అభక్ష్య భక్షణాత్ పూ॑తో భ॒వతి । అగమ్యాగమనాత్ పూ॑తో భ॒వతి । పతిత సంభాషణాత్ పూ॑తో భ॒వతి । అసత్ సంభాషణాత్ పూ॑తో భ॒వతి । అసత్ సంభాషణాత్పూ॑తో భ॒వతి ।

మధ్యాహ్నే సూర్యాభి॑ముఖః ప॒ఠేత్ । సద్యోత్పన్నపంచమహాపాతకా᳚త్ ప్రము॒చ్యతే । సైషా సావి॑త్రీం-విఀ॒ద్యాం న కించిదపి న కస్మైచి॑త్ ప్రశం॒సయేత్ । య ఏ॒తాం మహాభాగః ప్రా॑తః ప॒ఠతి స భాగ్య॑వాన్ జా॒యతే ప॑శూన్విం॒దతి । వేదా᳚ర్థం-లఀ॒భతే । త్రికాలమే॑తజ్జ॒ప్త్వా క్రతుశతఫలమ॑వాప్నో॒తి । హస్తాది॑త్యే జ॒పతి స మహామృ॑త్యుం త॒రతి స మహామృ॑త్యుం త॒రతి య ఏ॑వం-వేఀ॒ద । ఇత్యు॑ప॒నిష॑త్ ।

ఓం భ॒ద్రం కర్ణే॑భిః శృణు॒యామ॑ దేవాః । భ॒ద్రం ప॑శ్యేమా॒క్షభి॒ర్యజ॑త్రాః । స్థి॒రైరంగై᳚స్తుష్టు॒వాగ్ం స॑స్త॒నూభిః॑ । వ్యశే॑మ దే॒వహి॑తం॒-యఀదాయుః॑ । స్వ॒స్తి న॒ ఇంద్రో॑ వృ॒ద్ధశ్ర॑వాః । స్వ॒స్తి నః॑ పూ॒షా వి॒శ్వవే॑దాః । స్వ॒స్తి న॒స్తార్క్ష్యో॒ అరి॑ష్టనేమిః । స్వ॒స్తి నో॒ బృహ॒స్పతి॑ర్దధాతు । ఓం శాంతిః॒ శాంతిః॒ శాంతిః॑ ॥

అపరాధ క్షమాపణ స్తోత్రం

అపరాధసహస్రాణి క్రియంతేఽహర్నిశం మయా ।
దాసోఽయమితి మాం మత్వా క్షమస్వ పరమేశ్వరి ॥ 1 ॥

ఆవాహనం న జానామి న జానామి విసర్జనమ్ ।
పూజాం చైవ న జానామి క్షమ్యతాం పరమేశ్వరి ॥ 2 ॥

మంత్రహీనం క్రియాహీనం భక్తిహీనం సురేశ్వరి ।
యత్పూజితం మయా దేవి పరిపూర్ణం తదస్తు మే ॥ 3 ॥

అపరాధశతం కృత్వా జగదంబేతి చోచ్చరేత్ ।
యాం గతిం సమవాప్నోతి న తాం బ్రహ్మాదయః సురాః ॥ 4 ॥

సాపరాధోఽస్మి శరణం ప్రాప్తస్త్వాం జగదంబికే ।
ఇదానీమనుకంప్యోఽహం యథేచ్ఛసి తథా కురు ॥ 5 ॥

అజ్ఞానాద్విస్మృతేర్భ్రాంత్యా యన్న్యూనమధికం కృతమ్ ।
విపరీతం చ తత్సర్వం క్షమస్వ పరమేశ్వరి ॥ 6 ॥

కామేశ్వరి జగన్మాతః సచ్చిదానందవిగ్రహే ।
గృహాణార్చామిమాం ప్రీత్యా ప్రసీద పరమేశ్వరి ॥ 7 ॥

యదక్షరపదభ్రష్టం మాత్రాహీనం చ యద్భవేత్ ।
తత్సర్వం క్షమ్యతాం దేవి ప్రసీద పరమేశ్వరి ॥ 8 ॥

గుహ్యాతిగుహ్యగోప్త్రీ త్వం గృహాణాస్మత్కృతం జపమ్ ।
సిద్ధిర్భవతు మే దేవి త్వత్ప్రసాదాన్మహేశ్వరి ॥ 9 ॥

సర్వరూపమయీ దేవీ సర్వం దేవీమయం జగత్ ।
అతోఽహం విశ్వరూపాం త్వాం నమామి పరమేశ్వరీమ్ ॥ 10 ॥

ఇతి అపరాధక్షమాపణస్తోత్రం సమాప్తమ్ ॥

చాక్షుషోపనిషద్ (చక్షుష్మతీ విద్యా)

అస్యాః చాక్షుషీవిద్యాయాః అహిర్బుధ్న్య ఋషిః । గాయత్రీ ఛందః । సూర్యో దేవతా । చక్షురోగనివృత్తయే జపే వినియోగః ।

ఓం చక్షుశ్చక్షుశ్చక్షుః తేజః స్థిరో భవ । మాం పాహి పాహి । త్వరితం చక్షురోగాన్ శమయ శమయ । మమ జాతరూపం తేజో దర్శయ దర్శయ । యథాహం అంధో న స్యాం తథా కల్పయ కల్పయ । కల్యాణం కురు కురు । యాని మమ పూర్వజన్మోపార్జితాని చక్షుః ప్రతిరోధక దుష్కృతాని సర్వాణి నిర్మూలయ నిర్మూలయ ।

ఓం నమః చక్షుస్తేజోదాత్రే దివ్యాయ భాస్కరాయ । ఓం నమః కరుణాకరాయాఽమృతాయ । ఓం నమః సూర్యాయ । ఓం నమో భగవతే సూర్యాయాక్షితేజసే నమః । ఖేచరాయ నమః । మహతే నమః । రజసే నమః । తమసే నమః । అసతో మా సద్గమయ । తమసో మా జ్యోతిర్గమయ । మృత్యోర్మా అమృతం గమయ । ఉష్ణో భగవాన్ శుచిరూపః । హంసో భగవాన్ శుచిరప్రతిరూపః ।

య ఇమాం చక్షుష్మతీం విద్యాం బ్రాహ్మణో నిత్యమధీతే న తస్య అక్షిరోగో భవతి । న తస్య కులే అంధో భవతి । అష్టౌ బ్రాహ్మణాన్ గ్రాహయిత్వా విద్యాసిద్ధిర్భవతి ।

విశ్వరూపం ఘృణినం జాతవేదసం హిరణ్మయం పురుషం జ్యోతీరూపం తపంతం సహస్రరశ్మిః శతధావర్తమానః । పురః ప్రజానాముదయత్యేష సూర్యః ।

ఓం నమో భగవతే ఆదిత్యాయ అక్షితేజసే అహో వాహిని వాహిని స్వాహా ।
[ఓం నమో భగవతే ఆదిత్యాయ సూర్యాయాహో వాహిన్యహోవాహినీ స్వాహా ।]

నారాయణ ఉపనిషద్

ఓం స॒హ నా॑వవతు । స॒హ నౌ॑ భునక్తు । స॒హ వీ॒ర్యం॑ కరవావహై ।
తే॒జ॒స్వినా॒వధీ॑తమస్తు॒ మా వి॑ద్విషా॒వహై᳚ ॥
ఓం శాంతిః॒ శాంతిః॒ శాంతిః॑ ॥

ఓం అథ పురుషో హ వై నారాయణోఽకామయత ప్రజాః సృ॑జేయే॒తి ।
నా॒రా॒య॒ణాత్ప్రా॑ణో జా॒యతే । మనః సర్వేంద్రి॑యాణి॒ చ ।
ఖం-వాఀయుర్జ్యోతిరాపః పృథివీ విశ్వ॑స్య ధా॒రిణీ ।
నా॒రా॒య॒ణాద్బ్ర॑హ్మా జా॒యతే ।
నా॒రా॒య॒ణాద్రు॑ద్రో జా॒యతే ।
నా॒రా॒య॒ణాదిం॑ద్రో జా॒యతే ।
నా॒రా॒య॒ణాత్ప్రజాపతయః ప్ర॑జాయం॒తే ।
నా॒రా॒య॒ణాద్ద్వాదశాదిత్యా రుద్రా వసవస్సర్వాణి చ ఛం॑దాగ్ం॒సి ।
నా॒రా॒య॒ణాదేవ సము॑త్పద్యం॒తే ।
నా॒రా॒య॒ణే ప్ర॑వర్తం॒తే ।
నా॒రా॒య॒ణే ప్ర॑లీయం॒తే ॥

ఓమ్ । అథ నిత్యో నా॑రాయ॒ణః । బ్ర॒హ్మా నా॑రాయ॒ణః ।
శి॒వశ్చ॑ నారాయ॒ణః । శ॒క్రశ్చ॑ నారాయ॒ణః ।
ద్యా॒వా॒పృ॒థి॒వ్యౌ చ॑ నారాయ॒ణః । కా॒లశ్చ॑ నారాయ॒ణః ।
ది॒శశ్చ॑ నారాయ॒ణః । ఊ॒ర్ధ్వశ్చ॑ నారాయ॒ణః ।
అ॒ధశ్చ॑ నారాయ॒ణః । అం॒త॒ర్బ॒హిశ్చ॑ నారాయ॒ణః ।
నారాయణ ఏవే॑దగ్ం స॒ర్వమ్ ।
యద్భూ॒తం-యఀచ్చ॒ భవ్యం᳚ ।
నిష్కలో నిరంజనో నిర్వికల్పో నిరాఖ్యాతః శుద్ధో దేవ
ఏకో॑ నారాయ॒ణః । న ద్వి॒తీయో᳚స్తి॒ కశ్చి॑త్ ।
య ఏ॑వం-వేఀ॒ద ।
స విష్ణురేవ భవతి స విష్ణురే॑వ భ॒వతి ॥

ఓమిత్య॑గ్రే వ్యా॒హరేత్ । నమ ఇ॑తి ప॒శ్చాత్ ।
నా॒రా॒య॒ణాయేత్యు॑పరి॒ష్టాత్ ।
ఓమి॑త్యేకా॒క్షరమ్ । నమ ఇతి॑ ద్వే అ॒క్షరే ।
నా॒రా॒య॒ణాయేతి పంచా᳚క్షరా॒ణి ।
ఏతద్వై నారాయణస్యాష్టాక్ష॑రం ప॒దమ్ ।
యో హ వై నారాయణస్యాష్టాక్షరం పద॑మధ్యే॒తి ।
అనపబ్రవస్సర్వమా॑యురే॒తి ।
విందతే ప్రా॑జాప॒త్యగ్ం రాయస్పోషం॑ గౌప॒త్యమ్ ।
తతోఽమృతత్వమశ్నుతే తతోఽమృతత్వమశ్ను॑త ఇ॒తి ।
య ఏ॑వం-వేఀ॒ద ॥

ప్రత్యగానందం బ్రహ్మ పురుషం ప్రణవ॑స్వరూ॒పమ్ ।
అకార ఉకార మకా॑ర ఇ॒తి ।
తానేకధా సమభరత్తదేత॑దోమి॒తి ।
యముక్త్వా॑ ముచ్య॑తే యో॒గీ॒ జ॒న్మ॒సంసా॑రబం॒ధనాత్ ।
ఓం నమో నారాయణాయేతి మం॑త్రోపా॒సకః ।
వైకుంఠభువనలోకం॑ గమి॒ష్యతి ।
తదిదం పరం పుండరీకం-విఀ ॑జ్ఞాన॒ఘనమ్ ।
తస్మాత్తదిదా॑వన్మా॒త్రమ్ ।
బ్రహ్మణ్యో దేవ॑కీపు॒త్రో॒ బ్రహ్మణ్యో మ॑ధుసూ॒దనోమ్ ।
సర్వభూతస్థమేకం॑ నారా॒యణమ్ ।
కారణరూపమకార ప॑రబ్ర॒హ్మోమ్ ।
ఏతదథర్వ శిరో॑యోఽధీ॒తే ప్రా॒తర॑ధీయా॒నో॒ రాత్రికృతం పాపం॑ నాశ॒యతి ।
సా॒యమ॑ధీయా॒నో॒ దివసకృతం పాపం॑ నాశ॒యతి ।
మాధ్యందినమాదిత్యాభిముఖో॑ఽధీయా॒నః॒ పంచపాతకోపపాతకా᳚త్ప్రము॒చ్యతే ।
సర్వ వేద పారాయణ పు॑ణ్యం-లఀ॒భతే ।
నారాయణసాయుజ్యమ॑వాప్నో॒తి॒ నారాయణ సాయుజ్యమ॑వాప్నో॒తి ।
య ఏ॑వం-వేఀ॒ద । ఇత్యు॑ప॒నిష॑త్ ॥

ఓం స॒హ నా॑వవతు । స॒హ నౌ॑ భునక్తు । స॒హ వీ॒ర్యం॑ కరవావహై ।
తే॒జ॒స్వినా॒వధీ॑తమస్తు॒ మా వి॑ద్విషా॒వహై᳚ ॥
ఓం శాంతిః॒ శాంతిః॒ శాంతిః॑ ॥

ముండక ఉపనిషద్ - తృతీయ ముండక, ద్వితీయ కాండః

॥ తృతీయముండకే ద్వితీయః ఖండః ॥

స వేదైతత్ పరమం బ్రహ్మ ధామ
యత్ర విశ్వం నిహితం భాతి శుభ్రమ్ ।
ఉపాసతే పురుషం-యేఀ హ్యకామాస్తే
శుక్రమేతదతివర్తంతి ధీరాః ॥ 1॥

కామాన్ యః కామయతే మన్యమానః
స కామభిర్జాయతే తత్ర తత్ర ।
పర్యాప్తకామస్య కృతాత్మనస్తు
ఇహైవ సర్వే ప్రవిలీయంతి కామాః ॥ 2॥

నాయమాత్మా ప్రవచనేన లభ్యో
న మేధయా న బహునా శ్రుతేన ।
యమేవైష వృణుతే తేన లభ్య-
స్తస్యైష ఆత్మా వివృణుతే తనూం స్వామ్ ॥ 3॥

నాయమాత్మా బలహీనేన లభ్యో
న చ ప్రమాదాత్ తపసో వాప్యలింగాత్ ।
ఏతైరుపాయైర్యతతే యస్తు విద్వాం-
స్తస్యైష ఆత్మా విశతే బ్రహ్మధామ ॥ 4॥

సంప్రాప్యైనమృషయో జ్ఞానతృప్తాః
కృతాత్మానో వీతరాగాః ప్రశాంతాః
తే సర్వగం సర్వతః ప్రాప్య ధీరా
యుక్తాత్మానః సర్వమేవావిశంతి ॥ 5॥

వేదాంతవిజ్ఞానసునిశ్చితార్థాః
సంన్యాసయోగాద్ యతయః శుద్ధసత్త్వాః ।
తే బ్రహ్మలోకేషు పరాంతకాలే
పరామృతాః పరిముచ్యంతి సర్వే ॥ 6॥

గతాః కలాః పంచదశ ప్రతిష్ఠా
దేవాశ్చ సర్వే ప్రతిదేవతాసు ।
కర్మాణి విజ్ఞానమయశ్చ ఆత్మా
పరేఽవ్యయే సర్వే ఏకీభవంతి ॥ 7॥

యథా నద్యః స్యందమానాః సముద్రేఽ
స్తం గచ్ఛంతి నామరూపే విహాయ ।
తథా విద్వాన్ నామరూపాద్విముక్తః
పరాత్పరం పురుషముపైతి దివ్యమ్ ॥ 8॥

స యో హ వై తత్ పరమం బ్రహ్మ వేద
బ్రహ్మైవ భవతి నాస్యాబ్రహ్మవిత్కులే భవతి ।
తరతి శోకం తరతి పాప్మానం గుహాగ్రంథిభ్యో
విముక్తోఽమృతో భవతి ॥ 9॥

తదేతదృచాఽభ్యుక్తమ్ ।
క్రియావంతః శ్రోత్రియా బ్రహ్మనిష్ఠాః
స్వయం జుహ్వత ఏకర్​షిం శ్రద్ధయంతః ।
తేషామేవైతాం బ్రహ్మవిద్యాం-వఀదేత
శిరోవ్రతం-విఀధివద్ యైస్తు చీర్ణమ్ ॥ 10॥

తదేతత్ సత్యమృషిరంగిరాః
పురోవాచ నైతదచీర్ణవ్రతోఽధీతే ।
నమః పరమృషిభ్యో నమః పరమృషిభ్యః ॥ 11॥

॥ ఇతి ముండకోపనిషది తృతీయముండకే ద్వితీయః ఖండః ॥

॥ ఇత్యథర్వవేదీయ ముండకోపనిషత్సమాప్తా ॥

ఓం భ॒ద్రం కర్ణే॑భిః శృణు॒యామ॑ దేవాః । భ॒ద్రం ప॑శ్యేమా॒క్షభి॒-ర్యజ॑త్రాః । స్థి॒రైరంగై᳚స్తుష్టు॒వాగ్ం స॑స్త॒నూభిః॑ । వ్యశే॑మ దే॒వహి॑తం॒-యఀదాయుః॑ । స్వ॒స్తి న॒ ఇంద్రో॑ వృ॒ద్ధశ్ర॑వాః । స్వ॒స్తి నః॑ పూ॒షా వి॒శ్వవే॑దాః । స్వ॒స్తి న॒స్తార్క్ష్యో॒ అరి॑ష్టనేమిః । స్వ॒స్తి నో॒ బృహ॒స్పతి॑-ర్దధాతు ॥
ఓం శాంతిః॒ శాంతిః॒ శాంతిః॑ ॥

॥ ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః ॥

ముండక ఉపనిషద్ - తృతీయ ముండక, ప్రథమ కాండః

॥ తృతీయ ముండకే ప్రథమః ఖండః ॥

ద్వా సుపర్ణా సయుజా సఖాయా సమానం-వృఀక్షం పరిషస్వజాతే ।
తయోరన్యః పిప్పలం స్వాద్వత్త్యనశ్నన్నన్యో అభిచాకశీతి ॥ 1॥

సమానే వృక్షే పురుషో నిమగ్నోఽనిశయా శోచతి ముహ్యమానః ।
జుష్టం-యఀదా పశ్యత్యన్యమీశమస్య
మహిమానమితి వీతశోకః ॥ 2॥

యదా పశ్యః పశ్యతే రుక్మవర్ణం
కర్తారమీశం పురుషం బ్రహ్మయోనిమ్ ।
తదా విద్వాన్ పుణ్యపాపే విధూయ
నిరంజనః పరమం సామ్యముపైతి ॥ 3॥

ప్రణో హ్యేష యః సర్వభూతైర్విభాతి
విజానన్ విద్వాన్ భవతే నాతివాదీ ।
ఆత్మక్రీడ ఆత్మరతిః క్రియావా-
నేష బ్రహ్మవిదాం-వఀరిష్ఠః ॥ 4॥

సత్యేన లభ్యస్తపసా హ్యేష ఆత్మా
సమ్యగ్జ్ఞానేన బ్రహ్మచర్యేణ నిత్యమ్ ।
అంతఃశరీరే జ్యోతిర్మయో హి శుభ్రో
యం పశ్యంతి యతయః క్షీణదోషాః ॥ 5॥

సత్యమేవ జయతే నానృతం
సత్యేన పంథా వితతో దేవయానః ।
యేనాఽఽక్రమంత్యృషయో హ్యాప్తకామా
యత్ర తత్ సత్యస్య పరమం నిధానమ్ ॥ 6॥

బృహచ్చ తద్ దివ్యమచింత్యరూపం
సూక్ష్మాచ్చ తత్ సూక్ష్మతరం-విఀభాతి ।
దూరాత్ సుదూరే తదిహాంతికే చ
పశ్యంత్విహైవ నిహితం గుహాయామ్ ॥ 7॥

న చక్షుషా గృహ్యతే నాపి వాచా
నాన్యైర్దేవైస్తపసా కర్మణ వా ।
జ్ఞానప్రసాదేన విశుద్ధసత్త్వ-
స్తతస్తు తం పశ్యతే నిష్కలం
ధ్యాయమానః ॥ 8॥

ఏషోఽణురాత్మా చేతసా వేదితవ్యో
యస్మిన్ ప్రాణః పంచధా సం​విఀవేశ ।
ప్రాణైశ్చిత్తం సర్వమోతం ప్రజానాం
యస్మిన్ విశుద్ధే విభవత్యేష ఆత్మా ॥ 9॥

యం-యంఀ లోకం మనసా సం​విఀభాతి
విశుద్ధసత్త్వః కామయతే యాంశ్చ కామాన్ ।
తం తం-లోఀకం జయతే తాంశ్చ కామాం-
స్తస్మాదాత్మజ్ఞం హ్యర్చయేత్ భూతికామః ॥ 10॥

॥ ఇతి ముండకోపనిషది తృతీయముండకే ప్రథమః ఖండః ॥

ముండక ఉపనిషద్ - ద్వితీయ ముండక, ద్వితీయ కాండః

॥ ద్వితీయ ముండకే ద్వితీయః ఖండః ॥

ఆవిః సంనిహితం గుహాచరం నామ
మహత్పదమత్రైతత్ సమర్పితమ్ ।
ఏజత్ప్రాణన్నిమిషచ్చ యదేతజ్జానథ
సదసద్వరేణ్యం పరం-విఀజ్ఞానాద్యద్వరిష్ఠం ప్రజానామ్ ॥ 1॥

యదర్చిమద్యదణుభ్యోఽణు చ
యస్మిఁల్లోకా నిహితా లోకినశ్చ ।
తదేతదక్షరం బ్రహ్మ స ప్రాణస్తదు వాఙ్మనః
తదేతత్సత్యం తదమృతం తద్వేద్ధవ్యం సోమ్య విద్ధి ॥ 2॥

ధనుర్ గృహీత్వౌపనిషదం మహాస్త్రం
శరం హ్యుపాసా నిశితం సంధయీత ।
ఆయమ్య తద్భావగతేన చేతసా
లక్ష్యం తదేవాక్షరం సోమ్య విద్ధి ॥ 3॥

ప్రణవో ధనుః శారో హ్యాత్మా బ్రహ్మ తల్లక్ష్యముచ్యతే ।
అప్రమత్తేన వేద్ధవ్యం శరవత్ తన్మయో భవేత్ ॥ 4॥

యస్మిన్ ద్యౌః పృథివీ చాంతరిక్షమోతం
మనః సహ ప్రాణైశ్చ సర్వైః ।
తమేవైకం జానథ ఆత్మానమన్యా వాచో
విముంచథామృతస్యైష సేతుః ॥ 5॥

అరా ఇవ రథనాభౌ సంహతా యత్ర నాడ్యః ।
స ఏషోఽంతశ్చరతే బహుధా జాయమానః ।
ఓమిత్యేవం ధ్యాయథ ఆత్మానం స్వస్తి వః
పారాయ తమసః పరస్తాత్ ॥ 6॥

యః సర్వజ్ఞః సర్వవిద్ యస్యైష మహిమా భువి ।
దివ్యే బ్రహ్మపురే హ్యేష వ్యోమ్న్యాత్మా ప్రతిష్ఠితః ॥

మనోమయః ప్రాణశరీరనేతా
ప్రతిష్ఠితోఽన్నే హృదయం సన్నిధాయ ।
తద్ విజ్ఞానేన పరిపశ్యంతి ధీరా
ఆనందరూపమమృతం-యఀద్ విభాతి ॥ 7॥

భిద్యతే హృదయగ్రంథిశ్ఛిద్యంతే సర్వసంశయాః ।
క్షీయంతే చాస్య కర్మాణి తస్మిన్ దృష్టే పరావరే ॥ 8॥

హిరణ్మయే పరే కోశే విరజం బ్రహ్మ నిష్కలమ్ ।
తచ్ఛుభ్రం జ్యోతిషం జ్యోతిస్తద్ యదాత్మవిదో విదుః ॥ 9॥

న తత్ర సూర్యో భాతి న చంద్రతారకం
నేమా విద్యుతో భాంతి కుతోఽయమగ్నిః ।
తమేవ భాంతమనుభాతి సర్వం
తస్య భాసా సర్వమిదం-విఀభాతి ॥ 10॥

బ్రహ్మైవేదమమృతం పురస్తాద్ బ్రహ్మ పశ్చాద్ బ్రహ్మ దక్షిణతశ్చోత్తరేణ ।
అధశ్చోర్ధ్వం చ ప్రసృతం బ్రహ్మైవేదం-విఀశ్వమిదం-వఀరిష్ఠమ్ ॥ 11॥

॥ ఇతి ముండకోపనిషది ద్వితీయముండకే ద్వితీయః ఖండః ॥

ముండక ఉపనిషద్ - ద్వితీయ ముండక, ప్రథమ కాండః

॥ ద్వితీయ ముండకే ప్రథమః ఖండః ॥

తదేతత్ సత్యం
యథా సుదీప్తాత్ పావకాద్విస్ఫులింగాః
సహస్రశః ప్రభవంతే సరూపాః ।
తథాఽక్షరాద్వివిధాః సోమ్య భావాః
ప్రజాయంతే తత్ర చైవాపి యంతి ॥ 1॥

దివ్యో హ్యమూర్తః పురుషః స బాహ్యాభ్యంతరో హ్యజః ।
అప్రాణో హ్యమనాః శుభ్రో హ్యక్షరాత్ పరతః పరః ॥ 2॥

ఏతస్మాజ్జాయతే ప్రాణో మనః సర్వేంద్రియాణి చ ।
ఖం-వాఀయుర్జ్యోతిరాపః పృథివీ విశ్వస్య ధారిణీ ॥ 3॥

అగ్నీర్మూర్ధా చక్షుషీ చంద్రసూర్యౌ
దిశః శ్రోత్రే వాగ్ వివృతాశ్చ వేదాః ।
వాయుః ప్రాణో హృదయం-విఀశ్వమస్య పద్భ్యాం
పృథివీ హ్యేష సర్వభూతాంతరాత్మా ॥ 4॥

తస్మాదగ్నిః సమిధో యస్య సూర్యః
సోమాత్ పర్జన్య ఓషధయః పృథివ్యామ్ ।
పుమాన్ రేతః సించతి యోషితాయాం
బహ్వీః ప్రజాః పురుషాత్ సంప్రసూతాః ॥ 5॥

తస్మాదృచః సామ యజూంషి దీక్షా
యజ్ఞాశ్చ సర్వే క్రతవో దక్షిణాశ్చ ।
సం​వఀత్సరశ్చ యజమానశ్చ లోకాః
సోమో యత్ర పవతే యత్ర సూర్యః ॥ 6॥

తస్మాచ్చ దేవా బహుధా సంప్రసూతాః
సాధ్యా మనుష్యాః పశవో వయాంసి ।
ప్రాణాపానౌ వ్రీహియవౌ తపశ్చ
శ్రద్ధా సత్యం బ్రహ్మచర్యం-విఀధిశ్చ ॥ 7॥

సప్త ప్రాణాః ప్రభవంతి తస్మాత్
సప్తార్చిషః సమిధః సప్త హోమాః ।
సప్త ఇమే లోకా యేషు చరంతి ప్రాణా
గుహాశయా నిహితాః సప్త సప్త ॥ 8॥

అతః సముద్రా గిరయశ్చ సర్వేఽస్మాత్
స్యందంతే సింధవః సర్వరూపాః ।
అతశ్చ సర్వా ఓషధయో రసశ్చ
యేనైష భూతైస్తిష్ఠతే హ్యంతరాత్మా ॥ 9॥

పురుష ఏవేదం-విఀశ్వం కర్మ తపో బ్రహ్మ పరామృతమ్ ।
ఏతద్యో వేద నిహితం గుహాయాం
సోఽవిద్యాగ్రంథిం-విఀకిరతీహ సోమ్య ॥ 10॥

॥ ఇతి ముండకోపనిషది ద్వితీయముండకే ప్రథమః ఖండః ॥

ముండక ఉపనిషద్ - ప్రథమ ముండక, ద్వితీయ కాండః

॥ ప్రథమముండకే ద్వితీయః ఖండః ॥

తదేతత్ సత్యం మంత్రేషు కర్మాణి కవయో
యాన్యపశ్యంస్తాని త్రేతాయాం బహుధా సంతతాని ।
తాన్యాచరథ నియతం సత్యకామా ఏష వః
పంథాః సుకృతస్య లోకే ॥ 1॥

యదా లేలాయతే హ్యర్చిః సమిద్ధే హవ్యవాహనే ।
తదాఽఽజ్యభాగావంతరేణాఽఽహుతీః ప్రతిపాదయేత్ ॥ 2॥

యస్యాగ్నిహోత్రమదర్​శమపౌర్ణమాస-
మచాతుర్మాస్యమనాగ్రయణమతిథివర్జితం చ ।
అహుతమవైశ్వదేవమవిధినా హుత-
మాసప్తమాంస్తస్య లోకాన్ హినస్తి ॥ 3॥

కాలీ కరాలీ చ మనోజవా చ
సులోహితా యా చ సుధూమ్రవర్ణా ।
స్ఫులింగినీ విశ్వరుచీ చ దేవీ
లేలాయమానా ఇతి సప్త జిహ్వాః ॥ 4॥

ఏతేషు యశ్చరతే భ్రాజమానేషు యథాకాలం
చాహుతయో హ్యాదదాయన్న్ ।
తం నయంత్యేతాః సూర్యస్య రశ్మయో యత్ర
దేవానాం పతిరేకోఽధివాసః ॥ 5॥

ఏహ్యేహీతి తమాహుతయః సువర్చసః
సూర్యస్య రశ్మిభిర్యజమానం-వఀహంతి ।
ప్రియాం-వాఀచమభివదంత్యోఽర్చయంత్య
ఏష వః పుణ్యః సుకృతో బ్రహ్మలోకః ॥ 6॥

ప్లవా హ్యేతే అదృఢా యజ్ఞరూపా
అష్టాదశోక్తమవరం-యేఀషు కర్మ ।
ఏతచ్ఛ్రేయో యేఽభినందంతి మూఢా
జరామృత్యుం తే పునరేవాపి యంతి ॥ 7॥

అవిద్యాయామంతరే వర్తమానాః
స్వయం ధీరాః పండితం మన్యమానాః ।
జంఘన్యమానాః పరియంతి మూఢా
అంధేనైవ నీయమానా యథాంధాః ॥ 8॥

అవిద్యాయం బహుధా వర్తమానా వయం
కృతార్థా ఇత్యభిమన్యంతి బాలాః ।
యత్ కర్మిణో న ప్రవేదయంతి రాగాత్
తేనాతురాః క్షీణలోకాశ్చ్యవంతే ॥ 9॥

ఇష్టాపూర్తం మన్యమానా వరిష్ఠం
నాన్యచ్ఛ్రేయో వేదయంతే ప్రమూఢాః ।
నాకస్య పృష్ఠే తే సుకృతేఽనుభూత్వేమం
లోకం హీనతరం-వాఀ విశంతి ॥ 10॥

తపఃశ్రద్ధే యే హ్యుపవసంత్యరణ్యే
శాంతా విద్వాంసో భైక్ష్యచర్యాం చరంతః ।
సూర్యద్వారేణ తే విరజాః ప్రయాంతి
యత్రామృతః స పురుషో హ్యవ్యయాత్మా ॥ 11॥

పరీక్ష్య లోకాన్ కర్మచితాన్ బ్రాహ్మణో
నిర్వేదమాయాన్నాస్త్యకృతః కృతేన ।
తద్విజ్ఞానార్థం స గురుమేవాభిగచ్ఛేత్
సమిత్పాణిః శ్రోత్రియం బ్రహ్మనిష్ఠమ్ ॥ 12॥

తస్మై స విద్వానుపసన్నాయ సమ్యక్
ప్రశాంతచిత్తాయ శమాన్వితాయ ।
యేనాక్షరం పురుషం-వేఀద సత్యం ప్రోవాచ
తాం తత్త్వతో బ్రహ్మవిద్యామ్ ॥ 13॥

॥ ఇతి ముండకోపనిషది ప్రథమముండకే ద్వితీయః ఖండః ॥

ముండక ఉపనిషద్ - ప్రథమ ముండక, ద్వితీయ కాండః

॥ ప్రథమముండకే ద్వితీయః ఖండః ॥

తదేతత్ సత్యం మంత్రేషు కర్మాణి కవయో
యాన్యపశ్యంస్తాని త్రేతాయాం బహుధా సంతతాని ।
తాన్యాచరథ నియతం సత్యకామా ఏష వః
పంథాః సుకృతస్య లోకే ॥ 1॥

యదా లేలాయతే హ్యర్చిః సమిద్ధే హవ్యవాహనే ।
తదాఽఽజ్యభాగావంతరేణాఽఽహుతీః ప్రతిపాదయేత్ ॥ 2॥

యస్యాగ్నిహోత్రమదర్​శమపౌర్ణమాస-
మచాతుర్మాస్యమనాగ్రయణమతిథివర్జితం చ ।
అహుతమవైశ్వదేవమవిధినా హుత-
మాసప్తమాంస్తస్య లోకాన్ హినస్తి ॥ 3॥

కాలీ కరాలీ చ మనోజవా చ
సులోహితా యా చ సుధూమ్రవర్ణా ।
స్ఫులింగినీ విశ్వరుచీ చ దేవీ
లేలాయమానా ఇతి సప్త జిహ్వాః ॥ 4॥

ఏతేషు యశ్చరతే భ్రాజమానేషు యథాకాలం
చాహుతయో హ్యాదదాయన్న్ ।
తం నయంత్యేతాః సూర్యస్య రశ్మయో యత్ర
దేవానాం పతిరేకోఽధివాసః ॥ 5॥

ఏహ్యేహీతి తమాహుతయః సువర్చసః
సూర్యస్య రశ్మిభిర్యజమానం-వఀహంతి ।
ప్రియాం-వాఀచమభివదంత్యోఽర్చయంత్య
ఏష వః పుణ్యః సుకృతో బ్రహ్మలోకః ॥ 6॥

ప్లవా హ్యేతే అదృఢా యజ్ఞరూపా
అష్టాదశోక్తమవరం-యేఀషు కర్మ ।
ఏతచ్ఛ్రేయో యేఽభినందంతి మూఢా
జరామృత్యుం తే పునరేవాపి యంతి ॥ 7॥

అవిద్యాయామంతరే వర్తమానాః
స్వయం ధీరాః పండితం మన్యమానాః ।
జంఘన్యమానాః పరియంతి మూఢా
అంధేనైవ నీయమానా యథాంధాః ॥ 8॥

అవిద్యాయం బహుధా వర్తమానా వయం
కృతార్థా ఇత్యభిమన్యంతి బాలాః ।
యత్ కర్మిణో న ప్రవేదయంతి రాగాత్
తేనాతురాః క్షీణలోకాశ్చ్యవంతే ॥ 9॥

ఇష్టాపూర్తం మన్యమానా వరిష్ఠం
నాన్యచ్ఛ్రేయో వేదయంతే ప్రమూఢాః ।
నాకస్య పృష్ఠే తే సుకృతేఽనుభూత్వేమం
లోకం హీనతరం-వాఀ విశంతి ॥ 10॥

తపఃశ్రద్ధే యే హ్యుపవసంత్యరణ్యే
శాంతా విద్వాంసో భైక్ష్యచర్యాం చరంతః ।
సూర్యద్వారేణ తే విరజాః ప్రయాంతి
యత్రామృతః స పురుషో హ్యవ్యయాత్మా ॥ 11॥

పరీక్ష్య లోకాన్ కర్మచితాన్ బ్రాహ్మణో
నిర్వేదమాయాన్నాస్త్యకృతః కృతేన ।
తద్విజ్ఞానార్థం స గురుమేవాభిగచ్ఛేత్
సమిత్పాణిః శ్రోత్రియం బ్రహ్మనిష్ఠమ్ ॥ 12॥

తస్మై స విద్వానుపసన్నాయ సమ్యక్
ప్రశాంతచిత్తాయ శమాన్వితాయ ।
యేనాక్షరం పురుషం-వేఀద సత్యం ప్రోవాచ
తాం తత్త్వతో బ్రహ్మవిద్యామ్ ॥ 13॥

॥ ఇతి ముండకోపనిషది ప్రథమముండకే ద్వితీయః ఖండః ॥